بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۸: | خط ۸: | ||
پدرش علی بنمحمد ملقب به امام هادی است.<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۳۱۳.</ref> مادرش، زنی به نام حُدَیث یا حدیثه،<ref>کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۵۰۳.</ref> سَلیل،<ref>ابن عبدالوهاب، عیون المعجزات، ۱۳۶۹ق، ص۱۲۳.</ref> سوسَن<ref>ابنجوزی، تذکره الخواص، ۱۴۲۶ق، ج۲، ص۳۶۲.</ref> و حَرْبیّه،<ref>عطاردی، مسند الامام العسکری، ۱۳۹۱ش، ص۴۶.</ref> معروف به امالحسن،<ref>قمی، تاریخ قم، ۱۳۶۱ش، ص۲۰۳.</ref> از اهالی مغرب بوده است.<ref>مولوینیا، تاریخ چهارده معصوم، ۱۳۸۵ش، ص۴۳۲.</ref> | پدرش علی بنمحمد ملقب به امام هادی است.<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۳۱۳.</ref> مادرش، زنی به نام حُدَیث یا حدیثه،<ref>کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۵۰۳.</ref> سَلیل،<ref>ابن عبدالوهاب، عیون المعجزات، ۱۳۶۹ق، ص۱۲۳.</ref> سوسَن<ref>ابنجوزی، تذکره الخواص، ۱۴۲۶ق، ج۲، ص۳۶۲.</ref> و حَرْبیّه،<ref>عطاردی، مسند الامام العسکری، ۱۳۹۱ش، ص۴۶.</ref> معروف به امالحسن،<ref>قمی، تاریخ قم، ۱۳۶۱ش، ص۲۰۳.</ref> از اهالی مغرب بوده است.<ref>مولوینیا، تاریخ چهارده معصوم، ۱۳۸۵ش، ص۴۳۲.</ref> | ||
حکیمه خاتون دختر امام جواد و عمه امام حسن عسکری همعصر با چهار امام بود. وی نقشهای مهمی در برهههای حساس تاریخی مانند پرستاری و آموزش نرجس خاتون، مشاهده تولد امام زمان بهعنوان نخستین افراد، راوی حدیث ازدواج امام حسن عسکری و حدیث تولد و رشد امام زمان را داشته است. | حکیمه خاتون دختر امام جواد و عمه امام حسن عسکری همعصر با چهار امام بود. وی نقشهای مهمی در برهههای حساس تاریخی مانند پرستاری و آموزش نرجس خاتون، مشاهده تولد امام زمان بهعنوان نخستین افراد، راوی حدیث ازدواج امام حسن عسکری و حدیث تولد و رشد امام زمان را داشته است.<ref>شاکری، «زندگانی حکیمه خاتون »، ۱۳۸۶ش، ص۱۳۶.</ref> | ||
== '''نسب و کنیه و القاب''' == | == '''نسب و کنیه و القاب''' == | ||
| خط ۱۸: | خط ۱۸: | ||
براساس منابع تاریخی، نام همسر امام، نرجس، سوسن، ريحانه، مريم، حكيمه و مَليكه بوده است<ref>[https://hadith.net/tag/%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C(%D8%B9) «نامهای مادر امام مهدی(ع)»، وبسایت حدیث نت.]</ref> که مادر تنها فرزند او، به نام محمد است.<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۶ق، ج۳، ص۵۲۳.</ref> اگرچه در برخی منابع از فرزندان دیگری نام برده شده است.<ref>پاکتچی، «حسن عسکری(ع)، امام»، ۱۳۹۱ش، ص۶۱۹-۶۱۸.</ref> | براساس منابع تاریخی، نام همسر امام، نرجس، سوسن، ريحانه، مريم، حكيمه و مَليكه بوده است<ref>[https://hadith.net/tag/%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C(%D8%B9) «نامهای مادر امام مهدی(ع)»، وبسایت حدیث نت.]</ref> که مادر تنها فرزند او، به نام محمد است.<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۶ق، ج۳، ص۵۲۳.</ref> اگرچه در برخی منابع از فرزندان دیگری نام برده شده است.<ref>پاکتچی، «حسن عسکری(ع)، امام»، ۱۳۹۱ش، ص۶۱۹-۶۱۸.</ref> | ||
