صفحهای تازه حاوی «'''<big>امام حسن بنعلی بنمحمد؛</big>''' حسن بنعلی بنمحمد و امام یازدهم شیعیان اثنیعشری. حسن بنعلی بنمحمد (۲۳۲–۲۶۰ق)، یازدهمین امام شیعیان دوازده امامی، ملقب به عسکری، در مدینه به دنیا آمد. در ۲۲سالگی پس از شهادت پدرش امام هادی، امامت شیع...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''<big>امام حسن بنعلی بنمحمد؛</big>''' حسن بنعلی بنمحمد و امام یازدهم شیعیان اثنیعشری. | '''<big>امام حسن بنعلی بنمحمد؛</big>''' حسن بنعلی بنمحمد و امام یازدهم شیعیان اثنیعشری. | ||
حسن بنعلی بنمحمد (۲۳۲–۲۶۰ق)، یازدهمین امام شیعیان دوازده امامی، ملقب به عسکری، در مدینه به دنیا آمد. در | حسن بنعلی بنمحمد (۲۳۲–۲۶۰ق)، یازدهمین امام شیعیان دوازده امامی، ملقب به عسکری، در مدینه به دنیا آمد. در ۲۲ سالگی پس از شهادت پدرش امام هادی، امامت شیعیان را بر عهده گرفت. دوران ششساله امامت او همزمان با حکومت خلفای عباسی معتز و معتمد بود و تمام آن در سامرا و تحت نظارت و حصر شدید عباسیان سپری شد. در این دوره، وی برای حفظ ارتباط با پیروان و مدیریت جامعه شیعه، همانند پدرش، به توسعه سازمان وکالت ادامه داد و از طریق نمایندگان ویژه و نامهنگاری، به رهبری معنوی و پاسخگویی به مسائل دینی و جمعآوری وجوه شرعی اقدام کرد. همچنین با وجود فشار سیاسی، به تربیت شاگردان و دفاع از معارف شیعی در مقابل شبهات پرداخت. بهگزارش منابع تاریخی، وی در سامرا و به دستور خلیفه عباسی معتمد مسموم شده و به شهادت رسید و در کنار مرقد پدرش به خاک سپرده شد. این مزار که حرم عسکریین نامیده میشود، از زیارتگاههای مهم شیعیان است. | ||
== '''تولد و خانواده''' == | == '''تولد و خانواده''' == | ||
براساس منابع متقدم امامیه امام حسن عسکری در ۸ ماه ربیعالثانی سال ۲۳۲ق در مدینه به دنیا آمد. | براساس منابع متقدم امامیه امام حسن عسکری در ۸ ماه ربیعالثانی سال ۲۳۲ق در مدینه به دنیا آمد.<ref>نوبختی، فرق الشیعه، ۱۳۵۵ق، ص۹۵</ref> در برخی منابع دیگر امامیه و اهلسنت، تاریخ تولد او سال ۲۳۱ق ذکر شده است.<ref>مسعودی، اثبات الوصیه، ۱۴۰۹ق، ص۲۵۸.</ref> | ||
پدرش علی بنمحمد ملقب به امام هادی است. | پدرش علی بنمحمد ملقب به امام هادی است.<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۳۱۳.</ref> مادرش، زنی به نام حُدَیث یا حدیثه<ref>کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۵۰۳.</ref>، سَلیل<ref>ابن عبدالوهاب، عیون المعجزات، ۱۳۶۹ق، ص۱۲۳.</ref>، سوسَن<ref>ابنجوزی، تذکره الخواص، ۱۴۲۶ق، ج۲، ص۳۶۲.</ref> و حَرْبیّه<ref>عطاردی، مسند الامام العسکری، ۱۳۹۱ش، ص۴۶.</ref>، معروف به امالحسن<ref>قمی، تاریخ قم، ۱۳۶۱ش، ص۲۰۳.</ref>، از اهالی مغرب بوده است.<ref>مولوینیا، تاریخ چهارده معصوم، ۱۳۸۵ش، ص۴۳۲.</ref> | ||
== '''نسب و کنیه و القاب''' == | == '''نسب و کنیه و القاب''' == | ||
نام امام، حسن | نام امام، حسن<ref>شافعی، مطالب السئول فی مناقب آل الرسول، ۱۴۱۹ق، ص۳۰۹.</ref> و چهار کنیه ابومحمد<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۳۱۳.</ref>، ابوالحسن<ref>طبری، دلائل الامامه، ۱۴۱۳ق، ص۴۲۴.</ref>، اَبوحُجّةُالله و اَبوقائم نقل شده است.<ref>خزعلی، موسوعة الإمام العسکری(ع)، ۱۴۲۶ق، ج۱، ص۳۲.</ref> امام به ابنالرضا نیز معروف بود؛ چنانکه پدرش امام هادی و جدش امام جواد نیز به این نسبت شهرت داشتند.<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۶ق، ج۳، ص۵۲۳.</ref> | ||
مشهورترین القاب او، زکی و عسکری است. | مشهورترین القاب او، زکی و عسکری است.<ref>قمی، منتهی الآمال، ۱۳۷۹ش، ج۳، ص۱۹۰۵.</ref> در منابع روایی و تاریخی، القاب دیگری از جمله فقیه<ref>طریحی، جامع المقال، ۱۳۵۵ش، ص۱۸۵.</ref>، خالص، خاص، سراج، صامت، تقی، هادی، نقی، رفیق، فاضل و امین نیز برای او ذکر شده است.<ref>طبری، دلائل الامامه، ۱۴۱۳ق، ص۴۲۵.</ref> به دلیل اینکه امام در شهر سامرا در منطقهای به نام عسکر، به اجبارِ حکومت عباسی زندگی میکردند، به نام عسکر یا عسکری، ملقّب شد.<ref>اربلی، کشف الغمه، ۱۴۲۱ق، ج۲، ص۳۷۵.</ref> | ||
== '''همسر و فرزندان''' == | == '''همسر و فرزندان''' == | ||
براساس منابع تاریخی، نام همسر امام، نرجس، سوسن، صيقل (/ صقيل)، ريحانه، مريم، حكيمه و مَليكه بوده است | براساس منابع تاریخی، نام همسر امام، نرجس، سوسن، صيقل (/ صقيل)، ريحانه، مريم، حكيمه و مَليكه بوده است<ref>«نامهای مادر امام مهدی(ع)»، وبسایت حدیث نت.</ref> که مادر تنها فرزند او، به نام محمد است.<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۶ق، ج۳، ص۵۲۳.</ref> اگرچه در برخی منابع از فرزندان دیگری نام برده شده است.<ref>پاکتچی، «حسن عسکری(ع)، امام»، ۱۳۹۱ش، ص۶۱۹-۶۱۸.</ref> | ||
== '''امامت''' == | == '''امامت''' == | ||
امامت حسن بنعلی بنمحمد از سال ۲۵۴ تا ۲۶۰ق و به مدت شش سال، پس از شهادت پدرش علی بن محمد آغاز شد. | امامت حسن بنعلی بنمحمد از سال ۲۵۴ تا ۲۶۰ق و به مدت شش سال، پس از شهادت پدرش علی بن محمد آغاز شد.<ref>کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۵۰۳.</ref> مهمترین دلیل امامت او، وصیت و احادیث امام هادی است که در زمینه جانشینی فرزندش نقل شده است.<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۳۱۴-۳۲۰.</ref> | ||
دوران امامت او با خلافت سه تن از خلفای عباسی، مُعْتَز (۲۵۲ – ۲۵۵ق) و مُهْتَدی (۲۵۵ – ۲۵۶ق) و معتمد (256 – 279ق) همزمان بود. | دوران امامت او با خلافت سه تن از خلفای عباسی، مُعْتَز (۲۵۲ – ۲۵۵ق) و مُهْتَدی (۲۵۵ – ۲۵۶ق) و معتمد (256 – 279ق) همزمان بود.<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۶ق، ج۳، ص۵۲۳.</ref> این خلفا سختگیریهای زیادی نسبت به امام داشتند.<ref>مسعودی، اثبات الوصیه، ۱۴۰۹ق، ص۲۶۹-۲۶۸.</ref> | ||
