بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۳۲: خط ۳۲:


== معرفی ==
== معرفی ==
[[مذاکرات ایران و آمریکا]] به مجموع تعاملات دیپلماتیک میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحدهٔ آمریکا اطلاق می‌شود که از زمان پیروزی انقلاب اسلامی تاکنون در اشکال مختلف مستقیم و غیرمستقیم، رسمی و غیررسمی و در سطوح گوناگون از مذاکرات کارشناسی تا تماس‌های مقامات عالی دو کشور جریان داشته است. ماهیت این مذاکرات به‌طور عمده معطوف به موضوعات اختلاف‌برانگیز دوجانبه از جمله برنامۀ هسته‌ای ایران، تحریم‌های اقتصادی، مسائل منطقه‌ای و امنیتی و موارد مرتبط با اعتمادسازی متقابل بوده است.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-سیاسی-9/707390-مذاکرات-ایران-آمریکا-بوش-پدر «مروری بر مذاکرات مستقیم و غیرمستقیم ایران و آمریکا پس از انقلاب؛ ماجرای تماس تلفنی بوش پدر با آیت‌الله هاشمی چه بود؟»، اعتماد آنلاین.]</ref> کارشناسان ویژگی بارز این تعاملات را وجود بی‌اعتمادی عمیق تاریخی میان دو طرف، نوسان میان تنش و گفت‌وگو و اثرپذیری شدید از تحولات داخلی هر دو کشور و رویدادهای بین‌المللی توصیف کرده‌اند. این مذاکرات اغلب با میانجی‌گری کشورهای ثالث و بیشتر غیر مستقیم و در فضایی از تهدیدات طرف آمریکایی، اما با هدف دستیابی به توافقات محدود یا چارچوب‌هایی برای مدیریت بحران‌های فیمابین صورت پذیرفته است.<ref>؛[https://www.eghtesadnews.com/بخش-اخبار-سیاسی-57/768266-مذاکرات-ایران-آمریکا-در-مسقط-فعلا-به-پایان-رسید-عراقچی-برای-ادامه-گفتگوها-اتفاق-نظر-وجود-دارد-اما-پیام-حضور-فرمانده-سنتکام-در-مذاکرات-چه-بود «مذاکرات ایران و آمریکا در مسقط فعلاً به پایان رسید | عراقچی: برای ادامه گفتگوها اتفاق نظر وجود دارد اما… | پیام حضور فرمانده سنتکام در مذاکرات چه بود؟»، وب‌سایت اقتصاد نیوز.]</ref>
[[مذاکرات ایران و آمریکا]] به مجموع تعاملات دیپلماتیک میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحدهٔ آمریکا اطلاق می‌شود که از زمان پیروزی انقلاب اسلامی تاکنون در اشکال مختلف مستقیم و غیرمستقیم، رسمی و غیررسمی و در سطوح گوناگون از مذاکرات کارشناسی تا تماس‌های مقامات عالی دو کشور جریان داشته است. ماهیت این مذاکرات به‌طور عمده معطوف به موضوعات اختلاف‌برانگیز دوجانبه از جمله برنامۀ هسته‌ای ایران، تحریم‌های اقتصادی، مسائل منطقه‌ای و امنیتی و موارد مرتبط با اعتمادسازی متقابل بوده است.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-سیاسی-9/707390-مذاکرات-ایران-آمریکا-بوش-پدر «مروری بر مذاکرات مستقیم و غیرمستقیم ایران و آمریکا پس از انقلاب؛ ماجرای تماس تلفنی بوش پدر با آیت‌الله هاشمی چه بود؟»، اعتماد آنلاین.]</ref> کارشناسان ویژگی بارز این تعاملات را وجود بی‌اعتمادی عمیق تاریخی میان دو طرف، نوسان میان تنش و گفت‌وگو و اثرپذیری شدید از تحولات داخلی هر دو کشور و رویدادهای بین‌المللی توصیف کرده‌اند. این مذاکرات اغلب با میانجی‌گری کشورهای ثالث و بیشتر غیر مستقیم و در فضایی از تهدیدات طرف آمریکایی، اما با هدف دستیابی به توافقات محدود یا چارچوب‌هایی برای مدیریت بحران‌های فیمابین صورت پذیرفته است.<ref>[https://www.eghtesadnews.com/بخش-اخبار-سیاسی-57/768266-مذاکرات-ایران-آمریکا-در-مسقط-فعلا-به-پایان-رسید-عراقچی-برای-ادامه-گفتگوها-اتفاق-نظر-وجود-دارد-اما-پیام-حضور-فرمانده-سنتکام-در-مذاکرات-چه-بود «مذاکرات ایران و آمریکا در مسقط فعلاً به پایان رسید | عراقچی: برای ادامه گفتگوها اتفاق نظر وجود دارد اما… | پیام حضور فرمانده سنتکام در مذاکرات چه بود؟»، اقتصاد نیوز.]</ref>


== تاریخچه ==
== تاریخچه ==
خط ۴۰: خط ۴۰:
# دورهٔ روابط تشریفاتی که نخستین سفیر آمریکا در [[۲ اسفند|دوم اسفند]] ۱۲۶۱ش وارد ایران شد؛  
# دورهٔ روابط تشریفاتی که نخستین سفیر آمریکا در [[۲ اسفند|دوم اسفند]] ۱۲۶۱ش وارد ایران شد؛  
# دورهٔ گسترش نفوذ از ۱۳۲۱ تا ۱۳۳۲ش؛
# دورهٔ گسترش نفوذ از ۱۳۲۱ تا ۱۳۳۲ش؛
# دورهٔ تسلط همه‌جانبه از ۱۳۳۳ تا ۱۳۵۷ش.<ref>[https://etemadnewspaper.ir/fa/Main/Detail/157774/روابط-ایران-و-امریكا-از-آرتور-تا-ترامپ- بهرامی، «روابط ایران و آمریکا از آرتور تا ترامپ»، وب‌روزنامۀ اعتماد.]</ref>
# دورهٔ تسلط همه‌جانبه از ۱۳۳۳ تا ۱۳۵۷ش.<ref>[https://etemadnewspaper.ir/fa/Main/Detail/157774/روابط-ایران-و-امریكا-از-آرتور-تا-ترامپ- بهرامی، «روابط ایران و آمریکا از آرتور تا ترامپ»، روزنامۀ اعتماد.]</ref>