آنچه در مورد ازدواج حسن عسکری مورد اتفاق است آن است که همسر امام کنيز بوده و در خانه حکيمه خاتون زندگی میکرده و وی نقش مؤثری در ازدواج امام داشت. اما آنچه محل اختلاف است اينکه اين بانو، از کجا آمده است و ازدواج در چه سالي اتفاق افتاده است. | آنچه در مورد ازدواج حسن عسکری مورد اتفاق است آن است که همسر امام کنيز بوده و در خانه حکيمه خاتون زندگی میکرده و وی نقش مؤثری در ازدواج امام داشت. اما آنچه محل اختلاف است اينکه اين بانو، از کجا آمده است و ازدواج در چه سالي اتفاق افتاده است.<ref>طبسی، «تحلیلی از ازدواج حضرت امام حسن عسکری(علیهالسلام)»، سایت سخن تاریخ.</ref> | ||
== '''امامت''' == | == '''امامت''' == | ||
| خط ۶۸: | خط ۶۸: | ||
== '''اصحاب''' == | == '''اصحاب''' == | ||
بر اساس گزارش منابع تاریخی تعداد یاران، شاگردان، راویان وکلای حسن بنعلی بنمحمد در مجموع ۱۰۳ نفر است<ref>شیخ طوسی، رجالالطوسی، ۱۳۷۳ش، ص۴۲۷.</ref> كه ۳۶ نفر آنها ايرانی بودند. در برخی منابع، تعداد اصحاب ایرانی امام بالغ بر ۷۵ نفر ذکر شده که تنها ۳۹ نفر آنان فعاليت چشمگيری در باب حديث و روایت، حوزههای فقه، کلام و ردیهنویسی داشتند. شمار اصحاب ایرانی که به جریانهای غالیانه منتسب شدهاند، کم و تعداد وکلای ایرانی و افرادی که در منابع، ملاقات آنان با امام ثبت شده، نسبت به دیگر اصحاب، بیشتر بوده است. | بر اساس گزارش منابع تاریخی تعداد یاران، شاگردان، راویان وکلای حسن بنعلی بنمحمد در مجموع ۱۰۳ نفر است<ref>شیخ طوسی، رجالالطوسی، ۱۳۷۳ش، ص۴۲۷.</ref> كه ۳۶ نفر آنها ايرانی بودند. در برخی منابع، تعداد اصحاب ایرانی امام بالغ بر ۷۵ نفر ذکر شده که تنها ۳۹ نفر آنان فعاليت چشمگيری در باب حديث و روایت، حوزههای فقه، کلام و ردیهنویسی داشتند. شمار اصحاب ایرانی که به جریانهای غالیانه منتسب شدهاند، کم و تعداد وکلای ایرانی و افرادی که در منابع، ملاقات آنان با امام ثبت شده، نسبت به دیگر اصحاب، بیشتر بوده است.<ref>کرمی، «بررسی تطبیقی جایگاه علمی و اجتماعی و وضعیت فکری اصحاب ایرانی و عراقی امام حسن عسکری علیهالسّلام »، ۱۴۰۱ش، ص۲۸-۲۷.</ref> | ||