در دوران امامت، با وجود نظارت شدید حکومت عباسی، امام ارتباط خود را با شیعیان جهان اسلام حفظ کرد. | در دوران امامت، با وجود نظارت شدید حکومت عباسی، امام ارتباط خود را با شیعیان جهان اسلام حفظ کرد.<ref>«امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت ویکی امام خمینی.</ref> امام از روشهای گوناگونی برای هدایت و رهبری شیعیان مانند دیدارهای پنهانی<ref>مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۰، ص۲۶۳-۲۶۰.</ref>، ارتباط حضوری در منزل یا در میان راه<ref>کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۵۰۹.</ref>، نامهنگاری<ref>صدوق، کمال الدین و اتمام النعمه، ۱۳۹۵ق، ج۲، ص۴۷۴.</ref> و مهمتر از همه، استفاده از شبکه وکلا که نقش اساسی در انتقال پرسشهای دینی و وجوهات شرعی ایفا میکردند<ref>مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۰، ص۳۳۲.</ref>، بهره میگرفت. | ||
بر اساس نظریه سنخشناسی اجتماعی، شیوههای اثبات امامت در عصر امام حسن عسکری در جامعه امامیه، به سه دسته تقسیم میشد: | بر اساس نظریه سنخشناسی اجتماعی، شیوههای اثبات امامت در عصر امام حسن عسکری در جامعه امامیه، به سه دسته تقسیم میشد: | ||
| خط ۲۷: | خط ۲۷: | ||
# '''امامیه سیاسی:''' تأیید جایگاه امام عسکری توسط دربار عباسی. | # '''امامیه سیاسی:''' تأیید جایگاه امام عسکری توسط دربار عباسی. | ||
# '''امامیه عوام:''' مراجعه به امام و مشاهده کرامت و هیبت امام. | # '''امامیه عوام:''' مراجعه به امام و مشاهده کرامت و هیبت امام. | ||
# '''امامیه نصگرا:''' گرایش بر نص. | # '''امامیه نصگرا:''' گرایش بر نص.<ref>امرائی و فلاحزاده، «جامعه امامیه و شیوههای اثبات امامت در دوره امام حسن عسکری»، ۱۳۹۹ش، ص۱۲۳.</ref> | ||
== '''نقش سیاسی امام عسکری''' == | == '''نقش سیاسی امام عسکری''' == | ||
مهمترین مشکلات و شرایط سیاسی حکومت عباسیان در زمان امامت حسن عسکری شامل تسلط ترکان بر دستگاه خلافت، ایجاد و گسترش حکومتهای مستقل و تجزیه خلافت عباسی، قیامها و شورشهای مخالفان و شرایط نابسامان سیاسی در دربار خلافت عباسی بود که نشان از فقدان ثبات سیاسی در دستگاه خلاف است. با وجود این مشکلات، خلفای عباسی، هیچگاه از امام غافل نبودند و همواره در سامرا او را تحتنظر داشتند. | مهمترین مشکلات و شرایط سیاسی حکومت عباسیان در زمان امامت حسن عسکری شامل تسلط ترکان بر دستگاه خلافت، ایجاد و گسترش حکومتهای مستقل و تجزیه خلافت عباسی، قیامها و شورشهای مخالفان و شرایط نابسامان سیاسی در دربار خلافت عباسی بود که نشان از فقدان ثبات سیاسی در دستگاه خلاف است. با وجود این مشکلات، خلفای عباسی، هیچگاه از امام غافل نبودند و همواره در سامرا او را تحتنظر داشتند.<ref>بهنیافر، «مواضع و اقدامات سیاسی امام حسن عسکری(ع) در برابر خلافت عباسی»، ۱۳۹۱ش، ص۷۲-۶۷.</ref> براساس گزارش منابع تاریخی، امام هر هفته روزهای دوشنبه و پنجشنبه ناگزیر میبایست در دارالخلافه حاضر میشد.<ref>طوسی، الغیبه، ۱۳۹۸ق، ص۲۱۵.</ref> شیعیان و انبوه مردم نیز در مسیر رفتوآمد خود را برای دیدن او آماده میکردند.<ref>منتظرالقائم، تاریخ امامت، ۱۳۹۶ش، ص۲۵۵.</ref> | ||
محدودیتهای خلفای عباسی نسب به امام، به دو علت بود: | محدودیتهای خلفای عباسی نسب به امام، به دو علت بود: | ||
| خط ۳۶: | خط ۳۶: | ||
۱) افزایش جمعیت شیعیان و قدرت قابل توجه آنان در عراق. | ۱) افزایش جمعیت شیعیان و قدرت قابل توجه آنان در عراق. | ||
۲) پایان دادن به موضوع امامت شیعه از طریق یافتن فرزند حسن عسکری؛ زیرا براساس اخبار و روایت مربوط به مهدویت میدانستند که مهدی از نسل او خواهد بود. | ۲) پایان دادن به موضوع امامت شیعه از طریق یافتن فرزند حسن عسکری؛ زیرا براساس اخبار و روایت مربوط به مهدویت میدانستند که مهدی از نسل او خواهد بود.<ref>بهنیافر، «مواضع و اقدامات سیاسی امام حسن عسکری(ع) در برابر خلافت عباسی»، ۱۳۹۱ش، ص۷۲-۶۷.</ref> | ||
مواضع سیاسی حسن عسکری در برابر خلفای عباسی، استفاده از راهبرد تقیه، گشترش و سازماندهی سازمان وکالت، مدیریت بحران و تقویت و توجیه سیاسی رجال مهم شیعه در برابر فشارها و سختیهای مبارزات سیاسی، نفوذ و عظمت معنوی امام نزد شخصیتها و درباریان خلافت عباسی، رهبری در راهبردهای سرّی سیاسی و اطلاعاتی و تبیین موضوع مهدویت و آمادهسازی شیعیان برای دوران غیبت بوده است. | مواضع سیاسی حسن عسکری در برابر خلفای عباسی، استفاده از راهبرد تقیه، گشترش و سازماندهی سازمان وکالت، مدیریت بحران و تقویت و توجیه سیاسی رجال مهم شیعه در برابر فشارها و سختیهای مبارزات سیاسی، نفوذ و عظمت معنوی امام نزد شخصیتها و درباریان خلافت عباسی، رهبری در راهبردهای سرّی سیاسی و اطلاعاتی و تبیین موضوع مهدویت و آمادهسازی شیعیان برای دوران غیبت بوده است.<ref>بهنیافر، «مواضع و اقدامات سیاسی امام حسن عسکری(ع) در برابر خلافت عباسی»، ۱۳۹۱ش، ص۷۹-۷۴.</ref> | ||
== '''نقش فکری-فرهنگی عصر امام عسکری''' == | == '''نقش فکری-فرهنگی عصر امام عسکری''' == | ||
در عصر امام عسکری فرقهها و نحلههای مختلفی همانند واقفیه، غلات، مفوضه و صوفیه بودند که امام در راستای مناظره و جدال احسن با هر گروه، تلاش میکرد به شبهات آنان پاسخ دهد و تحریفات آنان را دفع کند. | در عصر امام عسکری فرقهها و نحلههای مختلفی همانند واقفیه، غلات، مفوضه و صوفیه بودند که امام در راستای مناظره و جدال احسن با هر گروه، تلاش میکرد به شبهات آنان پاسخ دهد و تحریفات آنان را دفع کند.<ref>خیرالهی، «مناظرات امام حسن عسکری(ع)»، ۱۳۹۷ش، ص۲۰۸-۲۰۷.</ref> | ||
