ترور مسئولین جمهوری اسلامی ایران: تفاوت میان نسخه‌ها

حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
ترور مسئولین جمهوری اسلامی ایران؛ کشتن افراد دارای سمت نظامی، قضایی یا سیاسی در نظام جمهوری اسلامی توسط گروه‌های تروریستی.
ترور مسئولین جمهوری اسلامی ایران؛ کشتن افراد دارای سمت نظامی، انتظامی، قضایی، علمی و سیاسی در نظام جمهوری اسلامی توسط گروه‌های تروریستی داخلی، اسراییل و آمریکا.


ترور مسئولان جمهوری اسلامی ایران، مجموعه‌ای از اقدامات خشونت‌آمیز سازمان‌یافته است که از نخستین ماه‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی آغاز شد و تاکنون در سه مرحله ادامه یافته است. این اقدامات ابتدا توسط گروه‌های تروریستی داخلی از جمله فرقان و سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و در سال‌های اخیر به‌طور مستقیم توسط اسراییل و ایالات متحده آمریکا صورت گرفته است. طیف گسترده‌ای از شخصیت‌های عالی‌رتبه سیاسی، نظامی، قضایی و علمی از جمله رئیس‌جمهور، نخست‌وزیر، رئیس قوه قضاییه، فرماندهان ارشد نظامی، دانشمندان هسته‌ای و در نهایت رهبر جمهوری اسلامی هدف این ترورها قرار گرفته‌اند. تحلیلگران بر این باورند که این اقدامات با اهدافی همچون ایجاد خلأ مدیریتی، تضعیف پشتوانه‌های فکری نظام، ایجاد ناامنی و مهار گسترش انقلاب اسلامی طراحی شده‌ است. با این حال، به نظر تحلیلگران ترورها پیامدهایی معکوس نسبت به اهداف عاملان به همراه داشته است. پژوهشگران افشای ماهیت مخالفان و تغییر افکار عمومی به نفع نظام، تبدیل قربانیان به نمادهای ماندگار ملی، کارآمدی ساختار نهادی لایه‌ای در پر کردن سریع جایگاه‌های خالی، تقویت انسجام اجتماعی و اراده جمعی و ناتوانی راهبردی دشمن در رویارویی نظامی را بخشی از این پیامدهای این ترورها می‌دانند.
ترور مسئولان جمهوری اسلامی ایران، مجموعه‌ای از اقدامات خشونت‌آمیز سازمان‌یافته است که از نخستین ماه‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی آغاز شد و تاکنون در سه مرحله ادامه یافته است. این اقدامات ابتدا توسط گروه‌های تروریستی داخلی از جمله فرقان و سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و در سال‌های اخیر به‌طور مستقیم توسط اسراییل و ایالات متحده آمریکا صورت گرفته است. طیف گسترده‌ای از شخصیت‌های عالی‌رتبۀ سیاسی، نظامی، قضایی و علمی از جمله رئیس‌جمهور، نخست‌وزیر، رئیس قوه قضاییه، فرماندهان ارشد نظامی، دانشمندان هسته‌ای و در نهایت رهبر جمهوری اسلامی هدف این ترورها قرار گرفته‌اند. تحلیلگران بر این باورند که این اقدامات با اهدافی همچون ایجاد خلأ مدیریتی، تضعیف پشتوانه‌های فکری نظام، ایجاد ناامنی و مهار گسترش انقلاب اسلامی طراحی شده‌ است. با این حال، به نظر تحلیلگران ترورها پیامدهایی معکوس نسبت به اهداف عاملان به همراه داشته است. پژوهشگران افشای ماهیت مخالفان و تغییر افکار عمومی به نفع نظام، تبدیل قربانیان به نمادهای ماندگار ملی، کارآمدی ساختار نهادی لایه‌ای در پر کردن سریع جایگاه‌های خالی، تقویت انسجام اجتماعی و اراده جمعی و ناتوانی راهبردی دشمن در رویارویی نظامی را بخشی از این پیامدهای این ترورها می‌دانند.


