حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
خط ۵۱: خط ۵۱:
پس از فروکش‌کردن تنش‌های نظامی و برقراری آتش‌بس، مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا بار دیگر از سر گرفته شد. نخستین دور از این گفت‌وگوها در روز جمعه ۱۷ بهمن‌ماه ۱۴۰۴ با میانجی‌گری عمان در مسقط برگزار گردید. در این نشست  هیأت‌های مذاکره‌کننده دو کشور نظرات، ملاحظه‌ها و رویکردهای خود را از طریق بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، به یکدیگر منتقل کردند. گزارش‌ها حاکی از تفاهم برای ادامه مذاکرات بود.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1138666/%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%DA%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9-%D8%AE%D9%88%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%87%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%D9%87-%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%AC%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%AF «پایان مذاکرات ایران - امریکا در عمان / عراقچی: شروع خوبی بود ؛ تفاهم برای ادامه مذاکرات / وزیر خارجه عمان: مذاکرات، جدی بود»، وب‌سایت تحلیلی-خبری عصر ایران.]</ref> دور دوم این مذاکرات روز سه‌شنبه ۲۸ بهمن‌ماه ۱۴۰۴ در محل کنسولگری عمان در ژنو برگزار شد. هیأت ایرانی به ریاست عباس عراقچی، پیش از آغاز گفت‌وگوها با رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، و بدر البوسعیدی دیدار و تبادل نظر کرد. مذاکرات غیرمستقیم با هیأت آمریکایی به مدت حدود سه ساعت ادامه یافت و طرفین بر موضع اصولی ایران مبنی بر حفظ حق غنی‌سازی در ازای لغو تحریم‌ها تأکید کردند.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2183412/%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%DA%98%D9%86%D9%88-%D9%87%D9%86%D9%88%D8%B2-%D9%86%D8%AA%DB%8C%D8%AC%D9%87 «پایان دور دوم مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا در ژنو / هنوز نتیجه ملموسی به دست نیامده‌است / آیا دور سوم به زودی برگزار خواهد شد؟»، خبر آنلاین]</ref>
پس از فروکش‌کردن تنش‌های نظامی و برقراری آتش‌بس، مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا بار دیگر از سر گرفته شد. نخستین دور از این گفت‌وگوها در روز جمعه ۱۷ بهمن‌ماه ۱۴۰۴ با میانجی‌گری عمان در مسقط برگزار گردید. در این نشست  هیأت‌های مذاکره‌کننده دو کشور نظرات، ملاحظه‌ها و رویکردهای خود را از طریق بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، به یکدیگر منتقل کردند. گزارش‌ها حاکی از تفاهم برای ادامه مذاکرات بود.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1138666/%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%DA%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9-%D8%AE%D9%88%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%87%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%D9%87-%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%AC%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%AF «پایان مذاکرات ایران - امریکا در عمان / عراقچی: شروع خوبی بود ؛ تفاهم برای ادامه مذاکرات / وزیر خارجه عمان: مذاکرات، جدی بود»، وب‌سایت تحلیلی-خبری عصر ایران.]