| خط ۱۴: | خط ۱۴: | ||
در دیماه ۱۴۰۱ش، مهدی محبی، رئیس اتحادیه دستگاههای مخابراتی ارتباطی و لوازم جانبی تهران، خرید و فروش این تجهیزات را رسماً غیرقانونی اعلام کرد و از وزارت ارتباطات و نهادهای مربوطه خواستار برخورد با قاچاق آن شد. با این حال، روند ورود غیرقانونی این دستگاهها سرعت گرفت؛ به طوری که در همان مقطع، در حالی که ایلان ماسک از فعال بودن ۱۰۰ دستگاه در ایران خبر داده بود، مقامات داخلی شمار دستگاههای فعال را بین ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ عدد برآورد کردند. اگرچه قیمت رسمی این دستگاهها در جهان حدود ۵۹۹ دلار بود، اما در بازار غیررسمی ایران با قیمتهای بسیار بالاتری معامله میشدند.<ref>[https://tejaratnews.com/ اکبری «معامله دستگاه استارلینک ممنوع شد/ تعداد دستگاههای فعال به ۱۰۰۰ عدد رسید!»، وبسایت تجارتنیوز]. </ref> | در دیماه ۱۴۰۱ش، مهدی محبی، رئیس اتحادیه دستگاههای مخابراتی ارتباطی و لوازم جانبی تهران، خرید و فروش این تجهیزات را رسماً غیرقانونی اعلام کرد و از وزارت ارتباطات و نهادهای مربوطه خواستار برخورد با قاچاق آن شد. با این حال، روند ورود غیرقانونی این دستگاهها سرعت گرفت؛ به طوری که در همان مقطع، در حالی که ایلان ماسک از فعال بودن ۱۰۰ دستگاه در ایران خبر داده بود، مقامات داخلی شمار دستگاههای فعال را بین ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ عدد برآورد کردند. اگرچه قیمت رسمی این دستگاهها در جهان حدود ۵۹۹ دلار بود، اما در بازار غیررسمی ایران با قیمتهای بسیار بالاتری معامله میشدند.<ref>[https://tejaratnews.com/ اکبری «معامله دستگاه استارلینک ممنوع شد/ تعداد دستگاههای فعال به ۱۰۰۰ عدد رسید!»، وبسایت تجارتنیوز]. </ref> | ||
کارشناسان داخلی (از جمله دبیر سندیکای صنعت مخابرات) در آن زمان تأکید داشتند که به دلیل ساختار منظومهای استارلینک، ایجاد اختلال یا ارسال پارازیت روی آن برخلاف ماهوارههای سنتی کار آسانی نیست.<ref>[https://tejaratnews.com/ اکبری «معامله دستگاه استارلینک ممنوع شد/ تعداد دستگاههای فعال به ۱۰۰۰ عدد رسید!»، وبسایت تجارتنیوز]. </ref> با این وجود، در سال | کارشناسان داخلی (از جمله دبیر سندیکای صنعت مخابرات) در آن زمان تأکید داشتند که به دلیل ساختار منظومهای استارلینک، ایجاد اختلال یا ارسال پارازیت روی آن برخلاف ماهوارههای سنتی کار آسانی نیست.<ref>[https://tejaratnews.com/ اکبری «معامله دستگاه استارلینک ممنوع شد/ تعداد دستگاههای فعال به ۱۰۰۰ عدد رسید!»، وبسایت تجارتنیوز]. </ref> با این وجود، در سال ۲۰۲۳م [[اتحادیه بینالمللی مخابرات]] (ITU)، استارلینک را مکلف به رعایت قوانین و همکاری با ایران کرد.<ref name="khabaronline">[https://www.khabaronline.ir/live/2174203/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%84%DB%8C%D9%86%DA%A9-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D8%AE%D8%B1-%D8%AE%D8%B7-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF استارلینک در ایران به آخر خط رسید؟ (جزئیات فنی از کار افتادن ۸۰ درصد از پایانههای استارلینک در کشور)، خبرگزاری خبرآنلاین، ۷ بهمن ۱۴۰۴]</ref> | ||
