بدزبانی: تفاوت میان نسخهها
ابرابزار، اصلاح ارقام |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
[[پرونده:بدزبانی.jpg|بندانگشتی|300x300پیکسل|نمونهای از مشاجره خیابانی در شهر تهران]] | [[پرونده:بدزبانی.jpg|بندانگشتی|300x300پیکسل|نمونهای از مشاجره خیابانی در شهر تهران]] | ||
'''بدزبانی؛''' | '''بدزبانی؛''' جاریکردن کلمات ناشایست بر زبان. | ||
بدزبانی عینیترین | بدزبانی عینیترین گونهٔ خشونت زبانی است که با هدف تحقیر و تضعیف [[اعتماد به نفس|اعتمادبهنفس]] مخاطب به کار گرفته میشود. بدزبانی نشانهٔ افول ارزشهای اخلاقی و بیانگر کاربرد خشونت در جامعه است. این آفت زبانی، فرد مبتلا را از جامعهٔ پیرامون خود فاصله میدهد. بدزبانی علاوه بر آسیبهای اجتماعی دنیوی، در حیات اخروی انسان نیز اثر سوء میگذارد. دین اسلام، انسان را از این رذیلهٔ اخلاقی نهی کرده است. | ||
==مفهومشناسی== | == مفهومشناسی == | ||
بدزبانی یعنی بدگویی، سَب، دشنام، فحش، ناسزا، هتاکی، دشنامگویی و فحاشی.<ref>[https://vajehyab.com/?q= | بدزبانی یعنی بدگویی، سَب، دشنام، فحش، ناسزا، هتاکی، دشنامگویی و فحاشی.<ref>[https://vajehyab.com/?q=بدزبانی فرهنگ مترادف و متضاد، ذیل واژۀ بدزبانی، وبسایت واژهیاب.]</ref> همچنین ژاژخایی، هرزهسرایی، بددهنی، تندی و تیزی کردن،<ref>[https://vajehyab.com/?q=بدزبانی دهخدا ، لغتنامه، ذیل واژه بدزبانی، وبسایت واژهیاب.]</ref> هَرزهدَرایی،<ref>. [https://abadis.ir/fatofa/بدزبانی/ عمید، فرهنگ فارسی عمید، ذیل واژه بدزبانی، وبسایت واژهیاب.]</ref> خوار و ضعیف شمردن، از دیگر معانی بدزبانی است.<ref>انوری، فرهنگ بزرگ سخن، 1381ش، ج1، ص984.</ref> بدزبانی در اصطلاح عبارت است از آشکارکردن امور ناپسند با کلمات صریح.<ref>نراقی، جامع السعادات، بیتا، ج1، ص351.</ref> | ||
== | |||
== گسترهٔ بدزبانی == | |||
بدزبانی شامل موارد زیر میشود: | بدزبانی شامل موارد زیر میشود: | ||
'''نسبتدادن نام زشت:''' صدا کردن افراد با نام حیوانات مانند [[خر|الاغ]] و [[گاو]] یا بعضی از اشیاء مانند سیبزمینی، [[گلابی]] و آشغال همگی در | '''نسبتدادن نام زشت:''' صدا کردن افراد با نام حیوانات مانند [[خر|الاغ]] و [[گاو]] یا بعضی از اشیاء مانند سیبزمینی، [[گلابی]] و آشغال همگی در گسترهٔ بدزبانی جای دارد. | ||
'''نسبتدادن لقب زشت:''' گاهی بدزبانی، به نسبتدادن لقب ناشایست مانند کودن، احمق، بیشعور و بزدل گسترش مییابد. | '''نسبتدادن لقب زشت:''' گاهی بدزبانی، به نسبتدادن لقب ناشایست مانند کودن، احمق، بیشعور و بزدل گسترش مییابد. | ||
'''نسبتدادن فعل ناروا:''' نسبت دادن فعل زشتی به فرد مانند نسبت زنا یا لواط نیز ازجمله بدزبانی است.<ref>[https://onlinehawzah.com/ | '''نسبتدادن فعل ناروا:''' نسبت دادن فعل زشتی به فرد مانند نسبت زنا یا لواط نیز ازجمله بدزبانی است.<ref>[https://onlinehawzah.com/دشنام/ مصطفیپور، «دشنام»، وبسایت حوزۀ مجازی مهندس طلبه.]</ref> | ||
==دلایل بدزبانی== | == دلایل بدزبانی == | ||
[[پرونده:بدزبانی1.jpg|بندانگشتی|300x300پیکسل|عصبانیت، جزء عوامل بدزبانی است]] | [[پرونده:بدزبانی1.jpg|بندانگشتی|300x300پیکسل|عصبانیت، جزء عوامل بدزبانی است]] | ||
برخی از عوامل بدزبانی عبارتاند از: ناکامی، محیط پیرامونی، مشکلات روانشناختی، عدم مهارت گفتگو،<ref>«[https://www.wikiravan.com/blog/ | برخی از عوامل بدزبانی عبارتاند از: ناکامی، محیط پیرامونی، مشکلات روانشناختی، عدم مهارت گفتگو،<ref>«[https://www.wikiravan.com/blog/ریشه-فحش-دادن/ علت فحش دادن در روانشناسی (۴ دلیل بددهنی)»، وبسایت ویکیروان.]</ref> عضویت در گروهی خاص، نشاندادن صمیمیت با دوستان، وقوع اتفاقی دردناک و ناگهانی، بالا بردن مزاح، توهین، اِرعاب، عصبانیت، خودنمایی یا خودشیرینی، قدرتنمایی.<ref>[https://quran.isca.ac.ir/fa/Article/Detail/3616/%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%87-%D8%A2%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%86%D8%B4-%D9%88-%D9%85%D8%B9%D9%86%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%A8%D9%86-% منصوری، دشنامگویی و بدزبانی از منظر قرآن و روایات، پرتال جامع علوم و معارف قرآنی.]</ref> | ||
