شریف عظیمی (بحث | مشارکتها) |
شریف عظیمی (بحث | مشارکتها) جزبدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۶۵: | خط ۶۵: | ||
== تأثیر خجالت در سبک زندگی انسانی == | == تأثیر خجالت در سبک زندگی انسانی == | ||
خجالت یکاحساس پیچیده و چند وجهی است که پسندیدگی و ناپسندیدگی آن به خصوصیتها و آثار نیک یا بد آن در سبکزندگی اجتماعی بستگی دارد. خجالت در فرهنگ اسلامی، فضیلت و نشاندهندۀ احترام و تواضع تلقی میشود.<ref>مصباح یزدی، سجادههای سلوک، 1390ش، ج1، ص100.</ref> در حالیکه در فرهنگهای دیگر، ممکن است بهعنوان یکمانع برای پیشرفت و موفقیت در نظر گرفته شود.<ref>ميدلتون موز، ''روانشناسي شرم و گناه''، ترجمه شهلا ارژنگ، 1373ش، ص28.</ref> بدینجهت، خجالت به دو گونۀ پسندیده و نکوهیده تقسیم میشود.<ref>[https://marifat.nashriyat.ir/sites/marifat.nashriyat.ir/files/article-files/1_47.pdf مصباح یزدی، «پیراستگی مؤمنان راستین از ریا و خجالت نکوهیده»، ش11، بهمن 1397ش، ص9 - 10.]</ref> | |||
=== '''خجالت پسندیده''' === | |||
خجالت پسندیده، زمانی احساس میشود که فرد از رفتاری نامناسب یا مغایر با اصول اخلاقی در محیط اجتماعی پشیمان میشود.<ref>[https://marifat.nashriyat.ir/sites/marifat.nashriyat.ir/files/article-files/1_47.pdf مصباح یزدی، «پیراستگی مؤمنان راستین از ریا و خجالت نکوهیده»، ش11، بهمن 1397ش، ص10.]</ref> | |||
==== | ==== ریشۀ خجالت پسندیده ==== | ||
مقایسۀ خودآگاهانۀ خود بهعنوان یکفرد صاحب کرامت و آبرو با دیگران در موقعیتهای اجتماعی، روابط فردی یا در مواجهه با وظایف و مسئولیت های خاص است که بداند دیگران به نقص او پی برده اند.<ref>[https://khalili.tth.ir/post/184175/%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%AE%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%AA-%DA%A9%D8%B4%DB%8C%D8%AF%D9%86-%D9%88-%DA%A9%D9%85-%D8%B1%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA خلیلی، «عامل خجالت کشیدن و کمرویی در چیست؟» وبسایت اطلاع رسانی حجت الاسلام مجید خلیلی؛] [https://ziresefr.org/what-is-shame-its-definition-causes-symptoms-complications-and-treatment/ مددی، «خجالت چیست؟ تعریف، دلایل، نشانهها، عوارض و درمان آن»، وبسایت آموزشگاه زیر صفر؛] [https://ensani.ir/fa/article/67389/%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%88-%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%89-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D8%AD-%DB%8C%D8%B2%D8%AF%DB%8C «اخلاق و عرفان اسلامى از دیدگاه استاد مصباح یزدی»، وبسایت پرتال جامع علومانسانی.]</ref> | |||
==== | ==== نمونه هایی از خجالت پسندیده ==== | ||
#خجالت کشیدن از مردم پساز ارتکاب رفتارهای ناشایست. | #خجالت کشیدن از مردم پساز ارتکاب رفتارهای ناشایست. | ||
#خجالت کشیدن بهمفهوم شرمکردن از خدا و فرشتگان بهدلیل انجام عملی خلاف فرمان الهی در خلوت.<ref>[https://marifat.nashriyat.ir/sites/marifat.nashriyat.ir/files/article-files/1_47.pdf مصباح یزدی، «پیراستگی مؤمنان راستین از ریا و خجالت نکوهیده»، ش11، بهمن 1397ش، ص10؛] [https://mesbahyazdi.ir/node/2225/%D8%AF%D8%B1%D8%B3%E2%80%8C%D8%A8%DB%8C%D8%B3%D8%AA%E2%80%8C%D9%88%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85%D8%A8%D8%AD%D8%AB%D9%89-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D9%86-%D8%AD%DB%8C%D8%A7 «بحثى پیرامون حیا»، پایگاه اطلاعرسانی آثار آیتالله مصباح یزدی.]