=== '''مناظرات''' === | === '''مناظرات''' === | ||
یکی از معروفترین مناظرات امام با فیلسوف بغداد، اسحاق کندی بوده است. کندی براساس عقاید خود درباره تناقضهای قرآن کتابی نوشته بود که امام با شگرد حکمت و حسن تدبیر، وی را متقاعد به سوزندان کتاب کرد. | یکی از معروفترین مناظرات امام با فیلسوف بغداد، اسحاق کندی بوده است. کندی براساس عقاید خود درباره تناقضهای قرآن کتابی نوشته بود که امام با شگرد حکمت و حسن تدبیر، وی را متقاعد به سوزندان کتاب کرد.<ref>خیرالهی، «مناظرات امام حسن عسکری(ع)»، ۱۳۹۷ش، ص۲۰۸.</ref> | ||
=== '''مکاتبات''' === | === '''مکاتبات''' === | ||
در زمان امام، شیعیان در شهرهای کوفه، بغداد، نیشابور، قم، آبه (آوه)، مدائن، خراسان، یمن، ری، آذربایجان، سامراء، جرجان و بصره سکونت داشتند که از میان آنان، شهرهای سامرا، کوفه، بغداد، قم و نیشابور از اهمیت ویژهای برخوردار بودند. از امام ۱۳۰ نامه در هفت محور، توحید، امامت، کرامات و غرائب، فقهی، دعا، مواعظ و غلو در منابع مختلف نقل شده است. | در زمان امام، شیعیان در شهرهای کوفه، بغداد، نیشابور، قم، آبه (آوه)، مدائن، خراسان، یمن، ری، آذربایجان، سامراء، جرجان و بصره سکونت داشتند که از میان آنان، شهرهای سامرا، کوفه، بغداد، قم و نیشابور از اهمیت ویژهای برخوردار بودند. از امام ۱۳۰ نامه در هفت محور، توحید، امامت، کرامات و غرائب، فقهی، دعا، مواعظ و غلو در منابع مختلف نقل شده است.<ref>زارع بوشهری، «بررسی منابع نامههای امام حسن عسکری(ع)»، ۱۴۰۴ش، ص۵۷.</ref> این نامهها شامل مکاتباتی با شیعیان قم و آوه، مردم مدینه، ابنبابویه، و نیز نامه مفصلی به اسحاق بن اسماعیل و شیعیان نیشابور به منظور گسترش فرهنگ تشیع و پاسخ به شبهات است.<ref>تربتی، «نمی ازیم تلاشهای علمی امام حسن عسکری(علیهالسلام)»، ۱۳۹۳ش، ص۲۶.</ref> | ||
== '''نقش اقتصادی عصر امام عسکری''' == | == '''نقش اقتصادی عصر امام عسکری''' == | ||
اقدامات اقتصادی حسن عسکری در حوزه درآمد شیعیان شامل زحمت و تلاش در کسب معاش، تأکید برحلال بودن درآمد، حمایت از تولیدکننده، گسترش فرهنگ تعاون و همکاری، مشورت در امور اقتصادی و پرهیز از تجملگرایی و اسراف بوده است. | اقدامات اقتصادی حسن عسکری در حوزه درآمد شیعیان شامل زحمت و تلاش در کسب معاش، تأکید برحلال بودن درآمد، حمایت از تولیدکننده، گسترش فرهنگ تعاون و همکاری، مشورت در امور اقتصادی و پرهیز از تجملگرایی و اسراف بوده است.<ref>شریفی، «اقدامات اقتصادی امام حسن عسکری(ع) جهت کسب درآمد»، ۱۴۰۲ش، ص۸۴.</ref> | ||
== '''نقش امام عسکری در آمادهسازی شیعیان برای عصر غیبت''' == | == '''نقش امام عسکری در آمادهسازی شیعیان برای عصر غیبت''' == | ||
بر اساس منابع تاریخی، اقداماتی از حسن عسکری برای آمادهسازی ورود شیعیان به عصر غیبت نقل شده است: | بر اساس منابع تاریخی، اقداماتی از حسن عسکری برای آمادهسازی ورود شیعیان به عصر غیبت نقل شده است: | ||
# '''شیوه ارتباط با شیعیان:''' سخن گفتن امام با اصحاب خود از پسِ پرده و اینکه بیشتر فعالیتهای مربوط به امامت از طریق وکلا انجام میگرفت. | # '''شیوه ارتباط با شیعیان:''' سخن گفتن امام با اصحاب خود از پسِ پرده و اینکه بیشتر فعالیتهای مربوط به امامت از طریق وکلا انجام میگرفت.<ref>پورسید آقایی و همکاران، تاریخ عصر غیبت، ۱۳۷۹ش، ص۱۶۸ـ۱۶۹.</ref> | ||
# '''روش پاسخگویی به مسائل علمی:''' امام در مواردی به منظور آموزش نحوه حل مسائل علمی، پاسخ سؤالهای فقهی را به صورت کامل بیان نمیکرد. | # '''روش پاسخگویی به مسائل علمی:''' امام در مواردی به منظور آموزش نحوه حل مسائل علمی، پاسخ سؤالهای فقهی را به صورت کامل بیان نمیکرد.<ref>کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۶، ص۳۵.</ref> در اموری، قاعده کلی را بیان میکرد تا فقها بتوانند به کمک آن، به پاسخ برسند.<ref>کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۷، ص۴۵.</ref> در مواردی نیز حسن عسکری برای پاسخ به پرسشهای فقهی، رجوع به کتابهای حدیثی شیعه را پیشنهاد میداد.<ref>مدرسی طباطبایی، مکتب در فرآیند تکامل، ۱۳۷۴ش، ص۹۹.</ref> | ||
# '''اطلاعرسانی درباره امام دوازدهم:''' از مهمترین اقدامات امام، اهتمام ویژه در مورد خبر ولادت مهدی و تثبیت آن در نزد افکار عمومی شیعیان، معرفی مصداقی و نشان دادن سیمای مهدی موعود به خواص شیعیان، تبیین شرایط و ویژگیهای عصر غیبت و مسئله عصر ظهور با هدف ارتقای سطح آگاهی شیعیان از این رویداد و برخورد هوشمندانه و آگاهانه بوده است. | # '''اطلاعرسانی درباره امام دوازدهم:''' از مهمترین اقدامات امام، اهتمام ویژه در مورد خبر ولادت مهدی و تثبیت آن در نزد افکار عمومی شیعیان، معرفی مصداقی و نشان دادن سیمای مهدی موعود به خواص شیعیان، تبیین شرایط و ویژگیهای عصر غیبت و مسئله عصر ظهور با هدف ارتقای سطح آگاهی شیعیان از این رویداد و برخورد هوشمندانه و آگاهانه بوده است.<ref>ثنائی، «نقش امام حسن عسکری علیهالسّلام در آمادهسازی جامعه شیعی برای دوران غیبت»، ۱۴۰۰ش، ص۵۳.</ref> | ||
== '''اصحاب''' == | == '''اصحاب''' == | ||
بر اساس گزارش منابع تاریخی تعداد یاران، شاگردان، راویان وکلای امام حسن عسکری بیش از ۱۰۰ نفر ذکر شده است. | بر اساس گزارش منابع تاریخی تعداد یاران، شاگردان، راویان وکلای امام حسن عسکری بیش از ۱۰۰ نفر ذکر شده است.<ref>شیخ طوسی، رجالالطوسی، ۱۳۷۳ش، ص۴۲۷.</ref> | ||
=== '''اصحاب ایرانی''' === | === '''اصحاب ایرانی''' === | ||
