پرچم ایران: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۲۳: / خط ۲۳: @@
 در آغاز دورهٔ قاجار، شکل پرچم از سه‌گوش به چهارگوش تغییر یافت و رنگ سرخ به‌عنوان زمینهٔ اصلی به‌کار رفت. در این دوره، نقش شیر و خورشید با افزودن شمشیر در دست شیر تثبیت شد. در زمان فتحعلی‌شاه، استفاده از پرچم‌های گوناگون برای امور نظامی، سیاسی و دیپلماتیک رواج یافت و به‌تدریج ترکیب رنگ‌های سبز، سفید و سرخ دوباره مطرح شد. در دورهٔ محمدشاه، برای نخستین بار تاجی بر بالای خورشید افزوده شد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1226689/%d8%b3%db%8c%d8%b1-%d8%aa%d8%a7%d8%b1%db%8c%d8%ae%db%8c-%d8%a7%d8%b3%d8%aa%d9%81%d8%a7%d8%af%d9%87-%d8%a7%d8%b2-%d9%be%d8%b1%da%86%d9%85-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d8%a7%d8%b2-%d8%af%d9%88%d8%b1%d9%87-%d8%a7%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85%db%8c-%d8%aa%d8%a7-%d8%af%d9%88%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d9%85%d8%b9%d8%a7%d8%b5%d8%b1 رضوان قهرخی، «سیر تاریخی استفاده از پرچم در ایران، از دوره اسلامی تا دوران معاصر»، 1393ش، ص 119.]</ref> در زمان صدارت امیرکبیر، الگوی پرچم ایران سامان منسجم‌تری یافت. وی با الهام از پرچم‌های دورهٔ نادرشاه، پرچمی مستطیل‌شکل با زمینهٔ سفید و نوارهای سبز و سرخ در بالا و پایین تعیین کرد و نشان شیر و خورشیدِ شمشیر به‌دست را در میانه قرار داد. این طرح، از نظر رنگ‌بندی و ساختار، مبنای اصلی شکل‌گیری پرچم امروزی ایران به‌شمار می‌رود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1873116/%d8%b1%d9%88%d9%86%d8%af-%d8%aa%d8%ba%db%8c%db%8c%d8%b1-%d9%be%d8%b1%da%86%d9%85-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d8%a7%d8%b2-%d8%b9%d8%b5%d8%b1%d8%b5%d9%81%d9%88%db%8c-%d8%aa%d8%a7-%d8%af%d9%88%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d9%85%d8%b9%d8%a7%d8%b5%d8%b1-%d8%a8%d8%a7-%d8%a8%d8%b1%d8%b1%d8%b3%db%8c-%d8%b9%d9%86%d8%a7%d8%b5%d8%b1-%d8%b1%d9%86%da%af-%d9%86%d8%b4%d8%a7%d9%86-%d9%88-%d8%b7%d8%b1%d8%a7%d8%ad%db%8c-%d9%be%d8%b1%da%86%d9%85-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86 موسوی خرد، «روند تغییر پرچم ایران از عصو صفوی تا دوران معاصر با بررسی عناصر رنگ، نشان و طراحی پرچم ایران»، 1400ش، ص56.]</ref>
-==رنگ‌ها و نشان‌های پرچم ایران==
+با پیروزی نهضت مشروطه و تشکیل مجلس شورای ملی، پرچم ایران به‌طور رسمی با سه رنگ سبز، سفید و سرخ و نشان شیر و خورشید در اصل پنجم متمم قانون اساسی تثبیت شد. در توضیح نمادها، رنگ سفید به‌عنوان رنگ مورد علاقه زرتشتیان و نشانهٔ صلح، صفا و پاکدامنی، رنگ سبز به‌عنوان نماد اسلام و رنگ سرخ به‌عنوان نشانهٔ شجاعت و خون شهیدان تفسیر شد. شیر به‌طور هم‌زمان به برج اسد، نماد مردادماه برابر با پیروزی مشروطیت بود و در خوانش دینی به امام علی و لقب اسدالله او اشاره داشت. در مذاکرات مجلس شورای ملی عنوان شد که از آنجا که مشروطیت در مردادماه به پیروزی رسید، زمانی که خورشید در اوج تابندگی و گرما قرار دارد، نماد خورشید به‌عنوان نشانه‌ای از پیروزی، روشنی و نقطهٔ اوج در پرچم ایران قرار گرفت. در نهایت، ترتیب سبز در بالا، سفید در میانه و سرخ در پایین پذیرفته شد و پرچم مستطیل‌شکل، به‌عنوان نماد رسمی دولت مشروطه و استقلال ایران به کار رفت.