بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۴: خط ۴:


== '''تاریخچۀ تجزیۀ ایران''' ==
== '''تاریخچۀ تجزیۀ ایران''' ==
ایران در طول تاریخ سرزمین گسترده بوده که بخش‌های وسیعی از [[آسیای غربی]]، [[قفقاز]] و [[آسیای مرکزی]] را دربر می‌گرفت و در منابع تاریخی از آن با عنوان «[[ایران بزرگ]]» یاد شده است. ایران کنونی تنها بخشی از این قلمرو تاریخی به شمار می‌رود که در دوره‌های مختلف، به‌ویژه در چند قرن اخیر، بر اثر جنگ‌ها، معاهدات و مداخلات قدرت‌های خارجی دچار تغییرات مرزی شده است.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/70792/%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B6%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 میرسنجری، «سرزمین‌های جداشده و تهدید تمامیت ارضی ایران»، وب‌سایت تابناک.]</ref>
ایران در طول تاریخ سرزمین گسترده بوده که بخش‌های وسیعی از [[آسیای غربی]]، [[قفقاز]] و [[آسیای مرکزی]] را دربر می‌گرفت و در منابع تاریخی از آن با عنوان «[[ایران بزرگ]]» یاد شده است. ایران کنونی تنها بخشی از این قلمرو تاریخی به شمار می‌رود که در دوره‌های مختلف، به‌ویژه در چند قرن اخیر، بر اثر جنگ‌ها، معاهدات و مداخلات قدرت‌های خارجی دچار تغییرات مرزی شده است.<ref group="دیدگاه">این قسمت نیازمند منبع است</ref>


=== • '''دورۀ قاجار: جدایی بخش‌های گسترده از ایران''' ===
=== • '''دورۀ قاجار: جدایی بخش‌های گسترده از ایران''' ===
خط ۱۱۸: خط ۱۱۸:


== '''موانع''' '''تجزیه ایران''' <ref group="دیدگاه">به اهتمام نظام به عدالت اجتماعی، شکل گیری دولت ملت و تبدیل شدن گفتمان قومی به گفتمان هویت ملی و مذهبی به امت واحده هم توجه شود.</ref> ==
== '''موانع''' '''تجزیه ایران''' <ref group="دیدگاه">به اهتمام نظام به عدالت اجتماعی، شکل گیری دولت ملت و تبدیل شدن گفتمان قومی به گفتمان هویت ملی و مذهبی به امت واحده هم توجه شود.</ref> ==
[[انسجام ملی]] و بافت درهم‌تنیدۀ [[جامعه ایرانی|جامعۀ ایرانی]] از مهم‌ترین موانع در برابر طرح‌های تجزیه‌طلبانه به‌ شمار می‌آیند. اقوام گوناگون ایرانی طی قرن‌ها در کنار یکدیگر زیسته و از طریق پیوندهای فرهنگی و ازدواج‌های بین‌قومی، جامعه‌ای یکپارچه ساخته‌اند که تفکیک آن ناممکن است.<ref>[https://www.isna.ir/news/1404062313628/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%87%D9%85-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%86%D8%AF هوشنگی، «چرا مخالفان جمهوری اسلامی هم با تجزیه ایران مخالفند؟»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> افزون بر این پیوندهای عمیق معنوی و مذهبی، به‌ویژه محبت به [[اهل‌بیت]]، روحی واحد را در کالبد ملت ایران دمیده است.<ref>[https://farhikhtegandaily.com/news/74824/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%DB%B2-%D9%82%D8%B1%D9%86-%D8%AA%D9%88%D8%B7%D8%A6%D9%87-%D8%AA%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86/ ولایتی، «روایت تاریخی ۲ قرن توطئه تجزیه ایران»، وب‌سایت روزنامه فرهیختگان.]</ref> حضور علمای آگاه و اقتدار حکومت مرکزی نیز در طول تاریخ به‌عنوان سدی در برابر نفوذ بیگانگان و حفظ تمامیت ارضی عمل کرده است.<ref>[https://farhikhtegandaily.com/news/74824/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%DB%B2-%D9%82%D8%B1%D9%86-%D8%AA%D9%88%D8%B7%D8%A6%D9%87-%D8%AA%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86/ ولایتی، «روایت تاریخی ۲ قرن توطئه تجزیه ایران»، وب‌سایت روزنامه فرهیختگان.]</ref>
انسجام ملی و بافت درهم‌تنیدۀ جامعهٔ ایرانی از جمله عواملی دانسته شده است که امکان بروز یا موفقیت جریان‌های تجزیه‌طلبانه را محدود می‌کند. اقوام مختلف ایران طی قرن‌ها در کنار یکدیگر زیسته و در اثر تعاملات فرهنگی، اقتصادی و ازدواج‌های میان‌قومی، شبکه‌ای گسترده از پیوندهای اجتماعی ایجاد کرده‌اند که به شکل‌گیری هویتی مشترک در کنار هویت‌های محلی انجامیده است.<ref>[https://www.isna.ir/news/1404062313628/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%87%D9%85-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%86%D8%AF هوشنگی، «چرا مخالفان جمهوری اسلامی هم با تجزیه ایران مخالفند؟»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
 