== مفهوم‌شناسی ==
== مفهوم‌شناسی ==
واژۀ ترور برگرفته از واژهٔ فرانسوی Terreur، به‌معنای کشتن مخالفان سیاسی به‌صورت ناگهانی است.<ref>دهخدا، لغت‌نامه دهخدا، ذیل واژ، ترور، وب‌سایت واژه‌یاب.</ref> پژوهشگران ویژگی‌های اصلی ترور را توسل به زور و اقدامات خشونت‌آمیز برای ایجاد ترس، اقدام به‌صورت غیرمشروع، هدف‌گذاری بر اساس اهداف سیاسی و ایدئولوژیک و همچنین کسب یا حفظ قدرت دانسته‌اند.<ref>عبداللهی‌نژاد و عباس‌پور مقدم، «ترور از دیدگاه فقه»، 1390ش، ص۱۵۶.</ref> برخی از محققان واژۀ‌های ذکرشده در متون روایی مانند «فَتْک»، «اِغْتِیال»، «اِرْهاب» و «محاربه» را مترادف با مفهوم ترور می‌دانند.<ref>برجی، پژوهشی فقهی و حقوقی درباره ترور و دفاع مقدس، ۱۳۸۶ش، ص۲۸-۳۰؛ حاتمی، «خوانش اسلام از ترور و تروریسم، واکاوی واژگان معادل»، 1394ش، ص۸-۱۰.</ref> ترور مسئولان جمهوری اسلامی ایران نیز مجموعه‌ای از اقدامات خشونت‌آمیز سازمان‌یافته توسط گروه‌های تروریستی همچون فرقان و سازمان مجاهدین خلق توصیف شده است که با هدف حذف فیزیکی شخصیت‌های نظام اسلامی، ایجاد رعب و وحشت در جامعه و تخریب اماکن حساس دولتی انجام می‌شود.<ref>[https://www.isna.ir/news/1403102920810/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%87%D9%85%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «بازخوانی مهمترین ترورها پس از پیروزی انقلاب اسلامی»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
واژۀ ترور برگرفته از واژهٔ فرانسوی Terreur، به‌معنای کشتن مخالفان سیاسی به‌صورت ناگهانی است.<ref>دهخدا، لغت‌نامه دهخدا، ذیل واژ، ترور، وب‌سایت واژه‌یاب.</ref> پژوهشگران ویژگی‌های اصلی ترور را توسل به زور و اقدامات خشونت‌آمیز برای ایجاد ترس، اقدام به‌صورت غیر مشروع، هدف‌گذاری بر اساس اهداف سیاسی و ایدئولوژیک و همچنین کسب یا حفظ قدرت دانسته‌اند.<ref>عبداللهی‌نژاد و عباس‌پور مقدم، «ترور از دیدگاه فقه»، 1390ش، ص۱۵۶.</ref> برخی از محققان واژۀ‌های ذکرشده در متون روایی مانند «فَتْک»، «اِغْتِیال»، «اِرْهاب» و «محاربه» را مترادف با مفهوم ترور می‌دانند.<ref>برجی، پژوهشی فقهی و حقوقی درباره ترور و دفاع مقدس، ۱۳۸۶ش، ص۲۸-۳۰؛ حاتمی، «خوانش اسلام از ترور و تروریسم، واکاوی واژگان معادل»، 1394ش، ص۸-۱۰.</ref> ترور مسئولان جمهوری اسلامی ایران نیز مجموعه‌ای از اقدامات خشونت‌آمیز سازمان‌یافته توسط گروه‌های تروریستی همچون فرقان، سازمان مجاهدین خلق،<ref>[https://www.isna.ir/news/1403102920810/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%87%D9%85%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «بازخوانی مهمترین ترورها پس از پیروزی انقلاب اسلامی»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> اسراییل و آمریکا<ref>[https://www.habilian.ir/fa/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%9B-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D8%B2%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%DB%8C%D9%BE%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8Chtml دانشور محمدزادگان و شفیع‌زاده برمی، «ایران و آمریکا پس از انقلاب اسلامی؛ آمریکاستیزی و دیپلماسی تروریستی»، وب‌سایت هابلیان.]</ref> توصیف شده است که با هدف حذف فیزیکی شخصیت‌های نظام اسلامی، ایجاد رعب و وحشت در جامعه و تخریب اماکن حساس دولتی انجام می‌شود.<ref>[https://www.isna.ir/news/1403102920810/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%87%D9%85%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «بازخوانی مهمترین ترورها پس از پیروزی انقلاب اسلامی»، خبرگزاری ایسنا.]</ref><ref>[https://7sobh.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-12/605574-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%87%D9%87-%D8%AA%D8%A7-%D8%AF%D9%87%D9%87 «استمرار ترور از دهه ۶۰ تا دهه ۱۴۰۰»، وب‌سایت روزنامۀ 7 صبح.]</ref>


== تاریخچه ==
== تاریخچه ==
خط ۱۰: خط ۱۰:


