شریف عظیمی (بحث | مشارکتها) |
شریف عظیمی (بحث | مشارکتها) جز ←مفهومشناسی |
||
| خط ۱۰: | خط ۱۰: | ||
=== اصطلاحی === | === اصطلاحی === | ||
==== | ==== بهلحاظ روانشناختی ==== | ||
خجالت، بهعنوان یک پدیدۀ روانشناختی، احساس ناخوشایند و خودآگاهانه در موقعیتی از تعاملات اجتماعی است که از توجه دیگران به عملکرد، ظاهر یا نقاط ضعف فرد نشأت میگیرد و با ترس از نظرات منفی دیگران و تردید در مورد توانایی های شخصی خود ارتباط دارد.<ref>[https://raze4fasl.com/what-is-embarrassment/ «خجالت چیست و چگونه خجالت نکشیم؟»، وبسایت رازچهار فصل.]</ref> | خجالت، بهعنوان یک پدیدۀ روانشناختی، احساس ناخوشایند و خودآگاهانه در موقعیتی از تعاملات اجتماعی است که از توجه دیگران به عملکرد، ظاهر یا نقاط ضعف فرد نشأت میگیرد و با ترس از نظرات منفی دیگران و تردید در مورد توانایی های شخصی خود ارتباط دارد.<ref>[https://raze4fasl.com/what-is-embarrassment/ «خجالت چیست و چگونه خجالت نکشیم؟»، وبسایت رازچهار فصل.]</ref> | ||
==== | ==== بهلحاظ جامعهشناختی ==== | ||
خجالت بهعنوان احساس اجتماعی، پاسخی به محرکهای محیطی در موقعیتهایی از سبک زندگی است و زمانی بروز میکند که فرد احساس کند در اثر نقض هنجار اجتماعی یا یکتوقع برداشت شده از او، نوعی فرافکنی ناسازگار از وی در اجتماع شکل گرفته<ref>[https://jibm.ut.ac.ir/article_86551_9152bf2386deb0bc529f20c8a1705f5b.pdf محمدی ودیگران، «شناسایی عوامل مؤثر برخجالت از برند مصرف کننده»، ش4، 1400ش، ص914؛] [https://www.migna.ir/news/61298/%D8%B4%D8%B1%D9%85-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%81%D8%B1%D9%82%DB%8C-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%87 «شرم چیست و چه فرقی با احساس گناه دارد؟»، وبسایت پایگاه خبری علمی و تخصصی روانشناسی و بهداشت روان، تاریخ درج مطلب:29 بهمن 1401ش.]</ref> یا تصور کند که ناظران واقعی یاخیالی او را منفی، ارزیابی کردهاند و تصویر بدی از وی در جمع نشانداده شده است.<ref>[https://jibm.ut.ac.ir/article_86551.html محمدی و دیگران، «شناسایی عوامل مؤثر برخجالت ازبرند مصرفکننده»، ش4، 1400ش، ص913-914؛] [https://hamrahetam.com/%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AE%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%AA/ «مفهوم روانشناسی خجالت چیست؟» وبسایت مشاورۀ روانشناسی.]</ref> | خجالت بهعنوان احساس اجتماعی، پاسخی به محرکهای محیطی در موقعیتهایی از سبک زندگی است و زمانی بروز میکند که فرد احساس کند در اثر نقض هنجار اجتماعی یا یکتوقع برداشت شده از او، نوعی فرافکنی ناسازگار از وی در اجتماع شکل گرفته<ref>[https://jibm.ut.ac.ir/article_86551_9152bf2386deb0bc529f20c8a1705f5b.pdf محمدی ودیگران، «شناسایی عوامل مؤثر برخجالت از برند مصرف کننده»، ش4، 1400ش، ص914؛] [https://www.migna.ir/news/61298/%D8%B4%D8%B1%D9%85-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%81%D8%B1%D9%82%DB%8C-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%87 «شرم چیست و چه فرقی با احساس گناه دارد؟»، وبسایت پایگاه خبری علمی و تخصصی روانشناسی و بهداشت روان، تاریخ درج مطلب:29 بهمن 1401ش.]</ref> یا تصور کند که ناظران واقعی یاخیالی او را منفی، ارزیابی کردهاند و تصویر بدی از وی در جمع نشانداده شده است.<ref>[https://jibm.ut.ac.ir/article_86551.html محمدی و دیگران، «شناسایی عوامل مؤثر برخجالت ازبرند مصرفکننده»، ش4، 1400ش، ص913-914؛] [https://hamrahetam.com/%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AE%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%AA/ «مفهوم روانشناسی خجالت چیست؟» وبسایت مشاورۀ روانشناسی.]</ref> | ||
| خط ۴۲: | خط ۴۲: | ||
