بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۸: خط ۸:
== مبانی ==
== مبانی ==
=== مبنای فلسفی ===
=== مبنای فلسفی ===
فیلسوفان اسلامی بر این نکته تأکید دارند که انسان موجودی نیازمند آفریده شده است و از سوی انواع خطرات درونی و بیرونی تهدید می‌شود. از دیدگاه آنان، بیماری‌های جسمی و روحی و مشکلات پی‌درپی مانند فقر جنگ، هر یک به تنهایی برای نابودی او کافی است. از این رو، به باور پژوهشگران فلسفه، انسان در همه حالات به حامی و امدادگر نیاز دارد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1516682/بررسی-امداد-غیبی-در-زندگی-بشر-از-دیدگاه-علامه-طباطبایی مولایی‌نژاد و سعیدی‌پور، «بررسی امداد غیبی در زندگی بشر از دیدگاه علامه طباطبایی»، 1398ش، ص142.]</ref> اندیشمندان با طرح تقسیم وجود به واجب، ممکن و ممتنع، به قاعده‌ای استوار اشاره کرده‌اند: ممکن‌الوجود نه تنها در پیدایش خود، بلکه در ادامه و بقا نیز نیازمند علت است. مفسران فلسفه اسلامی این نیاز ذاتی را که از آن به «فقر وجودی» تعبیر می‌شود، پیوند ناگسستنی انسان با خالق خویش می‌دانند و بر این باورند که این حقیقت، ضرورت امداد الهی را در تمام لحظات زندگی اثبات می‌کند.<ref>طباطبایی، نهایة الحکمه، ١٤١٦ق، ص60.</ref>
فیلسوفان اسلامی بر این نکته تأکید دارند که انسان موجودی نیازمند آفریده شده است و از سوی انواع خطرات درونی و بیرونی تهدید می‌شود. از دیدگاه آنان، بیماری‌های جسمی و روحی و مشکلات پی‌درپی مانند فقر و [[جنگ]]، هر یک به تنهایی برای نابودی او کافی است. از این رو، به باور پژوهشگران فلسفه، انسان در همۀ حالات به حامی و امدادگر نیاز دارد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1516682/بررسی-امداد-غیبی-در-زندگی-بشر-از-دیدگاه-علامه-طباطبایی مولایی‌نژاد و سعیدی‌پور، «بررسی امداد غیبی در زندگی بشر از دیدگاه علامه طباطبایی»، 1398ش، ص142.]</ref> اندیشمندان با طرح تقسیم وجود به واجب، ممکن و ممتنع، به قاعده‌ای استوار اشاره کرده‌اند: ممکن‌الوجود نه تنها در پیدایش خود، بلکه در ادامه و بقا نیز نیازمند علت است. مفسران فلسفه اسلامی این نیاز ذاتی را که از آن به «فقر وجودی» تعبیر می‌شود، پیوند ناگسستنی انسان با خالق خویش می‌دانند و بر این باورند که این حقیقت، ضرورت امداد الهی را در تمام لحظات زندگی اثبات می‌کند.<ref>طباطبایی، نهایة الحکمه، ١٤١٦ق، ص60.</ref>


=== مبنای قرآنی ===
=== مبنای قرآنی ===
خط ۱۴: خط ۱۴:


=== مبنای روایی ===
=== مبنای روایی ===
امدادهای غیبی در روایات دینی جایگاهی برجسته و تبیین‌کنندهٔ ابعاد گوناگون این مفهوم دارد. برای مثال در کلام امام علی به گستردگی رحمت و امداد الهی اشاره شده است.<ref>نهج البلاغه، خطبه 56، 1392ش، ص70.</ref> محققان معتقدند در منابع روایی، میان دو نوع رحمت الهی تمایز نهاده شده است: رحمت رحمانی که شامل همه خلایق می‌شود و رحمت رحیمیه که ویژهٔ مؤمنان و در پی شایستگی‌های آنان عطا می‌شود. به باور آنها، این دو همان امداد عام و خاص غیبی هستند. از این منظر، امدادهای غیبی از مصادیق رحمت رحیمیه پروردگار است که بر اساس صداقت، تقوا و لیاقت معنوی انسان‌ها نازل می‌شود و این حقیقت، نویدبخش آن است که مؤمنان در سایه ایمان و عمل صالح، از دستگیری‌های ویژهٔ الهی در سخت‌ترین شرایط برخوردار خواهند شد.<ref>طباطبایی، برگزیده المیزان، ١٣٨٤ش، ج١، ص٣٠؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ١٣٧٧ش، ج٤، ص٣١٢.</ref>
امدادهای غیبی در روایات اسلامی جایگاهی برجسته و تبیین‌کنندهٔ ابعاد گوناگون این مفهوم دارد. برای مثال در کلام امام علی به گستردگی رحمت و امداد الهی اشاره شده است.<ref>نهج البلاغه، خطبه 56، 1392ش، ص70.</ref> محققان معتقدند در منابع روایی، میان دو نوع رحمت الهی تمایز نهاده شده است: رحمت رحمانی که شامل همه خلایق می‌شود و رحمت رحیمیه که ویژهٔ مؤمنان و در پی شایستگی‌های آنان عطا می‌شود. به باور آنها، این دو همان امداد عام و خاص غیبی هستند. از این منظر، امدادهای غیبی از مصادیق رحمت رحیمیه پروردگار است که بر اساس [[صداقت]]، تقوا و لیاقت معنوی انسان‌ها نازل می‌شود و این حقیقت، نویدبخش آن است که مؤمنان در سایه ایمان و [[عمل صالح]]، از دستگیری‌های ویژهٔ الهی در سخت‌ترین شرایط برخوردار خواهند شد.<ref>طباطبایی، برگزیده المیزان، ١٣٨٤ش، ج١، ص٣٠؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ١٣٧٧ش، ج٤، ص٣١٢.</ref>


== مصادیق و الگوهای امداد غیبی در متون دینی ==
== مصادیق و الگوهای امداد غیبی در متون دینی ==