</ref> | #خجالت کشیدن بهمفهوم شرمکردن از خدا و فرشتگان بهدلیل انجام عملی خلاف فرمان الهی در خلوت.<ref>[https://marifat.nashriyat.ir/sites/marifat.nashriyat.ir/files/article-files/1_47.pdf مصباح یزدی، «پیراستگی مؤمنان راستین از ریا و خجالت نکوهیده»، ش11، بهمن 1397ش، ص10؛] [https://mesbahyazdi.ir/node/2225/%D8%AF%D8%B1%D8%B3%E2%80%8C%D8%A8%DB%8C%D8%B3%D8%AA%E2%80%8C%D9%88%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85%D8%A8%D8%AD%D8%AB%D9%89-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D9%86-%D8%AD%DB%8C%D8%A7 «بحثى پیرامون حیا»، پایگاه اطلاعرسانی آثار آیتالله مصباح یزدی.]</ref> | ||
==== آثار مثبت خجالت در جامعه ==== | |||
# انفعال شدید در درون | # کاهش گناه و فحشاء: خجالت میتواند از بروز رفتارهای ناپسند و گناه آلود در جامعه جلوگیری کند؛ زیرا انفعال شدید در درون انسان، موجب پشیمانی و استغفار وی از رفتار ناشایست میشود.<ref>[https://marifat.nashriyat.ir/sites/marifat.nashriyat.ir/files/article-files/1_47.pdf مصباح یزدی، «پیراستگی مؤمنان راستین از ریا و خجالت نکوهیده»، ش11، بهمن 1397ش، ص10.]</ref> | ||
# | # تنظیم رفتار اجتماعی:<ref>[https://jibm.ut.ac.ir/article_86551_9152bf2386deb0bc529f20c8a1705f5b.pdf محمدی ودیگران، «شناسایی عوامل مؤثر برخجالت از برند مصرف کننده»، ش4، 1400ش، ص914.]</ref> خجالت موجب نظمدهی به روابط اجتماعی و پذیرش عمومی فرد در جامعه میشود.<ref>[https://hamrahetam.com/%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AE%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%AA/ «مفهوم روانشناسی خجالت چیست؟» وبسایت مشاوره روانشناسی.]</ref> بدینجهت، با تأکید بر حفظ حریم، سبب ترویج ادب و احترام، حفظ ارزشهای اخلاقی و تقویت روابط اجتماعی شده و از ارتکاب رفتارهای دلبخواهانه و خجالت آور در سبک زندگی اجتماعی جلوگیری میکند<ref>[https://hamrahetam.com/%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AE%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%AA/ «مفهوم روانشناسی خجالت چیست؟» وبسایت مشاوره روانشناسی.]</ref> | ||
=== خجالت ناپسند === | |||
خجالت ناپسند، یک واکنش روانی غیرضروری و بیاساس است که معمولاً تحت تاثیر عوامل بیرونی شکل میگیرد.<ref>[https://www.porseman.com/article/%D8%AD%D9%8A%D8%A7-%D9%88-%D8%AE%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%8A%D9%86/12627 «حیا و خجالت در دین»، وبسایت پرسمان دانشگاهیان؛] [https://namaz.valiasr-aj.com/include/VIEW.php?bankname=LIBLIST&RADIF=0000017667 «حیا»، وبسایت دانشنامۀ نماز.]</ref> این نوع خجالت میتواند به اختلالات روانشناختی مانند اضطراب اجتماعی منجر شود.<ref>[https://sid.ir/paper/896757/fa#downloadbottom کاظمی سیرکانه و دیگران، «احساس شرم و اضطراب اجتماعی: نقش میانجی خود ارزیابی منفی از عملکرد اجتماعی»، ش12، 1396ش، ص 1370.]</ref> | |||
==== ریشۀ خجالت ناپسند ==== | |||
#فرضکردن ضعف و نقص غیر واقعی برای خود | #فرضکردن ضعف و نقص غیر واقعی برای خود | ||