</ref> دور دوم این مذاکرات روز سه‌شنبه ۲۸ بهمن‌ماه ۱۴۰۴ در محل کنسولگری عمان در ژنو برگزار شد. هیأت ایرانی به ریاست عباس عراقچی، پیش از آغاز گفت‌وگوها با رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، و بدر البوسعیدی دیدار و تبادل نظر کرد. مذاکرات غیرمستقیم با هیأت آمریکایی به مدت حدود سه ساعت ادامه یافت و طرفین بر موضع اصولی ایران مبنی بر حفظ حق غنی‌سازی در ازای لغو تحریم‌ها تأکید کردند.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2183412/%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%DA%98%D9%86%D9%88-%D9%87%D9%86%D9%88%D8%B2-%D9%86%D8%AA%DB%8C%D8%AC%D9%87 «پایان دور دوم مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا در ژنو / هنوز نتیجه ملموسی به دست نیامده‌است / آیا دور سوم به زودی برگزار خواهد شد؟»، خبر آنلاین]</ref>


== موضوع مذاکرات ایران و آمریکا در مراحل مختلف ==
== موضوعات، ماهیت و نوع مذاکرات ایران و آمریکا در مراحل مختلف ==
{| class="wikitable"
{| class="wikitable"
|'''دوره زمانی / مقطع مذاکراتی'''
|'''ردیف'''
|'''موضوعات و محورهای اصلی گفتگو'''
|'''دوره زمانی (دولت؛ سال)'''
|'''وضعیت و خروجی مذاکرات'''
|'''مکان مذاکرات'''
|'''موضوع اصلی مذاکرات'''
|'''سطح محرمانگی'''
|'''نوع ارتباط'''
|'''خروجی و وضعیت نهایی'''
|-
|'''۱'''
|'''دولت موقت؛ ۱۳۵۸'''
|الجزایر
|اعتمادسازی اولیه و استرداد اموال بلوکه‌شدۀ ایران توسط آمریکا
|نیمه‌محرمانه
|مستقیم (بازرگان-برژینسکی)
|ابهام در جزئیات؛ قطع روابط پس از واقعه سفارت
|-
|'''۲'''
|'''دولت اول؛ ۱۳۵۹'''
|الجزایر (منزل سفیر آمریکا)
|آزادی کارکنان سفارت در قبال لغو تحریم‌ها
|رسمی
|غیرمستقیم (میانجی‌گری الجزایر)
|ثبت نخستین توافق رسمی ('''بیانیه الجزایر''')
|-
|-
|'''دولت موقت (۱۳۵۷-۱۳۵۸)'''
|'''۳'''
|اعتمادسازی اولیه، استرداد اموال بلوکه شده ایران و تحویل شاه به ایران.
|'''دوران جنگ''' '''ایران و عراق؛ ۱۳۶۵'''
|قطع روابط دیپلماتیک پس از واقعه سفارت آمریکا.
|تهران (هتل استقلال)
|مبادله سلاح در قبال آزادی گروگان‌ها در لبنان
|به‌شدت محرمانه
|مستقیم (مقامات امنیتی)
|افشای ماجرا و بروز بحران سیاسی ('''ایران-کنترا''')
|-
|-
|'''بیانیه الجزایر (۱۳۵۹)'''
|'''۴'''
|آزادی کارکنان سفارت آمریکا در قبال لغو محدودیت‌های مالی و تحریم‌های تجاری.
|'''دولت سازندگی؛ ۱۳۷۰'''
|ثبت نخستین توافق رسمی؛ ادعای ایران مبنی بر عدم پایبندی آمریکا به مفاد بیانیه.
|تهران / واشینگتن
|آزادی گروگان‌های آمریکایی در لبنان
|محرمانه / علنی
|مستقیم (تماس تلفنی بوش-هاشمی)
|آزادی گروگان‌ها؛ ادعای فرد جایگزین در تماس تلفنی
|-
|-
|'''ماجرای مک‌فارلین (۱۳۶۵)'''
|'''۵'''
|مبادله تسلیحات استراتژیک با آزادی اتباع آمریکایی گروگان‌ گرفته شده در لبنان.
|'''دولت اصلاحات؛ ۱۳۷۶ - ۱۳۷۸'''
|افشای مذاکرات پنهانی و بروز بحران سیاسی در دولت ریگان (ایران-کنترا).
|سازمان ملل / نیویورک
|تنش‌زدایی و لغو برخی تحریم‌های پزشکی و غذایی
|رسمی و علنی
|غیرمستقیم (پیام‌های رسانه‌ای)
|عذرخواهی غیرمستقیم آمریکا و کاهش موقت تحریم‌ها
|-
|-
|'''دولت اصلاحات (۱۳۷۶-۱۳۸۴)'''
|'''۶'''
|تنش‌زدایی، عادی‌سازی روابط، کاهش تحریم‌های پزشکی/غذایی و پرونده انفجار «الخُبر».
|'''دولت اصلاحات؛ ۱۳۸۰'''
|توقف روند بهبود روابط پس از اتهامات امنیتی و قرار گرفتن ایران در «محور شرارت».
|بُن (آلمان)
|هماهنگی امنیتی جهت سقوط طالبان و ثبات افغانستان
|نیمه‌محرمانه
|غیررسمی (حاشیه نشست)
|همکاری‌های عملیاتی محدود در ابعاد نظامی
|-
|-
|'''همکاری‌های منطقه‌ای (۱۳۸۰)'''
|'''۷'''
|هماهنگی‌های نظامی و امنیتی در کنفرانس بُن جهت سقوط طالبان و ثبات افغانستان.