# حالات فردی: افراد خجالتی، اعتماد بهنفس پایین دارند، در حالیکه افراد کمرو، دارای اعتماد بهنفس بالا و قابل اعتماد تر، متفكر تر و قادر به تحلیل امور مختلف هستند.<ref>[https://radiofarhang.ir/NewsDetails/?m=060001&n=1308972 نظری،«حیا، شرم، خجالت»، وبسایت رادیو فرهنگ.]</ref> | # حالات فردی: افراد خجالتی، اعتماد بهنفس پایین دارند، در حالیکه افراد کمرو، دارای اعتماد بهنفس بالا و قابل اعتماد تر، متفكر تر و قادر به تحلیل امور مختلف هستند.<ref>[https://radiofarhang.ir/NewsDetails/?m=060001&n=1308972 نظری،«حیا، شرم، خجالت»، وبسایت رادیو فرهنگ.]</ref> | ||
== | == نشانههای خجالت == | ||
خجالت بهعنوان یکاحساس اجتماعی در سبک زندگی،<ref>[https://raze4fasl.com/what-is-embarrassment/ «خجالت چیست و چگونه خجالت نکشیم؟»، وبسایت راز چهار فصل.]</ref> که ناراحتی و پشیمانی را بههمراه دارد، با بروز نشانههایی در انسان آشکار میشود:<ref>[https://hamrahetam.com/%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AE%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%AA/ «مفهوم روانشناسی خجالت چیست؟» وبسایت مشاوره روانشناسی؛] [https://maroom.org/11374/be-ashamed/ مقدم، «خجالت کشیدن چه عوارضی دارد؟»، وبسایت مرکز آمایش روانشناسی و مشاوره.]</ref> | خجالت بهعنوان یکاحساس اجتماعی در سبک زندگی،<ref>[https://raze4fasl.com/what-is-embarrassment/ «خجالت چیست و چگونه خجالت نکشیم؟»، وبسایت راز چهار فصل.]</ref> که ناراحتی و پشیمانی را بههمراه دارد، با بروز نشانههایی در انسان آشکار میشود:<ref>[https://hamrahetam.com/%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AE%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%AA/ «مفهوم روانشناسی خجالت چیست؟» وبسایت مشاوره روانشناسی؛] [https://maroom.org/11374/be-ashamed/ مقدم، «خجالت کشیدن چه عوارضی دارد؟»، وبسایت مرکز آمایش روانشناسی و مشاوره.]</ref> | ||
| خط ۶۰: | خط ۶۰: | ||
خجالت در سبک زندگی افراد بالغ، با کمالگرایی<ref>[https://ziresefr.org/what-is-shame-its-definition-causes-symptoms-complications-and-treatment/ مددی، «خجالت چیست؟ تعریف، دلایل، نشانهها، عوارض و درمان آن»، وبسایت آموزشگاه زیر صفر.]</ref> و درک مفهوم کرامت و آبرو همراه است<ref>[https://ensani.ir/fa/article/67389/%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%88-%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%89-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D8%AD-%DB%8C%D8%B2%D8%AF%DB%8C «اخلاق و عرفان اسلامى از دیدگاه استاد مصباح یزدی»، وبسایت پرتال جامع علومانسانی.]</ref> و از رعایتنکردن قواعد<ref>[https://hamrahetam.com/%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AE%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%AA/ «مفهوم روانشناسی خجالت چیست؟» وبسایت مشاورۀ روانشناسی.]</ref> در موقعیتهای اجتماعی یا در مواجهه با وظایف و مسئولیتهای خاص ریشه میگیرد؛<ref>[https://ziresefr.org/what-is-shame-its-definition-causes-symptoms-complications-and-treatment/ مددی، «خجالت چیست؟ تعریف، دلایل، نشانهها، عوارض و درمان آن»، وبسایت آموزشگاه زیر صفر.]</ref> اما خجالت در افراد نابالغ، از سبک واکنش عاطفی او به محیط ناشی میشود که کودکان خجالتی، در یافتن دوستان جدید و شجاعت ابراز خود در تعاملات اجتماعی مشکل دارند.<ref>[https://maroom.org/11374/be-ashamed/ مقدم، «خجالت کشیدن چه عوارضی دارد؟»، وبسایت مرکز آمایش روانشناسی و مشاوره.]</ref> والدین نقش مهم در چگونگی ایجاد وجدان و [[اخلاق]] در کودکان و [[تربیت]] و [[نظمپذیری اجتماعی]] و شکلگیری خجالت در آنان دارند. بدینجهت، کودکان خجالتی که با مقایسه و تحقیر از سوی والدین رو بهرو بوده اند، از سرزنش خود به خاطر زیر پاگذاشتن [[قوانین اجتماعی]] ناراحت میشوند.<ref>[https://maroom.org/11374/be-ashamed/ مقدم، «خجالت کشیدن چه عوارضی دارد؟»