بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
جشنواره فیلم فجر؛ رقابتهای سینمایی از 12 تا 22 بهمنماه هر سال در جمهوری اسلامی ایران. | جشنواره فیلم فجر؛ رقابتهای سینمایی از 12 تا 22 بهمنماه هر سال در جمهوری اسلامی ایران. | ||
جشنواره فیلم فجر امروزه معتبرترین رویداد سینمایی ایران و آیینهای از تحولات سیاسی و اجتماعی کشور شناخته میشود. این جشنواره در طول ۴۴ | جشنواره فیلم فجر امروزه معتبرترین رویداد سینمایی ایران و آیینهای از تحولات سیاسی و اجتماعی کشور شناخته میشود. این جشنواره در طول ۴۴ دورۀ فعالیت، مسیر تحولی پیچیدهای را از دوران تثبیت و اوجگیری بینالمللی تا عصر قدرت رسانهها و تغییر نسل فیلمسازان سپری کرده است. به نظر تحلیلگران حوزه سینما، این جشنواره با نماد اسطورهای «سیمرغ»، علاوهبر جنبههای رقابتی و آموزشی، نقشی کلیدی در شکلدهی به گفتمانهای فرهنگی و تعیین مناسبات اقتصادی سینمای ایران ایفا میکند. با این حال، این رویداد همواره با چالشهایی همچون نقدهای ساختاری منتقدان نسبت به استقلال هنری و تأثیرپذیری از حوادث اجتماعی، بهویژه در ادوار حساسی مانند حوادث دی ۱۴۰۴ش، روبهرو بوده است. | ||
== پیشینه و سیر تحول تاریخی == | == پیشینه و سیر تحول تاریخی == | ||
جشنواره فیلم فجر یک رویداد سینمایی در ایران است که در ۱۳۶۱ش متولد شد. این جشنواره توسط بنیاد سینمایی فارابی و زیر نظر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مدیریت میشود.<ref>[https://didhonar.ir/project/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%AA%D8%A7-%D8%A8%D9%87/ «جشنواره فیلم فجر؛ آوردگاه فرهنگ و هنر ایران»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | جشنواره فیلم فجر یک رویداد سینمایی در ایران است که در ۱۳۶۱ش متولد شد. این جشنواره توسط بنیاد سینمایی فارابی و زیر نظر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مدیریت میشود.<ref>[https://didhonar.ir/project/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%AA%D8%A7-%D8%A8%D9%87/ «جشنواره فیلم فجر؛ آوردگاه فرهنگ و هنر ایران»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> تاکنون ۴۴ دوره از این رویداد برگزار شده که آخرین آن در بهمن ۱۴۰۴ش بود و امروز از آن بهعنوان معتبرترین جشنوارۀ سینمایی ایران یاد میشود.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2174048/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%88-%D9%85%D8%B3%D8%A6%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C «جشنواره ملی فیلم فجر و مسئولیت همگانی»، خبر آنلاین.]</ref> پیش از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، جشنواره جهانی فیلم تهران، بین سالهای ۱۳۵۱ش تا ۱۳۵۶ش تحت حمایت دفتر مخصوص فرح پهلوی با نماد بز بالدار هخامنشی برگزار میشد که بهدلیل محدودیتهای کمی و کیفی در تولیدات داخلی، جوایز اصلی آن همواره میان چند نام خاص محدود میماند. در این رویداد، تندیس زرین بهترین بازیگر مرد چهار بار به بهروز وثوقی رسید و غلبۀ برندگان خارجی در سایر بخشها، آن را به محفلی با رقابتهای انحصاری تبدیل کرده بود.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/99500/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1 «آشنایی با جشنواره بینالمللی فیلم فجر»، همشهری آنلاین.]</ref> | ||
=== دوره تکوین و تثبیت؛ ۱۳۶۱ تا ۱۳۶۳ش === | === دوره تکوین و تثبیت؛ ۱۳۶۱ تا ۱۳۶۳ش === | ||
| خط ۲۲: | خط ۲۲: | ||
== اهمیت و جایگاه == | == اهمیت و جایگاه == | ||