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1873116/%d8%b1%d9%88%d9%86%d8%af-%d8%aa%d8%ba%db%8c%db%8c%d8%b1-%d9%be%d8%b1%da%86%d9%85-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d8%a7%d8%b2-%d8%b9%d8%b5%d8%b1%d8%b5%d9%81%d9%88%db%8c-%d8%aa%d8%a7-%d8%af%d9%88%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d9%85%d8%b9%d8%a7%d8%b5%d8%b1-%d8%a8%d8%a7-%d8%a8%d8%b1%d8%b1%d8%b3%db%8c-%d8%b9%d9%86%d8%a7%d8%b5%d8%b1-%d8%b1%d9%86%da%af-%d9%86%d8%b4%d8%a7%d9%86-%d9%88-%d8%b7%d8%b1%d8%a7%d8%ad%db%8c-%d9%be%d8%b1%da%86%d9%85-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86 موسوی خرد، «روند تغییر پرچم ایران از عصو صفوی تا دوران معاصر با بررسی عناصر رنگ، نشان و طراحی پرچم ایران»، 1400ش، ص57.]</ref>
-پرچم ایران بنا بر اصل پنجم متمم قانون اساسی مصوب ۱۳۲۶ش، متشکل از نوارهای برابر از نظر طول و عرض و به رنگ‌های سبز، سفید، قرمز و با نشان خورشید و شیر در حال حرکت که در دست شمشیری دارد، تعیین شد. بعدها، رنگ سبز نشان اسلام و خرمی، رنگ سفید نشان صلح و آرامش و رنگ قرمز نشان مشروطیت ایران و دفاع از استقلال و آزادی و شیر، نشان شجاعت و استقامت، تفسیر شد.<ref>ذکاء، «تاریخچة تغییرات و تحولات درفش و علامت دولت ایران از آغاز سدة سیزدهم هجری قمری تا امروز»، 1344ش، ص40-39.</ref> ابعاد و شکل دقیق پرچم دوباره در سال ۱۳۳۶ش تعیین شد.<ref>ذکاء، «تاریخچة تغییرات و تحولات درفش و علامت دولت ایران از آغاز سدة سیزدهم هجری قمری تا امروز»،1344ش، ص23.</ref>
-==پرچم جمهوری اسلامی ایران==
+==== '''دورهٔ پهلوی:''' ====
-پس از [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]]، [[امام خمینی]] دستور تغییر آرم [[پرچم]] ایران را صادر کرد.<ref>خمینی، صحیفه امام، 1389ش، ج12، ص486.</ref> یک سال پس از تثبیت نظام جمهوری اسلامی، مشخصات فنی و ظاهری پرچم رسمی کشور ایران، اعلام شد. بخش بالایی پرچم ایران به رنگ سبز طراحی شد تا نمادی از دین اسلام و مذهب شیعه باشد.
+در دوره پهلوی ساختار اصلی پرچم، یعنی همان سه رنگ سبز و سفید و قرمز با حضور شیر و خورشید حفظ شد، اما با چند تفاوت. اول اینکه نشان شیر و خورشید کوچک‌تر شدند، دوم اینکه شیر چهره مردانه‌تری به خود گرفت و واقع‌گرایانه‌تر شد، و سوم اینکه چهره زنانه خورشید نیز حذف شد و خورشید بدون صورت طراحی شد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5744397/%D9%BE%D8%B1%DA%86%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B7%D9%88%D9%84-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%B1%D9%81%D8%B4-%DA%A9%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AA%D8%A7-%D8%B3%D8%A8%D8%B2-%D9%88-%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%AF-%D9%88-%D8%B3%D8%B1%D8%AE «پرچم ایران در طول تاریخ/ از درفش کاویانی تا سبز و سفید و سرخ»، خبرگزاری مهر.]</ref> علاوه بر این، طرح و تناسب پرچم به‌صورت دقیق‌تر در قانون اساسی و اسناد رسمی تنظیم شد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1873116/%d8%b1%d9%88%d9%86%d8%af-%d8%aa%d8%ba%db%8c%db%8c%d8%b1-%d9%be%d8%b1%da%86%d9%85-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d8%a7%d8%b2-%d8%b9%d8%b5%d8%b1%d8%b5%d9%81%d9%88%db%8c-%d8%aa%d8%a7-%d8%af%d9%88%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d9%85%d8%b9%d8%a7%d8%b5%d8%b1-%d8%a8%d8%a7-%d8%a8%d8%b1%d8%b1%d8%b3%db%8c-%d8%b9%d9%86%d8%a7%d8%b5%d8%b1-%d8%b1%d9%86%da%af-%d9%86%d8%b4%d8%a7%d9%86-%d9%88-%d8%b7%d8%b1%d8%a7%d8%ad%db%8c-%d9%be%d8%b1%da%86%d9%85-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86 موسوی خرد، «روند تغییر پرچم ایران از عصو صفوی تا دوران معاصر با بررسی عناصر رنگ، نشان و طراحی پرچم ایران»، 1400ش، ص57.]</ref>