شاگردان امام مطابق كتاب رجال طوسي در مجموع ۱۰۳ نفر ميباشد | شاگردان امام مطابق كتاب رجال طوسي در مجموع ۱۰۳ نفر ميباشد<ref>شیخ طوسی، رجالالطوسی، ۱۳۷۳ش، ص۴۲۷.</ref> كه ۳۶ نفر آنها ايراني بودند. ولي با مراجعه به كتب رجالي ديگر اين اصحاب بالغ بر ۷۵ نفر بودند که تنها ۳۹ نفر آنان فعاليت چشمگيري در باب حديث و روایت داشتند. حسن عسکری در زمان حیات خود تحت نظارت شدید حکومت وقت بود و نمیتوانست با اصحاب خود ارتباط برقرار کند، بنابراین تعداد اصحاب ایرانی او نسبت به پدر و جدشان تفاوت قابلتوجهی ندارد. قاعدتاً محدودیت و محصوریت امام در سامرا عامل اصلی ثابت ماندن تعداد اصحاب است.<ref>پیرمرادیان و همکاران، «نقش اصحاب ایرانی امام حسن عسکری(ع) در علم الحدیث با تکیه بر کتب اربعه شیعه»، ۱۳۹۱ش، ص۱۰۲.</ref> | ||
== '''آثار''' == | == '''آثار''' == | ||
میراث علمی حسن عسکری در چند بخش دستهبندی میشود. | میراث علمی حسن عسکری در چند بخش دستهبندی میشود. | ||
# '''روایات و احادیث:''' در منابع روایی شیعه، از حسن عسکری نسبت به ائمه دیگر احادیث کمتری نقل شده است که این تفاوت عمدتاً به دلیل اقامت اجباری وی در سامرا تحتنظر حکومت عباسی است. مجموعه روایات امام ۳۴۰ روایت، که از این میان، ۱۸۶ روایت آنها در زمینه مسائل اعتقادی، ۷۱ روایت در زمینه احکام شرعی، ۶۵ روایت در زمینه سخنان اخلاقی، ۱۰ روایت در زمینه ادعیه و زیارات است. بخش عمدهای از روایات امام شامل پاسخ به پرسشها است که این شیوه ارتباطی، با عنوان نظام وکالت و شیوه مکاتبه شناخته میشود. | # '''روایات و احادیث:''' در منابع روایی شیعه، از حسن عسکری نسبت به ائمه دیگر احادیث کمتری نقل شده است که این تفاوت عمدتاً به دلیل اقامت اجباری وی در سامرا تحتنظر حکومت عباسی است. مجموعه روایات امام ۳۴۰ روایت، که از این میان، ۱۸۶ روایت آنها در زمینه مسائل اعتقادی، ۷۱ روایت در زمینه احکام شرعی، ۶۵ روایت در زمینه سخنان اخلاقی، ۱۰ روایت در زمینه ادعیه و زیارات است. بخش عمدهای از روایات امام شامل پاسخ به پرسشها است که این شیوه ارتباطی، با عنوان نظام وکالت و شیوه مکاتبه شناخته میشود.<ref>محدثی، «فرهنگ جامع سخنان امام حسن عسکری(ع): نگاهی به ترجمه موسوعه کلمات الامام الحسن العسکری»، ۱۳۸۳ش، ص۹۸-۹۶.</ref> | ||
# '''رساله المقنعه:''' این کتاب در مورد مسائل حلال و حرام بوده است. | # '''رساله المقنعه:''' این کتاب در مورد مسائل حلال و حرام بوده است.<ref>جعفریان، «اسوه های بشریت(11): امام حسن عسکری علیهالسلام »، ۱۳۷۱ش، ص۳۹.</ref> | ||
# '''تفسیر المنسوب الی الامام الحسن العسکری:''' این کتاب شامل تفسیر سوره حمد و بخشی از سوره بقره است. | # '''تفسیر المنسوب الی الامام الحسن العسکری:''' این کتاب شامل تفسیر سوره حمد و بخشی از سوره بقره است.<ref>رضوی، «نگاهی به تفسیر منسوب به امام حسن عسکری علیهالسلام »، ۱۳۷۵ش، ص۳۱۲.</ref> از قرن چهارم هجری تاکنون، این کتاب در محافل علمی موضوع داوریهای گوناگونی بوده است.جعفریان، «اسوه های بشریت(11): امام حسن عسکری علیهالسلام »، ۱۳۷۱ش، ص۳۸-۳۷. عدهای از علما این اثر را متعلق به امام دانسته و احادیثی از آن نقل کردهاند و عدهای نیز آن را ساختگی شمرده و اعتبار علمیاش را انکار کردهاند.<ref>علویمهر، «نگرشی تحلیلی بر تفسیر منسوب به امامحسن عسکری(ع)»، ۱۳۸۲ش، ص۷-۵.</ref> | ||
# '''نامهها:''' محور اصلی نامهها، مسائل فقهی، کلامی و اجتماعی بوده است و در میان شهرهای ایران، قم و آوه نقش پررنگتری داشته است. | # '''نامهها:''' محور اصلی نامهها، مسائل فقهی، کلامی و اجتماعی بوده است و در میان شهرهای ایران، قم و آوه نقش پررنگتری داشته است.<ref>حسینیان مقدم و جعفریپور، «مکاتبههای ساکنان ایران با امام حسن عسکری(ع)»، ۱۴۰۰ش، ص۱۱۰-۱۰۹.</ref> | ||
== '''اخلاق و سبک زندگی''' == | == '''اخلاق و سبک زندگی''' == | ||
او در هیبت و جلال | او در هیبت و جلال<ref>مطهری، مجموعه آثار، ۱۳۷۹ش، ج۱۸، ص۱۴۸.</ref>، دانش، بردباری، بخشش، پارسایی، پروای الهی و دیگر مکارم اخلاقی برتر بود که دوست و دشمن به این برتری باور داشتند.<ref>صدوق، کمال الدین و اتمام النعمه، ۱۳۹۵ق، ج۱، ص۴۰.</ref> در سخنان حسن عسکری، دعوت به صبر، باور به فرج و انتظار ظهور بسیار سفارش شده است. در سخنان او، بر تنظیم روابط درونی جامعه شیعه و نیکوکاری با برادران دینی تأکید شده است.<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۶ق، ج۳، ص۵۲۷-۵۲۶.</ref> امام از نظر اخلاقی در مبارزه با طاغوت و نشر فضیلت و ارزشها، الگو و اسوه جوانان است. یکی از ویژگیهای مهمی او در زندگی، انجام کار تشکیلاتی است که در بین جبهه حق محقق میشود.<ref>«امام حسن عسکری(ع) الگو و اسوه جوانان است»، وبسایت سازمان تبلیغات اسلامی.</ref> | ||
حسن عسکری ویژگیهای فرد مؤمن را در زندگی در پنج نشانه میداند؛ نماز پنجاه ركعت (مجموع نمازهای واجب و نوافل در شبانه روز)، انگشتر (عقیق) در دست راست كردن، در سجده پيشانى بر خاک نهادن، بسم الله الرحمن الرحيم را در نماز ظهر و عصر بلند گفتن و زیارت اربعین. | حسن عسکری ویژگیهای فرد مؤمن را در زندگی در پنج نشانه میداند؛ نماز پنجاه ركعت (مجموع نمازهای واجب و نوافل در شبانه روز)، انگشتر (عقیق) در دست راست كردن، در سجده پيشانى بر خاک نهادن، بسم الله الرحمن الرحيم را در نماز ظهر و عصر بلند گفتن و زیارت اربعین.<ref>طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۳۶۵ش، ج۶، ص۵۲.</ref> | ||
== '''کرامات''' == | == '''کرامات''' == | ||
