شریف عظیمی (بحث | مشارکتها) جز ←خجالت و شرم |
شریف عظیمی (بحث | مشارکتها) جز ←خجالت و شرم |
||
| خط ۱۵: | خط ۱۵: | ||
# زمان بروز: خجالت، شرمندگی پساز ارتکاب عمل است،<ref>پسندیده، عباس، پژوهشی در فرهنگ حیا، قم، دارالحدیث، چاپ پنجم، ۱۳۸۵ش، ص87.</ref> در حالی که حیا هم شرم پیشاز عمل و هم در اثر گسترش معنایی، شرم پساز عمل را شامل میشود.<ref>[https://shamela.ws/book/1736/212#p1 العسکری، حسن ابن عبدالله، معجم الفروق اللغویه، قم، انتشارات مؤسسة النشر الإسلامی التابعه لجامعة المدرسین، 1412ق، ص213؛] [http://akhlagh.saminatech.ir/Article/18313/FullText حاجی ده آبادی، محمد علی، کریمی، عبدالوهاب، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرمشناسی و اخلاق اسلامی»، فصلنامۀ پژوهشهای اخلاقی، ش3، سال یازدهم، بهار 1400ش، ص127.]</ref> | # زمان بروز: خجالت، شرمندگی پساز ارتکاب عمل است،<ref>پسندیده، عباس، پژوهشی در فرهنگ حیا، قم، دارالحدیث، چاپ پنجم، ۱۳۸۵ش، ص87.</ref> در حالی که حیا هم شرم پیشاز عمل و هم در اثر گسترش معنایی، شرم پساز عمل را شامل میشود.<ref>[https://shamela.ws/book/1736/212#p1 العسکری، حسن ابن عبدالله، معجم الفروق اللغویه، قم، انتشارات مؤسسة النشر الإسلامی التابعه لجامعة المدرسین، 1412ق، ص213؛] [http://akhlagh.saminatech.ir/Article/18313/FullText حاجی ده آبادی، محمد علی، کریمی، عبدالوهاب، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرمشناسی و اخلاق اسلامی»، فصلنامۀ پژوهشهای اخلاقی، ش3، سال یازدهم، بهار 1400ش، ص127.]</ref> | ||
# اثر ظاهری: خجالت، با پدیدار شدن ناراحتی و تغییرات در چهره همراه است، در حالی که حیای قبل از عمل، به روح مربوط بوده و چه بسا آثار ظاهری ندارد.<ref>بانکیپور فرد، امیرحسین، حیا، اصفهان، حدیث راه عشق، چاپ دهم، ۱۳۸۹ش، ص15؛ [http://akhlagh.saminatech.ir/Article/18313/FullText حاجی ده آبادی، محمد علی، کریمی، عبدالوهاب، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرمشناسی و اخلاق اسلامی»، فصلنامۀ پژوهشهای اخلاقی، ش3، سال یازدهم، بهار 1400ش، ص127.]</ref> | # اثر ظاهری: خجالت، با پدیدار شدن ناراحتی و تغییرات در چهره همراه است، در حالی که حیای قبل از عمل، به روح مربوط بوده و چه بسا آثار ظاهری ندارد.<ref>بانکیپور فرد، امیرحسین، حیا، اصفهان، حدیث راه عشق، چاپ دهم، ۱۳۸۹ش، ص15؛ [http://akhlagh.saminatech.ir/Article/18313/FullText حاجی ده آبادی، محمد علی، کریمی، عبدالوهاب، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرمشناسی و اخلاق اسلامی»، فصلنامۀ پژوهشهای اخلاقی، ش3، سال یازدهم، بهار 1400ش، ص127.]</ref> | ||
# ارزش: خجالت، حالتی منفعل و منفی ناشی از ضعف نفس ایت که نوعی نقص تلقی می شود، در حالی که حیا حالتی فعال و مثبت و نشانۀ تسلط انسان بر قوای خود است که از روی شرافت و کرامت، از کار ناپسند دوری میکند.<ref>[https://www.porseman.com/article/%D8%AD%D9%8A%D8%A7-%D9%88-%D8%AE%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%8A%D9%86/12627 «حیا و خجالت در دین»، وبسایت پرسمان دانشگاهیان، تاریخ درج مطلب: 20 آذر1390ش؛] [https://www.shahrekhabar.com/news/165924630044693 «تفاوت اصلی حیا با خجالت و کم رویی + حدیث»، وبسایت شهر خبر، تاریخ درج مطلب: 9 مرداد 1401ش.]</ref> | # ارزش: خجالت، حالتی منفعل و منفی ناشی از ضعف نفس ایت که نوعی نقص تلقی می شود، در حالی که حیا حالتی فعال و مثبت و نشانۀ تسلط انسان بر قوای خود است که از روی شرافت و کرامت، از کار ناپسند دوری میکند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/67389/%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%88-%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%89-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D8%AD-%DB%8C%D8%B2%D8%AF%DB%8C «اخلاق و عرفان اسلامى از دیدگاه استاد مصباح یزدی»، 1381ش؛] [https://www.porseman.com/article/%D8%AD%D9%8A%D8%A7-%D9%88-%D8%AE%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%8A%D9%86/12627 «حیا و خجالت در دین»، وبسایت پرسمان دانشگاهیان، تاریخ درج مطلب: 20 آذر1390ش؛] [https://www.shahrekhabar.com/news/165924630044693 «تفاوت اصلی حیا با خجالت و کم رویی + حدیث»، وبسایت شهر خبر، تاریخ درج مطلب: 9 مرداد 1401ش.]