از نگاه صاحبنظران | از نگاه صاحبنظران حوزۀ فرهنگی، جشنواره فیلم فجر فراتر از یک رویداد سینمایی عمل کرده و به بخشی از فرهنگ و زندگی اجتماعی ایران تبدیل شده است. به باور آنان، این رویداد با جذب مخاطبان گسترده و پوشش رسانهای فراگیر، نقشی کلیدی در شکلدهی به گفتمانهای فرهنگی و هنری ایفا میکند؛<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2174048/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%88-%D9%85%D8%B3%D8%A6%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C «جشنواره ملی فیلم فجر و مسئولیت همگانی»، خبر آنلاین.]</ref> زیرا فیلمهای راهیافته به جشنواره بیشتر بازتابدهندۀ دغدغههای روز جامعه بوده و از مسائل اقتصادی و اجتماعی گرفته تا مباحث هویتی و فردی را در بر میگیرد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1138477/%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%80-%D9%81%D8%AC%D8%B1%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7-%D9%88-%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%B3%D9%86%D8%AC-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D9%88-%D9%85%D8%AA%D8%A3%D8%AB%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA «فراز و فرودهای جشنوارۀ فجر/فراتر از سینما و دماسنج جامعه و متأثر از سیاست»، وبسایت تحلیلی-خبری عصر ایران.]</ref> | ||
تحلیلگران معتقدند این رویداد با معرفی آثار برجسته و توجه به تجربههای نوآورانه، زمینۀ رشد فیلمسازان جوان و ارتقای استانداردهای سینمایی را فراهم میکند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1138477/%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%80-%D9%81%D8%AC%D8%B1%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7-%D9%88-%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%B3%D9%86%D8%AC-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D9%88-%D9%85%D8%AA%D8%A3%D8%AB%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA «فراز و فرودهای جشنوارۀ فجر/فراتر از سینما و دماسنج جامعه و متأثر از سیاست»، وبسایت تحلیلی-خبری عصر ایران.]</ref> به اعتقاد آنان، همین کارکرده است که جشنوارۀ فجر را از یک رقابت داخلی به یکی از مهمترین رویدادهای فرهنگی کشور و مرجعی در سینمای معاصر تبدیل کرده است.<ref>[https://borna.news/fa/news/2309568/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AB-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%A8%D8%B1%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1 «جشنواره فیلم فجر؛ میراث فرهنگی و معتبرترین رویداد سینمایی کشور»، خبرگزاری برنا.]</ref> | |||
در بیان بسیاری از فعالان حوزۀ فرهنگی، این جشنواره را با عبارات مهمترین و معتبرترین رویداد سینمایی کشور، بخشی از میراث فرهنگی ایران،<ref>[https://www.iribnews.ir/fa/news/5710293/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AB-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «جشنواره فیلم فجر؛ میراث فرهنگی سینمای ایران»، خبرگزاری صدای و سیما.]</ref> ویترین یکساله سینمای ایران،<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1226381/ «جشنواره فیلم فجر ویترین سینمای ایران است»، خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref> آیین ملی، آیین سینمادوستان ایران، نمایشگر سینمای ملی، حافظۀ جمعی فرهنگی، مهمترین اتفاق فرهنگی کشور بعد از ادبیات، مکانی برای دیدهشدن سینماگران و محل تبادل اطلاعات که در پویایی جامعه نقش مؤثر دارد، توصیف شده است.