در منابع روایی و تاریخی شیعه، کرامات متعددی از حسن عسکری نقل شده است که شامل آگاهی از اندیشههای درونی، پیشبینی مرگ کنیز، تأثیر بر زندانبانان، اجابت دعای طول عمر برای معتمد | در منابع روایی و تاریخی شیعه، کرامات متعددی از حسن عسکری نقل شده است که شامل آگاهی از اندیشههای درونی، پیشبینی مرگ کنیز، تأثیر بر زندانبانان، اجابت دعای طول عمر برای معتمد<ref>«صفات و كرامات امام حسن عسكرى(ع)»، وبسایت بیتوته.</ref>، معجزه سخن گفتن با گرگ، جوشیدن چشمه شیر و عسل، معجزه بارش باران، آوردن ماهی از عمق دریا، نداشتن سایه<ref>«پنج کار خارق العاده و معجزه از امام حسن عسکري(ع)»، وبسایت سربازان اسلام.</ref>، آزادی از زندان در وقت معین، تأمین مالی بدون درخواست، آگاهی از روزهخواری پنهانی<ref>«کرامات امام حسن عسکری علیهالسلام از زبان ابوهاشم»، وبسایت الشیعه.</ref>، هدایت ناصبی با نوشته بدون مرکب، نجات مسلمانان از تردید در برابر مسیحیان (معجزه استخوان پیامبر)، برآوردن حاجت مالی علی بن ابراهیم، تأثیر یک روزه بر دشمن سرسخت<ref>«برخی از کرامات امام حسن عسگری علیهالسلام از منابع معتبر»، وبسایت تبیان.</ref>، شفای چشم نابینا، خبر از آینده و سفر به گرگان، دعای فرزند دار شدن و نجات از چاه آب در کودکی<ref>«نگاهی به برخی از معجزات امام حسن عسکري عليهالسلام در منابع اماميه»، وبسایت مؤسسه تحقيقاتي حضرت وليعصر(عج).</ref> است. | ||
== '''شهادت''' == | == '''شهادت''' == | ||
مُعْتَز علاوه بر زندانی کردن امام عسکری، به حاجِب مخصوص خود ابومحمد مأموریت داد امام را در مسیر کوفه به شهادت برساند ولی با آگاه شدن مردم، بینتیجه ماند | مُعْتَز علاوه بر زندانی کردن امام عسکری، به حاجِب مخصوص خود ابومحمد مأموریت داد امام را در مسیر کوفه به شهادت برساند ولی با آگاه شدن مردم، بینتیجه ماند<ref>طوسی، الغیبه، ۱۳۹۸ق، ص۲۰۸.</ref> و در زمان مُهْتَدی و معتمد عباسی آزار و زندانی کردن امام همچنان ادامه یافت.<ref>نعمانی، الغیبه، ۱۴۲۲ق، ص ۲۱۹-۲۰۵.</ref> مُهْتَدی عباسی نیز قصد داشت امام را در زندان به شهادت برساند اما با پایان یافتن دوران حکومتش این تصمیم عملی نشد.<ref>مسعودی، اثبات الوصیه، ۱۴۰۹ق، ص۲۶۸.</ref> سرانجام امام در ۲۸ سالگی به دستور معتمد عباسی در ۸ ربیعالاول سال ۲۶۰ق به شهادت رسید و در کنار قبر پدرش دفن شد.<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۳۰۱ و ۳۱۱.</ref> برخی از منابعی که به تحلیل وقایع تاریخی شهادت امام عسکری پرداختهاند، معتقدند او در ماههای ربیعالثانی و جمادیالاولی به شهادت رسیده است.<ref>مقدسی، بازپژوهی تاریخ ولادت و شهادت معصومان، ۱۳۹۱ش، ص۵۳۰-۵۳۳.</ref> | ||
پس از شهادت حسن بن علی بن محمد، طی مراسم باشکوهی، بازارها تعطیل شد و بنیهاشم، سران سپاه و رجال سیاسی، نویسندگان و معتمدان و مردم شهر سامرا، جنازه او را تشییع کردند. | پس از شهادت حسن بن علی بن محمد، طی مراسم باشکوهی، بازارها تعطیل شد و بنیهاشم، سران سپاه و رجال سیاسی، نویسندگان و معتمدان و مردم شهر سامرا، جنازه او را تشییع کردند.<ref>منتظرالقائم، تاریخ امامت، ۱۳۹۶ش، ص۲۵۶.</ref> او پس از شهادت، در کنار پدرش امام هادی دفن شد<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۳۱۳.</ref> که به حرم عسکریین شهرت دارد.<ref>حسینی، «حرم عسکریین در بستر تاریخ»، ۱۳۸۵ش، ص۱۹-۱۵.</ref> | ||
بر اساس اکثر منابع شیعه، رحلت امام عسکری طبیعی نبوده و او بر اثر مسمومیت از دنیا رفته است: | بر اساس اکثر منابع شیعه، رحلت امام عسکری طبیعی نبوده و او بر اثر مسمومیت از دنیا رفته است: | ||
| خط ۹۲: | خط ۹۲: | ||
# اصرار دستگاه خلافت عباسی برای نشان دادن سالم بودن جنازه نزد علویان، بنیهاشم، بزرگان و سران سپاه و قضات در ملأعام. | # اصرار دستگاه خلافت عباسی برای نشان دادن سالم بودن جنازه نزد علویان، بنیهاشم، بزرگان و سران سپاه و قضات در ملأعام. | ||
# صحبت امام عسکری به مادر خود که گفته بود در سال ۲۶۰ق به من اذیتی خواهد رسید. | # صحبت امام عسکری به مادر خود که گفته بود در سال ۲۶۰ق به من اذیتی خواهد رسید. | ||
# کوتاهی عمر امام و رحلت ناگهانی در ۲۸ سالگی، بدون سابقه بیماری و با فاصله کمتر از یک ماه آزادی از زندان. | # کوتاهی عمر امام و رحلت ناگهانی در ۲۸ سالگی، بدون سابقه بیماری و با فاصله کمتر از یک ماه آزادی از زندان.<ref>منتظرالقائم، تاریخ امامت، ۱۳۹۶ش، ص۲۵۷-۲۵۶.</ref> | ||
== '''توسل و زیارت''' == | == '''توسل و زیارت''' == | ||
شکى نیست که فضیلت توسل و زیارت امام حسن عسکری از زیارت سایر امامان کمتر نیست. برای توسل و زیارت امام حسن عسکری، موارد متعددی در منابع ذکر شده است. زیارت امام، واسطه رحمت و فیض الهی برای هر دو گروه شیعه و اهلسنت است. | شکى نیست که فضیلت توسل و زیارت امام حسن عسکری از زیارت سایر امامان کمتر نیست. برای توسل و زیارت امام حسن عسکری، موارد متعددی در منابع ذکر شده است. زیارت امام، واسطه رحمت و فیض الهی برای هر دو گروه شیعه و اهلسنت است.<ref>«فضیلت و آداب زیارت امام حسن عسکری(ع) در روایات»،وبسایت شفقنا. </ref> برخی از عالمان روز پنجشنبه را متعلق به امام عسکری دانسته و معتقد است در تعقیب نماز صبح برای در امان ماندن از شیطان و نفس اماره به او توسل و در قبولی عبادات ناقص، به آن امام شفاعت برید.<ref>خمینی، روحالله، آداب الصلاه، ص۳۷۹.</ref> | ||
همچنین برای توسل به او حرزی نقل شده است. | همچنین برای توسل به او حرزی نقل شده است.<ref>«حرز امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت عرفان.</ref> نماز توسل به حسن عسکری نیز چهار رکعت است که در دو رکعت اول بعد از «حمد»، پانزده مرتبه سوره «زلزال» و در دو رکعت دوم، بعد از «حمد» پانزده مرتبه سوره «توحید» خوانده شود و در پایان دعایی دارد که برای برآورده شدن حاجات و ازدواج معتبر است. صلوات خاصه و زیارت وداع عسکریین بر امام نیز در منابع آمده است.<ref>«فضیلت و آداب زیارت امام حسن عسکری(ع) در روایات»،وبسایت شفقنا. </ref> | ||
