شریف عظیمی (بحث | مشارکتها) جز ←تفاوتها: |
شریف عظیمی (بحث | مشارکتها) |
||
| خط ۸۱: | خط ۸۱: | ||
تقسیمات شرم: | تقسیمات شرم: | ||
# از جهت موضوع، به شرم مثبت و شرم منفی؛ شرم مثبت و عاقلانه: شرم از | # از جهت موضوع، به شرم مثبت و شرم منفی؛ شرم مثبت و عاقلانه: شرم از عیبهای واقعی در سبک زندگی است که باعث دوری انسان از زشتی و زمینه ساز رشد اخلاقی وی میشود. شرم منفی و احمقانه: عارضۀ ناشی از ضعف نفسانی و خود کمبینی در سبک زندگی انسان است<ref>[https://www.abpedia.ir/wp-content/uploads/2019/01/%D8%AE%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87%D8%8C-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%88-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D9%85-%D9%88-%D8%AD%D9%8A%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86-%D9%88-%D8%AD%D8%AF%D9%8A%D8%AB.pdf خادمپیر، علی، «خاستگاه، عوامل و آثار شرم وحیا در نگاه قرآن و حدیث»، 1394ش، ش32، ص146.]</ref> که با دو شاخصۀ ترک عمل نیک<ref>[https://www.abpedia.ir/wp-content/uploads/2019/01/%D8%AE%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87%D8%8C-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%88-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D9%85-%D9%88-%D8%AD%D9%8A%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86-%D9%88-%D8%AD%D8%AF%D9%8A%D8%AB.pdf خادمپیر، علی، «خاستگاه، عوامل و آثار شرم وحیا در نگاه قرآن و حدیث»، 1394ش، ش32، ص147]</ref> و افراط در شرم با شرم کردن از نقصهای توهمی شناخته میشود<ref>مجلسی، بحار الأنوار الجامعة لدرر الأخبار الأئمة الاطهار،1404ق، ج90، ص372؛ [http://akhlagh.saminatech.ir/Article/18313/FullText حاجی دهآبادی و کریمی، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرمشناسی و اخلاق اسلامی»، 1400ش، ش3، ص129؛] پسندیده، پژوهشی در فرهنگ حیا، 1385ش، ص85؛ [https://hawzah.net/fa/Article/View/84021/%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82_%D9%88_%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C_;_%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA_%D8%AD%DB%8C%D8%A7_%D8%A8%D8%A7_%D8%AE%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%AA مصباح یزدی، «اخلاق و عرفان اسلامی؛ تفاوت حیا با خجالت» وبسایت پایگاه اطلاع رسانی حوزه.]</ref> و فرد را از پیشرفت و کمالیابی دور میکند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/84021/%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82_%D9%88_%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C_;_%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA_%D8%AD%DB%8C%D8%A7_%D8%A8%D8%A7_%D8%AE%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%AA مصباح یزدی، «اخلاق و عرفان اسلامی؛ تفاوت حیا با خجالت» وبسایت پایگاه اطلاع رسانی حوزه.]</ref> | ||
# از جهت منشأ، به شرم قوت و شرم ضعف؛ شرم قوت: برآمده از ایمان و قدرت نفس. شرم ضعف: ناشی از کمرویی و ناتوانی روحی.<ref>[http://akhlagh.saminatech.ir/Article/18313/FullText حاجی دهآبادی و کریمی، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرمشناسی و اخلاق اسلامی»، 1400ش، ش3، ص129.]</ref> | # از جهت منشأ، به شرم قوت و شرم ضعف؛ شرم قوت: برآمده از ایمان و قدرت نفس. شرم ضعف: ناشی از کمرویی و ناتوانی روحی.<ref>[http://akhlagh.saminatech.ir/Article/18313/FullText حاجی دهآبادی و کریمی، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرمشناسی و اخلاق اسلامی»، 1400ش، ش3، ص129.]</ref> | ||
# از جهت ناظران، به شرم ایمانی و شرم نفسانی؛ شرم ایمانی: شرم از خدا، پیامبر، امامان و فرشتگان. شرم نفسانی: شرم از مردم.<ref>[http://akhlagh.saminatech.ir/Article/18313/FullText حاجی دهآبادی و کریمی، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرمشناسی و اخلاق اسلامی»، 1400ش، ش3، ص129-130.]</ref> به لحاظ مراتب ارزشمندی، بالاترین مرتبۀ شرم، شرم از خداوند و بعد از آن، شرم از وجدان و پایینترین درجۀ شرم، شرم از مردم است.<ref>[http://akhlagh.saminatech.ir/Article/18313/FullText حاجی دهآبادی و کریمی، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرمشناسی و اخلاق اسلامی»، 1400ش، ش3، ص136-137.]</ref> | # از جهت ناظران، به شرم ایمانی و شرم نفسانی؛ شرم ایمانی: شرم از خدا، پیامبر، امامان و فرشتگان. شرم نفسانی: شرم از مردم.<ref>[http://akhlagh.saminatech.ir/Article/18313/FullText حاجی دهآبادی و کریمی، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرمشناسی و اخلاق اسلامی»، 1400ش، ش3، ص129-130.]