حمید گلزار (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''<big>سیدعلی حسینی خامنهای؛</big>''' دومین رهبر نظام جمهوری اسلامی ایران و از مراجع تقلید شیعه. | '''<big>سیدعلی حسینی خامنهای؛</big>''' دومین رهبر نظام جمهوری اسلامی ایران و از مراجع تقلید شیعه. | ||
سیدعلی حسینی خامنهای(۱۳۱۸-۱۴۰۴ش) از فقیهان، مفسران و دومین رهبر نظام جمهوری اسلامی ایران و از مراجع تقلید شیعه در ایران | سیدعلی حسینی خامنهای(۱۳۱۸-۱۴۰۴ش) از فقیهان، مفسران و دومین رهبر نظام جمهوری اسلامی ایران و از مراجع تقلید شیعه دوازدهامامی در ایران است. خامنهای از حدود سن چهار سالگی در مکتبخانه علاوه بر خواندن و نوشتن، قرائت و تجوید قرآن را یاد گرفت. بعد از پایان تحصیلات ابتدایی، تحصیل علوم حوزوی را از سنین کودکی آغاز کرد و در حوزههای مشهد، نجف و قم به تحصیل پرداخت و از سیدمحمدهادی میلانی اجازه تدریس گرفت. | ||
فعالیتهای مبارزاتی و سیاسی او پیرامون انقلاب اسلامی در نوجوانی، از طریق آشنایی با سیدمجتبی نواب صفوی ب وجود آمد. او از فعالان نهضت سیدروحالله خمینی در سال ۱۳۴۱ش بود و پیش از انقلاب اسلامی ایران بهعلت فعالیتهای سیاسی، توسط حکومت پهلوی شش مرتبه بازداشت و به زندان رفت و حتی در سال ۱۳۵۶ش، ابتدا به ایرانشهر و بعد از آن به جیرفت تبعید شد. | |||
همزمان با پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ش، سیدعلی خامنهای از تبعید آزاد شد و ابتدا در مشهد فعال و بعد از آن به تهران سفر کرد و به نماینده شورای انقلاب، معاون وزارت دفاع و امامت جمعه تهران منصوب شد. قبل از اینکه او براساس قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، بعد از رحلت سیدعلی خمینی، عالیترین مقام کشور و فرمانده کل نیروهای مسلح محسوب شود، یک دوره نماینده تهران در مجلس شورای اسلامی و دو دورة ریاست جمهور از سال ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۸ش را برعهده داشت. او در دوره نمایندگی مجلس، در ششم تیرماه ۱۳۶۰ش در مسجد ابوذر تهران توسط منافقین مورد ترور نافرجام قرار گرفت که بر اثر آن دست راستش را از دست داد. در دوران ریاستجمهوری، مسئولیت رئیس شورای عالی پشتیبانی جنگ، ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام و نائب رئیس اول شورای بازنگری قانون اساسی را برعهده داشت. مجلس خبرگان با اکثریت آراء در سال ۱۳۶۸ش، او را بهعنوان دومین رهبر ایران معرفی کرد و مردم با او بیعت کردند. | |||
علاوه بر مسئولیتهای سیاسی در دورانهای مختلف، میتوان به دیدگاههای سیاسی، اجتماعی و فقهی که در سخنرانیها، پیامها، فتواها و آثار مکتوب او بیان شده است، اشاره کرد. از دیدگاههای مشهور سیاسی او، دیدگاه ضد امپریالیسمی، ضد آمریکایی و ضد صهیونیستی است. بنابر فتوای او، افزون بر استفاده از سلاح هستهای، دیگر انواع سلاحهای کشتار جمعی مانند بمب اتم، سلاح شیمیایی و سلاح میکروبی، از نظر اسلام ممنوع و حرام است. | |||
سازمانهای ایجادشده با حمایت سیدعلی خامنهای شامل جامعه المصطفی العالمیه، مجمع جهانی اهلبیت، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی، مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، مؤسسة دائرةالمعارف فقه اسلامی بر مذهب اهلبیت، مرکز خدمات حوزههای علمیه، بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس، شورای عالی فضای مجازی، شورای عالی قرآن میباشد. سیدعلی خامنهای در ۹ اسفند ۱۴۰۴ش در ماه رمضان در جریان حمله جنایتکارانه مشترک آمریکا و رژیم صهیونیستی به بیت رهبری در محل کارش، به همراه جمعی از بستگان نزدیک مانند همسر، پسر، عروس، داماد، نوه و جمعی از فرماندهان نظامی به شهادت رسید. در واکنش به شهادت او، جمع عظیمی از مردم در تمام شهرهای ایران و برخی کشورهای دیگر از جمله عراق، پاکستان و هند تجمع کردند. دولت ایران به این مناسبت ۴۰ روز عزای عمومی و ۷ روز تعطیل عمومی اعلام کرد. | |||
== خانواده == | == خانواده == | ||
| خط ۱۰: | خط ۱۸: | ||
== همسر و فرزندان == | == همسر و فرزندان == | ||