نقطه عطف این روابط، اولتیماتوم اتمی ترومن به استالین در [[۱ فروردین|اول فروردین]] ۱۳۲۵ش برای تخلیۀ [[آذربایجان]] دانست که نخستین گام جدی آمریکا در جابه‌جایی تسلط سیاسی، نظامی و اقتصادی به‌جای [[انگلستان]] در ایران بود. پس از کودتای [[۲۸ مرداد]] ۱۳۳۲ش با دخالت [[سازمان سیا]]، دورهٔ تسلط همه‌جانبه آمریکا بر ایران آغاز شد. در این دوره، ایران به [[پیمان بغداد]] (بعداً سنتو) پیوست، مستشاران نظامی آمریکایی در ارتش و [[ساواک]] مستقر شدند و ایستگاه‌های شنود برای رصد تحولات [[شوروی]] در [[شمال ایران]] پدید آمدند.<ref>[https://etemadnewspaper.ir/fa/Main/Detail/157774/روابط-ایران-و-امریكا-از-آرتور-تا-ترامپ- بهرامی، «روابط ایران و آمریکا از آرتور تا ترامپ»، وب‌روزنامۀ اعتماد.]</ref>
نقطه عطف این روابط، اولتیماتوم اتمی ترومن به استالین در [[۱ فروردین|اول فروردین]] ۱۳۲۵ش برای تخلیۀ [[آذربایجان]] دانست که نخستین گام جدی آمریکا در جابه‌جایی تسلط سیاسی، نظامی و اقتصادی به‌جای [[انگلستان]] در ایران بود. پس از کودتای [[۲۸ مرداد]] ۱۳۳۲ش با دخالت [[سازمان سیا]]، دورهٔ تسلط همه‌جانبه آمریکا بر ایران آغاز شد. در این دوره، ایران به [[پیمان بغداد]] (بعداً سنتو) پیوست، مستشاران نظامی آمریکایی در ارتش و [[ساواک]] مستقر شدند و ایستگاه‌های شنود برای رصد تحولات [[شوروی]] در [[شمال ایران]] پدید آمدند.<ref>[https://etemadnewspaper.ir/fa/Main/Detail/157774/روابط-ایران-و-امریكا-از-آرتور-تا-ترامپ- بهرامی، «روابط ایران و آمریکا از آرتور تا ترامپ»، روزنامۀ اعتماد.]</ref>


=== پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران ===
=== پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران ===
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، روابط دو کشور با سفر [[محمدرضا پهلوی|محمدرضاشاه]] به آمریکا و تسخیر سفارت آمریکا مشهور به [[لانه جاسوسی]] در [[۱۳ آبان]] ۱۳۵۸ش و قطع روابط دیپلماتیک در [[فروردین]] ۱۳۵۹ش وارد مرحله جدیدی شد.<ref>[https://etemadnewspaper.ir/fa/Main/Detail/157774/روابط-ایران-و-امریكا-از-آرتور-تا-ترامپ- بهرامی، «روابط ایران و آمریکا از آرتور تا ترامپ»، وب‌روزنامۀ اعتماد.]</ref> نخستین مذاکرهٔ مستقیم پس از پیروزی انقلاب اسلامی، در حاشیهٔ مراسم استقلال الجزایر ([[۱۰ آبان]] ۱۳۵۸ش) میان [[مهدی بازرگان]] و [[ابراهیم یزدی]] با زبیگنیو برژینسکی انجام شد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1273603/تمام-آنچه-بین-ایران-و-آمریکا-گذشته-است-نیم-قرن-دشمنی-و-تماس «تمام آنچه بین ایران و آمریکا گذشته است؛ نیم قرن دشمنی و تماس!»، وب‌سایت تابناک.]</ref> این دیدار محرمانه به‌دلیل ورود شاه به آمریکا، خشم افکار عمومی را برانگیخت و چند روز بعد به تسخیر سفارت آمریکا انجامید که انقلاب دوم نام گرفت.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/936342/5-تاریخ-مهم-در-مذاکرات-مستقیم-ایران-و-آمریکا-هدیه-خاص-رئیس «5 تاریخ مهم در مذاکرات مستقیم ایران و آمریکا | هدیه خاص رئیس‌جمهور آمریکا برای سران سه قوه»، همشهری آنلاین.]</ref>
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، روابط دو کشور با سفر [[محمدرضا پهلوی|محمدرضاشاه]] به آمریکا و تسخیر سفارت آمریکا مشهور به [[لانه جاسوسی]] در [[۱۳ آبان]] ۱۳۵۸ش و قطع روابط دیپلماتیک در [[فروردین]] ۱۳۵۹ش وارد مرحله جدیدی شد.<ref>[https://etemadnewspaper.ir/fa/Main/Detail/157774/روابط-ایران-و-امریكا-از-آرتور-تا-ترامپ- بهرامی، «روابط ایران و آمریکا از آرتور تا ترامپ»، روزنامۀ اعتماد.]</ref> نخستین مذاکرهٔ مستقیم پس از پیروزی انقلاب اسلامی، در حاشیهٔ مراسم استقلال الجزایر ([[۱۰ آبان]] ۱۳۵۸ش) میان [[مهدی بازرگان]] و [[ابراهیم یزدی]] با زبیگنیو برژینسکی انجام شد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1273603/تمام-آنچه-بین-ایران-و-آمریکا-گذشته-است-نیم-قرن-دشمنی-و-تماس «تمام آنچه بین ایران و آمریکا گذشته است؛ نیم قرن دشمنی و تماس!»، وب‌سایت تابناک.]</ref> این دیدار محرمانه به‌دلیل ورود شاه به آمریکا، خشم افکار عمومی را برانگیخت و چند روز بعد به تسخیر سفارت آمریکا انجامید که انقلاب دوم نام گرفت.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/936342/5-تاریخ-مهم-در-مذاکرات-مستقیم-ایران-و-آمریکا-هدیه-خاص-رئیس «5 تاریخ مهم در مذاکرات مستقیم ایران و آمریکا | هدیه خاص رئیس‌جمهور آمریکا برای سران سه قوه»، همشهری آنلاین.]</ref>