طبق تحقیقات انجامشده میزان تحصیلات والدین، زمان طیشده در گیمنتها، کافهها، کوچه و خیابان در بدزبانی و دشنام دادن مؤثر است.<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/1541849709-9735-26-3.pdf ضمیری بلسبنه و دیگران، «تحلیل جامعهشناختی ناسزاگویی در گفتار به مثابۀ یک پادفرهنگ پژوهشی در سطح شهر دشت»، 1396ش، ص75.]</ref> احساس کمبود و حقارت درونی<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/156453/ | طبق تحقیقات انجامشده میزان تحصیلات والدین، زمان طیشده در گیمنتها، کافهها، کوچه و خیابان در بدزبانی و دشنام دادن مؤثر است.<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/1541849709-9735-26-3.pdf ضمیری بلسبنه و دیگران، «تحلیل جامعهشناختی ناسزاگویی در گفتار به مثابۀ یک پادفرهنگ پژوهشی در سطح شهر دشت»، 1396ش، ص75.]</ref> احساس کمبود و حقارت درونی<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/156453/یک-روایت-سختناخوش رحیمی، «بررسی ریشههای فحاشی و دشنامگویی در تاریخ ایران»، وبسایت مرکز دایرة المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> و گمنامی در فضای مجازی یا هویت جعلی و بیاعتمادی افراد به یکدیگر از دیگر عوامل بدزبانی است.<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/1541849709-9735-26-3.pdf ضمیری بلسبنه و دیگران، «تحلیل جامعهشناختی ناسزا گویی در گفتار به مثابۀ یک پادفرهنگ پژوهشی در سطح شهردشت»، 1396ش، ص74و 77.]</ref> | ||
=== عوامل بدزبانی کودکان === | === عوامل بدزبانی کودکان === | ||
عواملی در بروز بدزبانی در اطفال دخیل هستند؛ ازجمله: | عواملی در بروز بدزبانی در اطفال دخیل هستند؛ ازجمله: | ||
* فرهنگ حاکم در خانواده که در آن از الفاظ زشت و زننده استفاده میکنند؛ | * فرهنگ حاکم در خانواده که در آن از الفاظ زشت و زننده استفاده میکنند؛ | ||
* وابستگان کودکان که بهزعم خود جهت تفریح و شادی از کلمات بد کمک میگیرند؛ | * وابستگان کودکان که بهزعم خود جهت تفریح و شادی از کلمات بد کمک میگیرند؛ | ||
* فضای خشم و عصبانیت؛ | * فضای خشم و عصبانیت؛ | ||
* تأثیر رفتار دوستان صمیمی.<ref> [https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3992/6915/83403/ | * تأثیر رفتار دوستان صمیمی.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3992/6915/83403/شیوه-های-اصلاح-بدزبانی-در-کودکان صالحی، «شیوههای اصلاح بدزبانی در کودکان».]</ref> | ||
==ابعاد بدزبانی== | == ابعاد بدزبانی == | ||
بدزبانی است در ابعاد گوناگونی بروز پیدا میکند: | بدزبانی است در ابعاد گوناگونی بروز پیدا میکند: | ||
''' | '''حوزهٔ خصوصی:''' بدزبانی در خانه با همسر، فرزندان، برادر و خواهر یا پدر، مادر و سایر بستگان. | ||
''' | '''حوزهٔ عمومی واقعی:''' بدزبانی در کوچه، خیابان و رسانههایی مثل شبکههای تلویزیونی ماهوارهای و بهویژه در فیلمهای هالیوودی. | ||
''' | '''حوزهٔ عمومی مجازی:''' بدزبانی در شبکههای اجتماعی اینترنتی و موبایلی.<ref>ناسزاگویی جوانان؛ صمیمیت یا خشونت؟ / زمینههای تغییر رفتار جوانان»، وبسایت عطنا رسانه تحلیلی دانشگاه علامه طباطبایی.</ref> | ||
==هویت | == هویت مردانهٔ بدزبانی == | ||
بر اساس باور روانشناسان اجتماعی، بدزبانی مردان بیش از زنان است که از این طریق سعی میکنند هویت مردانه را در خود ایجاد کنند و اگر زنان اقدام به بددهانی میکنند درصدد هستند با دشنامگویی خود را شبیه مردان کنند؛ اما با توجه به تحقیقات، زنان بعد از بدزبانی بیشتر از مردان [[حیا در اندیشه مرتضی مطهری|احساس شرم]] میکنند.<ref>[https://quran.isca.ac.ir/fa/Article/Detail/3616/%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%87-%D8%A2%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%86%D8%B4-%D9%88-%D9%85%D8%B9%D9%86%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%A8%D9%86-% منصوری، | بر اساس باور روانشناسان اجتماعی، بدزبانی مردان بیش از زنان است که از این طریق سعی میکنند هویت مردانه را در خود ایجاد کنند و اگر زنان اقدام به بددهانی میکنند درصدد هستند با دشنامگویی خود را شبیه مردان کنند؛ اما با توجه به تحقیقات، زنان بعد از بدزبانی بیشتر از مردان [[حیا در اندیشه مرتضی مطهری|احساس شرم]] میکنند.<ref>[https://quran.isca.ac.ir/fa/Article/Detail/3616/%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%87-%D8%A2%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%86%D8%B4-%D9%88-%D9%85%D8%B9%D9%86%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%A8%D9%86-% منصوری، «دشنامگویی و بددهانی از منظر قرآن و روایات»، پرتال جامع علوم و معارف قرانی.]</ref> | ||
==پیامدهای بدزبانی== | |||
===پیامدهای دنیوی=== | == پیامدهای بدزبانی == | ||
=== پیامدهای دنیوی === | |||
این پیامدها شامل فردی، خانوادگی و اجتماعی است: | این پیامدها شامل فردی، خانوادگی و اجتماعی است: | ||
===پیامدهای اخروی=== | ==== فردی ==== | ||
* دوری انسان از خدا؛ | |||