سیدعلی خامنهای در سال ۱۳۴۳ش در شهر مشهد با منصوره خجسته باقرزاده از خانوادهای پیشهور و اصیل در خراسان ازدواج کرد<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1083575/%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A2%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B4%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%86%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 «ماجرای ازدواج حضرت آیتالله خامنهای از زبان خودشان در مصاحبه تلویزیونی »، وبسایت عصر ایران.]</ref> و صاحب چهار فرزند پسر به نامهای مصطفی، مجتبی، مسعود و میثم و دو دختر، هدی و بشری بوده است.<ref>[https://namnak.com/ayatollah-khamenei-biography.p107694 «بیوگرافی و سن آیتالله خامنهای+همسر، فرزندان، عروس و دامادها»، وبسایت نمناک.]</ref> | سیدعلی خامنهای در سال ۱۳۴۳ش در شهر مشهد با منصوره خجسته باقرزاده از خانوادهای پیشهور و اصیل در خراسان ازدواج کرد<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1083575/%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A2%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B4%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%86%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 «ماجرای ازدواج حضرت آیتالله خامنهای از زبان خودشان در مصاحبه تلویزیونی »، وبسایت عصر ایران.]</ref> و صاحب چهار فرزند پسر به نامهای مصطفی، مجتبی، مسعود و میثم و دو دختر، هدی و بشری بوده است.<ref>[https://namnak.com/ayatollah-khamenei-biography.p107694 «بیوگرافی و سن آیتالله خامنهای+همسر، فرزندان، عروس و دامادها»، وبسایت نمناک.]</ref> | ||
== تحصیلات == | |||
او از سن چهار سالگی در مکتبخانه علاوه بر خواندن و نوشتن، قرائت و تجوید قرآن را یاد گرفت<ref>بهبودی، شرح اسم، ۱۳۹۱ش، ص۴۹.</ref> و سپس دوره ابتدائی را در اولین مدرسه اسلامی مشهد که دارالتعلیم دیانتی نام داشت، گذراند.<ref>دائره المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۹۲ش، ج۲۱، ص۶۷۵.</ref> همزمان با تحصیلات کلاس پنجم دبستان شروع به فراگیری دروس حوزوی در سالهای اول دهه ۱۳۳۰ش، در مدرسه سلیمانخان مشهد کرد و دوره دبیرستان را به صورت متفرقه خواند و دیپلم گرفت. بخشی از معارف را نزد پدر خود و شیخهاشم قزوینی (شرح لمعه، فرائدالاصول، مکاسب و کفایه الاصول)<ref>مهاجرنیا، فلسفه سیاسی آیتالله خامنهای، ۱۳۹۳ش، ص۳۱-۳۰.</ref> و بخشی از آن را نزد عالمانی مانند سیدجلیل حسینی شبستانی (شرح لمعه و معالم الاصول)، میرزا احمد مدرّسی یزدی و سیدمحمدهادی میلانی (درس خارج فقه) فرا گرفت.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1523704/%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D8%AE%D9%84-%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%B9%D8%B8%D9%85-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C?q=%DA%AF%D9%84%DB%8C%20%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%8C%20%D8%BA%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D8%8C%20%C2%AB%D8%AF%D8%B1%20%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87%20%D8%B3%D8%A7%D8%B1%20%D9%86%D8%AE%D9%84%20%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA%20%D9%88%20%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C%20%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%20%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85%20%D9%85%D8%B9%D8%B8%D9%85%20%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C%20%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA%20%D8%A2%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87%20%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C%C2%BB%D8%8C%20%D9%85%D8%A8%D9%84%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%8C%20%D8%B3%D8%A7%D9%84%DB%B2%DB%B1%D8%8C%20%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87%DB%B2%DB%B4%DB%B0%D8%8C%20%DB%B1%DB%B3%DB%B9%DB%B8%D8%B4.&score=8201.03&rownumber=1 گلی زواره، «در سایه سار نخل ولایت و رهبری فرازهایی از زندگی مقام معظم رهبری حضرت آیتالله خامنهای»، ۱۳۹۸ش، ص۶۴-۶۳.]</ref> | |||