* مرحله اول از ابتدای 1358ش آغاز شد و به‌طور عمده توسط گروه فرقان انجام می‌گرفت.<ref>[https://irdc.ir/fa/news/998/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-24-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «بازخوانی 24 ترور پس از پیروزی انقلاب اسلامی»، وب‌سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی.]</ref> نخستین ترور در 3 اردیبهشت 1358ش رخ‌داد و طی آن محمدولی قرنی، رییس ستاد کل ارتش وقت، توسط گروه فرقان در حیاط منزلش کشته شد. وی پیش از انقلاب مدت زیادی به‌دلیل فعالیت‌های انقلابی خود به زندان افتاد و پس از پیروزی انقلاب با حکم امام‌خمینی به‌عنوان نخستین فرمانده ارتش جمهوری اسلامی ایران منصوب شد.<ref name=":0">[https://www.isna.ir/news/1403102920810/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%87%D9%85%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «بازخوانی مهمترین ترورها پس از پیروزی انقلاب اسلامی»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> بعد از آن مرتضی مطهری، محمد مفتح و ترور نافرجام اکبر هاشمی رفسنجانی توسط گره فرقان انجام شد. این مرحله با دستگیری اعضای اصلی فرقان در دی ماه 1358ش خاتمه پیدا کرد.<ref>[https://fararu.com/fa/news/635711/%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%DA%A9%D8%A8%D8%B1-%DA%AF%D9%88%D8%AF%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87-%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87%DA%A9-%D9%81%D8%B1%D9%82%D8%A7%D9%86-%D8%AA%DB%8C%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%AF «روزی که اکبر گودرزی سرکرده گروهک فرقان تیرباران شد»، خبرگزاری فرارو.]</ref>
* مرحله اول از ابتدای 1358ش آغاز شد و به‌طور عمده توسط گروه فرقان انجام می‌گرفت.<ref>[https://irdc.ir/fa/news/998/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-24-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «بازخوانی 24 ترور پس از پیروزی انقلاب اسلامی»، وب‌سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی.]</ref> نخستین ترور در 3 اردیبهشت 1358ش رخ‌داد و طی آن محمدولی قرنی، رییس ستاد کل ارتش وقت، توسط گروه فرقان در حیاط منزلش کشته شد. وی پیش از انقلاب مدت زیادی به‌دلیل فعالیت‌های انقلابی خود به زندان افتاد و پس از پیروزی انقلاب با حکم امام‌خمینی به‌عنوان نخستین فرمانده ارتش جمهوری اسلامی ایران منصوب شد.<ref name=":0">[https://www.isna.ir/news/1403102920810/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%87%D9%85%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «بازخوانی مهمترین ترورها پس از پیروزی انقلاب اسلامی»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> بعد از آن مرتضی مطهری، محمد مفتح و ترور نافرجام اکبر هاشمی رفسنجانی توسط گره فرقان انجام شد. این مرحله با دستگیری اعضای اصلی فرقان در دی ماه 1358ش خاتمه پیدا کرد.<ref>[https://fararu.com/fa/news/635711/%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%DA%A9%D8%A8%D8%B1-%DA%AF%D9%88%D8%AF%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87-%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87%DA%A9-%D9%81%D8%B1%D9%82%D8%A7%D9%86-%D8%AA%DB%8C%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%AF «روزی که اکبر گودرزی سرکرده گروهک فرقان تیرباران شد»، خبرگزاری فرارو.]</ref>
* مرحله دوم توسط مجاهدین خلق پس از عزل بنی صدر از مقام ریاست‌جمهوری با ترور ناکام سیدعلی خامنه‌ای در 6 تیر 1360ش و  سپس ترور سیدمحمد بهشتی همراه 72 تن از یاران وی در 7 تیر 1360ش آغاز شد.<ref>[https://psri.ir/?id=fvyczcf4 «انفجار بمب در دفتر مرکزی حزب جمهوری­ اسلامی»، مؤسسۀ مطالعات و پژوهش‌های سیاسی.]</ref> ترور محمدعلی رجایی و باهنر و ترور امامان جمعه در دهۀ 60 و پس از پایان جنگ تحمیلی نیز با ترور  اسدالله لاجوردی و علی صیاد شیرازی در دهه 1370ش ادامه پیدا کرد. این ترورها توسط مجاهدین خلق و تحت هدایت اسراییل و آمریکا در دهۀ 1380ش برخی مسئولان هسته‌ای ایران را هدف قرار داد.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/571983/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%87%D9%85%DB%80-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «پرونده‌ای درباره همۀ ترورهای سیاسی تاریخ معاصر ایران»، خبر آنلاین.]</ref>  
