دیوارنگاری: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۴۳: / خط ۴۳: @@
 * دیدگاه قانونی: در اکثر کشورها، هرگونه علامت‌گذاری بر املاک خصوصی بدون اجازه مالک، جرم تلقی شده و پیگرد قانونی دارد. گاهی نیز این نوشته‌ها تنها ابزاری برای تعیین قلمرو گروه‌های تبهکار قلمداد می‌شوند.
 * دیدگاه هنری: هواداران این سبک، دیوارنگاری را نوعی بیان احساسات قانون‌گریزانه و هنر اعتراضی می‌دانند. از نظر آن‌ها، هنر نباید صرفاً در گالری‌ها محبوس باشد؛ بلکه باید در خیابان و در دسترس همگان قرار گیرد (مانند آثار مشهور روی دیوار برلین یا نقاشی‌های سه‌بعدی کف خیابان).<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/173776/1/%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C «در مورد دیوارنگاری در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، ویکی‌تابناک.]</ref>
+دیوارنگاری از چهار ویژگی و مزیت ارتباطی برخوردار است:
+# '''تنوع و جذابیت:''' بهره‌گیری از فرم‌های بصری متنوع برای ایجاد گفتمان با مخاطب.
+# '''مشروعیت:''' برخورداری از اعتبار ذاتیِ نهفته در هنر، شخصیت هنرمند و غنای محتوا.
+# '''فراگیری:''' توزیع پيام در سطحی وسیع و دسترسی عمومیِ بدون محدودیت.
+# '''تداوم:''' ماندگاری فیزیکی اثر که موجب استمرار پیام‌رسانی در طول زمان می‌شود.<ref>[https://jih-tabriziau.ir/article-1-41-fa.pdf زنگی و احمدی، «بررسي كاركردهاي هويت‌بخش هنر شهري ديوارنگاري در شهر ايراني اسلامي»، 1395ش، ص44-43.]</ref>
+== اثرگذاری دیوارنگاری ==
+از منظر بهره‌برداری نیز، این هنر به‌دلیل ماندگاری طولانی‌مدت و مواجهه اجتناب‌ناپذیر با توده‌های مردم، دارای اثرگذاری کلان و مستمر در فضای عمومی است.<ref>[https://jih-tabriziau.ir/article-1-41-fa.pdf زنگی و احمدی، «بررسي كاركردهاي هويت‌بخش هنر شهري ديوارنگاري در شهر ايراني اسلامي»، 1395ش، ص42.]</ref>
+== فرآیند اجرایی دیوارنگاری ==
+دیوارنگاری در ابعاد تولید و عرضه دارای ویژگی‌های منحصربه‌فردی است که آن را از نقاشی‌های آتلیه‌ای متمایز می‌کند. تولید یک اثر دیواری، بسته به وسعت و محل اجرا، پروژه‌ای جمعی و میان‌رشته‌ای محسوب می‌شود که نیازمند تلفیق تخصص‌ها و فنون گوناگون است. فرآیند خلق و ارائه این آثار را می‌توان در سه محور اصلی بررسی کرد:
+۱. '''پیش‌تولید و نظام‌مندی طراحی:''' برخلاف آثار هنری مستقل، دیوارنگاری شهری اغلب بر پایه سفارش نهادهای مدیریت شهری آغاز می‌شود. این امر مستلزم طی کردن یک فرآیند سازوکارمند شامل ایده‌پردازی، طراحی و اخذ مجوزهای قانونی است. موفقیت در این مرحله و ارتقای کیفیت اثر، تنها در گرو اِعمال نگرش‌های کارشناسانه و تخصصی است؛ در غیر این صورت، این فرآیند تنها موجب اتلاف زمان و منابع خواهد شد.<ref>[https://jih-tabriziau.ir/article-1-41-fa.pdf زنگی و احمدی، «بررسي كاركردهاي هويت‌بخش هنر شهري ديوارنگاري در شهر ايراني اسلامي»، 1395ش، ص42.]</ref>
+۲. '''تکنولوژی تولید:''' دیوارنگاری بهدلیل استقرار در فضای باز، با چالش دوام و ثبات در برابر عوامل محیطی روبه‌رو است. هنرمند باید از مواد و مصالحی استفاده کند که ضمن سازگاری با بستر معماری، ماندگاری اثر را تضمین کند. این مرحله با مهارت‌های فنی در ارتباط است و فرآیند سفارش تا اجرا، نظارت و نگهداری آن، محصول همکاری تخصص‌های مختلف مدیریتی و هنری است.<ref>[https://jih-tabriziau.ir/article-1-41-fa.pdf زنگی و احمدی، «بررسي كاركردهاي هويت‌بخش هنر شهري ديوارنگاري در شهر ايراني اسلامي»، 1395ش، ص42.]</ref>
+۳. '''پویایی در اجرا و تعامل با مخاطب:''' اثر دیواری در ابعاد زمان و مکان با مخاطب پیوند می‌خورد که در صورت ضعف کیفیت و فقدان جذابیت، به‌مرور زمان ارزش بصری خود را از دست داده و به عنصری خنثی یا حتی مزاحم در سیمای شهر تبدیل می‌شود. هنرمند و سفارش‌دهنده با شناخت دقیق از ماهیت چندبعدی این هنر، ظرفیت‌های ارتباطی آن را برای دستیابی به بهره‌برداری مطلوب به‌کار می‌گیرد.<ref>[https://jih-tabriziau.ir/article-1-41-fa.pdf زنگی و احمدی، «بررسي كاركردهاي هويت‌بخش هنر شهري ديوارنگاري در شهر ايراني اسلامي»، 1395ش، ص42.]</ref>
+== نقش فرهنگی و هنری ديوارنگاری شهری ==
+دیوارنگاری فراتر از یک اثر تزئینی، بستری برای گسترش ظرفیت‌های هنر در فضای عمومی است. این هنر به‌دلیل توانمندی در بیان صریح مواضع و بنیان‌های فرهنگی، همواره ابزاری کارآمد برای انتقال پیام‌های کلان اجتماعی محسوب شده است. نقش‌آفرینی فرهنگی دیوارنگاری از دو مسیر صورت می‌گیرد:
+# جلوه‌بخشی زیبایی‌شناسانه به سیمای شهر؛
+# انتقال مفاهیم با استفاده از زبان تصویر که به دلیل فراگیری و اشتراک معنایی، پویاتر از سایر ساختارهای ارتباطی عمل می‌کند.<ref>[https://jih-tabriziau.ir/article-1-41-fa.pdf زنگی و احمدی، «بررسي كاركردهاي هويت‌بخش هنر شهري ديوارنگاري در شهر ايراني اسلامي»، 1395ش، ص43-42.]</ref>
+اهمیت این رسانه در شکل‌دهی به هویت شهری در دو سطح بیان شده است:
+* '''بازنمایی و تقویت ارزش‌ها:''' همان‌طور که آثار گذشتگان منابعی غنی برای درک ساختار جوامع تاریخی هستند، دیوارنگاری معاصر نیز ابزاری برای بازنمایی، اشاعه و تثبیت اصول و معیارهای فرهنگی امروز به‌شمار می‌رود.