==وظیفه در برابر ناسزاگو== | * از بین رفتن نشاط در زندگی؛<ref>[https://onlinehawzah.com/دشنام/ مصطفیپور، «دشنام»، وبسایت حوزۀ مجازی مهندس طلبه.]</ref> | ||
کسی که مورد ناسزاگویی دیگری قرار میگیرد، باید با | * از بین رفتن برکت از زندگی؛ | ||
==درمان بدزبانی== | * رها شدن به حال خود.<ref>[https://hadith.inoor.ir/fa/hadithlist?pagenumber=1&pagesize=10&sortcolumn=default&sortdirection=asc&text=مَنْ%20فَحُشَ%20عَلَی%20أَخِیهِ%20ا حرعاملی، وسائل الشیعة، 1414ق، ج۱6، ص۳۲.]</ref> | ||
==== خانوادگی ==== | |||
* عدم پذیرش اعمال عبادی فردی که موجب آزار همسرش شود؛ | |||
* تیرهوتار ساختن زندگی خانوادگی؛ | |||
* از بین بردن صفات خوب؛ | |||
* مختل ساختن روابط همسران؛ | |||
* ایجاد تنفر از فرد بدزبان؛ | |||
* از بین بردن زمینهٔ محبوبیت و احترام؛ | |||
* تهدید آرامش و سلامت خانواده.<ref>دلشاد تهرانی، سیرهٔ نبوی «منطق عملی»، 1383ش، ج4، ص340.</ref> | |||
==== اجتماعی ==== | |||
* از دست دادن اعتبار اجتماعی؛<ref>[https://quran.isca.ac.ir/fa/Article/Detail/3616/%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%87-%D8%A2%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%86%D8%B4-%D9%88-%D9%85%D8%B9%D9%86%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%A8%D9%86-% منصوری، «دشنامگویی و بدزبانی از منظر قرآن و روایات»، پرتال جامع علوم و معارف قرانی.]</ref> | |||
* فروپاشی اجتماعی و ایجاد تضاد و بروز خشونت در جامعه؛ | |||
* فساد و به ابتذال کشیده شدن زبان رسمی کشور.<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/1541849709-9735-26-3.pdf ضمیری بلسبنه و دیگران، «تحلیل جامعه شناختی ناسزا گویی در گفتار به مثابۀ یک پادفرهنگ پژوهشی در سطح شهر دشت»،1396ش، ص65.].</ref> | |||
=== پیامدهای اخروی === | |||
بهعقیدهٔ امام علی، خداوند، بهشت را بر کسی که با بیحیایی و بیآبرویی مرتکب بدزبانی شود، حرام کرده است؛ چرا که او باکی ندارد که چه به زبان میآورد و چه میشنود.<ref>[http://lib.eshia.ir/11005/2/323/رأيتم کلینی، اصول کافی، 1362ش، ج2، ص323.]</ref> سعد بن معاذ کسی بود که هفتاد هزار [[فرشته]] او را تشییع کردند و پیامبر خدا بر جنازهاش نماز خواند؛ اما بهگفتهٔ پیامبر اسلام، بهخاطر بدزبانی نسبت به خانوادهاش در بهشتیبودن وی تردید است.<ref>دلشاد تهرانی، سیرهٔ نبوی «منطق عملی»، 1383ش، ج4، ص340.</ref> | |||
== وظیفه در برابر ناسزاگو == | |||
کسی که مورد ناسزاگویی دیگری قرار میگیرد، باید با سعهٔ صدر و بزرگواری سعی کند این اهانت را فراموش کند تا از کینهتوزی و مقابله جلوگیری شود؛ بهویژه اگر ناسزاگو یکی از نزدیکان او باشد.<ref>[https://www.islamquest.net/fa/archive/fa8065 «فحاشی و اهانت به دیگران چه حکمی دارد؟»، وبسایت اسلام کوئست.]</ref> | |||
== درمان بدزبانی == | |||
راههایی برای درمان بدزبانی ذکر شده است: | راههایی برای درمان بدزبانی ذکر شده است: | ||
*[[مدیریت خشم]] و ناراحتی؛ | * [[مدیریت خشم]] و ناراحتی؛ | ||
*دوری از همنشین فاسد؛ | * دوری از همنشین فاسد؛ | ||
*ذکر و یاد خدا؛ | * ذکر و یاد خدا؛ | ||
*توجه به عواقب و نتایج سوء دشنام؛<ref>[https://onlinehawzah.com/ | * توجه به عواقب و نتایج سوء دشنام؛<ref>[https://onlinehawzah.com/دشنام/ مصطفی پور، «دشنام»، حوزۀ مجازی مهندس طلبه.]</ref> | ||
*خود تنبیهی در صورت تکرار ناسزاگویی؛ | * خود تنبیهی در صورت تکرار ناسزاگویی؛ | ||
*تقویت اراده؛<ref> [https://home.mehromah.ir/consultation/Advise-yourself/19595-Cause-obscenity-ways-leave.html .«علت فحاشی و | * تقویت اراده؛<ref>[https://home.mehromah.ir/consultation/Advise-yourself/19595-Cause-obscenity-ways-leave.html .«علت فحاشی و راههای ترک آن»، وبسایت مهروماه.]</ref> | ||
*محترمشمردن مقدسات جامعه؛<ref>[https://quran.isca.ac.ir/fa/Article/Detail/3616/%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%87-%D8%A2%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%86%D8%B4-%D9%88-%D9%85%D8%B9%D9%86%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%A8%D9%86-% منصوری، «دشنامگویی و بدزبانی از منظر قرآن و روایات»، پرتال جامع علوم و معارف قرانی.]</ref> | * محترمشمردن مقدسات جامعه؛<ref>[https://quran.isca.ac.ir/fa/Article/Detail/3616/%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%87-%D8%A2%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%86%D8%B4-%D9%88-%D9%85%D8%B9%D9%86%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%A8%D9%86-% منصوری، «دشنامگویی و بدزبانی از منظر قرآن و روایات»، پرتال جامع علوم و معارف قرانی.]</ref> | ||