* مرحله دوم توسط مجاهدین خلق پس از عزل بنی صدر از مقام ریاست‌جمهوری با ترور ناکام سیدعلی خامنه‌ای در 6 تیر 1360ش و  سپس ترور سیدمحمد بهشتی همراه 72 تن از یاران وی در 7 تیر 1360ش آغاز شد.<ref>[https://psri.ir/?id=fvyczcf4 «انفجار بمب در دفتر مرکزی حزب جمهوری­ اسلامی»، مؤسسۀ مطالعات و پژوهش‌های سیاسی.]</ref> ترور محمدعلی رجایی و باهنر و ترور امامان جمعه در دهۀ 60 و پس از پایان جنگ تحمیلی نیز با ترور  اسدالله لاجوردی و علی صیاد شیرازی در دهه 1370ش ادامه پیدا کرد. این ترورها توسط مجاهدین خلق و تحت هدایت اسراییل و آمریکا در دهۀ 1380ش برخی مسئولین هسته‌ای ایران را هدف قرار داد.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/571983/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%87%D9%85%DB%80-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «پرونده‌ای درباره همۀ ترورهای سیاسی تاریخ معاصر ایران»، خبر آنلاین.]</ref>  
* مرحلۀ سوم ترورهای مسئولین و فرماندهان ارشد جمهوری اسلامی با حملات تروریستی مستقیم اسراییل در 1404ش آغاز شد. ابتدا در 23 خرداد این سال در حملۀ شبانه که دولت جمهوری اسلامی ایران آن را تجاوز اسرائیل به آسمان مقدس ایران توصیف کرد، محمد باقری رییس ستاد مشترک ارتش، حسین سلامی فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و تعداد از دیگر از فرماندهان را کشتند<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1311256/%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%B3%D8%B1%D9%84%D8%B4%DA%A9%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%D8%AC%DB%8C-%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%C2%A0%DB%B7%DB%B8-%D9%86%D9%81%D8%B1-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D9%88-%DB%B3%DB%B2%DB%B9-%D8%AA%D9%86-%D9%85%D8%AC%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%DB%B6-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%85%D9%86%D8%AF-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84 «شهادت سرلشکر باقری، شهادت سردار حاجی زاده، شهادت سردار سلامی/ ۷۸ نفر شهید و ۳۲۹ تن مجروح/شهادت ۶ دانشمند هسته‌ای در حمله تروریستی اسرائیل»، وب‌سایت تابناک،.]</ref> و سپس در 9 اسفند 1404ش  آمریکا و اسراییل به‌صورت مشترک به ایران حمله کردند و سیدعلی خامنه‌ای رهبر دوم جمهوری اسلامی ایران را به همراه  جمعی از مسئولین نظامی و انظامی کشور ترور کردند.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1360387/%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1-%D9%88-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D9%88%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF «امام خامنه‌ای، رهبر و پیشوای شیعیان جهان به شهادت رسید»، وب‌سایت تابناک.]</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t|work=BBC|date=2026-02-28|title=Trump says Iran's Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei is dead after US-Israeli strikes}}</ref>
* مرحلۀ سوم ترورهای مسئولین و فرماندهان ارشد جمهوری اسلامی با حملات تروریستی مستقیم اسراییل در 1404ش آغاز شد. ابتدا در 23 خرداد این سال در حملۀ شبانه که دولت جمهوری اسلامی ایران آن را تجاوز اسرائیل به آسمان مقدس ایران توصیف کرد، محمد باقری رییس ستاد مشترک ارتش، حسین سلامی فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و تعداد از دیگر از فرماندهان را کشتند<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1311256/%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%B3%D8%B1%D9%84%D8%B4%DA%A9%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%D8%AC%DB%8C-%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%C2%A0%DB%B7%DB%B8-%D9%86%D9%81%D8%B1-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D9%88-%DB%B3%DB%B2%DB%B9-%D8%AA%D9%86-%D9%85%D8%AC%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%DB%B6-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%85%D9%86%D8%AF-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84 «شهادت سرلشکر باقری، شهادت سردار حاجی زاده، شهادت سردار سلامی/ ۷۸ نفر شهید و ۳۲۹ تن مجروح/شهادت ۶ دانشمند هسته‌ای در حمله تروریستی اسرائیل»، وب‌سایت تابناک،.]