-رنگ سفید در بخش میانی پرچم، نماد صلح‌دوستی و آرامش‌طلبی ایرانیان است. کلمه «الله» در وسط پرچم، به شکل لاله سرخ طراحی شد که از خون شهیدان سر برآورده و با چهار هلال که قسمت قائم میانی آن مظهر قدرت و استقامت ایرانیان بود، مجموعاً عبارت «لا إله إلا الله» را بازنمایی می‌کند. عبارت «الله‌اکبر» ۲۲ بار در حاشیه پایین و بالای پرچم تکرار شده و نماد روز پیروزی انقلاب اسلامی در ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ش است. در بخش پایینی پرچم، رنگ سرخ به نشانه آمادگی همیشگی ایرانیان برای دفاع از استقلال و آزادی است که به قیمت خون شهیدان به‌دست آمده است.<ref>حائری، علی، روزشمار شمسی، 1386ش، ج1، ص315.</ref>
+بر اساس منابع تاریخی، مدتی از دوره محمدرضا پهلوی، ایران دارای سه پرچم رسمی بوده است:
+* '''پرچم ملی''' که فقط دارای سه قسمت مساوی به رنگ سبز،سفید و سرخ بود؛
+* '''پرچم دولتی''' که تنها تفاوت آن با پرچم ملی در نقش شیر و خورشید آن بود و مخصوص ادارات و دستگاه های دولتی و روابط خارجی بود؛
+* '''پرچم سلطنتی''' که به رنگ آبی آسمانی بوده و در گوشه سمت چپ آن تاج پهلوی نقش شده بود.<ref>[https://parseflag.com/article/iran-flag-history «تاریخچه پرچم ایران»، وب‌سایت پارسه پرچم.]</ref>
+==== '''پرچم جمهوری اسلامی ایران''' ====
+پس از [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]]، [[امام خمینی]] دستور تغییر آرم [[پرچم]] ایران را صادر کرد<ref>خمینی، صحیفه امام، 1389ش، ج12، ص486.</ref> و نشان شیر و خورشید از پرچم ایران حذف شد. در سال ۱۳۵۸ش، هم‌زمان با تصویب قانون اساسی جدید، پرچم رسمی جمهوری اسلامی ایران تعیین شد. این پرچم که توسط حمید ندیمی طراحی شده، از سه رنگ سبز، سفید و سرخ به‌صورت افقی تشکیل شده و نشان رسمی جمهوری اسلامی ایران در میانهٔ آن، به رنگ قرمز، ترکیبی نمادین از واژهٔ الله و نمایشگر گل لاله است و به مفاهیم توحید و شهادت اشاره دارد. در حاشیهٔ نوار سفید، عبارت الله‌اکبر به خط بنایی یازده بار در بالا و یازده بار در پایین تکرار شده است که در مجموع به عدد ۲۲، اشاره‌ای نمادین به بیست‌ودوم بهمن و روز پیروزی انقلاب دارد. رنگ سبز نماد اسلام، رنگ سفید نشانهٔ صلح و پاکی، و رنگ سرخ نماد ایثار و خون شهیدان تفسیر می‌شود. این ترکیب و اجزای نمادین آن، از سال ۱۳۵۸ تاکنون به‌عنوان پرچم رسمی جمهوری اسلامی ایران به کار می‌رود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1226689/%d8%b3%db%8c%d8%b1-%d8%aa%d8%a7%d8%b1%db%8c%d8%ae%db%8c-%d8%a7%d8%b3%d8%aa%d9%81%d8%a7%d8%af%d9%87-%d8%a7%d8%b2-%d9%be%d8%b1%da%86%d9%85-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d8%a7%d8%b2-%d8%af%d9%88%d8%b1%d9%87-%d8%a7%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85%db%8c-%d8%aa%d8%a7-%d8%af%d9%88%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d9%85%d8%b9%d8%a7%d8%b5%d8%b1 رضوان قهرخی، «سیر تاریخی استفاده از پرچم در ایران، از دوره اسلامی تا دوران معاصر»، 1393ش، ص120.]</ref>
+اهمیت و جایگاه پرچم ایران
 ==پانویس==