|
|
| خط ۱: |
خط ۱: |
| '''{{درشت|پرچم ایران؛}}''' پارچه یا کاغذ یا پوست متشکل از چند رنگ سبز، سفید، قرمز و نشان الله در وسط رنگ سفید، نشان دهنده اسلامیت، صلح وملیّت ایرانیان. | | '''{{درشت|پرچم ایران؛}}''' پارچه یا کاغذ یا پوست متشکل از چند رنگ سبز، سفید، قرمز و نشان الله در وسط رنگ سفید، نشان دهنده اسلامیت، صلح وملیّت ایرانیان. |
|
| |
| به پارچهای که نقش مخصوص یک کشور، مؤسسه یا گروه بر روی آن بوده و بر چوب یا میلهای نصب میگردد پرچم گفته میشود. پرچم را در گذشته، درفش یا عَلَم نیز میگفتند.<ref>عمید، فرهنگ عمید، ذیل واژه پرچم.</ref> همچنین به قطعهای از ابریشم یا موی اسب یا دم گاو که بر گردن علم بسته میشد، پرچم میگفتند.<ref>دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه پرچم.</ref> «عَلم» و «لوا» واژگانی بودند که ایرانیان پس از پذیرش [[دین]] [[اسلام]] آنها را بهکار گرفتند.<ref>افشار، تازهها و پارههای ایرانشناسی، 1382ش، ص94-93.</ref>
| |
|
| |
| واژهٔ «بیرق» در زمان [[قاجاریه|قاجار]] برای پرچم مرسوم شد؛ بیرق عزا، بیرق سوارهنظام، بیرق توپچی، بیرق توپخانه، بیرق سواره قزاق، بیرق ابنیه سلطنتی ایران و بیرق قاپوق در مکتوبات و زبان عامیانه مردم، رایج بود.<ref>ذکاء، «تاریخچهٔ تغییرات و تحولات درفش و علامت دولت ایران از آغاز سدهٔ سیزدهم هجری قمری تا به امروز»،1344ش، ص33-25.</ref> لفظ «عَلم» در این دوره، تنها شامل پرچمهای عزا بود. واژهٔ «پرچم» در دوره پهلوی، توسط فرهنگستان تصویب شد.<ref>ببری دیزج، انواع بیرق و کاربردهای آن در نتایج یک پژوهش عهد ناصری، 1388ق، ص905.</ref>
| |
|
| |
|
| ==تاریخچه پرچم ایران== | | ==تاریخچه پرچم ایران== |
| خط ۲۱: |
خط ۱۷: |
|
| |
|
| رنگ سفید در بخش میانی پرچم، نماد صلحدوستی و آرامشطلبی ایرانیان است. کلمه «الله» در وسط پرچم، به شکل لاله سرخ طراحی شد که از خون شهیدان سر برآورده و با چهار هلال که قسمت قائم میانی آن مظهر قدرت و استقامت ایرانیان بود، مجموعاً عبارت «لا إله إلا الله» را بازنمایی میکند. عبارت «اللهاکبر» ۲۲ بار در حاشیه پایین و بالای پرچم تکرار شده و نماد روز پیروزی انقلاب اسلامی در ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ش است. در بخش پایینی پرچم، رنگ سرخ به نشانه آمادگی همیشگی ایرانیان برای دفاع از استقلال و آزادی است که به قیمت خون شهیدان بهدست آمده است.<ref>حائری، علی، روزشمار شمسی، 1386ش، ج1، ص315.</ref> | | رنگ سفید در بخش میانی پرچم، نماد صلحدوستی و آرامشطلبی ایرانیان است. کلمه «الله» در وسط پرچم، به شکل لاله سرخ طراحی شد که از خون شهیدان سر برآورده و با چهار هلال که قسمت قائم میانی آن مظهر قدرت و استقامت ایرانیان بود، مجموعاً عبارت «لا إله إلا الله» را بازنمایی میکند. عبارت «اللهاکبر» ۲۲ بار در حاشیه پایین و بالای پرچم تکرار شده و نماد روز پیروزی انقلاب اسلامی در ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ش است. در بخش پایینی پرچم، رنگ سرخ به نشانه آمادگی همیشگی ایرانیان برای دفاع از استقلال و آزادی است که به قیمت خون شهیدان بهدست آمده است.<ref>حائری، علی، روزشمار شمسی، 1386ش، ج1، ص315.</ref> |
|
| |
| ==نمادهای فرهنگی در پرچمهای مناسبتی ایران==
| |
| ایرانیان در مناسبتهای خاص دینی و مذهبی و بهویژه در مراسم سوگ و عزاداری، از پرچم با نمادها و رنگهای خاص، بهره میگیرند و معمولاً آن را «عَلم» مینامند. علمهای مخصوص شیعیان ایران در عزاداریها، نمادهای مختلفی دارد؛ از جمله: [[آهو]] (نماد رأفت [[امام رضا]])، شیر (نماد هیبت [[امام علی]])، پرندگان (نماد پیامرسانی)، رنگ سبز (نماد قداست)، رنگ سرخ (نماد [[شهادت]]) و رنگ سیاه (نماد مظلومیت و مرگ).<ref>بهار، «تحلیل مردمشناختی نمادها در عزداری عاشورای حسینی»، 1383ش، ص 106-108.</ref>
| |
|
| |
| امروزه بهکارگیری علم و پرچم در هیئتهای مذهبی، بسیار رایج است و برخی هیئتها علم مخصوص خود را دارند. پرچم سیاه در ایام [[عزاداری امام حسین]]، بهویژه در دهه اول [[ماه محرم|محرم]] و روز [[عاشورا]]، بر سردر [[خانه|خانهها]] و مغازهها و در معابر، نصب میشود.<ref>محدثی، فرهنگ عاشورا،1391 ش، ص85-86.</ref>
| |
|
| |
| پرچمهای سیاه سهگوش بر سردر خانهها در اکثر نقاط ایران، نشانه عزا است. گاهی، پرچم سبز نشانه پایان دوران سربازی فرزندان است که بر سر در خانهها نصب میکنند.<ref>نوربخش، بندرلنگه در ساحل خلیج فارس، 1385ش، ص262.</ref> پرچمهای رنگی نشانه [[شادی]] است؛ در [[مراسم عروسی]] عشایر فارس، پرچمهای رنگی نشانهٔ تزئین و اطلاعرسانی است.<ref>بهمنبیگی، عرف و عادت در عشایر فارس، 1324ش، ص13.</ref>
| |
|
| |
|
| ==پانویس== | | ==پانویس== |