سیدعلی خامنهای سال ۱۳۳۶ش به نجف سفر کرد و از دروس اساتید حوزۀ علمیه نجف مانند سیدمحسن حکیم، سیدابوالقاسم خویی، سیدمحمود حسینی شاهرودی، میرزا باقر زنجانی و میرزا حسین بجنوردی بهره برد. به علت عدم تمایل پدر برای اقامت در نجف، به مشهد برگشت و در این سال و قبل از رفتن به قم، سیدمحمدهادی میلانی به او اجازه تدریس و روایت داد.<ref>بهبودی، شرح اسم، ۱۳۹۱ش، ص۵۳ و ۵۹ و ۶۴ و ۷۳-۶۸، ۸۵-۸۲، ۹۴ و ۳۱۲؛ [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1523704/%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D8%AE%D9%84-%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%B9%D8%B8%D9%85-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C?q=%DA%AF%D9%84%DB%8C%20%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%8C%20%D8%BA%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D8%8C%20%C2%AB%D8%AF%D8%B1%20%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87%20%D8%B3%D8%A7%D8%B1%20%D9%86%D8%AE%D9%84%20%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA%20%D9%88%20%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C%20%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%20%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85%20%D9%85%D8%B9%D8%B8%D9%85%20%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C%20%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA%20%D8%A2%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87%20%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C%C2%BB%D8%8C%20%D9%85%D8%A8%D9%84%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%8C%20%D8%B3%D8%A7%D9%84%DB%B2%DB%B1%D8%8C%20%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87%DB%B2%DB%B4%DB%B0%D8%8C%20%DB%B1%DB%B3%DB%B9%DB%B8%D8%B4.&score=8201.03&rownumber=1 گلی زواره، «در سایه سار نخل ولایت و رهبری فرازهایی از زندگی مقام معظم رهبری حضرت آیتالله خامنهای»، ۱۳۹۸ش، ص۶۵-۶۴.]</ref> او در ۱۹ سالگی در سال ۱۳۳۷ش برای ادامۀ تحصیل در دروس خارج فقه و اصول به حوزۀ علمیۀ قم رفت. او در مدرسه حجتیه در یک حجره سکونت داشت و مدتی در درس سیدحسین بروجردی، شرکت کرد.[2] بعد از آن نزد سیدحسین طباطبایی بروجردی، سیدروحالله خمینی، شیخمرتضی حائری یزدی، سیدمحمد محقق داماد و سیدکاظم شریعتمداری بهره برد. همچنین قسمتی از کتاب شفای بوعلیسینا و اسفار ملاصدرا را نزد سیدمحمدحسین طباطبایی و حسینعلی منتظری یاد گرفت.[3] او بعد از چند سال تحصیل در حوزۀ علمیۀ قم در سال ۱۳۴۳ش به علت عارضۀ بینایی پدر به مشهد بازگشت. در این زمان علاوه بر شرکت در درس سیدمحمدهادی میلانی، از سال ۱۳۴۷ش تا سال ۱۳۵۶ش و قبل از تبعید به ایرانشهر، درس تخصصی تفسیر را برای طلاب علوم دینی تدریس میکرد.[4] | |||
== خط مقدم مبارزات انقلابی == | == خط مقدم مبارزات انقلابی == | ||
سیدعلی خامنهای از فعالان انقلاب اسلامی ایران و مبارزان قاطع علیه حکومت پهلوی بود. آغاز فعالیتهای مبارزاتی و سیاسی او براساس آشنایی و دیدار با سیدمجتبی نواب صفوی در خرداد ۱۳۳۲ش در مشهد بوده است. | سابقه فعالیتهای سیاسی سیدعلی خامنهای تاحدی برگرفته از سابقه سیاسی و مذهبی خاندان او است. او از فعالان انقلاب اسلامی ایران و مبارزان قاطع علیه حکومت پهلوی بود. آغاز فعالیتهای مبارزاتی و سیاسی او براساس آشنایی و دیدار با سیدمجتبی نواب صفوی در خرداد ۱۳۳۲ش در مشهد بوده است. تنها دیدار او با نواب صفوی در سال ۱۳۳۲ش و به دنبال سفر نواب به مشهد و سخنرانی او در مدرسۀ سلیمانخان بوده است که سیدعلی خامنهای در آن درس میخواند.[1] | ||
در سال ۱۳۴۱ش، همزمان با شروع مبارزات سیدروحالله خمینی علیه مصوبه انجمنهای ایالتی و ولایتی رژیم پهلوی، به این قیام ملحق شد. | او در سال ۱۳۳۴–۱۳۳۵ش به واسطه سیدمصطفی خمینی و سایر طلاب قم با شخصیت و راه سید روالله خمینی آشنا شد. نخستین دیدار او با خمینی در سال ۱۳۳۶ش اتفاق افتاد و تحت تأثیر گفتار و رفتار و کردار قرار گرفت.[2] | ||