<ref>[https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/1175216-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%85%D9%87%D9%85%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%82-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AF%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%82%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D8%A7-%D9%87%D8%AF%D9%81-%D9%86%D8%B2%D8%AF%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%B0%D8%A7%D8%AA-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7 «جشنواره فجر مهمترین اتفاق فرهنگی کشور است/ دوری از شعارها و سلیقهها با هدف نزدیک شدن به ذات سینما»، خبرگزاری ایلنا.]</ref> | در بیان بسیاری از فعالان حوزۀ فرهنگی، این جشنواره را با عبارات مهمترین و معتبرترین رویداد سینمایی کشور، بخشی از میراث فرهنگی ایران،<ref>[https://www.iribnews.ir/fa/news/5710293/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AB-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «جشنواره فیلم فجر؛ میراث فرهنگی سینمای ایران»، خبرگزاری صدای و سیما.]</ref> ویترین یکساله سینمای ایران،<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1226381/ «جشنواره فیلم فجر ویترین سینمای ایران است»، خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref> آیین ملی، آیین سینمادوستان ایران، نمایشگر سینمای ملی، حافظۀ جمعی فرهنگی، مهمترین اتفاق فرهنگی کشور بعد از ادبیات، مکانی برای دیدهشدن سینماگران و محل تبادل اطلاعات که در پویایی جامعه نقش مؤثر دارد، توصیف شده است.<ref>[https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/1175216-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%85%D9%87%D9%85%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%82-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AF%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%82%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D8%A7-%D9%87%D8%AF%D9%81-%D9%86%D8%B2%D8%AF%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%B0%D8%A7%D8%AA-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7 «جشنواره فجر مهمترین اتفاق فرهنگی کشور است/ دوری از شعارها و سلیقهها با هدف نزدیک شدن به ذات سینما»، خبرگزاری ایلنا.]</ref> | ||
== شیوۀ برگزاری == | == شیوۀ برگزاری == | ||
جشنواره فیلم فجر هر ساله از ۱۲ تا ۲۲ بهمنماه، سالروز پیروزی انقلاب اسلامی ایران، در تهران برگزار میشود. فرآیند اجرایی این جشنواره با تأسی از الگوهای معتبر جهانی، ابتدا با انتشار فراخوان رسمی آغاز شده و سپس آثار ارسالی توسط هیئت انتخاب بازبینی و برگزیده میشوند. در مرحلۀ بعد، فیلمهای راهیافته به بخش مسابقه در طول روزهای جشنواره به نمایش درمیآیند و در نهایت، با بررسی تخصصی و اعلام برندگان توسط هیئت داوران، این رقابت سینمایی به سرانجام میرسد.<ref>[https://ircud.ir/Media/PDF/1401/11/10/638106875231069236.pdf قنواتی، «بررسی تحلیلی جشنواره فیلم فجر از منظر تأثیر بر کلّیت سینماي ايران»، وبسایت مرکز رصد فرهنگی کشور.]</ref> | |||
== جوایز و نماد جشنواره == | == جوایز و نماد جشنواره == | ||
جوایز جشنواره فیلم فجر شامل سیمرغ زرین برای بهترین فیلم و سیمرغ سیمین در رشتههای کارگردانی، فیلمنامه، بازیگری و فیلم کوتاه میشود. همچنین جوایز ویژهای مانند تندیس بهترین فیلم آسیایی، جایزه نتپک، جایزه بینالمذاهب و جایزه محمد امین به برگزیدگان اهدا میشود.<ref>[https://didhonar.ir/project/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%AA%D8%A7-%D8%A8%D9%87/ «جشنواره فیلم فجر از کجا شروع شد و به کجا رسید؟ / از بز بالدار تا سیمرغ بلورین»، وبسایت فرهنگ سدید.]</ref> | جوایز جشنواره فیلم فجر شامل سیمرغ زرین برای بهترین فیلم و سیمرغ سیمین در رشتههای کارگردانی، فیلمنامه، بازیگری و فیلم کوتاه میشود. همچنین جوایز ویژهای مانند تندیس بهترین فیلم آسیایی، جایزه نتپک، جایزه بینالمذاهب و جایزه محمد امین به برگزیدگان اهدا میشود.<ref>[https://didhonar.ir/project/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%AA%D8%A7-%D8%A8%D9%87/ «جشنواره فیلم فجر از کجا شروع شد و به کجا رسید؟ / از بز بالدار تا سیمرغ بلورین»، وبسایت فرهنگ سدید.]</ref> | ||