در پی [[اعتراضات دی ۱۴۰۴|اعتراضات]] و [[اغتشاشات دی ۱۴۰۴]]<nowiki/>ش در ایران نیز گزارش شد که دولت ایالات متحده هزاران ترمینال ماهوارهای استارلینک را به ایران ارسال کرده است تا معترضان و مخالفان به اینترنت آزاد دسترسی داشته باشند.<ref name="wsj">[https://www.wsj.com/ Gramer، Alexander Ward and Robbie (۲۰۲۶-۰۲-۱۲). «Exclusive | U.S. Smuggled Thousands of Starlink Terminals Into Iran After Protest Crackdown». The Wall Street Journal]</ref> | در پی [[اعتراضات دی ۱۴۰۴|اعتراضات]] و [[اغتشاشات دی ۱۴۰۴]]<nowiki/>ش در ایران نیز گزارش شد که دولت ایالات متحده هزاران ترمینال ماهوارهای استارلینک را به ایران ارسال کرده است تا معترضان و مخالفان به اینترنت آزاد دسترسی داشته باشند.<ref name="wsj">[https://www.wsj.com/ Gramer، Alexander Ward and Robbie (۲۰۲۶-۰۲-۱۲). «Exclusive | U.S. Smuggled Thousands of Starlink Terminals Into Iran After Protest Crackdown». The Wall Street Journal]</ref> | ||
| خط ۲۵: | خط ۲۵: | ||
مکانیزمهای تهاجمی به کار گرفته شده برای این اختلال شامل سه لایه اصلی زیر بود: | مکانیزمهای تهاجمی به کار گرفته شده برای این اختلال شامل سه لایه اصلی زیر بود: | ||
* '''فریب سیگنالی جیپیاس (GPS Spoofing):''' نخستین و موثرترین نقطه آسیبپذیر استارلینک، وابستگی عملیاتی آن به جیپیاس است. در شهرهای بزرگ ایران، سیگنالهای جعلی جیپیاس با توانی بسیار بالاتر از سیگنالهای واقعی منظومه پخش شدند. این سیگنالها حاوی کدهای زمانی و مکانی غلط بودند که گیرنده استارلینک را فریب داده و باعث میشد دیش آرایه فازی، پرتو خود را به سمت مختصات اشتباه و فضای خالی آسمان شلیک کند که در اصطلاح فنی به آن «کوری جهتشناختی» میگویند.<ref>«[https://www.khabaronline.ir/live/2174203/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%84%DB%8C%D9%86%DA%A9-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D8%AE%D8%B1-%D8%AE%D8%B7-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF استارلینک در ایران به آخر خط رسید؟ (جزئیات فنی از کار افتادن ۸۰ درصد از پایانههای استارلینک در کشور)»، خبرگزاری خبرآنلاین.]</ref> | |||
نخستین و موثرترین نقطه آسیبپذیر استارلینک، وابستگی عملیاتی آن به جیپیاس است. در شهرهای بزرگ ایران، سیگنالهای جعلی جیپیاس با توانی بسیار بالاتر از سیگنالهای واقعی منظومه پخش شدند. این سیگنالها حاوی کدهای زمانی و مکانی غلط بودند که گیرنده استارلینک را فریب داده و باعث میشد دیش آرایه فازی، پرتو خود را به سمت مختصات اشتباه و فضای خالی آسمان شلیک کند که در اصطلاح فنی به آن «کوری جهتشناختی» میگویند.<ref>«[https://www.khabaronline.ir/live/2174203/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%84%DB%8C%D9%86%DA%A9-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D8%AE%D8%B1-%D8%AE%D8%B7-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF استارلینک در ایران به آخر خط رسید؟ (جزئیات فنی از کار افتادن ۸۰ درصد از پایانههای استارلینک در کشور)»، خبرگزاری خبرآنلاین.]</ref> | |||
* '''اشباع باند فرکانسی و نویز سفید:''' در لایه دوم، از جمرهای نظامی (پارازیتاندازهای قدرتمند مشابه سامانههای کراسوخا-۴) استفاده شد. این سامانهها توانستند با ایجاد نویز سفید در کل پهنای باند Ku، سیگنال ماهوارهای را که از فاصله ۵۵۰ کیلومتری ارسال میشد، در سطح زمین سرکوب کنند. این تداخل باعث کاهش شدید نسبت سیگنال به نویز (SNR) شده و ارتباط پیوند پاییندستی را ناپایدار یا کاملاً قطع کرد.<ref>«[https://www.khabaronline.ir/live/2174203/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%84%DB%8C%D9%86%DA%A9-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D8%AE%D8%B1-%D8%AE%D8%B7-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF استارلینک در ایران به آخر خط رسید؟ (جزئیات فنی از کار افتادن ۸۰ درصد از پایانههای استارلینک در کشور)»، خبرگزاری خبرآنلاین.]</ref> | |||