== '''ارتباط امام عسکری با ایرانیان''' == | == '''ارتباط امام عسکری با ایرانیان''' == | ||
از لحاظ کمّی، تعداد اصحاب ایرانی حسن عسکری در مقایسه با اصحاب عراقی کمتر بوده است، اما آثار علمی تألیف شده توسط آنان بیشتر است. فراوانی نگارش کتابهای مرتبط با مباحث فقهی، کلامی و ردیهنویسی توسط اصحاب ایرانی، نشاندهنده اهتمام آنان به حفظ مبانی اعتقادی شیعیان و انتقال صحیح آموزههای شرعی است. در زمینه فکری و اعتقادی، در اثر تلاش علمای شیعه ایرانی و مبارزه با نفوذ جریانهای انحرافی و غالیانه، تعداد کمتری از اصحاب ایرانی دچار انحراف شدهاند. تعداد وکلای ایرانی و افرادی که موفق به رؤیت مهدی شدند، نسبت به اصحاب عراقی به دلیل ضرورت این امر و به جهت دوری از امام و عدم دسترسی به او بیشتر بوده است. | از لحاظ کمّی، تعداد اصحاب ایرانی حسن عسکری در مقایسه با اصحاب عراقی کمتر بوده است، اما آثار علمی تألیف شده توسط آنان بیشتر است. فراوانی نگارش کتابهای مرتبط با مباحث فقهی، کلامی و ردیهنویسی توسط اصحاب ایرانی، نشاندهنده اهتمام آنان به حفظ مبانی اعتقادی شیعیان و انتقال صحیح آموزههای شرعی است. در زمینه فکری و اعتقادی، در اثر تلاش علمای شیعه ایرانی و مبارزه با نفوذ جریانهای انحرافی و غالیانه، تعداد کمتری از اصحاب ایرانی دچار انحراف شدهاند. تعداد وکلای ایرانی و افرادی که موفق به رؤیت مهدی شدند، نسبت به اصحاب عراقی به دلیل ضرورت این امر و به جهت دوری از امام و عدم دسترسی به او بیشتر بوده است.<ref>کرمی، «بررسی تطبیقی جایگاه علمی و اجتماعی و وضعیت فکری اصحاب ایرانی و عراقی امام حسن عسکری علیهالسّلام »، ۱۴۰۱ش، ص۲۸-۲۷.</ref> | ||
== '''جایگاه امام عسکری در فرهنگ ایرانیان''' == | == '''جایگاه امام عسکری در فرهنگ ایرانیان''' == | ||
=== '''آیینهای ولادت و شهادت''' === | === '''آیینهای ولادت و شهادت''' === | ||
ولادت حسن عسکری هرسال با برگزاری برنامههایی مانند آذینبندی و نصب کتیبههای مذهبی و بنرهای تبریک در مساجد، تکایا، حسینیهها | ولادت حسن عسکری هرسال با برگزاری برنامههایی مانند آذینبندی و نصب کتیبههای مذهبی و بنرهای تبریک در مساجد، تکایا، حسینیهها<ref>«آیینهای جشن میلاد باسعادت امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.</ref>، اماکن مذهبی؛ از جمله حرم امام رضا<ref>«آذینبندی حرم مطهر رضوی در سالروز میلاد امام حسن عسکری علیهالسلام»، وبسایت خبر رضوی.</ref>، حرم فاطمه معصومه و مسجد جمکران<ref>«قم در سالروز ولادت امام حسن عسکری(ع) غرق در نور و سرور است»، وبسایت ایرنا.</ref>، حرم عبدالعظیم<ref>«برگزاری مراسم ولادت امام حسن عسکری علیهالسّلام در آستان مقدّس حضرت عبدالعظیم علیهالسّلام»، وبسایت آستان مقدس حضرت عبدالعظیم(ع).</ref>، حرم امام خمینی و امامزادگان مجاور و مهدیه تهران<ref>«آیین جشن میلاد امام حسن عسکری(ع) در حرم مطهر امام راحل برگزار شد»، وبسایت ایرنا.</ref>، معابر و اماکن عمومی و ادارات دولتی<ref>«آیینهای جشن میلاد باسعادت امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.</ref> و حتی سر در مغازهها و منازل شخصی<ref>«آیین جشن میلاد امام حسن عسکری(ع) در حرم مطهر امام راحل برگزار شد»، وبسایت ایرنا.</ref> اجرا میشود. | ||
به همین مناسبت، مراسمها با زمزمه دعای فرج | به همین مناسبت، مراسمها با زمزمه دعای فرج<ref>«قم در سالروز ولادت امام حسن عسکری(ع) غرق در نور و سرور است»، وبسایت ایرنا.</ref>، سخنرانی درباره ویژگیهای اخلاقی، سیره زندگی و اقدامات دوران امامت، شعرخوانی در مدح اهلبیت، مولودیخوانی، توزیع شیرینی، شربت، میوه، نذورات مردمی و مراسمات عقد و ازدواج جوانان برگزار میشود.<ref>«آیینهای جشن میلاد باسعادت امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.</ref> | ||
سالروز شهادت وی نیز با برگزاری ویژه برنامههای عزاداری با حضور زائران غیرایرانی و محفل سوگواری ویژه کودکان و نوجوانان شامل برگزاری محفل قرآنی | سالروز شهادت وی نیز با برگزاری ویژه برنامههای عزاداری با حضور زائران غیرایرانی و محفل سوگواری ویژه کودکان و نوجوانان شامل برگزاری محفل قرآنی<ref>«برنامه سوگواری امام حسن عسکری(ع) در مسجد جمکران اعلام شد»، وبسایت شفقنا.</ref>، سخنرانی مذهبی، مرثیهخوانی، سینهزنی، زنجیرزنی، توزیع نذورات<ref>«آیینهای عزاداری سالروز شهادت امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.</ref> و حرکت به سمت مسجد جمکران همراه است.<ref>«مراسم مسجد جمکران در ایام سالروز شهادت امام حسن عسکری(ع) اعلام شد»، وبسایت ایسنا.</ref> | ||
برنامههای «ندبه های انتظار» ،«سكوت رسا»و «ساعت سوگ» به مناسبت شهادت امام عسکری، از رادیو فرهنگ پخش میشود که به بررسی سبک زندگی، سیره و آموزههای ایشان میپردازند. | برنامههای «ندبه های انتظار» ،«سكوت رسا»و «ساعت سوگ» به مناسبت شهادت امام عسکری، از رادیو فرهنگ پخش میشود که به بررسی سبک زندگی، سیره و آموزههای ایشان میپردازند.<ref>«ویژه برنامههای شهادت امام حسن عسكری(ع) در رادیو فرهنگ»، وبسایت رادیو فرهنگ.</ref> همچنین نمایش رادیویی «آخرین شهید» نیز از رادیو نمایش پخش میشود.<ref>«پخش «آخرین شهید» در سالروز شهادت امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت ایسنا.</ref> | ||
=== '''پویش و نذورات مردمی''' === | === '''پویش و نذورات مردمی''' === | ||
