پرچم ایران: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۳۷: / خط ۳۷: @@
 پس از [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]]، [[امام خمینی]] دستور تغییر آرم [[پرچم]] ایران را صادر کرد<ref>خمینی، صحیفه امام، 1389ش، ج12، ص486.</ref> و نشان شیر و خورشید از پرچم ایران حذف شد. در سال ۱۳۵۸ش، هم‌زمان با تصویب قانون اساسی جدید، پرچم رسمی جمهوری اسلامی ایران تعیین شد. این پرچم که توسط حمید ندیمی طراحی شده، از سه رنگ سبز، سفید و سرخ به‌صورت افقی تشکیل شده و نشان رسمی جمهوری اسلامی ایران در میانهٔ آن، به رنگ قرمز، ترکیبی نمادین از واژهٔ الله و نمایشگر گل لاله است و به مفاهیم توحید و شهادت اشاره دارد. در حاشیهٔ نوار سفید، عبارت الله‌اکبر به خط بنایی یازده بار در بالا و یازده بار در پایین تکرار شده است که در مجموع به عدد ۲۲، اشاره‌ای نمادین به بیست‌ودوم بهمن و روز پیروزی انقلاب دارد. رنگ سبز نماد اسلام، رنگ سفید نشانهٔ صلح و پاکی، و رنگ سرخ نماد ایثار و خون شهیدان تفسیر می‌شود. این ترکیب و اجزای نمادین آن، از سال ۱۳۵۸ تاکنون به‌عنوان پرچم رسمی جمهوری اسلامی ایران به کار می‌رود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1226689/%d8%b3%db%8c%d8%b1-%d8%aa%d8%a7%d8%b1%db%8c%d8%ae%db%8c-%d8%a7%d8%b3%d8%aa%d9%81%d8%a7%d8%af%d9%87-%d8%a7%d8%b2-%d9%be%d8%b1%da%86%d9%85-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d8%a7%d8%b2-%d8%af%d9%88%d8%b1%d9%87-%d8%a7%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85%db%8c-%d8%aa%d8%a7-%d8%af%d9%88%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d9%85%d8%b9%d8%a7%d8%b5%d8%b1 رضوان قهرخی، «سیر تاریخی استفاده از پرچم در ایران، از دوره اسلامی تا دوران معاصر»، 1393ش، ص120.]</ref>
-اهمیت و جایگاه پرچم ایران
+== اهمیت اجتماعی پرچم ایران ==
+پرچم ایران به‌عنوان نماد هویت ملی،<ref>[https://sccr.ir/files/35748.pdf صادقی، «بررسی نقش و جایگاه پرچم به‌عنوان یک نماد ملی و راهکارهایی برای تقویت آن»، 1391ش، ص69.]</ref> در طول تاریخ با مفهوم وحدت و همبستگی اجتماعی پیوند داشته و بازتاب‌دهندهٔ تجربه‌ها و رخدادهایی است که جامعه ایران از سر گذرانده است. این نماد، نقشی فراتر از یک نشان مادی دارد و به‌عنوان حامل معانی تاریخی و اجتماعی شناخته می‌شود.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/929993/%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%DA%86%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B7%D9%88%D9%84-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D8%B2-2500-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D9%82%D8%A8%D9%84-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D8%AA%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 تغییرات پرچم ایران در طول تاریخ؛ از 2500 سال قبل از میلاد تا به امروز (+عکس)، خبرگزاری عصر ایران.]</ref> اهمیت اجتماعی پرچم ایران محدود به کارکردهای رسمی یا دیپلماتیک نیست و در زندگی روزمرهٔ مردم نیز معنا می‌یابد. حضور آن در موقعیت‌های مختلف اجتماعی نشان می‌دهد که پرچم می‌تواند به‌عنوان نشانه‌ای از تعلق جمعی و ارتباط افراد با مفهوم وطن درک شود.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6758383/%D9%BE%D8%B1%DA%86%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D9%88%D8%B7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA « «پرچمی» که خود «وطن» است»، خبرگزاری مهر.]</ref> از این منظر، پرچم نه‌تنها نمایندهٔ ساختار سیاسی، بلکه بازنمایندهٔ جامعه و مردمان یک سرزمین تلقی می‌شود. از این رو، احترام به پرچم در این متن به‌عنوان شکلی از احترام به ملت و هویت جمعی تفسیر شده است.<ref>«ناموسی به نام پرچم»، خبرگزاری ایسنا.[https://www.isna.ir/news/97071408019/%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D9%BE%D8%B1%DA%86%D9%85]</ref>
+=== روز ملی پرچم ===
+روز ملی پرچم که یکم مهرماه در تقویم رسمی ایران ثبت شده، هم‌زمان با آغاز سال تحصیلی مدارس و دانشگاه‌ها برگزار می‌شود. به‌گفتهٔ مسئولان فرهنگی، انتخاب این زمان با هدف تقویت هویت ملی در میان دانش‌آموزان و جوانان صورت گرفته و نشان‌دهندهٔ تلاش برای پیوند دادن نمادهای ملی با مناسبت‌های عمومی است.<ref>[https://www.eghtesadonline.com/fa/news/2096704/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%BE%D8%B1%DA%86%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D9%82%D9%88%DB%8C%D9%85-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B6%D8%A7%D9%81%D9%87-%D8%B4%D8%AF « «روز ملی پرچم» به تقویم کشور اضافه شد»، وب‌سایت اقتصاد آنلاین.]</ref>
+=== توهین به پرچم ایران ===
