پوشاک نظامیان قاجار: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۲: / خط ۲: @@
 '''<big>پوشاک نظامیان قاجار</big>'''؛ تن‌پوش افراد نظامی در دوره قاجار.
-پوشاک قشون قاجار در هر دوره‌ تغییراتی داشته است و لباس آنها تلفیقی از لباس ارتش کشورهای اروپایی مثل فرانسه، انگلیس، روسیه، اتریش و سوئد بود. پوشاک نظامیان این دوره با تزئینات بومی و سنتی ایران که شامل نشان‌ها و سوزن‌دوزی‌ها می‌شد، آمیخته شده بود.
+پوشاک قشون [[قاجاریه|قاجار]] در هر دوره‌ تغییراتی داشته است و لباس آنها تلفیقی از لباس ارتش کشورهای اروپایی مثل فرانسه، انگلیس، روسیه، اتریش و سوئد بود. پوشاک نظامیان این دوره با تزئینات بومی و سنتی ایران که شامل نشان‌ها و [[سوزن‌دوزی‌ها]] می‌شد، آمیخته شده بود.
 ==سیر تحول لباس نظامیان قاجار==
 از دورۀ آغامحمد‌خان تا دورۀ فتحعلی‌شاه لباس نظامیان متحد‌الشکل نبود؛ ولی با ورود افسران فرانسه لباس‌های نظامیان پیاده، سوار و توپ‌خانه متحد‌الشکل شد.<ref>  راوندی، تاریخ اجتماعی ایران، 1382ش، ص815.</ref>  در دوره‌های دیگر نیز لباس‌های نظامیان متحد‌الشکل بود.<ref>  آبراهامیان، ایران بین دو انقلاب، 1384ش، ص134-136.</ref>  در اواخر دورۀ قاجار نیز تغییرات اساسی در طرح لباس نظامیان به‌وجود آمد، لباس آنها از نظر رنگ پارچه، نوارها، نشان‌ها، سردوشی‌ها و رسته‌ها همه یکسان شد.<ref>  ذکاء، ارتش شاهنشاهی ایران از کوروش تا پهلوی، 1350ش، ص242.</ref>
@@ خط ۱۲: / خط ۱۲: @@
 *دوره محمدشاه: در آن دوره لباس نظامیان به‌جای لباس‌های بلند شرقی، نیم‌تنه بدون دامن همراه با شلوا‌رهای تنگ تا قوزک پا و پوتین‌های چرمی بود. لباس توپچی‌ها نیم‌تنه آبی با سردست سرخ‌رنگ و شلوار کتان آبی و سفید بود که می‌پوشیدند. کلاه‌شان از پوست بره سیاه یا قرمز مثل کلاه پشمی بود. افسران نیز لباسی با سه ردیف دکمه به‌همراه یراق طلایی و یقه و سر‌دست‌ها نوار طلایی می‌پوشیدند.<ref>  فلاندن، سفرنامه اوژن فلاندن به ایران، 2536شاهنشاهی، ص149-150.</ref>
-*دوره ناصرالدین‌شاه: در اوایل سلطنت ناصرالدین‌شاه تغییراتی در لباس نظامیان به‌وجود آمد.<ref>  [https://www.magiran.com/paper/2006812 مهرمند و خدری‌زاده، «فرآیند ایجاد و تغییر لباس نظامیان عصر قاجار»، 1397ش، ص117.]</ref>  در دورۀ امیرکبیر لباس نظامیان به‌صورت کلیجه و شلوار تنگ اتریشی بود. در این دوره ملیله‌دوزی و مفتول‌دوزی و دکمه شیر و خورشید وارد شده از اتریش، مرسوم بود.<ref>  آدمیت، امیرکبیر و ایران، 1362ش، ص299.</ref>  به‌خاطر ورود سربازان و افسران اتریش به ایران، لباس نظامیان آن دوره شامل شلوار راسته، درز دکمه‌خور بالاتنه و سردست‌های نواردوزی شده بود؛<ref>  کاظمی و البرز، تاریخ 50 ساله نیروی زمینی شاهنشاهی ایران، 2535 شاهنشاهی، ص28. </ref>  اما در اواسط سلطنت ناصرالدین‌شاه تغیراتی در اجزای لباس، نحوه برش و دوخت به‌وجود آمد.<ref>  [https://www.magiran.com/paper/2006812 مهرمند و خدری‌زاده، «فرآیند ایجاد و تغییر لباس نظامیان عصر قاجار»، 1397ش، ص117.]</ref>  کلاه نظامیان از پوست بخارا مثل کلاه ملی ایرانیان، ولی کمی کوتاه‌تر و استوانه‌ای شکل بود. لباس صاحب‌منصبان‌ها نیم‌تنه از ماهوت آبی تیره بود.<ref>  فوریه، سه سال در دربار ایران، 1385ش، ص102.</ref>  لباس محافظان مهدعلیا ‎که برگرفته از الگوی فرانسوی‌ها و انگلیسی‌ها بود به‌صورت لباس کوتاه با یقه کیپ، همراه با دکمه‌هایی از بالا تا پایین بود و در پشت لباس یک چاک وجود داشت. کمر این لباس، تنگ بود که با کمربندی با گل‌میخ طلایی روی آن نگه داشته می‌شد. جنس کلاه آنها از پوست بود و چکمه و شلوار تنگ می‌پوشیدند.