نماد جشنوارۀ فیلم فجر، پرندۀ اسطورهای سیمرغ است. این نماد با تکیه بر بنمایههای ادبیات فارسی همچون منطقالطیر عطار و شاهنامه فردوسی انتخاب شده است تا بازتابدهندۀ مفاهیمی چون خرد، تعالی و خودشناسی در هنر هفتم باشد. این نماد را ابراهیم حقیقی در | نماد جشنوارۀ فیلم فجر، پرندۀ اسطورهای سیمرغ است. این نماد با تکیه بر بنمایههای ادبیات فارسی همچون منطقالطیر عطار نیشابوری و شاهنامه ابوالقاسم فردوسی انتخاب شده است تا بازتابدهندۀ مفاهیمی چون خرد، تعالی و خودشناسی در هنر هفتم باشد. این نماد را ابراهیم حقیقی در ۱۳۶۷ش طراحی کرد. حقیقی نماد سیمرغ را از قالب حجمهای فلزی خارج کرد و بهصورت دوبعدی در دل بلور جای داد؛ زیرا وی معتقد بود سیمرغ یک مفهوم و نور است که تنها در کالبد شفاف بلور معنا مییابد. اگرچه در دورههایی تلاش شد این تندیس بهصورت حجمی تغییر یابد، اما بهدلیل فاصله گرفتن از اصالت نگارگری ایرانی، دوباره به فرم بلورین بازگشت.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2008774/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%B1%D8%BA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «چرا نماد جشنواره فیلم فجر سیمرغ است؟»، خبر آنلاین.]</ref> | ||
== بخشهای مختلف == | == بخشهای مختلف == | ||
| خط ۹۱: | خط ۹۱: | ||
== جنشواره فیلم فجر از نگاه منتقدان == | == جنشواره فیلم فجر از نگاه منتقدان == | ||
* از نگاه منتقدان، مهمترین نقد به جشنواره فیلم فجر فاصلۀ قابل توجه آن با واقعیتهای جامعه و تأثیرپذیری گستردۀ آن از نهادهای رسمی است. به باور آنان، نبود شفافیت در معیارهای انتخاب آثار و داوری و نقش غیرمستقل رسانهها، باعث شده این رویداد نتواند بازتابدهندۀ دغدغههای واقعی هنرمندان و مخاطبان باشد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1138477/%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%80-%D9%81%D8%AC%D8%B1%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7-%D9%88-%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%B3%D9%86%D8%AC-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D9%88-%D9%85%D8%AA%D8%A3%D8%AB%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA «فراز و فرودهای جشنوارۀ فجر/فراتر از سینما و دماسنج جامعه و متأثر از سیاست»، وبسایت تحلیلی-خبری عصر ایران.]</ref> | * از نگاه برخی منتقدان، مهمترین نقد به جشنواره فیلم فجر فاصلۀ قابل توجه آن با واقعیتهای جامعه و تأثیرپذیری گستردۀ آن از نهادهای رسمی است. به باور آنان، نبود شفافیت در معیارهای انتخاب آثار و داوری و نقش غیرمستقل رسانهها، باعث شده این رویداد نتواند بازتابدهندۀ دغدغههای واقعی هنرمندان و مخاطبان باشد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1138477/%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%80-%D9%81%D8%AC%D8%B1%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7-%D9%88-%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%B3%D9%86%D8%AC-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D9%88-%D9%85%D8%AA%D8%A3%D8%AB%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA «فراز و فرودهای جشنوارۀ فجر/فراتر از سینما و دماسنج جامعه و متأثر از سیاست»، وبسایت تحلیلی-خبری عصر ایران.]</ref> | ||
