حمید گلزار (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
حمید گلزار (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
== '''تاریخچۀ تجزیۀ ایران''' == | == '''تاریخچۀ تجزیۀ ایران''' == | ||
ایران | ایران در طول تاریخ سرزمینی گسترده بوده که بخشهای وسیعی از آسیای غربی، قفقاز و آسیای مرکزی را دربر میگرفت و در منابع تاریخی از آن با عنوان «ایران بزرگ» یاد شده است. ایران کنونی تنها بخشی از این قلمرو تاریخی به شمار میرود که در دورههای مختلف، بهویژه در چند قرن اخیر، بر اثر جنگها، معاهدات و مداخلات قدرتهای خارجی دچار تغییرات مرزی شده است. | ||
=== • '''دوران قاجار: جدایی بخشهای گسترده از ایران''' === | |||
در دورۀ قاجار، بر اثر ضعف حکومت و فشار قدرتهای خارجی، بخشهای بزرگی از سرزمینهای تاریخی ایران از کشور جدا شد. در این دوره حدود ۳٫۵ میلیون کیلومتر مربع از قلمرو ایران از دست رفت که شامل مناطقی در قفقاز، ورارود (ماوراءالنهر)، افغانستان و بخشهایی از بلوچستان بود.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/70792/%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B6%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 میرسنجری، «سرزمینهای جداشده و تهدید تمامیت ارضی ایران»، وبسایت تابناک.]</ref> | |||
=== • '''نفوذ قدرتهای خارجی و تقسیم مناطق نفوذ''' === | |||
در اوایل قرن بیستم، رقابت قدرتهای استعماری در ایران افزایش یافت و در نهایت با قرارداد ۱۹۰۷ میلادی میان بریتانیا و روسیۀ تزاری، ایران عملاً به مناطق نفوذ این دو قدرت تقسیم شد؛ اقدامی که استقلال سیاسی کشور را بهشدت تحت تأثیر قرار داد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/70792/%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B6%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 میرسنجری، «سرزمینهای جداشده و تهدید تمامیت ارضی ایران»، وبسایت تابناک.]</ref> | |||
=== • '''تحولات مرزی در دورۀ پهلوی''' === | |||
در دوران پهلوی نیز تغییراتی در مرزهای ایران رخ داد و برخی مناطق از کشور جدا شدند؛ از جمله جدایی بحرین، واگذاری کوه آرارات کوچک به ترکیه و جدا شدن دهکدۀ فیروزه از قلمرو ایران.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/113012/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%BE%D8%B1%D9%88%DA%98%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%AA%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D9%87 نقدیپور، «ایران وادامه پروژه تاریخی تجزیه»، وبسایت نورنیوز.]</ref> | |||
=== • '''طرحهای خارجی برای تجزیۀ ایران پس از جنگ جهانی دوم''' === | |||
پس از پایان جنگ جهانی دوم، برخی طرحهای خارجی برای تجزیۀ ایران مطرح شد. از جمله جیمز برنز، وزیر خارجۀ وقت ایالات متحده، طرحی برای تقسیم ایران به هفت کشور بر اساس قومیتها ارائه داد که با آغاز جنگ سرد و تغییر شرایط سیاسی بینالمللی به اجرا درنیامد.<ref>[https://www.jahannews.com/news/814299/%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87-%DB%B7-%D8%AA%DA%A9%D9%87-%D8%AA%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%DA%A9%DB%8C «نقشه ۷ تکه «تجزیه ایران» کار کی بود؟!»، وبسایت جهان نیوز.]</ref> | |||
{| class="wikitable sortable" | {| class="wikitable sortable" | ||
|+ '''جدول ۱: معاهدات مرزی و تجزیه سرزمینی ایران'''<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/70792/%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B6%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 میرسنجری، «سرزمینهای جداشده و تهدید تمامیت ارضی ایران»، وبسایت تابناک.]</ref> | |+ '''جدول ۱: معاهدات مرزی و تجزیه سرزمینی ایران'''<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/70792/%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B6%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 میرسنجری، «سرزمینهای جداشده و تهدید تمامیت ارضی ایران»، وبسایت تابناک.]</ref> | ||