او در زمان حیات خود تحت نظارت شدید حکومت وقت بود و نمیتوانست با اصحاب خود ارتباط برقرار کند، بنابراین تعداد اصحاب ایرانی او نسبت به پدر و جدشان تفاوت قابلتوجهی ندارد و همین مسئله، عامل اصلی ثابت ماندن تعداد اصحاب توصیف شده است.<ref>[https://journal.pte.ac.ir/article-1-258-fa.html پیرمرادیان و همکاران، «نقش اصحاب ایرانی امام حسن عسکری(ع) در علم الحدیث با تکیه بر کتب اربعه شیعه»، ۱۳۹۱ش، ص۱۰۲.]</ref> | او در زمان حیات خود تحت نظارت شدید حکومت وقت بود و نمیتوانست با اصحاب خود ارتباط برقرار کند، بنابراین تعداد اصحاب ایرانی او نسبت به پدر و جدشان تفاوت قابلتوجهی ندارد و همین مسئله، عامل اصلی ثابت ماندن تعداد اصحاب توصیف شده است.<ref>[https://journal.pte.ac.ir/article-1-258-fa.html پیرمرادیان و همکاران، «نقش اصحاب ایرانی امام حسن عسکری(ع) در علم الحدیث با تکیه بر کتب اربعه شیعه»، ۱۳۹۱ش، ص۱۰۲.]</ref> | ||
| خط ۱۰۷: | خط ۱۰۷: | ||
== '''اخلاق''' '''و سبک زندگی''' == | == '''اخلاق''' '''و سبک زندگی''' == | ||
امام عسکری دارای ویژگیهایی همچون هیبت | امام عسکری دارای ویژگیهایی همچون هیبت<ref>مطهری، مجموعه آثار، ۱۳۷۹ش، ج۱۸، ص۱۴۸.</ref>، عزتخواهی، ایمان به خدا در کارها و عبادت<ref>«نگاهی به زندگی، سیره و سفارشات امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت خبر آنلاین.</ref>، دانش، بردباری، بخشش و پارسایی بوده و این برتری مورد تأیید دوست و دشمن قرار گرفته است.<ref>صدوق، کمال الدین و اتمام النعمه، ۱۳۹۵ق، ج۱، ص۴۰.</ref> در مجموعه سخنان منسوب به وی، مفاهیمی چون دعوت به صبر و پایداری در برابر مشکلات و سختیها، باور به فرج و انتظار ظهور تکرار شده است.<ref>شیدایی، «سیری در زندگانی امام حسن عسکری(ع)، از کرامات تا فعالیتهای تبلیغی»، وبسایت خبرگزاری شبستان.</ref> همچنین او براساس گزارشهای تاریخی و روایی، در آموزههای خود، مؤلفههایی مانند تنظیم روابط درونی جامعه، توجه به کار تشکیلاتی و شبکهسازی نظام وکالت<ref>«امام حسن عسکری(ع) الگو و اسوه جوانان است»، وبسایت سازمان تبلیغات اسلامی.</ref>، تأکید بر عقلانیت، اهمیت مشورت، مدیریت گفتار، صبر، مسئولیتپذیری و مدیریت زمان را مطرح کردهاند که با اقتضائات زندگی مدرن به خصوص جوانان<ref>«سیره امام حسن عسکری(ع)؛ الگوی جوانان»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آيتاللهالعظمی سيدعلی خامنهای.</ref> همخوانی دارد.<ref>«امام حسن عسکری(ع) و درسهای زندگی برای جهان امروز»، وبسایت خبر رضوی.</ref> | ||
یاد خدا، مرگ و آخرت، رعایت دستورالعملهای اخلاقی، تقوا، راستی و امانتداری، عزت نفس، الگوی سرافراز، پرهیز از ریاستطلبی، استواری بر دین و ولایت، تربیت و آموزش و پرورش تفکر، پشتیبانی مالی، شبکه ارتباطی، فعالیتهای سرّی، شبههزدایی، جاذبه و دافعه و تشویق، الگوی جامع امام برای اهداف مدیران جامعه اسلامی در جهت رشد و تعالی مجموعه نیروی انسانی سازمانی است. | یاد خدا، مرگ و آخرت، رعایت دستورالعملهای اخلاقی، تقوا، راستی و امانتداری، عزت نفس، الگوی سرافراز، پرهیز از ریاستطلبی، استواری بر دین و ولایت، تربیت و آموزش و پرورش تفکر، پشتیبانی مالی، شبکه ارتباطی، فعالیتهای سرّی، شبههزدایی، جاذبه و دافعه و تشویق، الگوی جامع امام برای اهداف مدیران جامعه اسلامی در جهت رشد و تعالی مجموعه نیروی انسانی سازمانی است.<ref>ویسی، «برداشتهای مدیریتی از سیره و گفتار امام حسن عسکری علیهالسلام»، وبسایت اطلاعرسانی حوزه.</ref> | ||
