ترور مسئولین جمهوری اسلامی ایران: تفاوت میان نسخه‌ها

حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
خط ۵: خط ۵:


== تاریخچه ==
== تاریخچه ==
نخستین ترور بعد از پیروزی انقلاب اسلامی 3 اردیبهشت 1358ش رخ‌داد و طی آن محمدولی قرنی، رییس ستاد کل ارتش وقتت، توسط گروه فرقان در حیاط منزلش به کشته شد. وی پیش از انقلاب مدت زیادی به‌دلیل فعالیت‌های انقلابی خود به زندان افتاد و پس از پیروزی انقلاب با حکم امام‌خمینی به‌عنوان نخستین فرمانده ارتش جمهوری اسلامی ایران منصوب شد.<ref>[https://www.isna.ir/news/1403102920810/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%87%D9%85%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «بازخوانی مهمترین ترورها پس از پیروزی انقلاب اسلامی»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> بعد از آن ترورها در سه گروه اصلی ادامه پیدا کرد: گروه اول شخصیت‌های کلیدی نظام مانند سیدمحمد بهشتی و محمدعلی رجایی بودند. گروه دوم شخصیت‌های شناخته‌شده اما رده پایین‌تر مانند امامان جمعه در نقاط مختلف کشور را در می‌گرفت. سوم ترورهای بی‌هدف و کشتار عموم مردم را در سراسر کشور شامل می‌شد.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/7878788/%D9%81%D8%AC%DB%8C%D8%B9%E2%80%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%87%D9%87-%DB%B6%DB%B0-%D8%AE%D9%88%D9%86%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B3%D8%A7%D8%AF-%D9%88-%D8%AA%DA%A9%D9%81%DB%8C%D8%B1%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7 «فجیع‌ترین ترورهای بعد از انقلاب در ایران/ از دهه ۶۰ خونین تا اقدامات تروریستی موساد و تکفیری‌ها»، وب‌باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>
نخستین ترور بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران 3 اردیبهشت 1358ش رخ‌داد و طی آن محمدولی قرنی، رییس ستاد کل ارتش وقتت، توسط گروه فرقان در حیاط منزلش کشته شد. وی پیش از انقلاب مدت زیادی به‌دلیل فعالیت‌های انقلابی خود به زندان افتاد و پس از پیروزی انقلاب با حکم امام‌خمینی به‌عنوان نخستین فرمانده ارتش جمهوری اسلامی ایران منصوب شد.<ref>[https://www.isna.ir/news/1403102920810/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%87%D9%85%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «بازخوانی مهمترین ترورها پس از پیروزی انقلاب اسلامی»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> بعد از آن نیز ترورهای مسئولین نظام<ref>[https://www.habilian.ir/fa/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%DB%B4%DB%B5-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8Chtml «مروری بر تاریخچه ۴۵ سال ترور در جمهوری اسلامی»، وب‌سایت هابلیان.]</ref> تا 1404ش توسط گروه‌ها، اسراییل و آمریکا ادامه پیدا کرده<ref name="BBC death">{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t|work=BBC|date=2026-02-28|title=Trump says Iran's Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei is dead after US-Israeli strikes}}</ref> و مجموع کشته‌شدگان ترور، اعم از مسئولان و غیر مسئولان، ۲۳ هزار و ۳۲ نفر جمع‌بندی و ثبت شده است.<ref>[https://www.iribnews.ir/fa/news/5554913/%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%B4%D9%87%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%DB%B2%DB%B3-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D9%81%D8%B1-%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA «تعداد شهدای ترور کشور از ۲۳ هزار نفر گذشت»، خبرگزاری صدا و سیما.]</ref> بنابر اسناد موجود اوج این ترورها در دهه 1360ش رخداده است.<ref>[https://www.isna.ir/news/1403102920810/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%87%D9%85%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «بازخوانی مهمترین ترورها پس از پیروزی انقلاب اسلامی»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>  
 


== عوامل ترور ==
تروریسم در ایران توسط حکومت پهلوی و گروه‌های دست نشانده آمریکا گسترش یافت. به نوشته برخی منابع حدود 35 گروه تروریستی در ایران شکل گرفت.<ref>فضل‌زرندی و ابراهیمی، «دیدگاه آیت‌الله خامنه‌ای پیرامون تروریسم دولتی آمریکا و ترور شخصیت‌های جهان اسلام»،  1402ش، ص323.</ref>
تروریسم در ایران توسط حکومت پهلوی و گروه‌های دست نشانده آمریکا گسترش یافت. به نوشته برخی منابع حدود 35 گروه تروریستی در ایران شکل گرفت.<ref>فضل‌زرندی و ابراهیمی، «دیدگاه آیت‌الله خامنه‌ای پیرامون تروریسم دولتی آمریکا و ترور شخصیت‌های جهان اسلام»،  1402ش، ص323.</ref>


خط ۷۵۸: خط ۷۵۸:
* برجی، یعقوب‌علی، پژوهشی فقهی حقوق درباره ترور و دفاع مشروع، قم، نشر زمزم هدایت، ۱۳۸۶ش،
* برجی، یعقوب‌علی، پژوهشی فقهی حقوق درباره ترور و دفاع مشروع، قم، نشر زمزم هدایت، ۱۳۸۶ش،


* «تعداد شهدای ترور کشور از ۲۳ هزار نفر گذشت»، خبرگزاری صدا و سیما، تاریخ درج مطلب: 8 شهریور 1404ش.
* حاتمی، بهادر، «خوانش اسلام از ترور و تروریسم، واکاوی واژگان معادل»، در خردنامه، شماره ۱۴، ۱۳۹۴ش.
* حاتمی، بهادر، «خوانش اسلام از ترور و تروریسم، واکاوی واژگان معادل»، در خردنامه، شماره ۱۴، ۱۳۹۴ش.
* شیرعلی‌نیا، جعفر، روایتی از زندگی و زمانه هاشمی رفسنجانی، نشر سایان، ۱۳۹۵ش.
* شیرعلی‌نیا، جعفر، روایتی از زندگی و زمانه هاشمی رفسنجانی، نشر سایان، ۱۳۹۵ش.
خط ۷۶۴: خط ۷۶۵:
* «فجیع‌ترین ترورهای بعد از انقلاب در ایران/ از دهه ۶۰ خونین تا اقدامات تروریستی موساد و تکفیری‌ها»، وب‌باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: 12 شهریور 1400ش.
* «فجیع‌ترین ترورهای بعد از انقلاب در ایران/ از دهه ۶۰ خونین تا اقدامات تروریستی موساد و تکفیری‌ها»، وب‌باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: 12 شهریور 1400ش.
* فضل‌زرندی، فهیمه و ابراهیمی، علی‌رضا، «دیدگاه آیت‌الله خامنه‌ای پیرامون تروریسم دولتی آمریکا و ترور شخصیت‌های جهان اسلام»، مجلۀ پژوهش‌های انقلاب اسلامی، شماره 49، 1402ش.
* فضل‌زرندی، فهیمه و ابراهیمی، علی‌رضا، «دیدگاه آیت‌الله خامنه‌ای پیرامون تروریسم دولتی آمریکا و ترور شخصیت‌های جهان اسلام»، مجلۀ پژوهش‌های انقلاب اسلامی، شماره 49، 1402ش.
* «مروری بر تاریخچه ۴۵ سال ترور در جمهوری اسلامی»، وب‌سایت هابلیان، تاریخ درج مطلب: 9 اسفند 1403ش.
* "Trump says Iran's Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei is dead after US-Israeli strikes". ''BBC''. 2026-02-28.