+پرچم ملی در علوم سیاسی و اجتماعی به‌عنوان یکی از نمادهای هویت سیاسی جمعی و ابزار شکل‌دهنده احساس تعلق ملی شناخته می‌شود. این نماد، فراتر از نمایندگی دولت‌ها، با مفهوم ملت، حافظه تاریخی و سرمایه نمادین جامعه پیوند دارد. از این منظر، رفتارهایی مانند پاره کردن یا آتش زدن پرچم در برخی تجمعات دانشجویی بهمن 1404ش، پیامدهای اجتماعی و سیاسی گسترده‌تری نسبت به هدف اولیه اعتراض دارد.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/277656/%D8%AF%D9%88%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D9%88%D8%B2%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%86-%D9%BE%D8%B1%DA%86%D9%85-%D8%A8%D9%87-%DA%86%D8%B4%D9%85-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%AF «دودی که از سوزاندن پرچم به چشم ملت می‌رود»، وب‌سایت نور نیوز.]</ref>
+در پی این اقدام نهادهای دانشجویی، مسئولان دانشگاهی و مقامات رسمی واکنش نشان دادند. بسیج‌های دانشجویی، انجمن‌های اسلامی، دانشگاه‌ها، شورای‌عالی انقلاب فرهنگی، وزیر علوم و برخی نمایندگان مجلس این اقدامات را محکوم کرده و آن را مغایر با هنجارهای دانشگاهی، قوانین کشور و احترام به نمادهای ملی دانستند. همچنین بر لزوم برخورد قانونی با عاملان، حفظ فضای گفت‌وگو در دانشگاه‌ها و تفکیک اعتراض مدنی از تعرض به نمادهای ملی تأکید شد.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/12/06/3525522/%D9%85%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%86%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D9%BE%D8%B1%DA%86%D9%85-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85 «محکومیت اهانت به پرچم؛ از دانشجویان تا وزیر علوم»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>
+جرم‌انگاری توهین به پرچم جمهوری اسلامی ایران محل اختلاف نظر حقوقی است. برخی به نبود نص صریح قانونی اشاره کرده<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/866892/%D8%B3%D8%AE%D9%86%DA%AF%D9%88%DB%8C-%D9%82%D9%88%D9%87-%D9%82%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D9%88%D9%87%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%BE%D8%B1%DA%86%D9%85-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%86%D8%B5-%D8%B5%D8%B1%DB%8C%D8%AD%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%86-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B1%DB%B3%DB%B9%DB%B5-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF-%D8%B4%D8%AF-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D9%88%D9%87%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%BE%D8%B1%DA%86%D9%85-%DB%B6-%D9%85%D8%A7%D9%87-%D8%AA%D8%A7-%DB%B2-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%AD%D8%A8%D8%B3-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D9%88%D8%AF «سخنگوی قوه قضاییه: درباره مجازات توهین به پرچم جمهوری اسلامی نص صریحی در قوانین نداریم/ سال ۱۳۹۵ پیشنهاد شد که برای مجازات توهین به پرچم ۶ ماه تا ۲ سال حبس در نظر گرفته شود»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref> و معتقدند می‌تواند مشمول ماده ۵۱۳ قانون مجازات اسلامی (توهین به مقدسات) باشد<ref>[https://www.ekhtebar.ir/%D9%86%D9%82%D8%AF%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A2%D8%AA%D8%B4%D8%B2%D8%AF%D9%86-%D9%BE%D8%B1%DA%86%D9%85-%D9%85%D8%B5%D8%AF%D8%A7%D9%82-%D8%AC%D8%B1%D9%85-%D8%AA%D9%88%D9%87%DB%8C%D9%86-%D8%A8/ «نقدعلی: آتش‌زدن پرچم مصداق جرم توهین به مقدسات ماده ۵۱۳ قانون مجازات است»، پایگاه خبری اختبار.]</ref> و برخی دیگر نیز خواستار جرم‌انگاری مستقل آن از طریق تصویب قانون جدید شده‌اند و پیگیر طرح دوفوریتی تصویب آن هستند.<ref>[https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-3/1756361-%D8%AA%D9%87%DB%8C%D9%87-%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D8%AF%D9%88-%D9%81%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%86%D8%AA-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%BE%D8%B1%DA%86%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF «تهیه و ثبت طرح دو فوریتی مجازات علیه اهانت کنندگان به پرچم ایران و فرماندهان شهید»، خبرگزاری کار ایران.]</ref>
+== موارد استفاده از پرچم جمهوری اسلامی ایران ==
+استفاده رسمی از پرچم جمهوری اسلامی ایران تابع ضوابط و آیین‌نامه‌های خاصی است و موارد مهم آن عبارتند از:
+{| class="wikitable sortable"
+| valign="top" |'''موارد استفاده'''
+| valign="top" |'''ضوابط استفاده'''
+|-
+| valign="top" |'''اماکن و مراسم رسمی'''
+| valign="top" |استفاده از پرچم در اماکن دولتی و  وابسته به دولت، نمایندگی‌های جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور، محل اقامت  رؤسای مأموریت‌ها، کنفرانس‌ها و همایش‌های دولتی یا بین‌المللی، مسیر عبور  مقامات خارجی در سفرهای رسمی، و تشییع جنازه‌های رسمی (پوشاندن تابوت) مجاز است.