بر اساس منابع روایی و سیره عملی حسن عسکری، آموزههای اخلاقی در سه محور قابل دستهبندی است. | بر اساس منابع روایی و سیره عملی حسن عسکری، آموزههای اخلاقی در سه محور قابل دستهبندی است. | ||
| خط ۱۱۵: | خط ۱۱۵: | ||
# '''ارتباط با خدا:''' نگاه مثبت به بلایا و یافتن نعمتهای پنهان در مشکلات، رعایت حقوق دیگران برای کسب روزی حلال. | # '''ارتباط با خدا:''' نگاه مثبت به بلایا و یافتن نعمتهای پنهان در مشکلات، رعایت حقوق دیگران برای کسب روزی حلال. | ||
# '''ارتباط با خانواده:''' تواضع و فرتنی در برابر خانواده. | # '''ارتباط با خانواده:''' تواضع و فرتنی در برابر خانواده. | ||
# '''ارتباط با جامعه:''' پرهیز از نفاق، خشم، تملق، کینهتوزی، جدال و بحثهای بیفایده در زندگی، صبر در برابر ناسزاگویی و بدرفتاری دیگران، سود رساندن به دیگران در چارچوب حلال و حرام الهی، حفظ آبروی خود و دیگران و ایجاد وحدت و یکپارچگی با مسلمانان در هنگام غم و شادی آنان. | # '''ارتباط با جامعه:''' پرهیز از نفاق، خشم، تملق، کینهتوزی، جدال و بحثهای بیفایده در زندگی، صبر در برابر ناسزاگویی و بدرفتاری دیگران، سود رساندن به دیگران در چارچوب حلال و حرام الهی، حفظ آبروی خود و دیگران و ایجاد وحدت و یکپارچگی با مسلمانان در هنگام غم و شادی آنان.<ref>«امام حسن عسکری(ع)؛ نماد بینظیر وحدت و اخوت/سیره عملی امام یازدهم بهترین الگو در تنگناهای زندگی است»، وبسایت عصر هامون.</ref> | ||
همچنین پنج نشانه از ویژگیهای مؤمن از نگاه حسن عسکری: | همچنین پنج نشانه از ویژگیهای مؤمن از نگاه حسن عسکری: | ||
| خط ۱۲۳: | خط ۱۲۳: | ||
# پیشانی را بر خاک گذاشتن در حالت سجده. | # پیشانی را بر خاک گذاشتن در حالت سجده. | ||
# بلند گفتن بسم الله الرحمن الرحيم در نماز ظهر و عصر. | # بلند گفتن بسم الله الرحمن الرحيم در نماز ظهر و عصر. | ||
# زیارت اربعین. | # زیارت اربعین.<ref>طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۳۶۵ش، ج۶، ص۵۲.</ref> | ||
== '''کرامات''' == | == '''کرامات''' == | ||
| خط ۱۴۰: | خط ۱۴۰: | ||
# صحبت امام عسکری به مادر خود که گفته بود در سال ۲۶۰ق به من اذیتی خواهد رسید. | # صحبت امام عسکری به مادر خود که گفته بود در سال ۲۶۰ق به من اذیتی خواهد رسید. | ||
# کوتاهی عمر امام و رحلت ناگهانی در ۲۸ سالگی، بدون سابقه بیماری و با فاصله کمتر از یک ماه آزادی از زندان.<ref>منتظرالقائم، تاریخ امامت، ۱۳۹۶ش، ص۲۵۷-۲۵۶.</ref> | # کوتاهی عمر امام و رحلت ناگهانی در ۲۸ سالگی، بدون سابقه بیماری و با فاصله کمتر از یک ماه آزادی از زندان.