+* '''تأثیر بر زیست‌جهان شهروندان:''' هویت یک شهر و سلوک فردی شهروندان آن، محصول ترکیب برداشت‌های تصویری با نگرش‌های ذهنی آن‌ها است. سیمای بصری شهر تأثیری شگرف در جهت‌دهی به گرایش‌های ذهنی افراد دارد. دیوارنگاره به‌عنوان یک تصویر سنجیده و طراحی‌شده، برخلاف مناظر اتفاقی کالبد شهری، با هدف اثرگذاری حداکثری بر مخاطب خلق می‌شود.<ref>[https://jih-tabriziau.ir/article-1-41-fa.pdf زنگی و احمدی، «بررسي كاركردهاي هويت‌بخش هنر شهري ديوارنگاري در شهر ايراني اسلامي»، 1395ش، ص43-42.]</ref>
+== ابعاد دیوارنگاری ==
+دیوارنگاری نقشی انکارناپذیر در بازنمایی هویت ملی، حیات جمعی، تبلیغات تجاری و ترویج آموزه‌های اخلاقی ایفا می‌کند. قرارگیری این هنر در فصل مشترک سه حوزۀ هنر تجسمی، معماری و شهرسازی و ارتباطات اجتماعی، باعث شده است که نگاه به آن همواره تک‌بعدی و گذرا باشد و از یک نگرش جامع و هم‌زمان که هر سه ضلع را دربر گیرد، محروم بماند.
+رابطه دیوارنگاری با این سه عرصه را می‌توان چنین تبیین کرد:
+* '''حوزه هنر:''' این رشته به دلیل قدمت و ارزش استنادی، یکی از کلیدی‌ترین شیوه‌های تولید در هنرهای تجسمی است که نقشی حیاتی در زیباسازی و هویت‌بخشی دارد؛ امری که نیازمند توجه عمیق‌تر پژوهشگران هنر است.
+* '''حوزه معماری و شهرسازی:''' دیوارنگاره‌ها ابزاری قدرتمند در طراحی شهری هستند که پیوندی ناگسستنی با معماری دارند. به‌طوری که تفکیک این دو دشوار است؛ چراکه معماری خود مجموعه‌ای از حجم‌ها و سطوح رنگی است که با نقاشی دیواری به وحدت می‌رسد. با این حال، نقش این هنر در ارتقای کیفیت فضاهای شهری غالباً نادیده گرفته شده است.
+* '''حوزه ارتباطات اجتماعی:''' دیوارنگاری به مثابه یک رسانه محیطیِ گویا و اثرگذار عمل می‌کند که مدام در حال انتقال پیام به جامعه است، اما ظرفیت‌های ارتباطی و پیامدهای اجتماعی آن هنوز به شکلی روش‌مند توسط متخصصان علوم اجتماعی مطالعه نشده است.<ref>[https://jih-tabriziau.ir/article-1-41-fa.pdf زنگی و احمدی، «بررسي كاركردهاي هويت‌بخش هنر شهري ديوارنگاري در شهر ايراني اسلامي»، 1395ش، ص40.]</ref>
 == کاربرد دیوارنگاری ==
+دیوارنگاری‌ها طیف گسترده‌ای از کارکردهای فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، تبلیغاتی و زیباشناختی را دربر می‌گیرند. این هنر با نفوذ در لایه‌های مختلف جامعه، می‌تواند در اموری نظیر ترویج هنجارها، آموزش شهروندی، الگوسازی اجتماعی، هویت‌بخشی و تقویت بنیان‌های ملی نقشی تعیین‌کننده ایفا کند. اثربخشی این هنر در توسعۀ زندگی شهری، آن را به ابزاری قدرتمند برای تحقق ماهیت انسان‌گرایانه در شهرها تبدیل کرده است.<ref>[https://jih-tabriziau.ir/article-1-41-fa.pdf زنگی و احمدی، «بررسي كاركردهاي هويت‌بخش هنر شهري ديوارنگاري در شهر ايراني اسلامي»، 1395ش، ص43.]</ref>
+=== تجاری- تبلیغی ===