</ref> | ||
# کیفیت: خجالت، شرم اضطراری و غیر اردای؛ اما حیا شرم اختیاری است.<ref>بانکیپور فرد، امیرحسین، حیا، اصفهان، حدیث راه عشق، چاپ دهم، ۱۳۸۹ش، ص15.</ref> | # کیفیت: خجالت، شرم اضطراری و غیر اردای؛ اما حیا شرم اختیاری است.<ref>بانکیپور فرد، امیرحسین، حیا، اصفهان، حدیث راه عشق، چاپ دهم، ۱۳۸۹ش، ص15.</ref> | ||
=== خجالت و شرم === | === خجالت و شرم === | ||
# | # شدت: شرم، احساس عمیق درونی است؛ اما خجالت و خجل، احساس گذرا، ناگهانی و دارای أثر موقت است که با تغییر چهره نمایان میشود.<ref>[https://ravanhami.com/%D8%A2%DB%8C%D8%A7-%D8%AE%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D9%86%D8%B9%D9%85%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DB%8C%D8%A7-%D9%85%D8%B5%DB%8C%D8%A8%D8%AA%D8%9F/ بهرامیزاده، «آیا خجالت، نعمت است یا مصیبت؟» وبسایت روانحامی.]</ref> | ||
# | # محیط: احساس شرم در تنهایی تجربه میشود، در حالی که احساس خجالت در یک موقعیت اجتماعی پدید میآید.<ref>[https://hamrahetam.com/%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AE%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%AA/ «مفهوم روانشناسی خجالت چیست؟» وبسایت مشاوره روانشناسی، تاریخ درج مطلب: 5 می 2023م.]</ref> | ||
# | # عامل: احساس شرم معمولا در اثر رعایت نکردن هنجارهای اخلاقی پدیدار میشود، در حالی که احساس خجالت در اثر خود ارزیابی منفی یا ارتکاب خطای اجتماعی بروز میکند.<ref>[https://hamrahetam.com/%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AE%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%AA/ «مفهوم روانشناسی خجالت چیست؟» وبسایت مشاوره روانشناسی، تاریخ درج مطلب: 5 می 2023م؛] [https://raze4fasl.com/what-is-embarrassment/ «خجالت چیست و چگونه خجالت نکشیم؟»، وبسایت راز چهار فصل، تاریخ بازدید: 2 اسفند 1404ش.]</ref> | ||
# | # گستردگی: شرم دو وجه مثبت و منفی دارد؛<ref>[http://akhlagh.saminatech.ir/Article/18313/FullText حاجی دهآبادی و کریمی، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرمشناسی و اخلاق اسلامی»، 1400ش، ص129]</ref> اما خجالت تنها وجه منفی شرم را شامل میشود که با ویژگیهایی همچون اعتماد بهنفس پایین، ناکامی در امور اجتماعی یا احساس ناتوانی از حضور در جمع همراه است.<ref>[https://radiofarhang.ir/NewsDetails/?m=060001&n=1308972 نظری، بنفشه، «حیا، شرم، خجالت»، وبسایت رادیو فرهنگ، تاریخ درج مطلب: 4 دی ماه 1402ش.]</ref> | ||
# | # زمان: شرم ممکن است که قبل یا بعد از عمل شرمآور ظاهر شود؛ اما خجالت تنها بعد از عمل ناشایست و در واکنش به آن پدید میآید.<ref>[https://www.noormags.ir/view/ar/articlepage/1294209/%D8%B4%D8%B1%D9%85-%D9%88-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D8%B1%D9%85 غلامی، «شرم و پیشگیری از تکرار جرم»، 1387ش، ص61.]</ref> | ||
# | # ناظر: عامل بروز شرم، میتواند بیرونی یا درونی باشد ولی عامل خجالت، تنها بیرونی و دیگران است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/ar/articlepage/1294209/%D8%B4%D8%B1%D9%85-%D9%88-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D8%B1%D9%85 غلامی، «شرم و پیشگیری از تکرار جرم»، 1387ش، ص61.]</ref> | ||
# | |||
== آثار خجالت == | == آثار خجالت == | ||