بر پایه گزارش رسانهها، هر سال در ایام مختلف، پویشهای مردمی و گروههای جهادی مختلفی با رویکرد فرهنگیاجتماعی برگزار میشود؛ از جمله: پویش مردمی لتحر | بر پایه گزارش رسانهها، هر سال در ایام مختلف، پویشهای مردمی و گروههای جهادی مختلفی با رویکرد فرهنگیاجتماعی برگزار میشود؛ از جمله: پویش مردمی لتحر<ref>«ایتا - پویش مردمی لتحر #امام_حسن عسکری».</ref>، پویش توزیع بستههای معیشتی و آموزشی به دانشآموزان و خانوادههای نیازمند<ref>«حمایت از دانشآموزان و خانوادههای نیازمند توسط گروه جهادی محبین امام حسن عسکری(ع) »، وبسایت خبرگزاری فارس.</ref>، طرح مردمی «ماه عسکری»<ref>«طرح مردمی «ماه عسکری» اجرا میشود»، وبسایت خبرگزاری شبستان.</ref>، پویش «نذر نان»<ref>«اجرای پویش «نذر نان» با مشارکت کارکنان بیمارستان حضرت امام حسن عسکری(ع) زرقان»، وبسایت بیمارستان امام حسن عسکری(ع) زرقان.</ref>، پویش نذر فرهنگی مهدوی<ref>«اجرای پویش نذر فرهنگی مهدوی در زنجان»، وبسایت ایکنا.</ref>، پویش قرائت زیارتنامه امام حسن عسکری.<ref>«پویش قرائت زیارتنامه حضرت امام حسن عسکری(ع) اجرا می شود»، وبسایت خبرگزاری شبستان.</ref> | ||
همچنین نذورات مردمی در ایام ولادت یا شهادت امام عسکری، مانند طوبی (نذر رسانهای اهلبیت) | همچنین نذورات مردمی در ایام ولادت یا شهادت امام عسکری، مانند طوبی (نذر رسانهای اهلبیت)<ref>«ایتا - طوبی (نذر رسانهای اهلبیت) #امام_حسن_عسکری_علیه_السلام».</ref>، توزیع شله نذری در شهر مشهد<ref>«توزیع شله نذری همزمان با شهادت امام حسن عسکری(ع) در مشهد»، وبسایت شهر آرا نیوز.</ref>، صبحانه نذری در آران و بیدگل<ref>«پخش صبحانه نذری در آران و بیدگل»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.</ref>، برگزار میشود. | ||
=== '''نامگذاری فرزندان''' === | === '''نامگذاری فرزندان''' === | ||
بر اساس گزارشهای سازمان ثبت احوال کشور، ۱ میلیون و ۱۸ هزار و ۷۱۸ ایرانی به نام حسن نامگذاری شدهاند. در میان القاب امام حسن عسکری، نام هادی با فراوانی ۲۸۵ هزار و ۴۰۳ نفر در رتبه نخست و دیگر القاب او به ترتیب فراوانی عبارت از نقی ۲۶ هزار و ۵۸۲ بار، عسگری ۲ هزار و ۷۱۶ بار، زکی یک هزار و ۳۷۵ بار، خالص ۶۶۶ بار و رفیق ۵۱۱ بار است. از کنیههای امام نیز ابومحمد ۱۶۱ بار و ابنالرضا ۲ بار در این سازمان به ثبت رسیده است. | بر اساس گزارشهای سازمان ثبت احوال کشور، ۱ میلیون و ۱۸ هزار و ۷۱۸ ایرانی به نام حسن نامگذاری شدهاند. در میان القاب امام حسن عسکری، نام هادی با فراوانی ۲۸۵ هزار و ۴۰۳ نفر در رتبه نخست و دیگر القاب او به ترتیب فراوانی عبارت از نقی ۲۶ هزار و ۵۸۲ بار، عسگری ۲ هزار و ۷۱۶ بار، زکی یک هزار و ۳۷۵ بار، خالص ۶۶۶ بار و رفیق ۵۱۱ بار است. از کنیههای امام نیز ابومحمد ۱۶۱ بار و ابنالرضا ۲ بار در این سازمان به ثبت رسیده است.<ref>«آمار ایرانیان نامگذاری شده به القاب امام حسن عسگری(ع)»، وبسایت موعود.</ref> | ||
=== '''نامگذاری فضاهای شهری''' === | === '''نامگذاری فضاهای شهری''' === | ||
بر اساس گزارشهای موجود، ۱۰۴ کانون فرهنگی هنری در مساجد سراسر کشور | بر اساس گزارشهای موجود، ۱۰۴ کانون فرهنگی هنری در مساجد سراسر کشور<ref>«فعالیت ۱۰۴ کانون مسجدی همنام با «امام حسن عسکری(ع)» در کشور»، وبسایت خبرگزاری شبستان.</ref>، ۲۴ کتابخانه مسجدی در مساجد کشور<ref>«فعالیت ۲۴ کتابخانه مسجدی همنام با «امام حسن عسکری(ع)» در کشور»، وبسایت خبرگزاری شبستان.</ref>، بیش از ۲۲ مسجد در تهران<ref>«۲۲ مسجد در تهران مزین به نام امام حسن عسکری(ع) هستند»، وبسایت خبرگزاری شبستان.</ref>، مسجدی با قدمت هزارساله در قم<ref>«مسجد امام حسن عسکری(ع) با قدمتی هزارساله در قم»، وبسایت قنوت.</ref> و قدمگاهی در گلستان<ref>«قدمگاه امام حسن عسکری(ع) ظرفیت عظیم گردشگری مذهبی در گلستان»، وبسایت ایسنا.</ref> به نام امام حسن عسکری ثبت شده است. | ||
=== '''ثبت مناسبت در تقویم''' === | === '''ثبت مناسبت در تقویم''' === | ||
بر اساس ماده الحاقی 38 لایحه تنظیم برخی از احکام برنامههای توسعه کشور و طبق تصویب مجلس، هشتم ربیعالاول سالروز شهادت امام حسن عسکری و آغاز امامت ولیعصر، در تقویم رسمی جمهوری اسلامی ایران بهعنوان تعطیل رسمی تعیین شد. | بر اساس ماده الحاقی 38 لایحه تنظیم برخی از احکام برنامههای توسعه کشور و طبق تصویب مجلس، هشتم ربیعالاول سالروز شهادت امام حسن عسکری و آغاز امامت ولیعصر، در تقویم رسمی جمهوری اسلامی ایران بهعنوان تعطیل رسمی تعیین شد.<ref>«روز اول امامت حضرت مهدی، تعطیل رسمی شد»، وبسایت پایگاه خبری آفتاب.</ref> | ||
=== '''آثار هنری درباره امام عسکری''' === | === '''آثار هنری درباره امام عسکری''' === | ||
ایران جامعهای با زیرساخت مذهبی است که دین اسلام و مذهب تشیع از دیرباز در آن نفوذ فراوانی داشته است. در این میان، فرهنگ و ادبیات ایرانی و به ویژه شعر، جلوهگاه مهمی برای بازتاب نمودهای دینی بوده است. | ایران جامعهای با زیرساخت مذهبی است که دین اسلام و مذهب تشیع از دیرباز در آن نفوذ فراوانی داشته است. در این میان، فرهنگ و ادبیات ایرانی و به ویژه شعر، جلوهگاه مهمی برای بازتاب نمودهای دینی بوده است.<ref>طایفی، «بررسي نمودهاي مذهبی در شعر عهد قاجار»، ۱۳۸۹ش، ص۹۹.</ref> در این میان، پیشینه مدح و منقبت نشاندهنده باورها، عواطف و آرمانهای ایرانیان است.<ref>معماری، «حضرت امام هادی علیهالسلام در ادبیّات منظوم فارسی (با تأکید بر تراث ادبی دورهی صفوی)»، ۱۳۹۵ش، ص۲۶۹.</ref> قصیدهاي در ستایش امام حسن عسکري در دوره قاجار میتواند نمونهای از آن باشد:<ref>دانش، دیوان قصاید، ۱۳۳۷ش، ص۱۹۲-۱۹۱.</ref> | ||
انت ابوالمقتدی یابن شفیع الوری / انت ابوالمرتجی یابن ملیک الغری | انت ابوالمقتدی یابن شفیع الوری / انت ابوالمرتجی یابن ملیک الغری | ||