<ref>منتظرالقائم، تاریخ امامت، ۱۳۹۶ش، ص۲۵۷-۲۵۶.</ref> | ||
محل دفن امام هادی و عسکری که به حرم عسکریین شهرت دارد<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/173276/%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE حسینی، «حرم عسکریین در بستر تاریخ»، ۱۳۸۵ش، ص۱۹-۱۵.]</ref> که در سالهای ۱۳۸۴ و ۱۳۸۶ش در عملیاتهای تروریستی گروههای تکفیری بر اثر انفجار، تخریب شد. | محل دفن امام هادی و عسکری که به حرم عسکریین شهرت دارد<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/173276/%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE حسینی، «حرم عسکریین در بستر تاریخ»، ۱۳۸۵ش، ص۱۹-۱۵.]</ref> که در سالهای ۱۳۸۴ و ۱۳۸۶ش در عملیاتهای تروریستی گروههای تکفیری بر اثر انفجار، تخریب شد.<ref>خامهیار، تخریب زیارتگاه های اسلامی در کشورهای عربی، ۱۳۹۳ش، ص۳۰-۲۹.</ref> ستاد بازسازی عتبات عالیات در ایران طی سالهای ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۶ش گنبد، ضریح و حرم را بازسازی کرد.<ref>نامجو، «مقاومسازی حرم سامرا به ایرانیها سپرده شد»، وبسایت ایسنا.</ref> ساخت ضریح جدید، زیر نظر سیّدجواد شهرستانی نماینده آیتالله سیستانی، طراحی آن زیرنظر سیّدمهدی علمدار، طراحی چوب و سازههای آن با هماهنگی سیّدمهدی دیدار و خطاطی ضریح توسط سیّدمحمد حسینی موحد استاد خوشنویسی در ایران انجام شد.<ref>«آخرین وضعیت پروژه ساخت ضریح حرم امامین عسکریین(ع)»، وبسایت خبرگزاری فارس.</ref> | ||
== '''توسل و زیارت''' == | == '''توسل و زیارت''' == | ||
| خط ۱۹۲: | خط ۱۹۲: | ||
|'''آثار هنری (سینما)''' | |'''آثار هنری (سینما)''' | ||
|انیمیشن سینمایی «شاهزاده روم» (داستان ازدواج امام حسن عسکری با نرجس خاتون | |انیمیشن سینمایی «شاهزاده روم» (داستان ازدواج امام حسن عسکری با نرجس خاتون | ||
|کارگردان: هادی محمدیان، تهیهکننده: حامد جعفری، تعداد کاراکتر: حدود ۵۵، سال تولید: | |کارگردان: هادی محمدیان، تهیهکننده: حامد جعفری، تعداد کاراکتر: حدود ۵۵، سال تولید: ۱۳۹۳ش<ref>«عاشقانهترین داستان شیعه در سینماها + آنونس»، وبسایت ایسنا.</ref>، نمایش در سیوسومین جشنواره فیلم فجر (دریافت لوح تقدیر ویژه)<ref>«اکران افتتاحیه انیمیشن «شاهزاده روم» در پردیس آزادی»، وبسایت خبرگزاری مهر.</ref>، اکران سراسری همزمان با روز دانش آموز از ۱۳ آبان ۱۳۹۴ش.<ref>«آغاز اکران"شاهزاده روم" همزمان با روز دانش آموز»، وبسایت خبرگزاری شبستان.</ref> | ||
|- | |- | ||
|'''آثار هنری (خوشنویسی)''' | |'''آثار هنری (خوشنویسی)''' | ||
| خط ۲۰۷: | خط ۲۰۷: | ||