== ناسزاگویی در اسلام == | == ناسزاگویی در اسلام == | ||
درمنابع اسلامی، ناسزاگویی به اولیای الهی و والدین از محرمات و گناهان کبیره محسوب میشود که مستوجب لعن الهی و مشروط به توبه واقعی است <ref>[https://www.islamquest.net/fa/archive/fa3087 .« اگر کسی نسبت به خدا یا ائمه | درمنابع اسلامی، ناسزاگویی به اولیای الهی و والدین از محرمات و گناهان کبیره محسوب میشود که مستوجب لعن الهی و مشروط به توبه واقعی است<ref>[https://www.islamquest.net/fa/archive/fa3087 .« اگر کسی نسبت به خدا یا ائمه بیاحترامی کند مرتد محسوب میشود؟»، وبسایت اسلام کوئیست.]</ref> از منظر حقوقی، فقه امامیه و مذاهب چهارگانه اهلسنت، بدزبانی را که موجب تحقیر شخصیت گردد، قبیح دانسته و برای مرتکب (و در صورت تقابل، برای طرفین) مجازات تعزیر در نظر میگیرند.<ref>.[http://ensani.ir/file/download/article/20140706123705-9580-43.pdf باقری و صادقی، «قصاص کلامی»، مطالعات فقه و حقوق اسلامی،1392ش، ص35.]</ref><ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/downloadpdf/1621410?useraccept=false ابراهیمان و صدیقی،«کیفر توهین و دشنام اشخاص از دیدگاه فقهای مذاهب اسلامی و حقوق ایران و افغانستان»، 1398ش، ص245.]</ref> همچنین طبق فتاوای معاصر، توهین به مقدسات مذاهب اسلامی و همسران پیامبر اسلام بهاتفاق آرا غیرجایز و حرام اعلام شده است.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/97482/%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D9%87%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%B9%D8%A7%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D9%88-%D9%87%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%D8%A7%D8%B2-%D9%86% «آیتالله خامنهای: توهین به عایشه و هر یک از نمادهای اهل سنت حرام است»، خبرگزاری تحلیلی ایران.]</ref> | ||
== بدزبانی در حقوق کیفری ایران == | |||
توهین و بدزبانی که حیثیت معنوی افراد را نشانه میرود، در حقوق کیفری ایران جرم محسوب میشود. هرگونه فحاشی که شامل رفتار، گفتار، نوشتار و اشاره میشود به نحوی که باعث پایین آمدن شأن و منزلت یا خوار و خفیف کردن فرد و خدشه وارد شدن به موقعیت مخاطب شود، از نظر قانونگذار مستوجب تعزیر است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/downloadpdf/1621410?useraccept=false ابراهیمان و صدیقی،«کیفر توهین و دشنام اشخاص از دیدگاه فقهای مذاهب اسلامی و حقوق ایران و افغانستان»، 1398ش،ص254].</ref> کسی که به پیامبر و خاندان و دختر او (حضرت زهرا) را قذف یا اهانت کند، مرتکب جرم شده و طبق مادهٔ ۲۶۲ مجازات اسلامی سال ۱۳۹۲ش محکوم به اعدام است. این فرد را سابالنبی مینامند.<ref>[https://www.heyvalaw.com/web/articles/view/1282/سب-النبی-و-مجازات-آن.html «سب النبی»، وبسایت مشاوره تخصصی دینا.]</ref> | |||
== پانویس == | |||
==پانویس== | |||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
==منابع== | == منابع == | ||
{{آغاز منابع}} | {{آغاز منابع}} | ||
*قرآن کریم | * قرآن کریم | ||
*آمدی، عبدالواحد، غررالحکم و دررالکلم، قم، دارلکتاب الاسلامیه، بیتا. | * آمدی، عبدالواحد، غررالحکم و دررالکلم، قم، دارلکتاب الاسلامیه، بیتا. | ||
*«آفات سعادت خانواده (بدزبانی)»، وبسایت حوزه، تاریخ درج مطلب: | * «آفات سعادت خانواده (بدزبانی)»، وبسایت حوزه، تاریخ درج مطلب: ۲۸ مرداد ۱۳۹۶ش. | ||
*«آیتالله خامنهای: توهین به عایشه و هر یک از نمادهای اهل سنت حرام است»، خبرگزاری تحلیلی ایران، تاریخ درج مطلب: | * «آیتالله خامنهای: توهین به عایشه و هر یک از نمادهای اهل سنت حرام است»، خبرگزاری تحلیلی ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۲ مهر ۱۳۸۹ش. | ||
*«اگر کسی نسبت به خدا یا ائمه بیاحترامی کند مرتد محسوب میشود؟»، وبسایت اسلام کوئیست، تاریخ بازدید: | * «اگر کسی نسبت به خدا یا ائمه بیاحترامی کند مرتد محسوب میشود؟»، وبسایت اسلام کوئیست، تاریخ بازدید: ۱۰ خرداد ۱۴۰۲ش. | ||
*ابراهیمان، حجتالله و صدیقی، عبدالسبحان، «کیفر توهین و دشنام اشخاص از دیدگاه فقهای مذاهب اسلامی و حقوق ایران و افغانستان»، دو | * ابراهیمان، حجتالله و صدیقی، عبدالسبحان، «کیفر توهین و دشنام اشخاص از دیدگاه فقهای مذاهب اسلامی و حقوق ایران و افغانستان»، دو فصلنامهٔ علمی فقه مقارن، سال هفتم، شمارهٔ ۱۴، بهار و زمستان ۱۳۹۸ش. | ||
*انوری، حسن، فرهنگ بزرگ سخن، تهران، سخن، | * انوری، حسن، فرهنگ بزرگ سخن، تهران، سخن، ۱۳۸۱ش. | ||