|'''دولت نهم؛ ۱۳۸۶'''
|همکاری عملیاتی میان سپاه قدس و ارتش آمریکا در ابعاد نظامی و اطلاعاتی.
|بغداد (عراق)
|بررسی مسائل امنیتی عراق و نفوذ گروه‌های مسلح
|رسمی و محدود
|مستقیم (سطح سفرا)
|توقف مذاکرات به دلیل اتهامات متقابل طرفین
|-
|-
|'''دولت احمدی‌نژاد (۱۳۸۶)'''
|'''۸'''
|صرفاً بررسی مسائل امنیتی عراق و نفوذ گروه‌های مسلح (با خط قرمز عدم ورود به سایر حوزه‌ها).
|'''دولت دهم؛ ۱۳۸۸ - ۱۳۹۱'''
|توقف مذاکرات به دلیل رویکردهای یک‌جانبه و اتهامات متقابل در عراق.
|مسقط (عمان)
|آغاز نامه‌نگاری‌های رسمی اوباما و کانال مخفی
|محرمانه
|مستقیم (مکاتبه‌ای)
|شروع بسترسازی برای مذاکرات هسته‌ای
|-
|-
|'''دولت اوباما و روحانی (۱۳۸۸-۱۳۹۴)'''
|'''۹'''
|حل‌وفصل جامع پرونده هسته‌ای، حق غنی‌سازی و لغو تحریم‌های اقتصادی بین‌المللی.
|'''دولت یازدهم؛ ۱۳۹۲ - ۱۳۹۴'''
|دستیابی به توافق جامع «برجام» و نخستین نشست رسمی وزرای خارجه.
|وین، لوزان و ژنو
|حل‌وفصل جامع پرونده هسته‌ای و لغو تحریم‌ها
|رسمی و علنی
|مستقیم (سطح وزرای خارجه)
|دستیابی به توافق بین‌المللی '''برجام'''<ref>[https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-9/707390-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%A8%D9%88%D8%B4-%D9%BE%D8%AF%D8%B1 «مروری بر مذاکرات مستقیم و غیرمستقیم ایران و آمریکا پس از انقلاب؛ ماجرای تماس تلفنی بوش پدر با آیت‌الله هاشمی چه بود؟»، اعتماد آنلاین.]</ref>
|-
|-
|'''دوران پسا-برجام (۱۳۹۷-۱۴۰۳)'''
|'''۱۰'''
|احیای توافق هسته‌ای پس از خروج یک‌جانبه آمریکا و مدیریت تنش‌های پس از تحریم.
|'''دولت سیزدهم؛ ۱۴۰۰ - ۱۴۰۳'''
|تداوم مذاکرات غیرمستقیم در وین و مسقط بدون دستیابی به توافق نهایی.
|وین، دوحه و مسقط
|احیای برجام، مدیریت تنش و تبادل زندانیان
|نیمه‌محرمانه
|غیرمستقیم (تبادل پیام)
|توافق‌های موردی برای آزادسازی منابع ارزی
|-
|-
|'''مذاکرات مسقط و رم (۱۴۰۴)'''
|'''۱۱'''
|تعلیق برنامه هسته‌ای، محدودیت غنی‌سازی (تا مرز ۳٪)، مسائل موشکی و نفوذ منطقه‌ای.
|'''دولت چهاردهم؛ ۱۴۰۴'''
|برگزاری دور ششم مذاکرات؛ پافشاری ایران بر تمرکز صرف بر پرونده هسته‌ای.
|'''مسقط، رم و ژنو'''
|تعلیق هسته‌ای، غنی‌سازی ۳٪ و تنش‌زدایی نظامی
|رسمی
|غیرمستقیم (میانجی‌گری عمان)
|تفاهم برای شروع خوب و ادامه گفتگوها در آینده<ref>؛[https://www.eghtesadnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-57/768266-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D9%82%D8%B7-%D9%81%D8%B9%D9%84%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%DA%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%87-%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%82-%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D9%85%D8%A7-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%DA%86%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF «مذاکرات ایران و آمریکا در مسقط فعلا به پایان رسید | عراقچی: برای ادامه گفتگوها اتفاق نظر وجود دارد اما... | پیام حضور فرمانده سنتکام در مذاکرات چه بود؟»، وب‌سایت اقتصاد نیوز.]</ref>
|}
|}


خط ۳۴۱: خط ۳۹۷:
|احترام به حاکمیت ملی و تعهد به عدم استفاده از قوای قهریه (طبق منشور ملل متحد).