برخی پژوهشگران همچنین به نقش پیوندهای دینی و فرهنگی مشترک، به‌ویژه جایگاه تشیع و محبت به اهل‌بیت در میان بخش بزرگی از جامعهٔ ایران، در تقویت نوعی همبستگی فرامحلی اشاره کرده‌اند.<ref>[https://farhikhtegandaily.com/news/74824/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%DB%B2-%D9%82%D8%B1%D9%86-%D8%AA%D9%88%D8%B7%D8%A6%D9%87-%D8%AA%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86/ ولایتی، «روایت تاریخی ۲ قرن توطئه تجزیه ایران»، وب‌سایت روزنامه فرهیختگان.]</ref> در کنار این عوامل، حضور نهادهای دینی و نقش‌آفرینی علمای مذهبی در مقاطع مختلف تاریخی، و نیز اقتدار حکومت مرکزی در حفظ یکپارچگی سرزمینی، از دیگر عوامل بازدارندهٔ تجزیه‌طلبی در ایران دانسته شده است.<ref>[https://farhikhtegandaily.com/news/74824/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%DB%B2-%D9%82%D8%B1%D9%86-%D8%AA%D9%88%D8%B7%D8%A6%D9%87-%D8%AA%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86/ ولایتی، «روایت تاریخی ۲ قرن توطئه تجزیه ایران»، وب‌سایت روزنامه فرهیختگان.]</ref>
 
از سوی دیگر، برخی مطالعات بر نقش سیاست‌های دولت در تقویت همبستگی ملی تأکید کرده‌اند. در این دیدگاه، توجه به عدالت اجتماعی، توسعهٔ منطقه‌ای و مشارکت سیاسی اقوام مختلف می‌تواند زمینه‌های نارضایتی قومی را کاهش دهد و به تقویت مفهوم «دولت–ملت» در ایران کمک کند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/Fa/news/10941/%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%88%D8%A7%D8%AD%D8%AF-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF%DB%8C «اقوام ایرانی و ماجرای هویت واحد ملی در گفت و گو با دکتر حمید احمدی»، وب‌سایت مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی.]</ref> همچنین شماری از پژوهشگران معتقدند که در دورهٔ معاصر، بخشی از گفتمان‌های قومی در چارچوب هویت‌های فراگیرتر ملی و مذهبی، از جمله مفهوم «امت واحده»، بازتعریف شده‌اند.[۱۸]


== '''اقدامات تجزیه‌طلبانه پس از پیروزی انقلاب اسلامی''' ==
== '''اقدامات تجزیه‌طلبانه پس از پیروزی انقلاب اسلامی''' ==