| خط ۱۳۶: | خط ۱۳۶: | ||
ملک و ملک در سجود بهر تو گرم درود / از سر سبع شداد تا بر تحت الثری | ملک و ملک در سجود بهر تو گرم درود / از سر سبع شداد تا بر تحت الثری | ||
به مناسبت سالروز ولادت حسن عسکری در سال ۱۴۰۴ش، یک تابلو خط روایی، اثر استادِ خوشنویسی اسلامی، علی ثبتی نجفی در موزه آستان فاطمه معصومه رونمایی شد. | به مناسبت سالروز ولادت حسن عسکری در سال ۱۴۰۴ش، یک تابلو خط روایی، اثر استادِ خوشنویسی اسلامی، علی ثبتی نجفی در موزه آستان فاطمه معصومه رونمایی شد.<ref>«رونمایی از تابلو خوشنویسی روایات امام عسکری(ع) در موزه فاطمی»، وبسایت خبرگزاری رسمی حوزه.</ref> | ||
== '''کتابشناسی''' == | == '''کتابشناسی''' == | ||
درباره حسن عسکری آثار فراوانی در قالب کتاب، مقاله، پایاننامه و دانشنامه تدوین شده است. ۸۴ کتاب به زبان فارسی، ۶۸ کتاب به زبان عربی، ۱۰ کتاب خطی عربی و ۱۴ کتاب به زبان اردو در موضوعات مختلف | درباره حسن عسکری آثار فراوانی در قالب کتاب، مقاله، پایاننامه و دانشنامه تدوین شده است. ۸۴ کتاب به زبان فارسی، ۶۸ کتاب به زبان عربی، ۱۰ کتاب خطی عربی و ۱۴ کتاب به زبان اردو در موضوعات مختلف<ref>«کتابشناسی امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت حدیث نت.</ref> و ۵۰۰ عنوان مقاله<ref>«ارائه ۵۰۰ عنوان مقاله با موضوع امام حسن عسکری(ع) در پایگاه مجلات تخصصی نور»، وبسایت ایسنا.</ref> نوشته شده است. همچنین مجموعاْ ۱۴۶ پایاننامه، شامل ۱۲۹ عنوان پایاننامه کارشناسی ارشد، ۱۶ عنوان رساله دکتری تخصصی و ۱ عنوان نیز پایاننامه سطح چهار حوزه علميه نوشته شده است.<ref>«امام حسن عسکری»، وبسایت گنج ایرانداک.</ref> | ||
دانشنامه امام حسن عسکری نیز در فضای مجازی در سال ۱۴۰۴ش منتشر شده است. | دانشنامه امام حسن عسکری نیز در فضای مجازی در سال ۱۴۰۴ش منتشر شده است.<ref>«دانشنامه امام حسن عسکری(ع) در فضای مجازی منتشر شد»، وبسایت ایسنا.</ref> | ||
== '''همایش''' == | == '''همایش''' == | ||
=== '''ملی''' === | === '''ملی''' === | ||
همایش ملی حسن عسکری، در اسفند سال 1390ش از طرف دانشگاه پیام نور واحد کرمان، در شهر کرمان برگزار گردید. در این همایش، 54 عنوان مقاله در محورهای اصلی سیره علمی، اخلاقی، سیاسی، مهدوی و مدیریتی توسط 77 پژوهشگر ارائه شده است. | همایش ملی حسن عسکری، در اسفند سال 1390ش از طرف دانشگاه پیام نور واحد کرمان، در شهر کرمان برگزار گردید. در این همایش، 54 عنوان مقاله در محورهای اصلی سیره علمی، اخلاقی، سیاسی، مهدوی و مدیریتی توسط 77 پژوهشگر ارائه شده است.<ref>«مجموعه مقالات همایش ملی امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت سیویلیکا.</ref> | ||
=== '''بینالمللی''' === | === '''بینالمللی''' === | ||
در آبان سال ۱۴۰۱ش، همایش بینالمللی با عنوان «سیره و زمانه امام حسن عسکری» از طرف پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در شهر قم زیر نظر حمیدرضا مطهری برگزار شد. این همایش منجر به چاپ ۵۰ مقاله در موضوعات مرتبط با زندگانی و زمانه امام، مهدویت، تمدن اسلامی، مناسبات امام با شیعیان و امام از منظر اهلسنت و مستشرقان گردید. یکی از مهمترین دلایل مشکلات در جامعه، نداشتن الگو است و از مهمترین دلایل برگزاری این همایش، ارائه الگوی مناسب است. | در آبان سال ۱۴۰۱ش، همایش بینالمللی با عنوان «سیره و زمانه امام حسن عسکری» از طرف پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در شهر قم زیر نظر حمیدرضا مطهری برگزار شد. این همایش منجر به چاپ ۵۰ مقاله در موضوعات مرتبط با زندگانی و زمانه امام، مهدویت، تمدن اسلامی، مناسبات امام با شیعیان و امام از منظر اهلسنت و مستشرقان گردید. یکی از مهمترین دلایل مشکلات در جامعه، نداشتن الگو است و از مهمترین دلایل برگزاری این همایش، ارائه الگوی مناسب است.<ref>«همایش بینالمللی سیره و زمانه امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.</ref> | ||
== '''حسن عسکری در آثار غربیان''' == | == '''حسن عسکری در آثار غربیان''' == | ||
بررسی آثار نگارش شده غربی نشان میدهد که تصویر کمرنگی از شخصیت، سیره و دوران امام حسن عسکری در این آثار منعکس شده است. سه مقاله کوتاه و تنها یک مقاله مفصلتر با رویکردی تحلیلی، درباره تفسیر منسوب به او نوشته شده است. یکی از دلایل اصلی کمتوجهی غربیان به این حوزه، آن است که پژوهشگران مسلمان بهویژه شیعیان، تحقیقات و آثار کمتری نسبت به سایر ائمه شیعه درباره زندگینامه حسن عسکری تولید کردهاند و منابع و مواد اولیه کمتری در اختیار غربیها بوده است. در بررسی آثار معدود شیعهپژوهان غربی نیز مشاهده میشود که آنان افزون بر کمکاری، تصویری ناقص و گاه مخدوش و تحریفشده از آن امام همام ارائه دادهاند. | بررسی آثار نگارش شده غربی نشان میدهد که تصویر کمرنگی از شخصیت، سیره و دوران امام حسن عسکری در این آثار منعکس شده است. سه مقاله کوتاه و تنها یک مقاله مفصلتر با رویکردی تحلیلی، درباره تفسیر منسوب به او نوشته شده است. یکی از دلایل اصلی کمتوجهی غربیان به این حوزه، آن است که پژوهشگران مسلمان بهویژه شیعیان، تحقیقات و آثار کمتری نسبت به سایر ائمه شیعه درباره زندگینامه حسن عسکری تولید کردهاند و منابع و مواد اولیه کمتری در اختیار غربیها بوده است. در بررسی آثار معدود شیعهپژوهان غربی نیز مشاهده میشود که آنان افزون بر کمکاری، تصویری ناقص و گاه مخدوش و تحریفشده از آن امام همام ارائه دادهاند.<ref>طاووسی مسرور و دهقانی، «تصویر امام حسن عسکری(ع) در آثار غربیان»، ۱۳۹۷ش، ص۶۰.</ref> | ||
== '''منابع''' == | == '''منابع''' == | ||