*باقری، احمد و صادقی، مجتبی، «قصاص کلامی»، مطالعات فقه و حقوق اسلامی، سال پنجم، | * باقری، احمد و صادقی، مجتبی، «قصاص کلامی»، مطالعات فقه و حقوق اسلامی، سال پنجم، شمارهٔ ۸، ۱۳۹۲ش. | ||
*«بدزبانی»، وبسایت آبادیس، تاریخ بازدید: | * «بدزبانی»، وبسایت آبادیس، تاریخ بازدید: ۱۹ فروردین ۱۴۰۲ش. | ||
*«بدزبانی»، وبسایت ویکیفقه، تاریخ بازدید: | * «بدزبانی»، وبسایت ویکیفقه، تاریخ بازدید: ۱۹ فروردین ۱۴۰۲ش. | ||
*حرعاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، قم، | * حرعاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، قم، مؤسسهٔ آل البیت، ۱۴۱۴ق. | ||
*دلشاد تهرانی، مصطفی، | * دلشاد تهرانی، مصطفی، سیرهٔ نبوی «منطق عملی»، تهران، دریا، ۱۳۸۳ش. | ||
*دهخدا، علیاکبر، لغتنامه، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: | * دهخدا، علیاکبر، لغتنامه، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۲۵ فروردین ۱۴۰۲ش. | ||
*رحیمی، پرستو، «بررسی ریشههای فحاشی و دشنامگویی در تاریخ ایران»، وبسایت مرکز دایرة المعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: | * رحیمی، پرستو، «بررسی ریشههای فحاشی و دشنامگویی در تاریخ ایران»، وبسایت مرکز دایرة المعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۶ش. | ||
*«سب النبی»، وبسایت مشاوره تخصصی دینا، تاریخ بازدید: | * «سب النبی»، وبسایت مشاوره تخصصی دینا، تاریخ بازدید: ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۲ش. | ||
*صالحی، سیده ثریا، «شیوههای اصلاح بدزبانی در کودکان»، پیام زن، | * صالحی، سیده ثریا، «شیوههای اصلاح بدزبانی در کودکان»، پیام زن، شمارهٔ ۲۰۹، مرداد ۱۳۸۸ش. | ||
*ضمیری بلسبنه، مریم و دیگران، «تحلیل جامعهشناختی ناسزاگویی در گفتار به | * ضمیری بلسبنه، مریم و دیگران، «تحلیل جامعهشناختی ناسزاگویی در گفتار به مثابهٔ یک پادفرهنگ پژوهشی در سطح شهر دشت»، فصلنامهٔ علمی – پژوهشی، سال هشتم، شمارهٔ چهارم، زمستان ۱۳۹۶ش. | ||
*«علت فحاشی و راههای ترک آن»، وبسایت مهرو ماه، تاریخ بازدید: | * «علت فحاشی و راههای ترک آن»، وبسایت مهرو ماه، تاریخ بازدید: ۲۹ خرداد ۱۴۰۲ش. | ||
*«علت فحش دادن در | * «علت فحش دادن در روانشناسی (۴ دلیل بددهنی)»، وبسایت ویکیروان، تاریخ درج مطلب: ۱۳ مهر ۱۴۰۱ش. | ||
*عمید، حسن، فرهنگ فارسی عمید، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: | * عمید، حسن، فرهنگ فارسی عمید، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید:۲۵ فروردین ۱۴۰۲ش. | ||
*فرهنگ مترادف و متضاد، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: | * فرهنگ مترادف و متضاد، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۸ خرداد ۱۴۰۲ش. | ||
*«فحاشی و اهانت به دیگران چه حکمی دارد؟»، وبسایت اسلام کوئیست، تاریخ درج مطلب: | * «فحاشی و اهانت به دیگران چه حکمی دارد؟»، وبسایت اسلام کوئیست، تاریخ درج مطلب: ۲۲ فروردین ۱۳۹۴ش. | ||
*فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، | * فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، المحجةالبیضاء، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، ۱۴۱۷ق. | ||
*کلینی، محمد بن یعقوب، اصول | * کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، به تصحیح علیاکبر غفاری، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۴۰۷ق. | ||
*«لعن»، وبسایت ویکی شیعه، تاریخ بازدید: | * «لعن»، وبسایت ویکی شیعه، تاریخ بازدید: ۱۰ خرداد ۱۴۰۲ش. | ||
*مصطفیپور، حامد، «دشنام»، وبسایت | * مصطفیپور، حامد، «دشنام»، وبسایت حوزهٔ مجازی مهندس طلبه، تاریخ درج مطلب: ۱۷ خرداد ۱۳۹۹ش. | ||
*منصوری، خلیل، دشنامگویی و بدزبانی از منظر قرآن و روایات، پرتال جامع علوم و معارف قرانی، تاریخ درج مطلب: | * منصوری، خلیل، دشنامگویی و بدزبانی از منظر قرآن و روایات، پرتال جامع علوم و معارف قرانی، تاریخ درج مطلب: ۲۷ فروردین ۱۳۸۸ش. | ||
* | * نراقی، محمدمهدی، جامع السعادات، بیروت، اعلمی چاپ چهارم، بیتا. | ||
*«نظر مراجع تقلید در مورد توهین به مقدسات اهل سنت»، وبسایت خبری- تحلیلی شعار سال، تاریخ درج مطلب: | * «نظر مراجع تقلید در مورد توهین به مقدسات اهل سنت»، وبسایت خبری- تحلیلی شعار سال، تاریخ درج مطلب: ۱۶ آبان ۱۳۹۸ش. | ||
*هادی، لیدا، «زلزله به کمک برلوسکونی آمد»، خبر آنلاین، تاریخ درج مطلب: | * هادی، لیدا، «زلزله به کمک برلوسکونی آمد»، خبر آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۰ فروردین ۱۳۸۸ش. | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
نسخهٔ ۱۱ اسفند ۱۴۰۴، ساعت ۱۳:۳۲
بدزبانی؛ جاریکردن کلمات ناشایست بر زبان.