#خود کمبینی و پایین بودن اعتماد بهنفس.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/67389/%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%88-%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%89-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D8%AD-%DB%8C%D8%B2%D8%AF%DB%8C «اخلاق و عرفان اسلامى از دیدگاه استاد مصباح یزدی»، وبسایت پرتال جامع علومانسانی.]</ref> | #خود کمبینی و پایین بودن اعتماد بهنفس.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/67389/%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%88-%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%89-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D8%AD-%DB%8C%D8%B2%D8%AF%DB%8C «اخلاق و عرفان اسلامى از دیدگاه استاد مصباح یزدی»، وبسایت پرتال جامع علومانسانی.]</ref> | ||
==== | ==== نمونه هایی از خجالت ناپسند ==== | ||
خجالت از انجام عمل نیک یا رفتارهای غیر مذموم همانند خجالتکشیدن از کسب علم، پوشیدن حجاب یا بیان یکسخن منطقی در یکجمع.<ref>[https://marifat.nashriyat.ir/sites/marifat.nashriyat.ir/files/article-files/1_47.pdf مصباح یزدی، «پیراستگی مؤمنان راستین از ریا و خجالت نکوهیده»، ش11، بهمن 1397ش، ص10؛] [https://www.shahrekhabar.com/news/165924630044693 «تفاوت اصلی حیا با خجالت و کمرویی + حدیث»، وبسایت شهر خبر.]</ref> | خجالت از انجام عمل نیک یا رفتارهای غیر مذموم همانند خجالتکشیدن از کسب علم، پوشیدن حجاب یا بیان یکسخن منطقی در یکجمع.<ref>[https://marifat.nashriyat.ir/sites/marifat.nashriyat.ir/files/article-files/1_47.pdf مصباح یزدی، «پیراستگی مؤمنان راستین از ریا و خجالت نکوهیده»، ش11، بهمن 1397ش، ص10؛] [https://www.shahrekhabar.com/news/165924630044693 «تفاوت اصلی حیا با خجالت و کمرویی + حدیث»، وبسایت شهر خبر.]</ref> | ||
==== آثار منفی خجالت ==== | |||
# ترس از رویارویی با ضعفها و شرم کردن از انجام کارهای نیک.<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/165924630044693 «تفاوت اصلی حیا با خجالت و کمرویی + حدیث»، وبسایت شهر خبر.]</ref> | # ترس از رویارویی با ضعفها و شرم کردن از انجام کارهای نیک.<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/165924630044693 «تفاوت اصلی حیا با خجالت و کمرویی + حدیث»، وبسایت شهر خبر.]</ref> | ||
# بازماندن انسان از تلاش برای بهبود عیبها و کاستیها و درنتیجه، مبتلا شدن او به عیبهای بالاتر.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/67389/%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%88-%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%89-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D8%AD-%DB%8C%D8%B2%D8%AF%DB%8C «اخلاق و عرفان اسلامى از دیدگاه استاد مصباح یزدی»، وبسایت پرتال جامع علومانسانی؛] [https://ensani.ir/fa/article/501204/%D8%B1%D8%A7%D9%87%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4-%D8%AE%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%AA-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%A8%D8%AA%D8%AF%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D9%88-%D8%AA%D8%AD%D8%B5%DB%8C%D9%84-%D8%A2%D9%86%D9%87%D8%A7 رضایی و دیگران، «راهکارهای کاهش خجالت کودکان دورۀ ابتدایی وتأثیر آن بر تمرکز وتحصیل آنها»، ش10، بهار 1401ش، ص493.]