* از منظر | * از منظر این منتقدان این جشنواره به جای آنکه تابع یک استراتژی فرهنگی بلندمدت باشد، با تغییر دولتها دچار نوسان مدیریتی و سلیقهای میشود و همین امر باعث فقدان ثبات در سیاستها و معیارهای داوری شده است. نقد دیگر به اولویتدادن ملاحظات غیرهنری بر نوآوری در انتخاب آثار بازمیگردد؛ به گونهای که جشنواره نتوانسته است نقش مؤثری در کشف استعدادهای جدید و جریانسازی داشته باشد. همچنین از نظر آنان، نبود یک آییننامۀ مشخص و ضمانت اجرایی کافی، زمینه را برای تصمیمگیریهای سلیقهای فراهم کرده و پیوند جشنواره با بدنۀ اجتماعی سینما را تضعیف کرده است.<ref>[https://farhangesadid.com/fa/news/5902/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7-%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%8B-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «جشنواره فیلم فجر سیاسی نیست، اما تماماً دولتی است!»، وبسایت فرهنگ.]</ref> | ||
* از طرف دیگر، به نظر برخی از منتقدان نظام فرهنگی حاکم بر جشنواره فیلم فجر، فارغ از رویکرد دولتهای مختلف، هنوز نتوانسته است به هدف مطلوب در تراز تمدن اسلامی دست یابد. از نگاه آنان، یکی از جدیترین انحرافات، تبدیلشدن این رویداد به فضایی برای تفاخر، تظاهر و ترویج سبک زندگی ایدهآل غربی است که با واقعیتهای جامعه و پیشینۀ دینی ایران سازگاری ندارد. این رویکرد به جای تقویت هویت ملی، به ترویج لذتگرایی و مادیگرایی دامن زده و جشنواره را از فلسفه وجودی خود بهعنوان جشنواره انقلاب اسلامی، دور کرده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1965244/%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%85%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%DA%86%D9%87%D9%84%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87 عرفانمنش، «آسیب شناسی فرهنگی جشنوارۀ فیلم فجر از منظر سینمای تمدنی: مطالعۀ موردی چهلمین دوره»، 1401ش، ص364-365.]</ref> | * از طرف دیگر، به نظر برخی از منتقدان نظام فرهنگی حاکم بر جشنواره فیلم فجر، فارغ از رویکرد دولتهای مختلف، هنوز نتوانسته است به هدف مطلوب در تراز تمدن اسلامی دست یابد. از نگاه آنان، یکی از جدیترین انحرافات، تبدیلشدن این رویداد به فضایی برای تفاخر، تظاهر و ترویج سبک زندگی ایدهآل غربی است که با واقعیتهای جامعه و پیشینۀ دینی ایران سازگاری ندارد. از نظر آنها این رویکرد به جای تقویت هویت ملی، به ترویج لذتگرایی و مادیگرایی دامن زده و جشنواره را از فلسفه وجودی خود بهعنوان جشنواره انقلاب اسلامی، دور کرده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1965244/%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%85%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%DA%86%D9%87%D9%84%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87 عرفانمنش، «آسیب شناسی فرهنگی جشنوارۀ فیلم فجر از منظر سینمای تمدنی: مطالعۀ موردی چهلمین دوره»، 1401ش، ص364-365.]</ref> | ||
* همچنین، تحلیلگران بر این باورند که سینمای حاضر در جشنواره، اغلب در مقام نمایش | * همچنین، تحلیلگران بر این باورند که سینمای حاضر در جشنواره، اغلب در مقام نمایش فساد، خشونت و معضلات اجتماعی متوقف شده و به جای امیدآفرینی، بذر بدبینی و ناامیدی را در دل مخاطب میکارد. این منتقدان تأکید دارند که هنر پیشرو نباید تنها به کشف مسائل اکتفا کند، بلکه باید به شیوهای هنرمندانه راهکارهای تمدنی را پیش روی مسئولان و مردم بگذارد. از نظر آنها غلبۀ مناسبات تجاری بر منطق فرهنگی و ناتوانی در آگاهسازی مخاطب نسبت به تحولات کلان جهانی، از جمله ضعفهای کلیدی است که مانع از نقشآفرینی مؤثر سینمای ایران در جبهه مقاومت فرهنگی و بیداری جهانی شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1965244/%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%85%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%DA%86%D9%87%D9%84%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87 عرفانمنش، «آسیب شناسی فرهنگی جشنوارۀ فیلم فجر از منظر سینمای تمدنی: مطالعۀ موردی چهلمین دوره»، 1401ش، ص364-365.]</ref> | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