==== عهدنامه الجزایر ====
==== عهدنامه الجزایر ====
پس از یک‌سال‌ونیم بحران، در [[۲۹ دی]] ۱۳۵۹ش با میانجی‌گری [[الجزایر]]، [[عهدنامه الجزایر]] میان ایران و آمریکا منعقد شد که به آزادی ۵۲ گروگان و آزادسازی اموال مسدودشدهٔ ایران انجامید.<ref>[https://irdc.ir/fa/news/2788/بدعهدی-آمریکا-به-ایران-در-بیانیه‌های-الجزایر منصوری، «بدعهدی آمریکا به ایران در بیانیه‌های الجزایر»، وب‌مرکز اسناد انقلاب اسلامی ایران.]</ref> همچنین دادگاه داوری دعاوی ایران و آمریکا در لاهه تشکیل شد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20120327150618-4031-29.pdf منصوریان، «دیوان داوری دعاوی ایران - آمریکا مظهر برخورد دو تمدن در عرصه حقوقی»، 1380ش، ص149-150]</ref>
پس از یک‌سال‌ونیم بحران، در [[۲۹ دی]] ۱۳۵۹ش با میانجی‌گری [[الجزایر]]، [[عهدنامه الجزایر]] میان ایران و آمریکا منعقد شد که به آزادی ۵۲ گروگان و آزادسازی اموال مسدودشدهٔ ایران انجامید.<ref>[https://irdc.ir/fa/news/2788/بدعهدی-آمریکا-به-ایران-در-بیانیه‌های-الجزایر منصوری، «بدعهدی آمریکا به ایران در بیانیه‌های الجزایر»، وب‌سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی ایران.]</ref> همچنین دادگاه داوری دعاوی ایران و آمریکا در لاهه تشکیل شد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20120327150618-4031-29.pdf منصوریان، «دیوان داوری دعاوی ایران - آمریکا مظهر برخورد دو تمدن در عرصه حقوقی»، 1380ش، ص149-150]</ref>


==== ماجرای مک‌فارلین و مذاکرات دهه ۱۳۶۰ش ====
==== ماجرای مک‌فارلین و مذاکرات دهه ۱۳۶۰ش ====
خط ۵۷: خط ۵۷:


==== دوران دولت سید محمد خاتمی ====
==== دوران دولت سید محمد خاتمی ====
در دورهٔ ریاست‌جمهوری [[سید محمد خاتمی]] و [[بیل کلینتون]]، فضایی از تنش‌زدایی و امید به بهبود روابط ایران و آمریکا شکل گرفت. دولت آمریکا با ابراز تأسف از مداخلات گذشته از جمله [[کودتای ۲۸ مرداد]]، کاهش تحریم‌ها و قراردادن نام [[سازمان مجاهدین خلق]] در لیست گروه‌های تروریستی، گام‌هایی برای جلب اعتماد ایران برداشت. با این حال، ایران به‌دلیل بی‌اعتمادی عمیق به صداقت آمریکا، پاسخ مثبتی به این اقدامات نداد. این روند نیمه‌کاره سرانجام با روی کار آمدن [[جورج دبلیو بوش]] و اتخاذ راهبرد تغییر رژیم ایران، به‌کلی متوقف شد.<ref>[https://ensafnews.com/192349/تاریخ-مذاکرات-ایران-و-آمریکا-از-خاتمی-ت/ «تاریخ مذاکرات ایران و آمریکا: از خاتمی تا کنون؟»، وب‌سایت انصاف نیوز.]</ref>
در دورهٔ ریاست‌جمهوری [[سید محمد خاتمی]] و [[بیل کلینتون]]، فضایی از تنش‌زدایی و امید به بهبود روابط ایران و آمریکا شکل گرفت. دولت آمریکا با ابراز تأسف از مداخلات گذشته از جمله [[کودتای ۲۸ مرداد]]، کاهش تحریم‌ها و قراردادن نام [[سازمان مجاهدین خلق]] در لیست گروه‌های تروریستی، گام‌هایی برای جلب اعتماد ایران برداشت. با این حال، ایران به‌دلیل بی‌اعتمادی عمیق به صداقت آمریکا، پاسخ مثبتی به این اقدامات نداد. این روند نیمه‌کاره سرانجام با روی کار آمدن [[جورج دبلیو بوش]] و اتخاذ راهبرد تغییر رژیم ایران، به‌کلی متوقف شد.<ref>[https://ensafnews.com/192349/تاریخ-مذاکرات-ایران-و-آمریکا-از-خاتمی-ت/ «تاریخ مذاکرات ایران و آمریکا: از خاتمی تا کنون؟»، انصاف نیوز.]</ref>


==== دوران دولت احمدی‌نژاد ====
==== دوران دولت احمدی‌نژاد ====
خط ۶۵: خط ۶۵:


==== دوران دولت حسن روحانی ====
==== دوران دولت حسن روحانی ====
با پیروزی [[حسن روحانی]] در انتخابات ریاست‌جمهوری و انتقال پرونده هسته‌ای از [[شورای عالی امنیت ملی]] به وزارت خارجه، روند حل‌وفصل پروندۀ هسته‌ای ایران با گروه ۱+۵ شتاب گرفت. گفت‌وگوها در چندین دور در شهرهای [[وین]]، [[لوزان]] و [[ژنو]] جریان داشت. دور نهایی مذاکرات از [[۶ تیر]] ۱۳۹۴ش ([[۲۷ ژوئن]] ۲۰۱۵م) در [[هتل کوبورگ وین]] با حضور [[محمدجواد ظریف]]، [[جان کری]] و هیئت‌های کارشناسی آغاز شد. سرانجام در تاریخ [[۲۳ تیر]] ۱۳۹۴ش ([[۱۴ ژوئیه]] ۲۰۱۵م)، توافق جامع هسته‌ای موسوم به برنامۀ جامع اقدام مشترک ([[برجام]]) میان ایران، [[اتحادیه اروپا]] و گروه ۱+۵ منعقد شد.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-سیاسی-9/707390-مذاکرات-ایران-آمریکا-بوش-پدر «مروری بر مذاکرات مستقیم و غیرمستقیم ایران و آمریکا پس از انقلاب؛ ماجرای تماس تلفنی بوش پدر با آیت‌الله هاشمی چه بود؟»، اعتماد آنلاین.]</ref> [[سید علی خامنه‌ای]]، دومین رهبر ایران، در ادامه طی فرایند قانونی تصویب و اجرای برجام، شروطی را به شرح زیر به رئیس‌جمهور ابلاغ کرد. برخی منتقدان بر این باورند که اجرای برجام نتوانست شروط رهبر ایران را تأمین کند.<ref>[https://kayhan.ir/000qOR شروط 9 گانه برجامی که هرگز به آنها عمل نشد»، وب‌سایت روزنامه کیهان.]</ref>
با پیروزی [[حسن روحانی]] در انتخابات ریاست‌جمهوری و انتقال پرونده هسته‌ای از [[شورای عالی امنیت ملی]] به وزارت خارجه، روند حل‌وفصل پروندۀ هسته‌ای ایران با گروه ۱+۵ شتاب گرفت. گفت‌وگوها در چندین دور در شهرهای [[وین]]، [[لوزان]] و [[ژنو]] جریان داشت. دور نهایی مذاکرات از [[۶ تیر]] ۱۳۹۴ش ([[۲۷ ژوئن]] ۲۰۱۵م) در [[هتل کوبورگ وین]] با حضور [[محمدجواد ظریف]]، [[جان کری]] و هیئت‌های کارشناسی آغاز شد. سرانجام در تاریخ [[۲۳ تیر]] ۱۳۹۴ش ([[۱۴ ژوئیه]] ۲۰۱۵م)، توافق جامع هسته‌ای موسوم به برنامۀ جامع اقدام مشترک ([[برجام]]) میان ایران، [[اتحادیه اروپا]] و گروه ۱+۵ منعقد شد.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-سیاسی-9/707390-مذاکرات-ایران-آمریکا-بوش-پدر «مروری بر مذاکرات مستقیم و غیرمستقیم ایران و آمریکا پس از انقلاب؛ ماجرای تماس تلفنی بوش پدر با آیت‌الله هاشمی چه بود؟»، اعتماد آنلاین.]</ref> [[سید علی خامنه‌ای]]، دومین رهبر ایران، در ادامه طی فرایند قانونی تصویب و اجرای برجام، شروطی را به شرح زیر به رئیس‌جمهور ابلاغ کرد. برخی منتقدان بر این باورند که اجرای برجام نتوانست شروط رهبر ایران را تأمین کند.<ref>[https://kayhan.ir/000qOR «شروط 9 گانه برجامی که هرگز به آنها عمل نشد»، وب‌سایت روزنامه کیهان.]</ref>


{| class="wikitable"
{| class="wikitable"
خط ۱۱۰: خط ۱۱۰:


==== خروج آمریکا از برجام ====
==== خروج آمریکا از برجام ====
دونالد ترامپ در [[اردیبهشت]] ۱۳۹۷ش ضمن بد دانستن توافق برجام از آن خارج شد و سیاست فشار حداکثری را در پیش گرفت. ایران، متقابلاً درخواست‌های مذاکره مجدد را رد کرد. پس از آن، با روی کارآمدن [[جو بایدن]]، مذاکرات غیرمستقیم در وین با میانجی‌گری [[اروپا]] آغاز شد؛ اما به‌دلیل اختلاف بر سر رفع تحریم‌ها و تضمین‌ها به نتیجه نرسید.<ref>[https://mdeast.news/2025/04/11/نگاهی-به-تاریخچه-مذاکرات-مستقیم-و-غیرم/ «نگاهی به تاریخچه مذاکرات مستقیم و غیرمستقیم ایران و آمریکا از سال 1979»، وب‌سایت مدیست نیوز.]</ref>
دونالد ترامپ در [[اردیبهشت]] ۱۳۹۷ش ضمن بد دانستن توافق برجام از آن خارج شد و سیاست فشار حداکثری را در پیش گرفت. ایران، متقابلاً درخواست‌های مذاکره مجدد را رد کرد. پس از آن، با روی کارآمدن [[جو بایدن]]، مذاکرات غیرمستقیم در وین با میانجی‌گری [[اروپا]] آغاز شد؛ اما به‌دلیل اختلاف بر سر رفع تحریم‌ها و تضمین‌ها به نتیجه نرسید.<ref>[https://mdeast.news/2025/04/11/نگاهی-به-تاریخچه-مذاکرات-مستقیم-و-غیرم/ «نگاهی به تاریخچه مذاکرات مستقیم و غیرمستقیم ایران و آمریکا از سال 1979»، مدیست نیوز.]</ref>