در سال ۱۳۴۱ش، همزمان با شروع مبارزات سیدروحالله خمینی علیه مصوبه انجمنهای ایالتی و ولایتی رژیم پهلوی، به این قیام ملحق شد. او از نخستین افرادی است که قبل از قیام ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ش با تکثیر و پخش اطلاعیهها با سیدروحالله خمینی همراه شد.[3] در همین سال، پس از طرح لایحه انجمنهای ایالتی و ولایتی، او و برادرش سیدمحمد خامنهای مأموریت رساندن گزارش و نامه سیدمحمدهادی میلانی به سیدروحالله خمینی دربارۀ واکنش مردم مشهد به این لایحه را برعهده داشتند.[4] | |||
در سال ۱۳۴۲ش، از طرف سیدروحالله خمینی مأمور رساندن پیامهای حساس و مهم در راستای ترسیم خطمشی مبارزه به علما، خطبا و هیئتهای مذهبی در مشهد شد. در یکی از این پیامها، علما و روحانیون مأمور شدند تا از روز هفتم محرم، به منظور تبیین رفتار رژیم پهلوی، واقعۀ مدرسۀ فیضیه را برای عموم مردم بازگو کنند.[5] سخنرانیهای او در مورد موضوعات مدرسۀ فیضیه و سلطه اسرائیل بر جوامع اسلامی در شهر بیرجند منجر به زندانی شدنش در همین سال توسط رژیم پهلوی شد.[6] بعد از آزادی و ملاقات با سیدمحمدهادی میلانی به حوزه علمیه قم برگشت و به سازماندهی مجدد فعالیتهای سیاسی ادامه داد.[7] به منظور حمایت از سیدروحالله خمینی تلگرافی به سیدمحمود طالقانی، مهدی بازرگان و یدالله سحابی[8] و نامهای به حسنعلی منصور نخستوزیر وقت ارسال کرد.[9] با سخنرانی در زاهدان دوباره توسط رژیم پهلوی بازداشت و در قزل قلعه زندانی شد.[10] | |||
در سال ۱۳۴۳ش، طرح تشکیلاتی نوین حوزه و ایجاد یک سازمان سیاسی پنهان را به همراه عبدالرحیم ربانی شیرازی، محمد حسینی بهشتی، علی فیض مشکینی، احمد آذری قمی، علی قدوسی، اکبر هاشمی رفسنجانی، محمد خامنهای و محمدتقی مصباح یزدی بنا کرد.[11] در اواخر همین سال، با بازگشت به مشهد و ادامه تحصیل و تدریس، به فعالیتهای پایهای و تشکیلات جلساتی اقدام کرد. همچنین وی بهعلت سخنرانیهای بیدارگرانه و انتقادی و تکاپوهای فکری و عقیدتی چندین بار از سالهای ۱۳۴۲ تا ۱۳۴۸ش بازداشت شد. بعد از آزادی فعالیتهای عمومی و مخفیانه او گسترش بیشتری یافت و در سالهای ۱۳۵۰ تا ۱۳۵۳ش، پایگاه جلسات تفسیری او در سه مسجد کرامت، امام حسین و میرزا جعفر بود. تا اینکه در دی ۱۳۵۳ش، ششمین و سختترین مرحله بازداشت اتفاق افتاد. در سال ۱۳۵۶ش، در مشهد هسته اولیه بنیان جامعه روحانیت مبارز با رهبری سیدروحالله خمینی و جمعی از روحانیان قم و تهران را بنا نهاد.[12] | |||
با درگذشت سیدمصطفی خمینی، رژیم پهلوی با وجود اعلام سیاست فضای باز سیاسی، به سرکوب مبارزان پرداخت.[13] او در آذر ۱۳۵۶ش بهدلیل فعالیت سیاسی برای مدت ۳ سال، به ایرانشهر تبعید شد. گسترش فعالیتهای انقلابی و مردمی خامنهای در ایرانشهر سبب شد گروه ساواک، محل تبعید او را به جیرفت تغییر دهد.[14] سیدعلی خامنهای همچنان در دوران تبعید به فعالیتهای سیاسی بر علیه رژیم پهلوی از جمله سخنرانیهایی در مسجد جامع و ارائه راهکارها از طریق نوشتن نامه به علیمحمد دستغیب پیرامون حوادث کشور و مبارزه با رژیم پهلوی ادامه داد[15] و سپس به صورت مخفیانه جهت ادامه فعالیت مبارزاتی راهی کهنوج شد.[16 | |||
'''آستانه انقلاب اسلامی''' | |||
همزمان با شروع ماه مهر ۱۳۵۷ش، سیدعلی خامنهای از کهنوج ابتدا به چندشهر و نهایتاْ به مشهد بازگشت و فعالیتهای سیاسی و مبارزاتی خود را ادامه داد. در زمان اقامت سیدروحالله خمینی در فرانسه، به همراه چندنفر از روحانیون مشهد، اقامت او را عاملی برای زنده شدن موجی از امید و قاطعیت در جان مردم و نشانهای از عزم و اراده استوار سیدعلی خمینی در راستای نجات امت مسلمان ایران دانست و خواستار بازگشت او از فرانسه بود.[1] در این زمان فعالیت انقلابی او اوج گرفت و سخنرانیهایی افشاگرانه را در جهت سازماندهی تظاهرات و حرکتهای مردمی و بازگشت سیدروحالله خمینی بیان میکرد. سیدروحالله خمینی نیز با او از طریق سیداحمد خمینی در تماس بود و خواستار ملاقات با وی و صدوقی شد.[2] | |||
به دنبال سخنرانیها و فعالیتها و تظاهرات سیاسی او با سفر به شهرستانهای مختلف، در گزارشهای ساواک از او بهعنوان یکی از پرچمداران برجسته انقلاب در خراسان یاد شده است.[3] | |||