</ref> و سپس در 9 اسفند 1404ش  آمریکا و اسراییل به‌صورت مشترک به ایران حمله کردند و سیدعلی خامنه‌ای رهبر دوم جمهوری اسلامی ایران را به همراه  جمعی از مسئولین نظامی و انظامی کشور ترور کردند.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1360387/%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1-%D9%88-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D9%88%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF «امام خامنه‌ای، رهبر و پیشوای شیعیان جهان به شهادت رسید»، وب‌سایت تابناک.]</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t|work=BBC|date=2026-02-28|title=Trump says Iran's Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei is dead after US-Israeli strikes}}</ref>


خط ۲۷: خط ۲۷:


== روش‌های ترور ==
== روش‌های ترور ==
بر اساس گزارش‌های موجود، ترور شخصیت‌های سیاسی و مذهبی پس از پیروزی انقلاب اسلامی با روش‌های متنوعی انجام شده است. مهم‌ترین این روش‌ها عبارتند از: ترور با اسلحه کمری و سلاح گرم، ترور با رگبار مسلسل، انفجار بمب در محل استقرار، ترور با بمب‌های جاسازی‌شده در وسایل شخصی مانند ضبط صوت، انفجار مواد منفجره کارگذاری‌شده در ساختمان، ترور با نارنجین، ترور انتحاری با کمربند انفجاری، ترور با بمب‌های مغناطیسی چسبانده شده به خودرو، انفجار بمب در مسیر عبور، ترور با بمب‌های جاسازی‌شده در موتورسیکلت و ترور با چاقو.<ref>[https://www.isna.ir/news/1403102920810/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%87%D9%85%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «بازخوانی مهمترین ترورها پس از پیروزی انقلاب اسلامی»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
بر اساس گزارش‌های موجود، ترور شخصیت‌های سیاسی و مذهبی پس از پیروزی انقلاب اسلامی با روش‌های متنوعی انجام شده است. مهم‌ترین این روش‌ها عبارتند از: ترور با اسلحه کمری و سلاح گرم، ترور با رگبار مسلسل، انفجار بمب در محل استقرار، ترور با بمب‌های جاسازی‌شده در وسایل شخصی مانند ضبط صوت، انفجار مواد منفجره کارگذاری‌شده در ساختمان، ترور با نارنجک، ترور انتحاری با کمربند انفجاری، ترور با بمب‌های مغناطیسی چسبانده‌شده به خودرو، انفجار بمب در مسیر عبور، ترور با بمب‌های جاسازی‌شده در موتورسیکلت،  ترور با چاقو<ref>[https://www.isna.ir/news/1403102920810/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%87%D9%85%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «بازخوانی مهمترین ترورها پس از پیروزی انقلاب اسلامی»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> و بمباران منازل، محل کار و استراحت.<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/871130/%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D9%84%D8%B4%DA%A9%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D9%84%D8%B4%DA%A9%D8%B1-%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF-%D9%88-%DB%B6-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%85%D9%86%D8%AF-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%86%DB%8C%D9%88%D8%B2-%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%B4%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88%D8%AE%DB%8C%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%87%D8%AF%D9%81-%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B3%DA%A9%D9%88%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B4%D8%A7%D9%87%D8%AF%D9%87-%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B1-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D9%88-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D8%AD%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