==== دوران دولت سیدابراهیم رئیسی ====
==== دوران دولت سیدابراهیم رئیسی ====
مذاکرات احیای برجام و رفع تحریم‌ها در دستور کار دولت [[سید ابراهیم رئیسی]] نیز قرار داشت.<ref>[https://fararu.com/fa/news/868702/روایت-باقری-کنی-از-علت-برهم-خوردن-مذاکرات-احیای-برجام-در-دولت-رئیسی «روایت باقری‌کنی از علت برهم خوردن مذاکرات احیای برجام در دولت رئیسی».]</ref> بر اساس منابع ارائه شده، مذاکرات [[دولت سیزدهم]] برای احیای برجام در دو مقطع حساس با وجود نزدیکی به توافق، به‌دلیل تحولات داخلی و منطقه‌ای با بن‌بست مواجه شد:
مذاکرات احیای برجام و رفع تحریم‌ها در دستور کار دولت [[سید ابراهیم رئیسی]] نیز قرار داشت.<ref>[https://fararu.com/fa/news/868702/روایت-باقری-کنی-از-علت-برهم-خوردن-مذاکرات-احیای-برجام-در-دولت-رئیسی «روایت باقری‌کنی از علت برهم خوردن مذاکرات احیای برجام در دولت رئیسی»؛ وب‌سایت فرارو.]</ref> بر اساس منابع ارائه شده، مذاکرات [[دولت سیزدهم]] برای احیای برجام در دو مقطع حساس با وجود نزدیکی به توافق، به‌دلیل تحولات داخلی و منطقه‌ای با بن‌بست مواجه شد:
* '''وقوع اغتشاشات سال ۱۴۰۱ش ایران:''' در حالی که مذاکرات برای احیای برجام در جریان بود، بروز [[اغتشاشات سال ۱۴۰۱]]<nowiki/>ش باعث تغییر رویکرد طرف‌های غربی شد. طبق منابع، کشورهای غربی با مشاهده این ناآرامی‌ها، با طمع به [[براندازی نظام جمهوری اسلامی ایران]] و امید به تغییر ساختار سیاسی، میز مذاکرات را ترک کردند که این امر منجر به عدم موفقیت نهایی در آن مقطع شد.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/246776/افشاگری-معاون-دفتر-دولت-شهید-رییسی-؛-چرا-شهریور-1401-توافق-نشد؟ «افشاگری معاون دفتر دولت شهید رییسی؛ چرا شهریور 1401 توافق نشد؟».]</ref>
* '''وقوع اغتشاشات سال ۱۴۰۱ش ایران:''' در حالی که مذاکرات برای احیای برجام در جریان بود، بروز [[اغتشاشات سال ۱۴۰۱]]<nowiki/>ش باعث تغییر رویکرد طرف‌های غربی شد. طبق منابع، کشورهای غربی با مشاهده این ناآرامی‌ها، با طمع به [[براندازی نظام جمهوری اسلامی ایران]] و امید به تغییر ساختار سیاسی، میز مذاکرات را ترک کردند که این امر منجر به عدم موفقیت نهایی در آن مقطع شد.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/246776/افشاگری-معاون-دفتر-دولت-شهید-رییسی-؛-چرا-شهریور-1401-توافق-نشد؟ «افشاگری معاون دفتر دولت شهید رییسی؛ چرا شهریور 1401 توافق نشد؟»، نورنیوز]</ref>
* '''عملیات ۷ اکتبر ۲۰۲۳م و لغو نشست نهم اکتبر:''' دومین مقطع ناکامی مذاکرات به تحولات منطقه در سال ۱۴۰۲ش بازمی‌گردد. گزارش‌ها حاکی از آن است که مذاکرات احیای برجام میان [[علی باقری کنی]] و برت مک‌گورک (نماینده آمریکا) تنها چند هفته پیش از [[عملیات ۷ اکتبر]] مشهور به [[طوفان الاقصی]]، در کشور [[عمان]] نهایی شده بود. قرار بود طرفین در تاریخ [[۹ اکتبر]] (دو روز پس از شروع عملیات [[حماس]]) با یکدیگر دیدار کنند تا مراحل نهایی را طی کنند. به‌گفتۀ [[محمدجواد ظریف]]، وقوع عملیات [[۷ اکتبر]] باعث شد این جلسه برگزار نشود و فرایند مذاکرات، نافرجام بماند.<ref>[https://www.khabarfoori.com/بخش-سیاست-خارجی-52/3120594-ماجرای-مذاکره-مستقیم-ایران-آمریکا-در-دولت-رئیسی-چه-بود «ماجرای مذاکره مستقیم ایران و آمریکا در دولت رئیسی چه بود؟»، وب‌سایت خبر فوری.]</ref>
* '''عملیات ۷ اکتبر ۲۰۲۳م و لغو نشست نهم اکتبر:''' دومین مقطع ناکامی مذاکرات به تحولات منطقه در سال ۱۴۰۲ش بازمی‌گردد. گزارش‌ها حاکی از آن است که مذاکرات احیای برجام میان [[علی باقری کنی]] و برت مک‌گورک (نماینده آمریکا) تنها چند هفته پیش از [[عملیات ۷ اکتبر]] مشهور به [[طوفان الاقصی]]، در کشور [[عمان]] نهایی شده بود. قرار بود طرفین در تاریخ [[۹ اکتبر]] (دو روز پس از شروع عملیات [[حماس]]) با یکدیگر دیدار کنند تا مراحل نهایی را طی کنند. به‌گفتۀ [[محمدجواد ظریف]]، وقوع عملیات [[۷ اکتبر]] باعث شد این جلسه برگزار نشود و فرایند مذاکرات، نافرجام بماند.<ref>[https://www.khabarfoori.com/بخش-سیاست-خارجی-52/3120594-ماجرای-مذاکره-مستقیم-ایران-آمریکا-در-دولت-رئیسی-چه-بود «ماجرای مذاکره مستقیم ایران و آمریکا در دولت رئیسی چه بود؟»، وب‌سایت خبر فوری.]</ref>