| خط ۱۲۳: | خط ۱۲۳: | ||
==جشنواره فیلم فجر 1404ش== | ==جشنواره فیلم فجر 1404ش== | ||
به گزارش رسانهها چهلوچهارمین دورۀ جشنواره فیلم فجر در ۱۴۰۴ش تحت تأثیر مستقیم ناآرامیهای دیماه، به یکی از چالشبرانگیزترین ادوار تاریخ خود تبدیل شد. برگزاری این رویداد در حالی که جامعه بهدلیل جانباختگان حوادث این | به گزارش رسانهها چهلوچهارمین دورۀ جشنواره فیلم فجر در ۱۴۰۴ش تحت تأثیر مستقیم ناآرامیهای دیماه، به یکی از چالشبرانگیزترین ادوار تاریخ خود تبدیل شد. برگزاری این رویداد در حالی که جامعه بهدلیل جانباختگان حوادث دیماه این سال در فضای سوگ ملی به سر میبرد، شکاف عمیقی میان ساختار رسمی جشنواره و مطالبات عمومی ایجاد کرد. در حالی که برگزارکنندگان بر تداوم فعالیتهای فرهنگی برای التیام اجتماعی تأکید داشتند، منتقدان معتقد بودند بیتوجهی به فضای روحی مردم و عدم تغییر در لحن برنامهها، مانع از شکلگیری همدلی همگانی شده است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1138477/%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%80-%D9%81%D8%AC%D8%B1%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7-%D9%88-%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%B3%D9%86%D8%AC-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D9%88-%D9%85%D8%AA%D8%A3%D8%AB%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA «فراز و فرودهای جشنوارۀ فجر/فراتر از سینما و دماسنج جامعه و متأثر از سیاست»، وبسایت تحلیلی-خبری عصر ایران.]</ref> این دوقطبی شدید، فضای مجازی را به میدان نبرد روایتها تبدیل کرد که در آن سه گفتمان اصلی در مقابل هم قرار گرفتند: | ||
گفتمان تحریم رادیکال: این جریان با استفاده از استعارههایی چون فرش خون و هشتگهایی نظیر #IranMassacre، حضور در جشنواره را همدستی با سکوت و خیانت به قربانیان توصیف کرد. چهرههایی چون الناز شاکردوست با یادآوری هزینههای انسانی حوادث اخیر، تحریم را به یک کنش قهرمانانه توصیف کردند.<ref>[https://www.jamaran.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-12/1697414-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D9%87-%D8%AA%D9%88%DB%8C%DB%8C%D8%AA%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D8%A7-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AD%DA%A9-%D8%B3%DA%A9%D9%88%D8%AA-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6 «تحلیل گفتمان جشنواره فجر در آینه توییتر؛ جنگ روایتها: جشنواره فجر در محک سکوت و اعتراض»، خبرگزاری جماران.]</ref> | گفتمان تحریم رادیکال: این جریان با استفاده از استعارههایی چون فرش خون و هشتگهایی نظیر #IranMassacre، حضور در جشنواره را همدستی با سکوت و خیانت به قربانیان توصیف کرد. چهرههایی چون الناز شاکردوست با یادآوری هزینههای انسانی حوادث اخیر، تحریم را به یک کنش قهرمانانه توصیف کردند.<ref>[https://www.jamaran.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-12/1697414-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D9%87-%D8%AA%D9%88%DB%8C%DB%8C%D8%AA%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D8%A7-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AD%DA%A9-%D8%B3%DA%A9%D9%88%D8%AA-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6 «تحلیل گفتمان جشنواره فجر در آینه توییتر؛ جنگ روایتها: جشنواره فجر در محک سکوت و اعتراض»، خبرگزاری جماران.]</ref> | ||