</ref> | # بازماندن انسان از تلاش برای بهبود عیبها و کاستیها و درنتیجه، مبتلا شدن او به عیبهای بالاتر.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/67389/%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%88-%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%89-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D8%AD-%DB%8C%D8%B2%D8%AF%DB%8C «اخلاق و عرفان اسلامى از دیدگاه استاد مصباح یزدی»، وبسایت پرتال جامع علومانسانی؛] [https://ensani.ir/fa/article/501204/%D8%B1%D8%A7%D9%87%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4-%D8%AE%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%AA-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%A8%D8%AA%D8%AF%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D9%88-%D8%AA%D8%AD%D8%B5%DB%8C%D9%84-%D8%A2%D9%86%D9%87%D8%A7 رضایی و دیگران، «راهکارهای کاهش خجالت کودکان دورۀ ابتدایی وتأثیر آن بر تمرکز وتحصیل آنها»، ش10، بهار 1401ش، ص493.]</ref> | ||
# | # انزوا و گوشه گیری: خجالت بیش از حد، میتواند فرد را از حضور در جامعه، مشارکت و تعامل با دیگران و در نتیجه، دستیابی به اهداف باز دارد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/67389/%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%88-%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%89-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D8%AD-%DB%8C%D8%B2%D8%AF%DB%8C «اخلاق و عرفان اسلامى از دیدگاه استاد مصباح یزدی»، وبسایت پرتال جامع علومانسانی؛] [https://ensani.ir/fa/article/501204/%D8%B1%D8%A7%D9%87%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4-%D8%AE%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%AA-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%A8%D8%AA%D8%AF%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D9%88-%D8%AA%D8%AD%D8%B5%DB%8C%D9%84-%D8%A2%D9%86%D9%87%D8%A7 رضایی و دیگران، «راهکارهای کاهش خجالت کودکان دوره ابتدایی وتأثیر آن بر تمرکز وتحصیل آنها»، ش10، بهار 1401ش، ص493.]</ref> | ||
# محرومیت از فرصتها و کمالات و آسیب به رشد و تکامل انسان.<ref>[https://namaz.valiasr-aj.com/include/VIEW.php?bankname=LIBLIST&RADIF=0000017667 «حیا»، وبسایت دانشنامۀ نماز.]</ref> | # محدودیت در پیشرفت: محرومیت از فرصتها و کمالات و آسیب به رشد و تکامل انسان.<ref>[https://namaz.valiasr-aj.com/include/VIEW.php?bankname=LIBLIST&RADIF=0000017667 «حیا»، وبسایت دانشنامۀ نماز.]</ref> | ||
# مشکلات روانی همچون احساس تنهایی، اضطراب و افسردگی<ref>[https://ziresefr.org/what-is-shame-its-definition-causes-symptoms-complications-and-treatment/ مددی، «خجالت چیست؟ تعریف، دلایل، نشانه ها، عوارض و درمان آن»، وبسایت آموزشگاه زیر صفر.]</ref> | # اختلالات روانی و اجتماعی: مشکلات روانی همچون احساس تنهایی، اضطراب و افسردگی یا مشکلات و سوء تفاهم در روابط اجتماعی.<ref>[https://ziresefr.org/what-is-shame-its-definition-causes-symptoms-complications-and-treatment/ مددی، «خجالت چیست؟ تعریف، دلایل، نشانه ها، عوارض و درمان آن»، وبسایت آموزشگاه زیر صفر.]</ref> | ||
==== بدترین نوع خجالت ==== | ==== بدترین نوع خجالت ==== | ||
