شریف عظیمی (بحث | مشارکتها) جز ←خجالت و حیا |
شریف عظیمی (بحث | مشارکتها) جز ←خجالت و حیا |
||
| خط ۱۰: | خط ۱۰: | ||
=== خجالت و حیا === | === خجالت و حیا === | ||
حیا و | خجالت و حیا بهرغم هممعنایی آنها<ref>دهخدا، لغتنامهٔ دهخدا، 1377ش، ج9، ص14237؛ معین، فرهنگ فارسی یکجلدی، 1380ش، ص617.</ref> در تعاملات اجتماعی؛ اما با هم تفاوت دارند: | ||
# خجالت، بهمعنای شرمندگی | |||
# از جهت منشأ: خجالت، مربوط به امور نفسانی و حیا مربوط به امور ایمانی است.<ref>بانکیپور فرد، امیرحسین، حیا، اصفهان، حدیث راه عشق، چاپ دهم، ۱۳۸۹ش، ص15؛</ref> | |||
# | # از جهت قلمرو تعلق: متعلق خجالت، عام و شامل امور مذموم و غیر مذموم میشود؛ اما متعلق حیا فقط امور مذموم است.<ref>[https://www.porseman.com/article/%D8%AD%D9%8A%D8%A7-%D9%88-%D8%AE%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%8A%D9%86/12627 «حیا و خجالت در دین»، وبسایت پرسمان دانشگاهیان، تاریخ درج مطلب: 20 آذر1390ش.]</ref> | ||
# خجالت، به | # از جهت زمان بروز: خجالت، بهمعنای شرمندگی پساز ارتکاب عمل است؛<ref>پسندیده، عباس، پژوهشی در فرهنگ حیا، قم، دارالحدیث، چاپ پنجم، ۱۳۸۵ش، ص87.</ref> اما حیا هم شامل شرم پیشاز عمل و هم در اثر گسترش معنایی، شرم پساز عمل را شامل میشود.<ref>[https://shamela.ws/book/1736/212#p1 العسکری، حسن ابن عبدالله، معجم الفروق اللغویه، قم، انتشارات مؤسسة النشر الإسلامی التابعه لجامعة المدرسین، 1412ق، ص213؛] [http://akhlagh.saminatech.ir/Article/18313/FullText حاجی ده آبادی، محمد علی، کریمی، عبدالوهاب، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرمشناسی و اخلاق اسلامی»، فصلنامۀ پژوهشهای اخلاقی، ش3، سال یازدهم، بهار 1400ش، ص127.]</ref> | ||
# از جهت اثر ظاهری: خجالت، با پدیدار شدن ناراحتی و تغییرات در چهره همراه است؛ اما حیای قبل از عمل، امری مربوط به روح بوده و چه بسا آثار ظاهری را ندارد.<ref>بانکیپور فرد، امیرحسین، حیا، اصفهان، حدیث راه عشق، چاپ دهم، ۱۳۸۹ش، ص15؛ [http://akhlagh.saminatech.ir/Article/18313/FullText حاجی ده آبادی، محمد علی، کریمی، عبدالوهاب، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرمشناسی و اخلاق اسلامی»، فصلنامۀ پژوهشهای اخلاقی، ش3، سال یازدهم، بهار 1400ش، ص127.]</ref> | |||
# از جهت مثبت و منفی بودن: خجالت، به عنوان وجه منفی شرم، آن حالت انفعال نفس و بهمعنای کمرویی است؛ اما حیا حالت فعال ومثبت نفس است که انسان بر قوای خود تسلط دارد. <ref>[https://www.porseman.com/article/%D8%AD%D9%8A%D8%A7-%D9%88-%D8%AE%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%8A%D9%86/12627 «حیا و خجالت در دین»، وبسایت پرسمان دانشگاهیان، تاریخ درج مطلب: 20 آذر1390ش.]</ref> | |||
# از جهت ارادی بودن: خجالت، شرم اضطراری و غیر اردای؛ اما حیا شرم اختیاری است.<ref>بانکیپور فرد، امیرحسین، حیا، اصفهان، حدیث راه عشق، چاپ دهم، ۱۳۸۹ش، ص15.</ref> | |||
=== خجالت و شرم === | === خجالت و شرم === | ||