در لایه دوم، از جمرهای نظامی (پارازیتاندازهای قدرتمند مشابه سامانههای کراسوخا-۴) استفاده شد. این سامانهها توانستند با ایجاد نویز سفید در کل پهنای باند Ku، سیگنال ماهوارهای را که از فاصله ۵۵۰ کیلومتری ارسال میشد، در سطح زمین سرکوب کنند. این تداخل باعث کاهش شدید نسبت سیگنال به نویز (SNR) شده و ارتباط پیوند پاییندستی را ناپایدار یا کاملاً قطع کرد.<ref>«[https://www.khabaronline.ir/live/2174203/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%84%DB%8C%D9%86%DA%A9-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D8%AE%D8%B1-%D8%AE%D8%B7-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF استارلینک در ایران به آخر خط رسید؟ (جزئیات فنی از کار افتادن ۸۰ درصد از پایانههای استارلینک در کشور)»، خبرگزاری خبرآنلاین.]</ref> | |||
* '''بهرهبرداری از آسیبپذیریهای نرمافزاری:''' در لایه سوم، با بهرهگیری از آسیبپذیریهای موجود در بخش مدیریت دستورات (Command Handler) پایانهها، حملات سایبری صورت گرفت. با ارسال دستوراتی نظیر «Stow» (دستور جمع شدن دیش برای حمل و نقل) یا دستورات مخربی موسوم به «Kill Command»، بخش مودم دستگاهها دچار کرش (Crash) شد؛ به طوری که بازگردانی آنها تنها با قطع و وصل فیزیکی برق (Power Cycle) امکانپذیر بود. این روش در سناریوهای نفوذ سایبری برای از کار انداختن خوشهای از پایانهها استفاده میشود.<ref>«[https://www.khabaronline.ir/live/2174203/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%84%DB%8C%D9%86%DA%A9-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D8%AE%D8%B1-%D8%AE%D8%B7-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF استارلینک در ایران به آخر خط رسید؟ (جزئیات فنی از کار افتادن ۸۰ درصد از پایانههای استارلینک در کشور)»، خبرگزاری خبرآنلاین.]</ref> | |||
در لایه سوم، با بهرهگیری از آسیبپذیریهای موجود در بخش مدیریت دستورات (Command Handler) پایانهها، حملات سایبری صورت گرفت. با ارسال دستوراتی نظیر «Stow» (دستور جمع شدن دیش برای حمل و نقل) یا دستورات مخربی موسوم به «Kill Command»، بخش مودم دستگاهها دچار کرش (Crash) شد؛ به طوری که بازگردانی آنها تنها با قطع و وصل فیزیکی برق (Power Cycle) امکانپذیر بود. این روش در سناریوهای نفوذ سایبری برای از کار انداختن خوشهای از پایانهها استفاده میشود.<ref>«[https://www.khabaronline.ir/live/2174203/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%84%DB%8C%D9%86%DA%A9-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D8%AE%D8%B1-%D8%AE%D8%B7-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF استارلینک در ایران به آخر خط رسید؟ (جزئیات فنی از کار افتادن ۸۰ درصد از پایانههای استارلینک در کشور)»، خبرگزاری خبرآنلاین.]</ref> | |||
== پیگیریهای حقوقی و موضع رسمی جمهوری اسلامی ایران == | |||
جمهوری اسلامی ایران همواره بر لزوم رعایت [[حاکمیت سایبری]] و قوانین سرزمینی در ارائه خدمات مخابراتی تاکید داشته است. بر اساس قوانین داخلی و مقررات بینالمللی، فعالیت هرگونه ایستگاه رادیویی یا پایانه زمینی در داخل کشور، مستلزم اخذ مجوز رسمی از مراجع ذیصلاح مانند سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی است. | |||
در ۲۳ دی ۱۴۰۴ش (۱۳ ژانویه ۲۰۲۶م)، نمایندگی دائم جمهوری اسلامی ایران نزد دفتر سازمان ملل متحد در ژنو، با ارسال نامهای رسمی به دبیرکل اتحادیه بینالمللی مخابرات (ITU)، شکایت [[ایران]] را نسبت به فعالیت بدون مجوز شبکه استارلینک ثبت کرد. در این نامه با اشاره به تصمیمات هیات مقررات رادیویی (RRB)، بر لزوم برخورد با این تخلفات تاکید شده است.<ref>[https://factnameh.com/fa/fact-checks/2026-01-27-iran-starlink-itu-rrb101 «بررسی نامه جمهوری اسلامی ایران درباره نقش استارلینک در کاربردهای تروریستی»، وبسایت فکتنامه.]</ref> | |||