خط ۱۲۰: خط ۱۲۰:
پس از شروع ریاست‌جمهوری ترامپ و اظهارات رسمی او دربارهٔ مذاکره جامع با ایران، با وجود مخالفت‌هایی که در ابتدای دولت [[مسعود پزشکیان]] برای مذاکره مجدد وجود داشت، مقامات ایران در پی نامه ترامپ و عقب‌نشینی ظاهری آمریکا از موضوعات موشکی و منطقه‌ای، مذاکرات غیرمستقیمی را در عمان صرفاً بر محور موضوع هسته‌ای آغاز کرد. به‌گفتۀ مقامات ایرانی، هدف ایران خنثی‌سازی فریب افکار عمومی و کنترل [[رژیم صهیونیستی]] بود.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2049122/چرا-ایران-وارد-مذاکرات-شد «چرا ایران وارد مذاکرات شد؟»، خبرگزاری تحلیلی ایران.]</ref> با میانجی‌گری عمان پنج دور مذاکره شامل سه دور در [[مسقط]] و دو دور در رم، برگزار شد. هیئت‌های ایران به ریاست [[سید عباس عراقچی]] و آمریکا به سرپرستی ویتکاف با وساطت بدر البوسعیدی پیام‌ها را تبادل کردند. محور گفت‌وگوها بازگشت به تعهدات هسته‌ای و رفع تحریم‌ها بود؛ اما با حملهٔ رژیم صهیونیستی به [[تأسیسات هسته‌ای ایران]] در [[خرداد]] ۱۴۰۴ش، شروع [[جنگ دوازه روزه اسرائیل با ایران]] و [[حمله آمریکا به تأسیسات هسته‌ای ایران]]، مذاکرات متوقف شد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1050861/وزیر-خارجه-عمان-مذاکرات-ایران-و-آمریکا-دوستانه-بود-از-همکاری-شان-برای-رسیدن-به-صلح-سپاسگزارم «وزیر خارجه عمان: مذاکرات ایران و آمریکا «دوستانه» بود / از همکاری شان برای رسیدن به صلح سپاسگزارم»، وب‌سایت تحلیلی-خبری عصر ایران؛][https://www.eghtesadnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-57/768266-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D9%82%D8%B7-%D9%81%D8%B9%D9%84%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%DA%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%87-%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%82-%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D9%85%D8%A7-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%DA%86%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF «مذاکرات ایران و آمریکا در مسقط فعلاً به پایان رسید | عراقچی: برای ادامه گفتگوها اتفاق نظر وجود دارد اما… | پیام حضور فرمانده سنتکام در مذاکرات چه بود؟»، اقتصاد نیوز.]</ref> منابع غربی بعدها فاش کردند این مذاکرات فریب دیپلماتیک و پوششی برای آمادگی اسرائیل جهت حمله به ایران و ترور فرماندهان و دانشمندان هسته‌ای بوده است.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1311608/ایران-از-مذاکرات-با-آمریکا-خارج-شد «ایران از مذاکرات با آمریکا خارج شد؟»، خبرگزاری تابناک.]</ref>
پس از شروع ریاست‌جمهوری ترامپ و اظهارات رسمی او دربارهٔ مذاکره جامع با ایران، با وجود مخالفت‌هایی که در ابتدای دولت [[مسعود پزشکیان]] برای مذاکره مجدد وجود داشت، مقامات ایران در پی نامه ترامپ و عقب‌نشینی ظاهری آمریکا از موضوعات موشکی و منطقه‌ای، مذاکرات غیرمستقیمی را در عمان صرفاً بر محور موضوع هسته‌ای آغاز کرد. به‌گفتۀ مقامات ایرانی، هدف ایران خنثی‌سازی فریب افکار عمومی و کنترل [[رژیم صهیونیستی]] بود.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2049122/چرا-ایران-وارد-مذاکرات-شد «چرا ایران وارد مذاکرات شد؟»، خبرگزاری تحلیلی ایران.]</ref> با میانجی‌گری عمان پنج دور مذاکره شامل سه دور در [[مسقط]] و دو دور در رم، برگزار شد. هیئت‌های ایران به ریاست [[سید عباس عراقچی]] و آمریکا به سرپرستی ویتکاف با وساطت بدر البوسعیدی پیام‌ها را تبادل کردند. محور گفت‌وگوها بازگشت به تعهدات هسته‌ای و رفع تحریم‌ها بود؛ اما با حملهٔ رژیم صهیونیستی به [[تأسیسات هسته‌ای ایران]] در [[خرداد]] ۱۴۰۴ش، شروع [[جنگ دوازه روزه اسرائیل با ایران]] و [[حمله آمریکا به تأسیسات هسته‌ای ایران]]، مذاکرات متوقف شد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1050861/وزیر-خارجه-عمان-مذاکرات-ایران-و-آمریکا-دوستانه-بود-از-همکاری-شان-برای-رسیدن-به-صلح-سپاسگزارم «وزیر خارجه عمان: مذاکرات ایران و آمریکا «دوستانه» بود / از همکاری شان برای رسیدن به صلح سپاسگزارم»، وب‌سایت تحلیلی-خبری عصر ایران؛][https://www.eghtesadnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-57/768266-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D9%82%D8%B7-%D9%81%D8%B9%D9%84%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%DA%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%87-%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%82-%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D9%85%D8%A7-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%DA%86%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF «مذاکرات ایران و آمریکا در مسقط فعلاً به پایان رسید | عراقچی: برای ادامه گفتگوها اتفاق نظر وجود دارد اما… | پیام حضور فرمانده سنتکام در مذاکرات چه بود؟»، اقتصاد نیوز.]</ref> منابع غربی بعدها فاش کردند این مذاکرات فریب دیپلماتیک و پوششی برای آمادگی اسرائیل جهت حمله به ایران و ترور فرماندهان و دانشمندان هسته‌ای بوده است.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1311608/ایران-از-مذاکرات-با-آمریکا-خارج-شد «ایران از مذاکرات با آمریکا خارج شد؟»، خبرگزاری تابناک.]</ref>