بدزبانی عینیترین گونهٔ خشونت زبانی است که با هدف تحقیر و تضعیف اعتمادبهنفس مخاطب به کار گرفته میشود. بدزبانی نشانهٔ افول ارزشهای اخلاقی و بیانگر کاربرد خشونت در جامعه است. این آفت زبانی، فرد مبتلا را از جامعهٔ پیرامون خود فاصله میدهد. بدزبانی علاوه بر آسیبهای اجتماعی دنیوی، در حیات اخروی انسان نیز اثر سوء میگذارد. دین اسلام، انسان را از این رذیلهٔ اخلاقی نهی کرده است.
مفهومشناسی
بدزبانی یعنی بدگویی، سَب، دشنام، فحش، ناسزا، هتاکی، دشنامگویی و فحاشی.[۱] همچنین ژاژخایی، هرزهسرایی، بددهنی، تندی و تیزی کردن،[۲] هَرزهدَرایی،[۳] خوار و ضعیف شمردن، از دیگر معانی بدزبانی است.[۴] بدزبانی در اصطلاح عبارت است از آشکارکردن امور ناپسند با کلمات صریح.[۵]
گسترهٔ بدزبانی
بدزبانی شامل موارد زیر میشود:
نسبتدادن نام زشت: صدا کردن افراد با نام حیوانات مانند الاغ و گاو یا بعضی از اشیاء مانند سیبزمینی، گلابی و آشغال همگی در گسترهٔ بدزبانی جای دارد.
نسبتدادن لقب زشت: گاهی بدزبانی، به نسبتدادن لقب ناشایست مانند کودن، احمق، بیشعور و بزدل گسترش مییابد.
نسبتدادن فعل ناروا: نسبت دادن فعل زشتی به فرد مانند نسبت زنا یا لواط نیز ازجمله بدزبانی است.[۶]
دلایل بدزبانی
برخی از عوامل بدزبانی عبارتاند از: ناکامی، محیط پیرامونی، مشکلات روانشناختی، عدم مهارت گفتگو،[۷] عضویت در گروهی خاص، نشاندادن صمیمیت با دوستان، وقوع اتفاقی دردناک و ناگهانی، بالا بردن مزاح، توهین، اِرعاب، عصبانیت، خودنمایی یا خودشیرینی، قدرتنمایی.[۸]
طبق تحقیقات انجامشده میزان تحصیلات والدین، زمان طیشده در گیمنتها، کافهها، کوچه و خیابان در بدزبانی و دشنام دادن مؤثر است.[۹] احساس کمبود و حقارت درونی[۱۰] و گمنامی در فضای مجازی یا هویت جعلی و بیاعتمادی افراد به یکدیگر از دیگر عوامل بدزبانی است.[۱۱]
عوامل بدزبانی کودکان
عواملی در بروز بدزبانی در اطفال دخیل هستند؛ ازجمله:
- فرهنگ حاکم در خانواده که در آن از الفاظ زشت و زننده استفاده میکنند؛
- وابستگان کودکان که بهزعم خود جهت تفریح و شادی از کلمات بد کمک میگیرند؛
- فضای خشم و عصبانیت؛
- تأثیر رفتار دوستان صمیمی.[۱۲]
ابعاد بدزبانی
بدزبانی است در ابعاد گوناگونی بروز پیدا میکند:
حوزهٔ خصوصی: بدزبانی در خانه با همسر، فرزندان، برادر و خواهر یا پدر، مادر و سایر بستگان.
حوزهٔ عمومی واقعی: بدزبانی در کوچه، خیابان و رسانههایی مثل شبکههای تلویزیونی ماهوارهای و بهویژه در فیلمهای هالیوودی.
حوزهٔ عمومی مجازی: بدزبانی در شبکههای اجتماعی اینترنتی و موبایلی.[۱۳]
هویت مردانهٔ بدزبانی
بر اساس باور روانشناسان اجتماعی، بدزبانی مردان بیش از زنان است که از این طریق سعی میکنند هویت مردانه را در خود ایجاد کنند و اگر زنان اقدام به بددهانی میکنند درصدد هستند با دشنامگویی خود را شبیه مردان کنند؛ اما با توجه به تحقیقات، زنان بعد از بدزبانی بیشتر از مردان احساس شرم میکنند.[۱۴]
پیامدهای بدزبانی
پیامدهای دنیوی
این پیامدها شامل فردی، خانوادگی و اجتماعی است:
فردی
- دوری انسان از خدا؛
- از بین رفتن نشاط در زندگی؛[۱۵]
- از بین رفتن برکت از زندگی؛
- رها شدن به حال خود.[۱۶]
خانوادگی
- عدم پذیرش اعمال عبادی فردی که موجب آزار همسرش شود؛
- تیرهوتار ساختن زندگی خانوادگی؛
- از بین بردن صفات خوب؛
- مختل ساختن روابط همسران؛
- ایجاد تنفر از فرد بدزبان؛
- از بین بردن زمینهٔ محبوبیت و احترام؛
- تهدید آرامش و سلامت خانواده.[۱۷]
اجتماعی
- از دست دادن اعتبار اجتماعی؛[۱۸]
- فروپاشی اجتماعی و ایجاد تضاد و بروز خشونت در جامعه؛
- فساد و به ابتذال کشیده شدن زبان رسمی کشور.[۱۹]
پیامدهای اخروی
بهعقیدهٔ امام علی، خداوند، بهشت را بر کسی که با بیحیایی و بیآبرویی مرتکب بدزبانی شود، حرام کرده است؛ چرا که او باکی ندارد که چه به زبان میآورد و چه میشنود.[۲۰] سعد بن معاذ کسی بود که هفتاد هزار فرشته او را تشییع کردند و پیامبر خدا بر جنازهاش نماز خواند؛ اما بهگفتهٔ پیامبر اسلام، بهخاطر بدزبانی نسبت به خانوادهاش در بهشتیبودن وی تردید است.[۲۱]