بررسی آثار نگارش شده غربی نشان میدهد که تصویر کمرنگی از شخصیت، سیره و دوران امام حسن عسکری در این آثار منعکس شده است. سه مقاله کوتاه و تنها یک مقاله مفصلتر با رویکردی تحلیلی، درباره تفسیر منسوب به او نوشته شده است. در منابع اینگونه گزارش شده که علت کمتوجهی غربیان به این حوزه، این است که پژوهشگران مسلمان بهویژه شیعیان، تحقیقات و آثار کمتری نسبت به سایر ائمه شیعه درباره زندگینامه حسن عسکری تولید کردهاند و منابع و مواد اولیه کمتری در اختیار غربیها بوده است. در بررسی آثار معدود شیعهپژوهان غربی نیز مشاهده میشود که آنان افزون بر کمکاری، تصویری ناقص و گاه مخدوش و تحریفشده از آن امام ارائه دادهاند.<ref>[https://sirepajouhi.isca.ac.ir/article_68259.html طاووسی مسرور و دهقانی، «تصویر امام حسن عسکری(ع) در آثار غربیان»، ۱۳۹۷ش، ص۶۰.]</ref> | بررسی آثار نگارش شده غربی نشان میدهد که تصویر کمرنگی از شخصیت، سیره و دوران امام حسن عسکری در این آثار منعکس شده است. سه مقاله کوتاه و تنها یک مقاله مفصلتر با رویکردی تحلیلی، درباره تفسیر منسوب به او نوشته شده است. در منابع اینگونه گزارش شده که علت کمتوجهی غربیان به این حوزه، این است که پژوهشگران مسلمان بهویژه شیعیان، تحقیقات و آثار کمتری نسبت به سایر ائمه شیعه درباره زندگینامه حسن عسکری تولید کردهاند و منابع و مواد اولیه کمتری در اختیار غربیها بوده است. در بررسی آثار معدود شیعهپژوهان غربی نیز مشاهده میشود که آنان افزون بر کمکاری، تصویری ناقص و گاه مخدوش و تحریفشده از آن امام ارائه دادهاند.<ref>[https://sirepajouhi.isca.ac.ir/article_68259.html طاووسی مسرور و دهقانی، «تصویر امام حسن عسکری(ع) در آثار غربیان»، ۱۳۹۷ش، ص۶۰.]</ref> | ||
به طور مثال دونالدسون در کتاب مذهب شیعه، از تعبیر «امام در خردسالی مثل دیگر پسران محمدی» برای ارائه تصویری توهینآمیز از او به کار میبرد تا بهزعم خود امام را پیرو شخصی منحرف معرفی و تحقیر کند. | به طور مثال دونالدسون در کتاب مذهب شیعه، از تعبیر «امام در خردسالی مثل دیگر پسران محمدی» برای ارائه تصویری توهینآمیز از او به کار میبرد تا بهزعم خود امام را پیرو شخصی منحرف معرفی و تحقیر کند.<ref>طاووسی مسرور و دهقانی، «تصویر امام حسن عسکری(ع) در آثار غربیان»، ۱۳۹۷ش، ص۴۷.</ref> | ||
مجموعه Encyclopedia of Religion که هدف خود را معرفی نمادهای مهم تمام آیینها در دنیا میداند، هیچ اشارهای از امام حتی در حد نام نکرده است. مجموعه Encyclopedia of Religion, Islamic Essays و عمده فرهنگ لغات انگلیسی نیز اشارهای به شخصیت امام نداشتهاند. | مجموعه Encyclopedia of Religion که هدف خود را معرفی نمادهای مهم تمام آیینها در دنیا میداند، هیچ اشارهای از امام حتی در حد نام نکرده است. مجموعه Encyclopedia of Religion, Islamic Essays و عمده فرهنگ لغات انگلیسی نیز اشارهای به شخصیت امام نداشتهاند.<ref>طاووسی مسرور و دهقانی، «تصویر امام حسن عسکری(ع) در آثار غربیان»، ۱۳۹۷ش، ص۶۰.</ref> | ||
== '''همایش''' == | == '''همایش''' == | ||
