| خط ۴۷: | خط ۴۷: | ||
=== زمینههای سیاسی و ژئوپلیتیک === | === زمینههای سیاسی و ژئوپلیتیک === | ||
به اعتقاد صاحبنظران، موقعیت ژئوپلیتیک ایران در منطقۀ حساس خلیج فارس و خاورمیانه، همراه با منابع عظیم انرژی، آن را به کشوری راهبردی تبدیل کرده است.<ref>عباسی سمنانی، «موقعیت ژئوپلیتیکی ایران در مناسبات قدرت منطقهای و جهان»، 1392ش، ص96.</ref> از نگاه آنان، آمریکا بهعنوان قدرتی با راهبردهای بلندمدت در منطقه، همواره به دنبال مهار ایران و جلوگیری از شکلگیری قدرت منطقهای مستقل بوده است. پژوهشگران فهرست بلندی از اقدامات خصمانۀ آمریکا از جمله تحریک صدام به جنگ، سرنگونی هواپیمای مسافربری ایران توسط ناو آمریکایی وینسنس در تیرماه ۱۳۶۷ش که به کشتهشدن ۲۹۰ سرنشین | به اعتقاد صاحبنظران، موقعیت ژئوپلیتیک ایران در منطقۀ حساس خلیج فارس و خاورمیانه، همراه با منابع عظیم انرژی، آن را به کشوری راهبردی تبدیل کرده است.<ref>عباسی سمنانی، «موقعیت ژئوپلیتیکی ایران در مناسبات قدرت منطقهای و جهان»، 1392ش، ص96.</ref> از نگاه آنان، آمریکا بهعنوان قدرتی با راهبردهای بلندمدت در منطقه، همواره به دنبال مهار ایران و جلوگیری از شکلگیری قدرت منطقهای مستقل بوده است. پژوهشگران فهرست بلندی از اقدامات خصمانۀ آمریکا از جمله تحریک صدام به جنگ، سرنگونی هواپیمای مسافربری ایران توسط ناو آمریکایی وینسنس در تیرماه ۱۳۶۷ش که به کشتهشدن ۲۹۰ سرنشین انجامید را شواهدی بر عمق این دشمنی میدانند.<ref>[https://www.iribnews.ir/fa/news/5610904/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AC%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D9%88%D8%AF%D8%AA%D8%A7%DB%8C-%DB%B2%DB%B8-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%AA%D8%A7-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%AA%D8%AD%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C-%DB%B1%DB%B2-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87 «بازخوانی جنایتهای آمریکا علیه ملت ایران؛ از کودتای ۲۸ مرداد تا جنگ تحمیلی ۱۲ روزه»، خبرگزاری صدا و سیما، تاریخ درج مطلب: 7 آبان 1494ش.]</ref> به باور ایشان، آنچه آمریکا را در تقابل با ایران مصمم میسازد، نه تنها برنامه هستهای یا مسائل منطقهای، بلکه ماهیت مستقل و الهامبخش انقلاب اسلامی برای سایر ملتهای منطقه است.<ref>حبیبی، «ایران و آمریکا؛ تقابل راهبردى یا تاکتیکى»، 1386ش، ص61-79.</ref> | ||
== موضوعات، ماهیت و نوع مذاکرات ایران و آمریکا در مراحل مختلف == | == موضوعات، ماهیت و نوع مذاکرات ایران و آمریکا در مراحل مختلف == | ||
| خط ۳۳۶: | خط ۳۳۶: | ||
1. استقرار ساختارهای مالی و نظامی وابسته: بر اساس اسناد مالی دوران قاجار و پهلوی اول، تحلیلگران معتقدند حضور مستشارانی چون «آرتور میلسپو»، فراتر از اصلاحات اداری، با هدف ادغام نظام مالی ایران در بلوک غرب انجام شد. مدارک تاریخی نشان میدهد این حضور با امتیازاتی نظیر معافیتهای مالیاتی گسترده همراه بود که از دیدگاه ملیگرایان، زیربنای وابستگی اقتصادی ایران در قرن بیستم را بنا نهاد.<ref>[https://irdc.ir/files/fa/news/1397/2/19/8659_369.pdf «بدعهدی آمریکا»، 1395ش، ص11-12.]</ref> | 1. استقرار ساختارهای مالی و نظامی وابسته: بر اساس اسناد مالی دوران قاجار و پهلوی اول، تحلیلگران معتقدند حضور مستشارانی چون «آرتور میلسپو»، فراتر از اصلاحات اداری، با هدف ادغام نظام مالی ایران در بلوک غرب انجام شد. مدارک تاریخی نشان میدهد این حضور با امتیازاتی نظیر معافیتهای مالیاتی گسترده همراه بود که از دیدگاه ملیگرایان، زیربنای وابستگی اقتصادی ایران در قرن بیستم را بنا نهاد.<ref>[https://irdc.ir/files/fa/news/1397/2/19/8659_369.pdf «بدعهدی آمریکا»، 1395ش، ص11-12.]</ref> | ||
۲. تعارضهای فرهنگی و مذهبی در اسناد دیپلماتیک: | ۲. تعارضهای فرهنگی و مذهبی در اسناد دیپلماتیک: گزارشهای تاریخی حاکی از آن است که نخبگان مذهبی، فعالیتهای تبشیری پروتستانهای آمریکایی در ایران را نوعی «نفوذ نرم» قلمداد میکردند. اسناد موجود درباره تأسیس مدارس و کلیساها توسط گروههای آمریکایی، از سوی جامعهشناسان به عنوان تلاشی برای تغییر بافت هویت مذهبی و کاهش قدرت بسیجکنندگی نهاد روحانیت شیعه تحلیل شده است.<ref>[https://irdc.ir/files/fa/news/1397/2/19/8659_369.pdf «بدعهدی آمریکا»، 1395ش، ص11-12.]</ref> | ||
۳. سند کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ش یا عملیات آژاکس: از نظر مورخان، اعترافات رسمی مقامات سیا در دهههای بعد و اسناد خارج شده از طبقهبندی، قطعیترین دلیل بیاعتمادی ایران است. این مدارک نشان میدهد آمریکا با مداخله مستقیم در سرنگونی دولت قانونی دکتر مصدق، عملاً به حاکمیت ملی ایران یورش برد تا منافع نفتی و استراتژیک خود را در برابر خطر کمونیسم و ملیگرایی حفظ کند.<ref>[https://irdc.ir/files/fa/news/1397/2/19/8659_369.pdf «بدعهدی آمریکا»، 1395ش، ص11-12.]</ref> | ۳. سند کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ش یا عملیات آژاکس: از نظر مورخان، اعترافات رسمی مقامات سیا در دهههای بعد و اسناد خارج شده از طبقهبندی، قطعیترین دلیل بیاعتمادی ایران است. این مدارک نشان میدهد آمریکا با مداخله مستقیم در سرنگونی دولت قانونی دکتر مصدق، عملاً به حاکمیت ملی ایران یورش برد تا منافع نفتی و استراتژیک خود را در برابر خطر کمونیسم و ملیگرایی حفظ کند.<ref>[https://irdc.ir/files/fa/news/1397/2/19/8659_369.pdf «بدعهدی آمریکا»، 1395ش، ص11-12.]</ref> | ||