مهمترین محورهای حقوقی و امنیتی مطرحشده در موضع رسمی ایران عبارتند از: | |||
* '''استناد به مقررات رادیویی (ITU):''' [[جمهوری اسلامی ایران]] با استناد به «ماده ۱۸ مقررات رادیویی» و «قطعنامه ۲۲» (Rev.WRC-23)، تاکید کرده است که بهرهبرداری از ترمینالهای استارلینک بدون مجوز داخلی، نقض صریح مقررات بینالمللی محسوب میشود و این ارسالهای غیرقانونی باید فوراً متوقف شوند. | |||
* '''مقابله با تهدیدات امنیتی و تروریستی:''' در نامه رسمی ایران تصریح شده است که پایانههای استارلینک بهصورت [[قاچاق]] وارد کشور شده و توسط گروههای تروریستی سازمانیافته برای هماهنگی عملیات خرابکارانه، آموزش نیروها و اخلال در امنیت عمومی و اعتراضات مسالمتآمیز مورد سوءاستفاده قرار گرفتهاند. | |||
* '''درخواست پاسخگویی بینالمللی:''' ایران از اتحادیه جهانی مخابرات، هیات مقررات رادیویی و همچنین کشورهای مرتبط مانند نروژ بهعنوان ثبتکننده شبکه و ایالات متحده خواسته است تا به تعهدات بینالمللی خود عمل کرده و اقدام عملی برای غیرفعالسازی این پایانههای غیرمجاز انجام دهند.<ref>[https://factnameh.com/fa/fact-checks/2026-01-27-iran-starlink-itu-rrb101 «بررسی نامه جمهوری اسلامی ایران درباره نقش استارلینک در کاربردهای تروریستی»، وبسایت فکتنامه.]</ref> | |||
پاسخ نهادهای بینالمللی و کشورهای درگیر عبارتند از: | |||
* '''رد ادعای تروریسم:''' نهادهای مستقل حقوق بشری و ناظران شبکه اعلام کردند که هیچ شواهدی مبنی بر استفاده سازمانیافته تروریستی وجود ندارد و استارلینک غالباً توسط شهروندان، روزنامهنگاران و فعالان مدنی برای دور زدن سانسور و حفظ ارتباط در زمان خاموشیهای سراسری اینترنت استفاده میشود. دادههای شبکه نیز نشان میداد که برخلاف ادعای حکومت، قطعیهای هدفمند اینترنت پیش از آغاز اعتراضات مسالمتآمیز اعمال شده بود.<ref>[https://factnameh.com/fa/fact-checks/2026-01-27-iran-starlink-itu-rrb101 «بررسی نامه جمهوری اسلامی ایران درباره نقش استارلینک در کاربردهای تروریستی»، وبسایت فکتنامه.]</ref> | |||
* '''موضع نروژ و ایالات متحده:''' کشور نروژ و ایالات متحده آمریکا در نشستهای هیات مقررات رادیویی (RRB) اعلام کرده بودند که مقررات ITU هیچگونه الزام قانونی برای خاموشی کلی (Blanket Shutdown) یک شبکه در یک کشور ایجاد نمیکند. ایالات متحده همچنین تاکید کرده است که محدودسازی اینترنت توسط حکومت ایران با اصل آزادی اطلاعرسانی مغایرت دارد.<ref>[https://factnameh.com/fa/fact-checks/2026-01-27-iran-starlink-itu-rrb101 «بررسی نامه جمهوری اسلامی ایران درباره نقش استارلینک در کاربردهای تروریستی»، وبسایت فکتنامه.]</ref> | |||
* '''رای هیات مقررات رادیویی (RRB):''' این نهاد تخصصی در نشست صدم خود اعلام کرده بود که صرف «غیرمجاز بودن مقرراتی» یک پایانه، مبنای حقوقی برای قطع سراسری خدمات نیست. این هیات تصریح کرد که اجرای مقررات نباید به قطع دسترسی مشروع کاربران به اطلاعات منجر شود و ایران برای مسدودسازی، باید ترمینالهای قاچاق را بهصورت موردی و دقیق شناسایی کند، نه آنکه خواستار قطع کل شبکه شود.<ref>[https://factnameh.com/fa/fact-checks/2026-01-27-iran-starlink-itu-rrb101 «بررسی نامه جمهوری اسلامی ایران درباره نقش استارلینک در کاربردهای تروریستی»، وبسایت فکتنامه.]</ref> | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