در همین سال اقدامات او عبارت از سخنرانی در اجتماع بزرگ راهپیمایان مشهد در تاسوعا و عاشورا، خواندن خطبه شب عاشورا در حرم امامرضا به نام سیدروحالله خمینی، تأکید بر پیروزی در جمع روسا و افراد ادارات، استانداری و سازمانها، طرح تحصن بیمارستان امامرضا در مشهد به علت حمله مأموران رژیم پهلوی، خواندن اعلامیههای سیدروحالله خمینی ازجمله اعلامیه ایشان دربارۀ کمک به کارکنان شرکت نفت، صدور اعلامیهای در راستای تشریح جنایات عوامل رژیم پهلوی و سرنگونی آنان و بازگشت سیدروحالله خمینی و همراهی با جمعیت تظاهراتکنندگان برای همراه ساختن کارکنان استانداری خراسان با جریان انقلاب است.[4] در جریان حادثه آخر، رژیم پهلوی با قتلعام مردم تظاهرکننده به استانداری جریان یکشنبه خونین ۱۰ دی ۱۳۵۷ش را رقم زدند.[5] | |||
با فرمان سیدروحالله خمینی از فرانسه، او بهعنوان یکی از اعضای شورای انقلاب اسلامی انتخاب شد[6] و به تهران رفت و با حضور در مدرسه رفاه و در کنار سیّدمحمد حسینی بهشتی، مرتضی مطهری و محمد مفتح برای پیروزی انقلاب اسلامی نقش مهمی را در کمیته تبلیغات برای استقبال از سیدروحالله خمینی برعهده داشت.[7] بود. وی همچنین در تحصنها در دانشگاه تهران، سخنرانیها، انتشار اعلامیه و انتشار نشریهای به نام «تحصن» که علیه بسته شدن فرودگاه مهرآباد توسط بختیار، صادر شده بود، نقشی مؤثری داشت.[8] | |||
'''پیروزی انقلاب اسلامی''' | |||
سیدروحالله خمینی در ۲۳ دی سال ۱۳۵۷ش با خروج شاه و عدم موفقیت دولت شاپور بختیار، شورای انقلاب اسلامی ایران را برای رسیدن به انقلاب پایهگذاری کرد و در ۱۲ بهمن از تبعید در فرانسه به ایران بازگشت. در ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ش انقلاب به پیروزی رسید. | |||
مسئولیتهای سیاسی سیدعلی خامنهای بعد از پیروزی انقلاب اسلامی را میتوان اینگونه تقسیمبندی کرد.<ref>قطبی، در سایه خورشید، ۱۳۸۳ش، ص۶۶؛ شیرازی، پرتویی از خورشید، ۱۳۸۲ش، ص۱۵۸.</ref> | |||
{| class="wikitable" | |||
|+مسئولیتهای سیاسی بعد از انقلاب اسلامی | |||
! | |||
{| class="wikitable" | |||
|مسئولیت | |||
|سال | |||
|توضیحات | |||
|- | |||
|عضویت و فعالیت در شورای انقلاب | |||
|۱۳۵۷-۱۳۵۹ش | |||
|مسئول تصمیمگیریهای مهم از جمله مذاکره با مقامات رژیم پهلوی و مقامات کشورهای خارجی. | |||
|- | |||
|فعالیت در تأسیس حزب جمهوری اسلامی | |||
|۱۳۵۷ش | |||
|تهیه مرامنامه و تبلیغات حزب و انتخاب بهعنوان سومین دبیرکل حزب[1] | |||
|- | |||
|سفر استانی به سیستان و بلوچستان | |||
|۱۳۵۸ش | |||
|مأمور رسیدگی به اوضاع سیستان و بلوچستان به فرمان سیدروحالله خمینی. | |||
|- | |||
|نماینده شورای انقلاب در وزارت دفاع | |||
|۱۳۵۸ش | |||
|عضویت کمیسیون وزرای امنیتی | |||
|- | |||
|مسئولیت مرکز اسناد و نیز سرپرستی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی | |||
|۱۳۵۸ش | |||
|سرپرستی و مسئولیت کلیۀ امور انتظامی، نظامی و امنیتی | |||
|- | |||
|نماینده مردم تهران در نخستین دوره انتخابات مجلس شوراى اسلامى. | |||
|۱۳۵۸ش | |||
|عضو و رئیس کمیسیون امور دفاعی | |||
|- | |||
|امامت جمعه تهران به فرمان سیدروحالله خمینی. | |||
|۱۳۵۹ش | |||
|بیش از ۲۴۰ بار اقامه نماز جمعه. | |||
در سال | امامت جمعه او در طول ۴۰ سال به ۳ دوره تقسیم میشود: | ||
در سال | ۱) از اولین خطبه نماز جمعه از ۲۸ دی ۱۳۵۸ش تا مجروحیت او در ترور در مسجد ابوذر در ۶ تیر سال ۱۳۶۰ش | ||
۲) پس از ترور و انتخاب بهعنوان رئیسجمهور تا انتخاب او بهعنوان رهبر انقلاب | |||
۳) دوره رهبری[2] | |||
|- | |||
|نماینده سیدروحالله خمینی در شوراى عالى دفاع | |||
|۱۳۵۹ش | |||
|اعلام اولین اطلاعیه در مورد حمله ارتش عراق به ایران از رادیو، عهدهدار کلیۀ امور جنگ، حضور فعّال در جبهههاى جنوب و غرب در سال ۱۳۵۹ و با شروع جنگ تحمیلى از سوی عراق با حمایت آمریکا و شوروى سابق. | |||
|- | |||
|سومین ریاست جمهوری اسلامی ایران | |||
|۱۳۶۰ش | |||
|دوره اول: در ۱۰ مهر ۱۳۶۰ش، با 15 میلیون و 905 هزار و 987 رأی (95٪)[3] | |||
دوره دوم: در ۲۵ مرداد ۱۳۶۴ش، نیز با ۱۲ میلیون و ۲۰۳ هزار و ۸۷۰ رأی (۸۵.۶۷٪)[4] | |||
|- | |||
|ریاست شورای عالی انقلاب فرهنگی | |||