 استفاده از دیوارنگاری در فضاهای تجاری، روشی برای جلب توجه حداکثری است. این آثار با ایجاد وقفه بصری، مخاطب را به‌سوی کسب‌وکار و برند جذب می‌کند که در نتیجۀ آن تصویر برند در ذهن مشتری باقی می‌ماندو با دیدن موارد مشابه، نام برند در ذهن مخاطب تداعی می‌شود.<ref>[https://pouyaandish.com/wall-painting/ «نقاشی دیواری یا دیوارنگاری چیست و چه نکاتی را باید رعایت کنیم»، وب‌سایت پویااندیش.]</ref> از دهۀ هشتاد شمسی، با هدف تلطیف فضای شهری، تلاش شده است تا اجرای این تبلیغات از روی دیوارهای شهر متوقف شده و به مکان‌های اختصاصی نظیر بیلبوردها، ایستگاه‌های مترو، اتوبوس‌ها و تلویزیون‌های شهری منتقل شود؛ بدین ترتیب، این حوزه گرچه از حیطه دیوارنگاری خارج شده، اما همچنان به عنوان یک هنر شهری تحت نظارت سازمان زیباسازی قرار دارد. از سوی دیگر، بهره‌مندی از بودجه بخش خصوصی باعث ایجاد خلاقیت و تنوع در شیوه‌های اجرایی این آثار شده است که این نوآوری می‌تواند الگویی برای سایر رویکردهای دیوارنگاری معاصر باشد.<ref>[https://jhz.ut.ac.ir/article_19046_562ebe7308671514261110a120abd1d9.pdf کفشچیان مقدم و رویان، «بررسی دیوارنگاری معاصر تهران (قبل و بعد از انقلاب)»، 1387ش، ص111.]</ref>
+=== رسانه‌ای ===
+دیوارنگاری ابزاری برای ارتباطات جمعی است. در این ساحت، هر دیوارنگاره یک رسانه تلقی می‌شود که میان اندیشۀ هنرمند و ادراک مخاطب قرار می‌گیرد و از طریق زبان تصویر، فرآیند انتقال پیام را محقق می‌سازد. از منظر جامعه‌شناختی، نقاشی دیواری رسانه‌ای برای بازتولید روابط اجتماعی است. برخلاف سایر هنرهای تجسمی که اغلب در فضاهای بسته و نخبگانی عرضه می‌شوند، دیوارنگاری به دلیل ساختار عمومیت‌یافته خود، پیوندی مستقیم با بدنه جامعه برقرار می‌کند. اگرچه میزان اثرگذاری این هنر به سطح سواد بصری مخاطبان وابسته است، اما ظرفیت‌های ذاتی آن در عمومی‌سازی بیان هنری، می‌تواند مناسبات اجتماعی و نظام ارتباطی کل جامعه را تحت تأثیر قرار دهد.
+در این راستا، هنرمند دیوارنگار با هدف خلق اثری منسجم، تلاش می‌کند میان قابلیت‌های بصری موضوع و عناصر محیطی، پیوندی نظام‌مند برقرار کند تا هنر را به بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی روزمره‌ی شهروندان تبدیل نماید.<ref>[https://jih-tabriziau.ir/article-1-41-fa.pdf زنگی و احمدی، «بررسي كاركردهاي هويت‌بخش هنر شهري ديوارنگاري در شهر ايراني اسلامي»، 1395ش، ص44-43.]</ref>
 == پانویس ==
 * «در مورد دیوارنگاری در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، ویکی‌تابناک، تاریخ بازدید: 2 اسفند 1404ش.
+* زنگی، بهنام و احمدی، سید بدرالدین، «بررسي كاركردهاي هويت‌بخش هنر شهري ديوارنگاري در شهر ايراني اسلامي»، نسریه هنرهای صناعی اسلامی، سال اول، شمارۀ 1، پاییز و زمستان 1395ش.
 * علوی‌نژاد، سید محسن، «بررسي مفهوم ديوارنگاري در منابع هنر اسلامی»، نگره دانشگاه شاهد، سال چهارم، شماره 7، تابستان 1387ش.
 * کفشچیان مقدم، اصغر و دیگران، «ارزیابی دیوارنگاری معاصر تهران از دیدگاه مخاطب»، نشریه هنرهای زیبا- هنرهای تجسمی، شمارۀ 41، بهار 1389ش.