وظیفه در برابر ناسزاگو
کسی که مورد ناسزاگویی دیگری قرار میگیرد، باید با سعهٔ صدر و بزرگواری سعی کند این اهانت را فراموش کند تا از کینهتوزی و مقابله جلوگیری شود؛ بهویژه اگر ناسزاگو یکی از نزدیکان او باشد.[۲۲]
درمان بدزبانی
راههایی برای درمان بدزبانی ذکر شده است:
- مدیریت خشم و ناراحتی؛
- دوری از همنشین فاسد؛
- ذکر و یاد خدا؛
- توجه به عواقب و نتایج سوء دشنام؛[۲۳]
- خود تنبیهی در صورت تکرار ناسزاگویی؛
- تقویت اراده؛[۲۴]
- محترمشمردن مقدسات جامعه؛[۲۵]
ناسزاگویی در اسلام
درمنابع اسلامی، ناسزاگویی به اولیای الهی و والدین از محرمات و گناهان کبیره محسوب میشود که مستوجب لعن الهی و مشروط به توبه واقعی است[۲۶] از منظر حقوقی، فقه امامیه و مذاهب چهارگانه اهلسنت، بدزبانی را که موجب تحقیر شخصیت گردد، قبیح دانسته و برای مرتکب (و در صورت تقابل، برای طرفین) مجازات تعزیر در نظر میگیرند.[۲۷][۲۸] همچنین طبق فتاوای معاصر، توهین به مقدسات مذاهب اسلامی و همسران پیامبر اسلام بهاتفاق آرا غیرجایز و حرام اعلام شده است.[۲۹]
بدزبانی در حقوق کیفری ایران
توهین و بدزبانی که حیثیت معنوی افراد را نشانه میرود، در حقوق کیفری ایران جرم محسوب میشود. هرگونه فحاشی که شامل رفتار، گفتار، نوشتار و اشاره میشود به نحوی که باعث پایین آمدن شأن و منزلت یا خوار و خفیف کردن فرد و خدشه وارد شدن به موقعیت مخاطب شود، از نظر قانونگذار مستوجب تعزیر است.[۳۰] کسی که به پیامبر و خاندان و دختر او (حضرت زهرا) را قذف یا اهانت کند، مرتکب جرم شده و طبق مادهٔ ۲۶۲ مجازات اسلامی سال ۱۳۹۲ش محکوم به اعدام است. این فرد را سابالنبی مینامند.[۳۱]
پانویس
- ↑ فرهنگ مترادف و متضاد، ذیل واژۀ بدزبانی، وبسایت واژهیاب.
- ↑ دهخدا ، لغتنامه، ذیل واژه بدزبانی، وبسایت واژهیاب.
- ↑ . عمید، فرهنگ فارسی عمید، ذیل واژه بدزبانی، وبسایت واژهیاب.
- ↑ انوری، فرهنگ بزرگ سخن، 1381ش، ج1، ص984.
- ↑ نراقی، جامع السعادات، بیتا، ج1، ص351.
- ↑ مصطفیپور، «دشنام»، وبسایت حوزۀ مجازی مهندس طلبه.
- ↑ «علت فحش دادن در روانشناسی (۴ دلیل بددهنی)»، وبسایت ویکیروان.
- ↑ منصوری، دشنامگویی و بدزبانی از منظر قرآن و روایات، پرتال جامع علوم و معارف قرآنی.
- ↑ ضمیری بلسبنه و دیگران، «تحلیل جامعهشناختی ناسزاگویی در گفتار به مثابۀ یک پادفرهنگ پژوهشی در سطح شهر دشت»، 1396ش، ص75.
- ↑ رحیمی، «بررسی ریشههای فحاشی و دشنامگویی در تاریخ ایران»، وبسایت مرکز دایرة المعارف بزرگ اسلامی.
- ↑ ضمیری بلسبنه و دیگران، «تحلیل جامعهشناختی ناسزا گویی در گفتار به مثابۀ یک پادفرهنگ پژوهشی در سطح شهردشت»، 1396ش، ص74و 77.
- ↑ صالحی، «شیوههای اصلاح بدزبانی در کودکان».
- ↑ ناسزاگویی جوانان؛ صمیمیت یا خشونت؟ / زمینههای تغییر رفتار جوانان»، وبسایت عطنا رسانه تحلیلی دانشگاه علامه طباطبایی.
- ↑ منصوری، «دشنامگویی و بددهانی از منظر قرآن و روایات»، پرتال جامع علوم و معارف قرانی.
- ↑ مصطفیپور، «دشنام»، وبسایت حوزۀ مجازی مهندس طلبه.
- ↑ حرعاملی، وسائل الشیعة، 1414ق، ج۱6، ص۳۲.
- ↑ دلشاد تهرانی، سیرهٔ نبوی «منطق عملی»، 1383ش، ج4، ص340.
- ↑ منصوری، «دشنامگویی و بدزبانی از منظر قرآن و روایات»، پرتال جامع علوم و معارف قرانی.
- ↑ ضمیری بلسبنه و دیگران، «تحلیل جامعه شناختی ناسزا گویی در گفتار به مثابۀ یک پادفرهنگ پژوهشی در سطح شهر دشت»،1396ش، ص65..
- ↑ کلینی، اصول کافی، 1362ش، ج2، ص323.
- ↑ دلشاد تهرانی، سیرهٔ نبوی «منطق عملی»، 1383ش، ج4، ص340.
- ↑ «فحاشی و اهانت به دیگران چه حکمی دارد؟»، وبسایت اسلام کوئست.
- ↑ مصطفی پور، «دشنام»، حوزۀ مجازی مهندس طلبه.
- ↑ .«علت فحاشی و راههای ترک آن»، وبسایت مهروماه.
- ↑ منصوری، «دشنامگویی و بدزبانی از منظر قرآن و روایات»، پرتال جامع علوم و معارف قرانی.