<ref>  شهری، تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم، 1369ش، ص498.</ref>  لباس قشون در زمان ناصرالدین‌شاه در موارد عادی به‌صورت سرداری با یقه‌عربی و شلوار تنگ با مغزی قرمز یا سفید یا آبی یا زرد بود. در موارد رسمی از سرداری شبیه به نیم‌تنه و کلاه با نشان شیر و خورشید استفاده می‌کردند.<ref>  مستوفی، شرح زندگانی من، 1388ش، ص118.</ref>  لباس ژاندارم‌‌ها شامل یک کلاه به‌شکل کلاه‌ها‌ی اتریشی بود و پارچۀ لباس و کلاه‌شان ایرانی بود.<ref>  عین‌السلطنه، روزنامه خاطرات عین‌السلطنه، 1374ش، ص335.</ref>
+*دوره ناصرالدین‌شاه: در اوایل سلطنت ناصرالدین‌شاه تغییراتی در لباس نظامیان به‌وجود آمد.<ref>  [https://www.magiran.com/paper/2006812 مهرمند و خدری‌زاده، «فرآیند ایجاد و تغییر لباس نظامیان عصر قاجار»، 1397ش، ص117.]</ref>  در دورۀ [[امیرکبیر]] لباس نظامیان به‌صورت کلیجه و شلوار تنگ اتریشی بود. در این دوره [[ملیله‌دوزی]] و مفتول‌دوزی و دکمه شیر و خورشید وارد شده از اتریش، مرسوم بود.<ref>  آدمیت، امیرکبیر و ایران، 1362ش، ص299.</ref>  به‌خاطر ورود سربازان و افسران اتریش به ایران، لباس نظامیان آن دوره شامل شلوار راسته، درز دکمه‌خور بالاتنه و سردست‌های نواردوزی شده بود؛<ref>  کاظمی و البرز، تاریخ 50 ساله نیروی زمینی شاهنشاهی ایران، 2535 شاهنشاهی، ص28. </ref>  اما در اواسط سلطنت ناصرالدین‌شاه تغیراتی در اجزای لباس، نحوه برش و دوخت به‌وجود آمد.<ref>  [https://www.magiran.com/paper/2006812 مهرمند و خدری‌زاده، «فرآیند ایجاد و تغییر لباس نظامیان عصر قاجار»، 1397ش، ص117.]</ref>  کلاه نظامیان از پوست بخارا مثل کلاه ملی ایرانیان، ولی کمی کوتاه‌تر و استوانه‌ای شکل بود. لباس صاحب‌منصبان‌ها نیم‌تنه از ماهوت آبی تیره بود.<ref>  فوریه، سه سال در دربار ایران، 1385ش، ص102.</ref>  لباس محافظان مهدعلیا ‎که برگرفته از الگوی فرانسوی‌ها و انگلیسی‌ها بود به‌صورت لباس کوتاه با یقه کیپ، همراه با دکمه‌هایی از بالا تا پایین بود و در پشت لباس یک چاک وجود داشت. کمر این لباس، تنگ بود که با کمربندی با گل‌میخ طلایی روی آن نگه داشته می‌شد. جنس کلاه آنها از پوست بود و چکمه و شلوار تنگ می‌پوشیدند.<ref>  شهری، تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم، 1369ش، ص498.</ref>  لباس قشون در زمان ناصرالدین‌شاه در موارد عادی به‌صورت سرداری با یقه‌عربی و شلوار تنگ با مغزی قرمز یا سفید یا آبی یا زرد بود. در موارد رسمی از سرداری شبیه به نیم‌تنه و کلاه با نشان شیر و خورشید استفاده می‌کردند.<ref>  مستوفی، شرح زندگانی من، 1388ش، ص118.</ref>  لباس ژاندارم‌‌ها شامل یک کلاه به‌شکل کلاه‌ها‌ی اتریشی بود و پارچۀ لباس و کلاه‌شان ایرانی بود.<ref>  عین‌السلطنه، روزنامه خاطرات عین‌السلطنه، 1374ش، ص335.</ref>
 *[[پرونده:Muzaffardinshah-qajar1-6.jpg|جایگزین=مظفرالدین شاه|بندانگشتی|مظفرالدین شاه پس از بازگشت از سفر دوم خود]]دوره مظفرالدین ‌شاه: در این دوره تنها قزاق‌ها به‌خاطر روس‌ها، دارای لباس متحدالشکل بودند.<ref>  کاظمی و البرز، تاریخ 50 ساله نیروی زمینی شاهنشاهی ایران، 2535 شاهنشاهی، ص37.</ref>  لباس نظامیان به تقلید ناشیانه از لباس نظامیان اروپا، به‌صورت یک بالاتنه به رنگِ سبز متمایل به آبی با شلوار‌های نارنجی همراه با نوارهای بنفش و یراق‌دوزی طراحی شده بود.<ref>  بایندر، سفرنامه هنری بایندر، 1370ش، ص449.</ref>