|۱۳۶۲-۱۳۶۳ش و ۱۳۷۵ش | |||
|اولین، دومین و سومین ترمیم عمده در ستاد انقلاب فرهنگی و تقویت آن با حضور مسئولان اجرایی با پیشنهاد خود براساس حکم سیدروحالله خمینی | |||
|- | |||
|ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام | |||
|۱۳۶۶ش | |||
|عهدهدار بودن این سمت تا پایان دورۀ ریاست جمهوری | |||
|- | |||
|ریاست شوراى بازنگرى قانون اساسى | |||
|۱۳۶۸ش | |||
|اصلاح قانون اساسی | |||
|- | |||
|انتخاب رهبرى جمهوری اسلامی ایران | |||
|۱۳۶۸-۱۴۰۴ش | |||
|<nowiki>-</nowiki> | |||
|} | |||
|} | |||
== '''دوران ریاست جمهوری''' == | |||
پس از ترور و شهادت محمدعلی رجایی و محمدجواد باهنر شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی، نخبگان کشور، اقشار مختلف مردم و شخصیتهای انقلابی و روحانی از نامزدی او در انتخابات ریاستجمهوری حمایت کردند. سیدروحالله خمینی که تا آن زمان نسبت به ورود روحانیت به این عرصه نظر مساعدی نداشت، با نامزدی او موافقت کرد. بعد از برگزاری انتخابات و کسب حد نصاب آراء مردم، در 17 مهر 1360ش مصادف با عید قربان، مراسم تنفیذ حکم ریاست جمهورى در حسینیه جماران توسط سیدروحالله خمینی برگزار شد.[1] | |||
سیدعلی خامنهای در ۴ آبان ۱۳۶۰ش در دور اول، میرحسین موسوی را بهعنوان نخستوزیر به مجلس معرفی کرد و موسوی به این سمت منصوب شد. در دور دوم ریاست جمهوری، سیدعلی خامنهای به دنبال اختلاف نظرها در چهارساله اول، تصمیم گرفت به جای موسوی فرد دیگری را برای نخست وزیری انتخاب كند که در این زمینه با سیدروحالله خمینی مشورت کرد. در این شرایط سیدعلی خامنهای که از رأی حقیقی و مطلوب سیدروحالله خمینی مطلع بود با فعال شدن تحمیلگران و فشار و چانهزنی آنان با سیدروحالله خمینی، برای حفظ مصالح عالی امت، اتحاد نیروهای انقلابی و حفظ وحدت كشور در شرایط جنگ، به گونهای دیگر تصمیم گرفت و میرحسین موسوی را به مجلس معرفی کرد. ۹۹ نفر از نمایندگان به نخستوزیری موسوی رای منفی دادند و سیدعلی خامنهای نیز در سخنرانیای گفت اینها ۹۹ نفر نیستند و با من صد نفر هستیم. سرانجام در دور دوم نیز موسوی بهعنوان نخست وزیر منصوب شد. این مسئله در تاریخ بهگونهای بیان شد که سیدعلی خامنهای با نظر سیدروحالله خمینی مخالف است و متهم به ولایتگریزی است.[2] | |||
سیدعلی خامنهای در | |||
او در دوره ریاستجمهوری | او در دوره ریاستجمهوری فعالیتهای سیاسی و فرهنگی بسیار مؤثری انجام داد. | ||
# '''ترمیم تشكیلات انقلاب فرهنگی:''' در ۸ شهریور ۱۳۶۲ش و در ۱۹ آذر ۱۳۶۳ش، به ترتیب | # '''رئیس شورای عالی پشتیبانی جنگ:''' بهکارگیری بهتر امکانات کشور در خدمت جنگ و انجام اقدامات مؤثر در بسیج نیروها و امکانات برای رفع نیازمندیهای جبهههای جنگ.[3] | ||
# '''فعال كردن دستگاه سیاست خارجی:''' در دوره اول ریاست جمهوری سفر به كشورهای سوریه، لیبی و الجزایر شروع شد و در دوره دوم | # '''ترمیم تشكیلات انقلاب فرهنگی:''' در ۸ شهریور ۱۳۶۲ش و در ۱۹ آذر ۱۳۶۳ش، به ترتیب نخستین، دومین و سومین ترمیم عمده در ستاد انقلاب فرهنگی به حکم سیدروحالله خمینی اتفاق افتاد و ستاد انقلاب فرهنگی به شورای عالی انقلاب فرهنگی تغییر نام داد و سیدعلی خامنهای رئیس این شورا شد. | ||
# '''بازدیدها، دیدار و سفرهای استانی:''' دیدار با اقشار مختلف مردم، بازدید از مؤسسات و سازمان های گوناگون، شركت در مراسم افتتاح طرح ها، شركت در همایش ها و سفرهای استانی. | # '''فعال كردن دستگاه سیاست خارجی:''' در دوره اول ریاست جمهوری سفر به كشورهای سوریه، لیبی و الجزایر شروع شد و در دوره دوم به كشورهای آسیایی و آفریقایی و دیگر نقاط ازجمله پاكستان، تانزانیا، زیمبابوه، آنگولا، موزامبیك، یوگسلاوی، رومانی، چین و كره شمالی سفر کرد. در چهل و دومین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل متحد دربارۀ دیدگاهها و مواضع اصولی جمهوری اسلامی ایران برای سران دولتهای جهان سخنرانی کرد که با استقبال ایرانیان و مسلمانان مقیم نیویورک و مطبوعات بینالمللی مواجه شد. همچنین برقراری ارتباط قدرتمند با گروههای سیاسی شیعی در افغانستان، عراق و لبنان، ایجاد تفاهم بین آنها، تشكیل مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق و حمایت از مبارزان، احزاب و گروههای اسلامی در لبنان، فلسطین، عراق و افغانستان از جمله برنامههای دستگاه سیاست خارجی و دیپلماسی او بوده است. | ||
# '''نامه سیدروحالله خمینی به سیدعلی خامنهای:''' پیرامون حدود اختیارات حكومت اسلامی و ولایت فقیه.