در [[بهمن]] ۱۴۰۴ش با درخواست‌های همراه با تهدید ترامپ و وساطت کشورهای منطقه، دور دیگری از مذاکرات شروع شد. مقامات ایرانی بازگشت به میز را مشروط به احترام متقابل و کنار گذاشتن زیاده‌خواهی و محدود به مسائل هسته‌ای دانستند.<ref>[https://www.isna.ir/news/1404111005381/عراقچی-برای-مذاکرات-عادلانه-و-منصفانه-آماده-ایم-هرگز-درباره «عراقچی: برای مذاکرات عادلانه و منصفانه آماده‌ایم؛ هرگز درباره مسائل دفاعی مذاکره نمی‌کنیم»، خبرگزاری دانشجویان ایران.]</ref> مذاکرات در [[۱۷ بهمن]] ۱۴۰۴ش در مسقط<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1138666/پایان-مذاکرات-ایران-امریکا-در-عمان-عراقچی-شروع-خوبی-بود-تفاهم-برای-ادامه-مذاکرات-وزیر-خارجه-عمان-مذاکرات-جدی-بود «پایان مذاکرات ایران - آمریکا در عمان / عراقچی: شروع خوبی بود ؛ تفاهم برای ادامه مذاکرات / وزیر خارجه عمان: مذاکرات، جدی بود»، وب‌سایت تحلیلی-خبری عصر ایران.]</ref> و دور دوم در [[۲۸ بهمن]]<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2183412/پایان-دور-دوم-مذاکرات-هسته-ای-ایران-و-آمریکا-در-ژنو-هنوز-نتیجه «پایان دور دوم مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا در ژنو / هنوز نتیجه ملموسی به دست نیامده است / آیا دور سوم به زودی برگزار خواهد شد؟»، خبر آنلاین]</ref> و دور سوم در [[۷ اسفند]] ۱۴۰۴ش در ژنو برگزار شد که در آن ایران بر [[حق غنی‌سازی هسته‌ای]] در ازای [[لغو تحریم‌ها]] تأکید کرد.<ref>[https://www.irna.ir/news/86088460/مرحله-دوم-از-دور-سوم-مذاکرات-هسته-ای-در-ژنو-به-پایان-رسید «مرحله دوم از دور سوم مذاکرات هسته‌ای در ژنو به پایان رسید + فیلم»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> این مذاکرات نیز به‌دلیل حملۀ مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران در تاریخ [[۹ اسفند]] ۱۴۰۴ش که منجر به [[ترور]] و [[شهادت]] برخی مقامات ایرانی به‌ویژه [[آیت‌الله خامنه‌ای]]، رهبر انقلاب اسلامی شد، متوقف گشت.<ref>[https://www.ilna.ir/بخش-سیاسی-3/1757175-پاسخ-ایران-به-متجاوزان-حمله-دشمن-به-نقاطی-از-کشور-اعلام-روز-عزای-عمومی-در-پی-شهادت-رهبر-انقلاب-تشکیل-شورای-رهبری-به-زودی «پاسخ ایران به متجاوزان و حمله دشمن به نقاطی از کشور/ اعلام ۴۰ روز عزای عمومی در پی شهادت رهبر انقلاب/ تشکیل شورای رهبری به زودی»، خبرگزاری کار ایران.]</ref> وزیر خارجه ایران این اقدام را بمباران میز مذاکره و خیانت ترامپ به دیپلماسی نامید که عملاً به‌معنای پایان قطعی گفت‌وگوها بود.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/279492/ترامپ-به-دیپلماسی-و-مردم-آمریکا-خیانت-کرد «ترامپ به دیپلماسی و مردم آمریکا خیانت کرد»، وب‌سایت نور نیوز.]</ref>
در [[بهمن]] ۱۴۰۴ش با درخواست‌های همراه با تهدید ترامپ و وساطت کشورهای منطقه، دور دیگری از مذاکرات شروع شد. مقامات ایرانی بازگشت به میز را مشروط به احترام متقابل و کنار گذاشتن زیاده‌خواهی و محدود به مسائل هسته‌ای دانستند.<ref>[https://www.isna.ir/news/1404111005381/عراقچی-برای-مذاکرات-عادلانه-و-منصفانه-آماده-ایم-هرگز-درباره «عراقچی: برای مذاکرات عادلانه و منصفانه آماده‌ایم؛ هرگز درباره مسائل دفاعی مذاکره نمی‌کنیم»، خبرگزاری دانشجویان ایران.]</ref> مذاکرات در [[۱۷ بهمن]] ۱۴۰۴ش در مسقط<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1138666/پایان-مذاکرات-ایران-امریکا-در-عمان-عراقچی-شروع-خوبی-بود-تفاهم-برای-ادامه-مذاکرات-وزیر-خارجه-عمان-مذاکرات-جدی-بود «پایان مذاکرات ایران - آمریکا در عمان / عراقچی: شروع خوبی بود ؛ تفاهم برای ادامه مذاکرات / وزیر خارجه عمان: مذاکرات، جدی بود»، وب‌سایت تحلیلی-خبری عصر ایران.]</ref> و دور دوم در [[۲۸ بهمن]]<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2183412/پایان-دور-دوم-مذاکرات-هسته-ای-ایران-و-آمریکا-در-ژنو-هنوز-نتیجه «پایان دور دوم مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا در ژنو / هنوز نتیجه ملموسی به دست نیامده است / آیا دور سوم به زودی برگزار خواهد شد؟»، خبر آنلاین]</ref> و دور سوم در [[۷ اسفند]] ۱۴۰۴ش در ژنو برگزار شد که در آن ایران بر [[حق غنی‌سازی هسته‌ای]] در ازای [[لغو تحریم‌ها]] تأکید کرد.<ref>[https://www.irna.ir/news/86088460/مرحله-دوم-از-دور-سوم-مذاکرات-هسته-ای-در-ژنو-به-پایان-رسید «مرحله دوم از دور سوم مذاکرات هسته‌ای در ژنو به پایان رسید + فیلم»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> این مذاکرات نیز به‌دلیل حملۀ مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران در تاریخ [[۹ اسفند]] ۱۴۰۴ش که منجر به [[ترور]] و [[شهادت]] برخی مقامات ایرانی به‌ویژه [[آیت‌الله خامنه‌ای]]، رهبر انقلاب اسلامی شد، متوقف گشت.<ref>[https://www.ilna.ir/بخش-سیاسی-3/1757175-پاسخ-ایران-به-متجاوزان-حمله-دشمن-به-نقاطی-از-کشور-اعلام-روز-عزای-عمومی-در-پی-شهادت-رهبر-انقلاب-تشکیل-شورای-رهبری-به-زودی «پاسخ ایران به متجاوزان و حمله دشمن به نقاطی از کشور/ اعلام ۴۰ روز عزای عمومی در پی شهادت رهبر انقلاب/ تشکیل شورای رهبری به زودی»، خبرگزاری کار ایران.]</ref> وزیر خارجه ایران این اقدام را بمباران میز مذاکره و خیانت ترامپ به دیپلماسی نامید که عملاً به‌معنای پایان قطعی گفت‌وگوها بود.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/279492/ترامپ-به-دیپلماسی-و-مردم-آمریکا-خیانت-کرد «ترامپ به دیپلماسی و مردم آمریکا خیانت کرد»، نور نیوز.]</ref>


