شریف عظیمی (بحث | مشارکتها) |
شریف عظیمی (بحث | مشارکتها) جزبدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
خجالت؛ احساسی ناخوشایند برای تنظیم رفتار و حفظ هنجارهای اجتماعی | |||
«خجالت» در فارسی بهمعنای شرمساری بهکار میرود. این احساس ناخوشایند در تعاملات اجتماعی پدید میآید و معمولاً با ترس از قضاوت دیگران، خودارزیابی منفی و تغییرات ظاهری مانند سرخ شدن چهره همراه است. اگرچه خجالت، حیا و کمرویی گاه مترادف دانسته میشوند، اما تفاوتهای بنیادینی دارند: خجالت ریشه در ترس از نگاه دیگران دارد و واکنشی گذرا و اغلب منفی است، درحالیکه حیا ریشهای درونی و ایمانی دارد و نشانۀ کرامت انسانی است. خجالت گاه پسندیده است، آنگاه که فرد پس از رفتار ناشایست شرمنده شود و به اصلاح خود بپردازد؛ و گاه ناپسند که ریشه در ضعف اعتمادبهنفس دارد و مانع رشد فردی و حضور مؤثر در جامعه میگردد. رهایی از خجالتِ ناپسند، نیازمند خودآگاهی، تغییر تدریجی رفتار، تقویت مهارتهای اجتماعی و در مواردی، مشاوره تخصصی است. | |||
== ریشهیابی و معناشناسی == | == ریشهیابی و معناشناسی == | ||
| خط ۹۰: | خط ۹۴: | ||
==== بدترین نوع خجالت ==== | ==== بدترین نوع خجالت ==== | ||
بدترین خجالت از منظر آموزههای دینی، خجالت از انجام دادن وظیفۀ الهی است که عامل آن، تربیت غلط خانوادگی و شرایط اجتماعی است. چنین خجالتی سبب میشود تا انسان در سبک زندگی اجتماعی، کار خیر و ظیفۀ واجب خود که نفع دنیوی و اخروی دارد | بدترین خجالت از منظر آموزههای دینی، خجالت از انجام دادن وظیفۀ الهی است که عامل آن، تربیت غلط خانوادگی و شرایط اجتماعی است. چنین خجالتی سبب میشود تا انسان در سبک زندگی اجتماعی، کار خیر و و ظیفۀ واجب خود را که نفع دنیوی و اخروی دارد ترک کند.<ref>[https://marifat.nashriyat.ir/sites/marifat.nashriyat.ir/files/article-files/1_47.pdf مصباح یزدی، محمد تقی، «پیراستگی مؤمنان راستین از ریا و خجالت نکوهیده»، فصلنامۀ معرفت، سال بیست و هفتم، ش11، بهمن 1397ش، ص10.]</ref> | ||
== راهکارهای رفع خجالت ناپسند == | == راهکارهای رفع خجالت ناپسند == | ||
بهخلاف خجالت پسندیده که برای مهندسی نظم<ref>[https://jibm.ut.ac.ir/article_86551_9152bf2386deb0bc529f20c8a1705f5b.pdf محمدی، اسفندیار ودیگران، «شناسایی عوامل مؤثر بر خجالت از برند مصرف کننده»، فصلنامۀ مدیریت بازرگانی، دوره 13، ش4، 1400ش، ص914.]</ref> و رعایت هنجارهای اجتماعی مفید است؛<ref>[https://hamrahetam.com/%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AE%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%AA/ «مفهوم روانشناسی خجالت چیست؟» وبسایت مشاوره روانشناسی، تاریخ درج مطلب: 5 می 2023م.]</ref> اما خجالت | بهخلاف خجالت پسندیده که برای مهندسی نظم<ref>[https://jibm.ut.ac.ir/article_86551_9152bf2386deb0bc529f20c8a1705f5b.pdf محمدی، اسفندیار ودیگران، «شناسایی عوامل مؤثر بر خجالت از برند مصرف کننده»، فصلنامۀ مدیریت بازرگانی، دوره 13، ش4، 1400ش، ص914.]</ref> و رعایت هنجارهای اجتماعی مفید است؛<ref>[https://hamrahetam.com/%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AE%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%AA/ «مفهوم روانشناسی خجالت چیست؟» وبسایت مشاوره روانشناسی، تاریخ درج مطلب: 5 می 2023م.]</ref> اما خجالت ناپسند بهعنوان یکاحساس ناخوشایند در موقعیتی از تعاملات اجتماعی، <ref>[https://raze4fasl.com/what-is-embarrassment/ «خجالت چیست و چگونه خجالت نکشیم؟»، وبسایت راز چهار فصل، تاریخ بازدید: 2 اسفند 1404ش؛]</ref> و حالت انفعال و اختلال روانی غیر عاقلانه، <ref>[https://www.porseman.com/article/%D8%AD%D9%8A%D8%A7-%D9%88-%D8%AE%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%8A%D9%86/12627 «حیا و خجالت در دین»، وبسایت پرسمان دانشگاهیان، تاریخ درج مطلب: 20 آذر1390ش]</ref> بهدلیل عوارض آن برای سبک زندگی اجتماعی افراد، نیاز به درمان شناختی- رفتاری دارد.<ref>[https://kayhan.ir/fa/news/302478/%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86 «درمان خجالتی بودن»، وبسایت سرویس کیهان، تاریخ درج مطلب: 5 دی 1403ش.]</ref> | ||
راهکارهای زیر برای درمان خجالت مطرح شده اند: | راهکارهای زیر برای درمان خجالت مطرح شده اند: | ||