<ref>[https://hawzah.net/fa/Mostabser/View/63190/2793/%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%AA_%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D9%88_%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA_%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C «فعالیتهای سیاسی و فرهنگی در دوران ریاست جمهوری»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | # '''بازدیدها، دیدار و سفرهای استانی:''' ابتکارات، برنامهها و فعالیتهای او در این دوران شامل دیدار با اقشار مختلف مردم، بازدید از مؤسسات و سازمان های گوناگون، شركت در مراسم افتتاح طرح ها، شركت در همایش ها و سفرهای استانی با هدف ملاقات با اقشار مختلف مردم (قشر محروم)، آشنایی با مشكلات و شرایط آنها از نزدیك، رفع اختلافات مقامات محلی، پیگیری مسائل مربوط به جنگ و همكاری سپاه و ارتش، دیدار با روحانیون و بزرگان شهرها و روستاها، بررسی مسائل و مشكلات اقتصادی و نظایر آن بوده است. | ||
# '''نامه سیدروحالله خمینی به سیدعلی خامنهای:''' پیرامون حدود اختیارات حكومت اسلامی و ولایت فقیه.<ref>[https://hawzah.net/fa/Mostabser/View/63190/2793/%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%AA_%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D9%88_%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA_%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C «فعالیتهای سیاسی و فرهنگی در دوران ریاست جمهوری»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | |||
# '''اولین رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام:''' تشکیل مجمع تشخیص مصلحت نظام براساس نظر سیدروحالله خمینی برای حل اختلافات مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان در تصویب لوایح مختلف که ریاست آن برعهده سیدعلی خامنهای بود.<ref>امام خمینی، صحیفه، ۱۳۸۹ش، ج۲۰، ص۴۶۵-۴۶۳.</ref> | # '''اولین رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام:''' تشکیل مجمع تشخیص مصلحت نظام براساس نظر سیدروحالله خمینی برای حل اختلافات مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان در تصویب لوایح مختلف که ریاست آن برعهده سیدعلی خامنهای بود.<ref>امام خمینی، صحیفه، ۱۳۸۹ش، ج۲۰، ص۴۶۵-۴۶۳.</ref> | ||
# '''محول شدن مأموریت های متعدد از سوی سیدروحالله خمینی:''' تمشیت امور ارتش و سپاه، پیگیری مطالبات ایران از امریكا و سایر كشورها، تشكیل اداره حفاظت اطلاعات ارتش، مأمور بررسی مجدد لایحه تعریزات، شرکت از اعضای شورای عالی قضایی جلسه سران سه قوه، موافقت با طرح مورد بررسی در جلسه سران سهقوه و مسئول رسیدگی به مشكلات عراقی های مقیم ایران. | # '''محول شدن مأموریت های متعدد از سوی سیدروحالله خمینی:''' تمشیت امور ارتش و سپاه، پیگیری مطالبات ایران از امریكا و سایر كشورها، تشكیل اداره حفاظت اطلاعات ارتش، مأمور بررسی مجدد لایحه تعریزات، شرکت از اعضای شورای عالی قضایی جلسه سران سه قوه، موافقت با طرح مورد بررسی در جلسه سران سهقوه و مسئول رسیدگی به مشكلات عراقی های مقیم ایران. | ||
# '''حضور در شورای بازنگری قانون اساسی:''' سیدعلی خامنهای بهعنوان نایب رئیس اول شورا به همراه۲۰ نفر دیگر در طول ۴۱ جلسه در مورد پنج موضوع اصلی شرایط رهبری، تمركز در قوای مجریه و قضائیه، تمركز در مدیریت صدا و سیما، چگونگی بازنگری احتمالی قانون اساسی در آینده و تعداد نمایندگان مجلس شورای اسلامی تصمیمگیری کردند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Mostabser/View/63190/2793/%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%AA_%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D9%88_%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA_%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C «فعالیتهای سیاسی