== تقویم مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا ==
== تقویم مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا ==
خط ۳۰۲: خط ۳۰۲:
|۱۷ بهمن ۱۴۰۴ش
|۱۷ بهمن ۱۴۰۴ش
|ازسرگیری مذاکرات مسقط (پس از جنگ)
|ازسرگیری مذاکرات مسقط (پس از جنگ)
|اولین دور مذاکرات غیرمستقیم پس از درگیری‌های نظامی با میانجی‌گری عمان و ایتالیا برگزار شد. آمریکا بر غنی‌سازی صفر و موضوعات موشکی تأکید داشت، اما ایران [[غنی‌سازی صفر]] را خط قرمز خود اعلام کرد.<ref>[https://www.eghtesadnews.com/بخش-اخبار-سیاسی-57/768266-مذاکرات-ایران-آمریکا-در-مسقط-فعلا-به-پایان-رسید-عراقچی-برای-ادامه-گفتگوها-اتفاق-نظر-وجود-دارد-اما-پیام-حضور-فرمانده-سنتکام-در-مذاکرات-چه-بود «مذاکرات ایران و آمریکا در مسقط فعلاً به پایان رسید | عراقچی: برای ادامه گفتگوها اتفاق نظر وجود دارد اما… | پیام حضور فرمانده سنتکام در مذاکرات چه بود؟»، وب‌سایت اقتصاد نیوز.]</ref>
|اولین دور مذاکرات غیرمستقیم پس از درگیری‌های نظامی با میانجی‌گری عمان و ایتالیا برگزار شد. آمریکا بر غنی‌سازی صفر و موضوعات موشکی تأکید داشت، اما ایران [[غنی‌سازی صفر]] را خط قرمز خود اعلام کرد.<ref>[https://www.eghtesadnews.com/بخش-اخبار-سیاسی-57/768266-مذاکرات-ایران-آمریکا-در-مسقط-فعلا-به-پایان-رسید-عراقچی-برای-ادامه-گفتگوها-اتفاق-نظر-وجود-دارد-اما-پیام-حضور-فرمانده-سنتکام-در-مذاکرات-چه-بود «مذاکرات ایران و آمریکا در مسقط فعلاً به پایان رسید | عراقچی: برای ادامه گفتگوها اتفاق نظر وجود دارد اما… | پیام حضور فرمانده سنتکام در مذاکرات چه بود؟»، اقتصاد نیوز.]</ref>
|-
|-
|۲۰۲۶م
|۲۰۲۶م
خط ۳۲۰: خط ۳۲۰:


=== زمینه‌های سیاسی و ژئوپلیتیک ===
=== زمینه‌های سیاسی و ژئوپلیتیک ===
به اعتقاد صاحب‌نظران، موقعیت ژئوپلیتیک ایران در منطقهٔ حساس [[خلیج فارس]] و [[خاورمیانه]]، همراه با منابع عظیم انرژی، آن را به کشوری راهبردی تبدیل کرده است.<ref>عباسی سمنانی، «موقعیت ژئوپلیتیکی ایران در مناسبات قدرت منطقه‌ای و جهان»، 1392ش، ص96.</ref> از نگاه آنان، آمریکا به‌عنوان قدرتی با راهبردهای بلندمدت در منطقه، همواره به‌دنبال مهار ایران و جلوگیری از شکل‌گیری قدرت منطقه‌ای مستقل بوده است. پژوهشگران فهرست بلندی از اقدامات خصمانهٔ آمریکا از جمله تحریک [[صدام حسین]] به [[جنگ عراق با ایران]]، سرنگونی هواپیمای مسافربری ایران توسط ناو آمریکایی وینسنس در [[۱۲ تیر|۱۲ تیرماه]] ۱۳۶۷ش که به کشته‌شدن ۲۹۰ سرنشین انجامید و ترور [[قاسم سلیمانی]] توسط نیروهای آمریکایی در [[۱۳ دی|۱۳ دی‌ماه]] ۱۳۹۸ش را شواهدی بر عمق این دشمنی می‌دانند.<ref>[https://www.iribnews.ir/fa/news/5610904/بازخوانی-جنایت‌های-آمریکا-علیه-ملت-ایران-از-کودتای-۲۸-مرداد-تا-جنگ-تحمیلی-۱۲-روزه «بازخوانی جنایت‌های آمریکا علیه ملت ایران؛ از کودتای ۲۸ مرداد تا جنگ تحمیلی ۱۲ روزه»، خبرگزاری صدا و سیما، تاریخ درج مطلب: 7 آبان 1494ش.]</ref> به‌باور آنها، آنچه آمریکا را در تقابل با ایران مصمم می‌سازد، نه‌تنها برنامه هسته‌ای یا مسائل منطقه‌ای، بلکه ماهیت مستقل و الهام‌بخش انقلاب اسلامی برای سایر ملت‌های منطقه است.<ref>حبیبی، «ایران و آمریکا؛ تقابل راهبردی یا تاکتیکی»، 1386ش، ص61-79.</ref>
به اعتقاد صاحب‌نظران، موقعیت ژئوپلیتیک ایران در منطقهٔ حساس [[خلیج فارس]] و [[خاورمیانه]]، همراه با منابع عظیم انرژی، آن را به کشوری راهبردی تبدیل کرده است.<ref>عباسی سمنانی، «موقعیت ژئوپلیتیکی ایران در مناسبات قدرت منطقه‌ای و جهان»، 1392ش، ص96.</ref> از نگاه آنان، آمریکا به‌عنوان قدرتی با راهبردهای بلندمدت در منطقه، همواره به‌دنبال مهار ایران و جلوگیری از شکل‌گیری قدرت منطقه‌ای مستقل بوده است. پژوهشگران فهرست بلندی از اقدامات خصمانهٔ آمریکا از جمله تحریک [[صدام حسین]] به [[جنگ عراق با ایران]]، سرنگونی هواپیمای مسافربری ایران توسط ناو آمریکایی وینسنس در [[۱۲ تیر|۱۲ تیرماه]] ۱۳۶۷ش که به کشته‌شدن ۲۹۰ سرنشین انجامید و ترور [[قاسم سلیمانی]] توسط نیروهای آمریکایی در [[۱۳ دی|۱۳ دی‌ماه]] ۱۳۹۸ش را شواهدی بر عمق این دشمنی می‌دانند.<ref>[https://www.iribnews.ir/fa/news/5610904/بازخوانی-جنایت‌های-آمریکا-علیه-ملت-ایران-از-کودتای-۲۸-مرداد-تا-جنگ-تحمیلی-۱۲-روزه «بازخوانی جنایت‌های آمریکا علیه ملت ایران؛ از کودتای ۲۸ مرداد تا جنگ تحمیلی ۱۲ روزه»، خبرگزاری صدا و سیما.]</ref> به‌باور آنها، آنچه آمریکا را در تقابل با ایران مصمم می‌سازد، نه‌تنها برنامه هسته‌ای یا مسائل منطقه‌ای، بلکه ماهیت مستقل و الهام‌بخش انقلاب اسلامی برای سایر ملت‌های منطقه است.<ref>حبیبی، «ایران و آمریکا؛ تقابل راهبردی یا تاکتیکی»، 1386ش، ص61-79.</ref>


== بازتاب مذاکرات ایران و آمریکا در جامعه ==
== بازتاب مذاکرات ایران و آمریکا در جامعه ==