+|-
+| valign="top" |'''اماکن ورزشی'''
+| valign="top" |نصب پرچم صرفاً در مجموعه‌ها و میدان‌های ورزشی و فقط در جریان مسابقات رسمی انجام می‌شود.
+|-
+| valign="top" |'''اعیاد ملی و مذهبی'''
+| valign="top" |در اعیاد رسمی، ملی و مذهبی، نصب پرچم در تعداد بیشتر و در محل‌های مناسب مجاز است؛ فهرست این اعیاد در آیین تشریفات جمهوری اسلامی ایران تعیین شده است.
+|-
+| valign="top" |'''سفر رئیس‌جمهور'''
+| valign="top" |در سفر رسمی رئیس‌جمهور به خارج از کشور، پرچم در محل  اقامت وی برافراشته می‌شود و عرف کشور میزبان رعایت می‌گردد.
+|-
+| valign="top" |'''عزاداری و نیمه‌افراشتن'''
+| valign="top" |در عزای عمومی یا ملی اعلام‌شده از  سوی دولت، پرچم به‌مدت مقرر نیمه‌افراشته می‌شود؛ نمایندگی‌های خارج از کشور نیز  در عزای ملی کشور میزبان یا در صورت فوت رئیس مأموریت، مطابق عرف محل اقدام می‌کنند.  نیمه‌افراشتن با برافراشتن کامل و سپس پایین‌آوردن پرچم به میزان یک‌چهارم  ارتفاع میله انجام می‌شود.
+|-
+| valign="top" |'''وسایل نقلیه (داخل کشور)'''
+| valign="top" |استفاده مستقل از پرچم صرفاً برای خودروی رئیس‌جمهور  مجاز است؛ خودروهای سایر مقامات فقط در همراهی تشریفاتی با مقامات خارجی مجاز به  استفاده هستند.
+|-
+| valign="top" |'''وسایل نقلیه تشریفاتی و دیپلماتیک'''
+| valign="top" |نصب پرچم بر خودروها در تشریفات  دیپلماتیک (از جمله تقدیم استوارنامه، ملاقات‌های رسمی و مراسم ملی) و طبق عرف بین‌المللی انجام می‌شود؛ پرچم خودرو در سمت راست راننده نصب می‌گردد.
+|-
+| valign="top" |'''نمایندگی‌های خارج از کشور'''
+| valign="top" |رؤسای مأموریت موظف به نصب پرچم رومیزی یا ایستاده در  محل کار خود هستند؛ در بازدید رسمی رئیس کشور میزبان، پرچم آن کشور نیز  برافراشته می‌شود. در نصب هم‌زمان چند پرچم، در محل نمایندگی تقدم با پرچم دولت  فرستنده و خارج از آن با پرچم دولت پذیرنده است.
+|-
+| valign="top" |'''حدود اختیار استفاده'''
+| valign="top" |نصب پرچم بر ساختمان‌ها، دفاتر و وسایل نقلیه نمایندگی‌ها منحصراً در اختیار رؤسای مأموریت‌های دیپلماتیک و  کنسولی است، مگر در غیاب آنان که مسئولیت نمایندگی به فرد دیگری واگذار شده  باشد.<ref>[https://noo.rs/bGXdt «رنگهای پرچم ایران به چه معناست؟»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>
+|}
 ==پانویس==