و فرهنگی در دوران ریاست جمهوری»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | # '''حضور در شورای بازنگری قانون اساسی:''' سیدعلی خامنهای بهعنوان نایب رئیس اول شورا به همراه۲۰ نفر دیگر در طول ۴۱ جلسه در مورد پنج موضوع اصلی شرایط رهبری، تمركز در قوای مجریه و قضائیه، تمركز در مدیریت صدا و سیما، چگونگی بازنگری احتمالی قانون اساسی در آینده و تعداد نمایندگان مجلس شورای اسلامی تصمیمگیری کردند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Mostabser/View/63190/2793/%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%AA_%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D9%88_%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA_%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C «فعالیتهای سیاسی و فرهنگی در دوران ریاست جمهوری»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | ||
# '''تأسیس بنیاد دایرة المعارف اسلامی:''' نهادی عمومی و غیر دولتی است كه در سال ۱۳۶۲ش به تصمیم سیدعلی خامنهای در تهران تأسيس شد.<ref>[https://rch.ac.ir/about «درباره ما»، وبسایت دانشنامه جهان اسلام.]</ref> برنامه دانشنامه جهان اسلام شامل ۶۰ جلد است و برنامه دانشنامه جهان اسلام شامل ۶۰ جلد است و تا اسفند ۱۴۰۳ش، ۳۳ جلد آن منتشر شده است.<ref>[https://rch.ac.ir/news/Details/137?pagename=%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B3%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D9%84%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 «انتشار سی و سومین جلد دانشنامه جهان اسلام»، وبسایت دانشنامه جهان اسلام.]</ref> | # '''تأسیس بنیاد دایرة المعارف اسلامی:''' نهادی عمومی و غیر دولتی است كه در سال ۱۳۶۲ش به تصمیم سیدعلی خامنهای در تهران تأسيس شد.<ref>[https://rch.ac.ir/about «درباره ما»، وبسایت دانشنامه جهان اسلام.]</ref> برنامه دانشنامه جهان اسلام شامل ۶۰ جلد است و برنامه دانشنامه جهان اسلام شامل ۶۰ جلد است و تا اسفند ۱۴۰۳ش، ۳۳ جلد آن منتشر شده است.<ref>[https://rch.ac.ir/news/Details/137?pagename=%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B3%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D9%84%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 «انتشار سی و سومین جلد دانشنامه جهان اسلام»، وبسایت دانشنامه جهان اسلام.]</ref> | ||
| خط ۱۲۳: | خط ۲۱۲: | ||
== ويژگیهای علمی و ادبی == | == ويژگیهای علمی و ادبی == | ||
=== تدریس === | === تدریس === | ||
او با تلسط و تخصص در خارج فقه، ابواب جهاد، قصاص، مکاسب محرمه و نماز مسافر<ref>[https://farsi.khamenei.ir/memory-content?id=26142#602 «نگاهی گذرا به زندگینامهی حضرت آیتاللهالعظمی سید علی حسینی خامنهای»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله العظمی خامنهای.]</ref>، علم رجال، شناخت احادیث و توالی آنها، علم کلام، مقتضیات زمان و مسائل مستحدثه، دقت نظر و ظرافتهای ویژه در تحلیل و نقد و ارزیابی دیدگاههای قدما، تدریس نظریه علمی و فکری خویش را مستدل و مستند از سال ۱۳۶۹ش آغاز<ref>دائره المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۹۲ش، ج۲۱، ص۶۷۵؛ آوردی، آشنایی با ستارگان هدایت، ۱۳۷۶ش، ص۲۱.</ref> و تا زمان شهادت در اسفندماه ۱۴۰۴ش ادامه داد. | او با تلسط و تخصص در خارج فقه، ابواب جهاد، قصاص، مکاسب محرمه و نماز مسافر<ref>[https://farsi.khamenei.ir/memory-content?id=26142#602 «نگاهی گذرا به زندگینامهی حضرت آیتاللهالعظمی سید علی حسینی خامنهای»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله العظمی خامنهای.]</ref>، علم رجال، شناخت احادیث و توالی آنها، علم کلام، مقتضیات زمان و مسائل مستحدثه، دقت نظر و ظرافتهای ویژه در تحلیل و نقد و ارزیابی دیدگاههای قدما، تدریس نظریه علمی و فکری خویش را مستدل و مستند از سال ۱۳۶۹ش آغاز<ref>دائره المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۹۲ش، ج۲۱، ص۶۷۵؛ آوردی، آشنایی با ستارگان هدایت، ۱۳۷۶ش، ص۲۱.</ref> و تا زمان شهادت در اسفندماه ۱۴۰۴ش ادامه داد. | ||