- ↑ .« اگر کسی نسبت به خدا یا ائمه بیاحترامی کند مرتد محسوب میشود؟»، وبسایت اسلام کوئیست.
- ↑ .باقری و صادقی، «قصاص کلامی»، مطالعات فقه و حقوق اسلامی،1392ش، ص35.
- ↑ ابراهیمان و صدیقی،«کیفر توهین و دشنام اشخاص از دیدگاه فقهای مذاهب اسلامی و حقوق ایران و افغانستان»، 1398ش، ص245.
- ↑ «آیتالله خامنهای: توهین به عایشه و هر یک از نمادهای اهل سنت حرام است»، خبرگزاری تحلیلی ایران.
- ↑ ابراهیمان و صدیقی،«کیفر توهین و دشنام اشخاص از دیدگاه فقهای مذاهب اسلامی و حقوق ایران و افغانستان»، 1398ش،ص254.
- ↑ «سب النبی»، وبسایت مشاوره تخصصی دینا.
منابع
- قرآن کریم
- آمدی، عبدالواحد، غررالحکم و دررالکلم، قم، دارلکتاب الاسلامیه، بیتا.
- «آفات سعادت خانواده (بدزبانی)»، وبسایت حوزه، تاریخ درج مطلب: ۲۸ مرداد ۱۳۹۶ش.
- «آیتالله خامنهای: توهین به عایشه و هر یک از نمادهای اهل سنت حرام است»، خبرگزاری تحلیلی ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۲ مهر ۱۳۸۹ش.
- «اگر کسی نسبت به خدا یا ائمه بیاحترامی کند مرتد محسوب میشود؟»، وبسایت اسلام کوئیست، تاریخ بازدید: ۱۰ خرداد ۱۴۰۲ش.
- ابراهیمان، حجتالله و صدیقی، عبدالسبحان، «کیفر توهین و دشنام اشخاص از دیدگاه فقهای مذاهب اسلامی و حقوق ایران و افغانستان»، دو فصلنامهٔ علمی فقه مقارن، سال هفتم، شمارهٔ ۱۴، بهار و زمستان ۱۳۹۸ش.
- انوری، حسن، فرهنگ بزرگ سخن، تهران، سخن، ۱۳۸۱ش.
- باقری، احمد و صادقی، مجتبی، «قصاص کلامی»، مطالعات فقه و حقوق اسلامی، سال پنجم، شمارهٔ ۸، ۱۳۹۲ش.
- «بدزبانی»، وبسایت آبادیس، تاریخ بازدید: ۱۹ فروردین ۱۴۰۲ش.
- «بدزبانی»، وبسایت ویکیفقه، تاریخ بازدید: ۱۹ فروردین ۱۴۰۲ش.
- حرعاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، قم، مؤسسهٔ آل البیت، ۱۴۱۴ق.
- دلشاد تهرانی، مصطفی، سیرهٔ نبوی «منطق عملی»، تهران، دریا، ۱۳۸۳ش.
- دهخدا، علیاکبر، لغتنامه، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۲۵ فروردین ۱۴۰۲ش.
- رحیمی، پرستو، «بررسی ریشههای فحاشی و دشنامگویی در تاریخ ایران»، وبسایت مرکز دایرة المعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۶ش.
- «سب النبی»، وبسایت مشاوره تخصصی دینا، تاریخ بازدید: ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۲ش.
- صالحی، سیده ثریا، «شیوههای اصلاح بدزبانی در کودکان»، پیام زن، شمارهٔ ۲۰۹، مرداد ۱۳۸۸ش.
- ضمیری بلسبنه، مریم و دیگران، «تحلیل جامعهشناختی ناسزاگویی در گفتار به مثابهٔ یک پادفرهنگ پژوهشی در سطح شهر دشت»، فصلنامهٔ علمی – پژوهشی، سال هشتم، شمارهٔ چهارم، زمستان ۱۳۹۶ش.
- «علت فحاشی و راههای ترک آن»، وبسایت مهرو ماه، تاریخ بازدید: ۲۹ خرداد ۱۴۰۲ش.
- «علت فحش دادن در روانشناسی (۴ دلیل بددهنی)»، وبسایت ویکیروان، تاریخ درج مطلب: ۱۳ مهر ۱۴۰۱ش.
- عمید، حسن، فرهنگ فارسی عمید، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید:۲۵ فروردین ۱۴۰۲ش.
- فرهنگ مترادف و متضاد، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۸ خرداد ۱۴۰۲ش.
- «فحاشی و اهانت به دیگران چه حکمی دارد؟»، وبسایت اسلام کوئیست، تاریخ درج مطلب: ۲۲ فروردین ۱۳۹۴ش.
- فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، المحجةالبیضاء، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، ۱۴۱۷ق.
- کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، به تصحیح علیاکبر غفاری، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۴۰۷ق.
- «لعن»، وبسایت ویکی شیعه، تاریخ بازدید: ۱۰ خرداد ۱۴۰۲ش.
- مصطفیپور، حامد، «دشنام»، وبسایت حوزهٔ مجازی مهندس طلبه، تاریخ درج مطلب: ۱۷ خرداد ۱۳۹۹ش.
- منصوری، خلیل، دشنامگویی و بدزبانی از منظر قرآن و روایات، پرتال جامع علوم و معارف قرانی، تاریخ درج مطلب: ۲۷ فروردین ۱۳۸۸ش.
- نراقی، محمدمهدی، جامع السعادات، بیروت، اعلمی چاپ چهارم، بیتا.
- «نظر مراجع تقلید در مورد توهین به مقدسات اهل سنت»، وبسایت خبری- تحلیلی شعار سال، تاریخ درج مطلب: ۱۶ آبان ۱۳۹۸ش.
- هادی، لیدا، «زلزله به کمک برلوسکونی آمد»، خبر آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۰ فروردین ۱۳۸۸ش.