|احترام به حاکمیت ملی و تعهد به عدم استفاده از قوای قهریه (طبق منشور ملل متحد).
|ترور مقامات رسمی (۲۰۲۰م)، اعمال تحریم‌های دارویی و بانکی شدید، و اقدامات نظامی علیه زیرساخت‌های هسته‌ای (۲۰۲۵م)؛ نقض صریح حاکمیت سرزمینی.<ref>[https://farazeenergy.ir/46978/%D8%A8%D8%AF%D8%B9%D9%87%D8%AF%DB%8C%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7/ آوند، «بدعهدی‌ها و قراردادهای ناتمام آمریکا در رابطه با ایران طی ۴۰ سال گذشته»، وب‌سایت فراز انرژی.]</ref>
|ترور مقامات رسمی (۲۰۲۰م)، اعمال تحریم‌های دارویی و بانکی شدید، و اقدامات نظامی علیه زیرساخت‌های هسته‌ای (۲۰۲۵م)؛ نقض صریح حاکمیت سرزمینی.<ref>[https://farazeenergy.ir/46978/%D8%A8%D8%AF%D8%B9%D9%87%D8%AF%DB%8C%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7/ آوند، «بدعهدی‌ها و قراردادهای ناتمام آمریکا در رابطه با ایران طی ۴۰ سال گذشته»، وب‌سایت فراز انرژی.]</ref>
|}
== ماهیت مذاکرات ایران و آمریکا  از ۱۳۵۷ش تا ۱۴۰۴ش ==
{| class="wikitable"
|مقطع زمانی / دولت ایران
|'''موضوع اصلی مذاکره'''
|'''ماهیت ارتباط'''
|'''سطح محرمانگی'''
|'''مکان مذاکره'''
|-
|دولت موقت (۱۳۵۷-۱۳۵۸)
|از سرگیری روابط و مسائل امنیتی
|مستقیم؛ دیدار بازرگان و برژینسکی
|نیمه‌محرمانه
|الجزایر
|-
|دولت اول (۱۳۵۹)
|حل مسئله تسخیر سفارت (بیانیه الجزایر)
|غیرمستقیم؛ میانجی‌گری الجزایر
|رسمی
|الجزایر
|-
|دولت وقت (۱۳۶۵)
|ماجرای مک‌فارلین (سلاح در برابر گروگان)
|مستقیم و حضوری
|به‌شدت محرمانه
|تهران
|-
|دولت سازندگی (۱۳۷۰)
|تماس تلفنی بوش پدر با دفتر ریاست‌جمهوری
|مستقیم (تلفنی)
|نیمه‌محرمانه
|تماس با تهران
|-
|دولت اصلاحات (۱۳۸۰)
|کنفرانس بُن (مسئله افغانستان)
|غیررسمی و حاشیه‌ای
|نیمه‌محرمانه
|بُن (آلمان)
|-
|دولت نهم/دهم (۱۳۸۶)
|مسائل امنیتی عراق (تیم کاظمی قمی)
|مستقیم
|رسمی و محدود
|بغداد (عراق)
|-
|دولت دهم (۱۳۸۸-۱۳۹۱)
|آغاز فصل نامه‌نگاری‌های اوباما
|مستقیم (مکاتبه‌ای)
|'''محرمانه''' (در زمان ارسال)
|واشینگتن - تهران
|-
|دولت یازدهم (۱۳۹۲-۱۳۹۴)
|مذاکرات هسته‌ای (برجام)
|مستقیم (وزیران خارجه)
|رسمی و علنی
|وین، لوزان، ژنو و نیویورک
|-
|دولت سیزدهم (۱۴۰۰-۱۴۰۳)
|احیای برجام و تبادل زندانیان
|غیرمستقیم (تبادل پیام)
|نیمه‌محرمانه
|مسقط (عمان) و دوحه
|-
|دولت چهاردهم (۱۴۰۴ش)
|تنش‌زدایی پس از درگیری‌های نظامی
|غیرمستقیم (میانجی‌گری عمان)
|رسمی
|مسقط، رم و ژنو
|}
|}