، وبسایت مرکز آمایش روانشناسی و مشاوره؛] [https://www.isna.ir/news/1404082414626/%D9%85%D9%82%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D9%87-%D9%88-%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D8%B1-%D8%B1%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%AE%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%AA%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86 «ایزدپناه، «مقایسه و تحقیر، ریشۀ خجالتیشدن کودکان»، وبسایت خبر گزاری دانشجویان ایران (ایسنا).]</ref> | خجالت در سبک زندگی افراد بالغ، با کمالگرایی<ref>[https://ziresefr.org/what-is-shame-its-definition-causes-symptoms-complications-and-treatment/ مددی، «خجالت چیست؟ تعریف، دلایل، نشانهها، عوارض و درمان آن»، وبسایت آموزشگاه زیر صفر.]</ref> و درک مفهوم کرامت و آبرو همراه است<ref>[https://ensani.ir/fa/article/67389/%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%88-%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%89-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D8%AD-%DB%8C%D8%B2%D8%AF%DB%8C «اخلاق و عرفان اسلامى از دیدگاه استاد مصباح یزدی»، وبسایت پرتال جامع علومانسانی.]</ref> و از رعایتنکردن قواعد<ref>[https://hamrahetam.com/%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AE%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%AA/ «مفهوم روانشناسی خجالت چیست؟» وبسایت مشاورۀ روانشناسی.]</ref> در موقعیتهای اجتماعی یا در مواجهه با وظایف و مسئولیتهای خاص ریشه میگیرد؛<ref>[https://ziresefr.org/what-is-shame-its-definition-causes-symptoms-complications-and-treatment/ مددی، «خجالت چیست؟ تعریف، دلایل، نشانهها، عوارض و درمان آن»، وبسایت آموزشگاه زیر صفر.]</ref> اما خجالت در افراد نابالغ، از سبک واکنش عاطفی او به محیط ناشی میشود که کودکان خجالتی، در یافتن دوستان جدید و شجاعت ابراز خود در تعاملات اجتماعی مشکل دارند.<ref>[https://maroom.org/11374/be-ashamed/ مقدم، «خجالت کشیدن چه عوارضی دارد؟»، وبسایت مرکز آمایش روانشناسی و مشاوره.]</ref> والدین نقش مهم در چگونگی ایجاد وجدان و [[اخلاق]] در کودکان و [[تربیت]] و [[نظمپذیری اجتماعی]] و شکلگیری خجالت در آنان دارند. بدینجهت، کودکان خجالتی که با مقایسه و تحقیر از سوی والدین رو بهرو بوده اند، از سرزنش خود به خاطر زیر پاگذاشتن [[قوانین اجتماعی]] ناراحت میشوند.<ref>[https://maroom.org/11374/be-ashamed/ مقدم، «خجالت کشیدن چه عوارضی دارد؟»، وبسایت مرکز آمایش روانشناسی و مشاوره؛] [https://www.isna.ir/news/1404082414626/%D9%85%D9%82%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D9%87-%D9%88-%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D8%B1-%D8%B1%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%AE%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%AA%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86 «ایزدپناه، «مقایسه و تحقیر، ریشۀ خجالتیشدن کودکان»، وبسایت خبر گزاری دانشجویان ایران (ایسنا).]</ref> | ||
== خجالت | == تأثیر خجالت در سبک زندگی انسانی == | ||
خجالت | خجالت، یک پدیدۀ فرهنگی است که در جوامع مختلف، معانی و اشکال متفاوتی دارد. در برخی فرهنگها، خجالت به عنوان یک فضیلت و نشاندهندۀ احترام و تواضع تلقی میشود. در حالی که در فرهنگهای دیگر، ممکن است بهعنوان یک مانع برای پیشرفت و موفقیت در نظر گرفته شود. | ||
پسندیدگی و ناپسندیدگی خجالت بهعنوان یکاحساس پیچیده و چند وجهی، به خصوصیتها و آثار نیک یا بد آن در سبکزندگی اجتماعی بستگی دارد؛ بدینجهت، خجالت به دو گونۀ پسندیده و نکوهیده تقسیم میشود.<ref>[https://marifat.nashriyat.ir/sites/marifat.nashriyat.ir/files/article-files/1_47.pdf مصباح یزدی، «پیراستگی مؤمنان راستین از ریا و خجالت نکوهیده»، ش11، بهمن 1397ش، ص9 - 10.]</ref> | |||
==== '''خجالت پسندیده''' ==== | ==== '''خجالت پسندیده''' ==== | ||