</ref> به لحاظ مراتب ارزشمندی، بالاترین مرتبۀ شرم، شرم از خداوند و بعد از آن، شرم از وجدان و پایینترین درجۀ شرم، شرم از مردم است.<ref>[http://akhlagh.saminatech.ir/Article/18313/FullText حاجی دهآبادی و کریمی، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرمشناسی و اخلاق اسلامی»، 1400ش، ش3، ص136-137.]</ref> | ||
# از جهت حیطۀ بروز، به شرم عام و شرم خاص؛ شرم عام: شرم در روابط اجتماعی. شرم خاص: شرم در روابط خصوصی و خانوادگی.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/114790/%D8%B4%D8%B1%D9%85_%D9%88_%D8%AD%DB%8C%D8%A7 میر باقری، «شرم و حیا»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | # از جهت حیطۀ بروز، به شرم عام و شرم خاص؛ شرم عام: شرم در روابط اجتماعی. شرم خاص: شرم در روابط خصوصی و خانوادگی.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/114790/%D8%B4%D8%B1%D9%85_%D9%88_%D8%AD%DB%8C%D8%A7 میر باقری، «شرم و حیا»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | ||
| خط ۱۰۹: | خط ۱۰۹: | ||
هرچند موجودیت شرم، ماهیت فطری و تغییر ناپذیر دارد؛ اما مصادیق آن بهتبع تفاوت فرهنگها و نظامهای ارزشی تغییر پذیرند. شرم در دو قلمرو خانواده و جامعه مصادیقی دارد؛ حفظ ادب، احترام، وقار، ارزشها و هنجارهای شرعی و عرفی در تعاملات سبک زندگی اعم از گفتار، رفتار، شنیدار، دیدار، پندار، پوشش در ارتباطات با دیگران و در مقابل، خودداری از تولید صحنههای بیشرمی و هوس انگیز، از مصادیق شرم بهشمار میآیند.<ref>پسندیده، پژوهشی در فرهنگ حیا، 1385ش، ص47-51 و191، 202، 208، 219-222، 225، 227-228؛ بانکی پورفرد، حیا، 1389ش، ص52-64.</ref> | هرچند موجودیت شرم، ماهیت فطری و تغییر ناپذیر دارد؛ اما مصادیق آن بهتبع تفاوت فرهنگها و نظامهای ارزشی تغییر پذیرند. شرم در دو قلمرو خانواده و جامعه مصادیقی دارد؛ حفظ ادب، احترام، وقار، ارزشها و هنجارهای شرعی و عرفی در تعاملات سبک زندگی اعم از گفتار، رفتار، شنیدار، دیدار، پندار، پوشش در ارتباطات با دیگران و در مقابل، خودداری از تولید صحنههای بیشرمی و هوس انگیز، از مصادیق شرم بهشمار میآیند.<ref>پسندیده، پژوهشی در فرهنگ حیا، 1385ش، ص47-51 و191، 202، 208، 219-222، 225، 227-228؛ بانکی پورفرد، حیا، 1389ش، ص52-64.</ref> | ||
== شرم مثبت و شرم منفی<ref group="دیدگاه">این بحث قبلا هم آمد مجدا برای چه؟ مطالب را در یک جا بیارید و تکرار نکنید</ref> == | == شرم مثبت و شرم منفی<ref group="دیدگاه">این بحث قبلا هم آمد مجدا برای چه؟ مطالب را در یک جا بیارید و تکرار نکنید</ref> == | ||
=== تفاوتهای شرم مثبت و شرم منفی: === | |||
# از جهت مبنای عقلانی؛ مبنای شرم مثبت: عحکم عقل یاعلم که نشانۀ ایمان است. مبنای شرم منفی: جهل که ناشی از کمرویی و نشانۀ نادانی و حماقت است.<ref name=":1">کلینی، کافی، 1365ش، ج2، ص105- 106؛ [https://hawzah.net/fa/Article/View/111716/%D8%AD%DB%8C%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D8%AB%D8%A8%D8%AA_%D9%88_%D9%85%D9%86%D9%81%DB%8C اکبری، «حیای مثبت و حیای منفی»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی حوزه؛] پسندیده، غنچههای شرم؛ نگاهی نو بهمفهوم حیا، 1391ش، ص83-84. </ref> | # از جهت مبنای عقلانی؛ مبنای شرم مثبت: عحکم عقل یاعلم که نشانۀ ایمان است. مبنای شرم منفی: جهل که ناشی از کمرویی و نشانۀ نادانی و حماقت است.<ref name=":1">کلینی، کافی، 1365ش، ج2، ص105- 106؛ [https://hawzah.net/fa/Article/View/111716/%D8%AD%DB%8C%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D8%AB%D8%A8%D8%AA_%D9%88_%D9%85%D9%86%D9%81%DB%8C اکبری، «حیای مثبت و حیای منفی»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی حوزه؛] پسندیده، غنچههای شرم؛ نگاهی نو بهمفهوم حیا، 1391ش، ص83-84. </ref> | ||
# از جهت منشأ روانشناختی؛ منشأ شرم مثبت: قوت است که شرم از سر قوت، بهاقتضای ایمان و مورد تأیید دین است.<ref>صدوق، الخصال، 1403ق، ج1، ص55؛ پسندیده، پژوهشی در فرهنگ حیا، 1385ش، ص86.</ref> منشأ شرم منفی: ضعف است که در حدیثی، آفت حیا شمرده شده است.<ref>متقیهندی، کنزالعمّال فی سننالاقوال و الافعال، 1397ق، ج16، ص204؛ پسندیده، غنچههای شرم، نگاهی نو بهمفهوم حیا، 1391ش، ص84-86.</ref> | # از جهت منشأ روانشناختی؛ منشأ شرم مثبت: قوت است که شرم از سر قوت، بهاقتضای ایمان و مورد تأیید دین است.<ref>صدوق، الخصال، 1403ق، ج1، ص55؛ پسندیده، پژوهشی در فرهنگ حیا، 1385ش، ص86.</ref> منشأ شرم منفی: ضعف است که در حدیثی، آفت حیا شمرده شده است.<ref>متقیهندی، کنزالعمّال فی سننالاقوال و الافعال، 1397ق، ج16، ص204؛ پسندیده، غنچههای شرم، نگاهی نو بهمفهوم حیا، 1391ش، ص84-86.</ref> | ||