%DB%B5-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D9%88-%DB%B2%DB%B0-%D9%85%D8%AC%D8%B1%D9%88%D8%AD-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8%E2%80%8C%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D9%86%D8%A7%D8%B1%D9%85%DA%A9-%DB%B2-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D9%88-%DB%B6-%D9%85%D8%AC%D8%B1%D9%88%D8%AD-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%87-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%B1%D9%82%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%DB%B2%DB%B4-%D8%A8%D8%B9%D8%AB%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AC%D8%B1%D8%AF «آخرین جزییات از حملات بامداد امروز اسرائیل به ایران / ترور سرلشکر باقری، سردار سلامی، سرلشکر رشید و ۶ دانشمند هسته‌ای / نورنیوز: حال شمخانی وخیم است / هدف قرار گرفتن ساختمان‌های مسکونی در تهران؛ مشاهده پیکر مادر و کودکی در فرحزاد؛ ۵ شهید و ۲۰ مجروح در ساختمان آسیب‌دیده نارمک / ۲ شهید و ۶ مجروح در سه مرکز نظامی در آذربایجان شرقی / یک شهید در پادگان ۲۴ بعثت بروجرد»، وب‌سایت روزنامۀ انتخاب.]</ref>


== نقش سرویس‌های جاسوسی خارجی ==
== نقش سرویس‌های جاسوسی خارجی ==
خط ۱٬۰۷۰: خط ۱٬۰۷۰:


=== پاسخ‌های راهبردی و تغییر معادلات قدرت ===
=== پاسخ‌های راهبردی و تغییر معادلات قدرت ===
به نظر تحلیلگران، ترورهای هدفمند اخیر نه تنها خلأ پایداری در ساختار دفاعی ایران ایجاد نکرد، بلکه واکنش‌های بی‌سابقه‌ای را در پی داشت. برای مثال ترور سردار قاسم سلیمانی منجر به نخستین حملۀ مستقیم جمهوری اسلامی به پایگاه نظامی عین‌الاسد در عراق شد که از نظر تحلیلگران نظامی نقطه عطفی در معادلات بازدارندگی محسوب می‌شود.<ref>[https://www.irna.ir/news/83625435 «انتقام سخت با شلیک دهها موشک به پایگاه آمریکایی عین‌الاسد»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> در جنگ ۱۲ روزه که شماری از فرماندهان ارشد نظامی ترور شدند، ایران با اجرای عملیات وعده صادق ۳، پاسخی متقابل نشان داد که آمریکا و اسرائیل را به پذیرش آتش‌بس مجبور ساخت.<ref>[https://www.khabarfoori.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-59/3150423-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D9%84%D9%86%D8%AF-%D8%A8%DB%8C%D8%B1%D9%88%D9%86-%D8%A2%D9%85%D8%AF «ایران به این 7 دلیل در جنگ 12 روزه با اسرائیل سربلند بیرون آمد.»، وب‌سایت خبر فوری.] </ref> به باور تحلیلگران، ترور سیدعلی خامنه‌ای، رهبر سابق انقلاب اسلامی و شماری از فرماندهان نظامی در جنگ رمضان نیز پیامدهایی معکوس نسبت به اهداف عاملان آن داشت. آغاز جنگ منطقه‌ای و ده‌ها موج حمله موشکی وعده صادق ۴ به اهداف تعیین‌شده در اسرائیل و ۱۴ پایگاه آمریکا در منطقه،<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6762204/%DB%B1%DB%B4-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D9%87%D8%AF%D9%81-%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA «۱۴ پایگاه آمریکا در منطقه مورد هدف قرار گرفت»، خبرگزاری مهر.]</ref> نشان‌دهندۀ تغییر موازنه قدرت و ناتوانی دشمنان در مهار پاسخ‌های راهبردی ایران ارزیابی می‌شود. تحلیلگران معتقدند که کشته‌شدن سیدعلی خامنه‌ای نه تنها به تضعیف ساختار سیاسی کشور نیانجامید، بلکه موجی از انسجام ملی و حمایت عمومی از نظام را در پی داشت و با پاسخ‌های راهبردی جمهوری اسلامی، هیمنۀ نظامی دشمنان در منطقه با چالش جدی مواجه شد.<ref>[https://ana.ir/fa/news/1040332/%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%87-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%AF%D8%B4%D9%85%D9%86-%D8%AD%D8%B0%D9%81-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D9%88%D8%AF «اشتباه بزرگ دشمن، حذف اعتقادات ملت از معادلات بود»، وب‌سایت خبرگزاری آنا.]</ref>
به نظر تحلیلگران، ترورهای هدفمند اخیر نه تنها خلأ پایداری در ساختار دفاعی ایران ایجاد نکرد، بلکه واکنش‌های بی‌سابقه‌ای را در پی داشت. برای مثال ترور سردار قاسم سلیمانی منجر به نخستین حملۀ مستقیم جمهوری اسلامی به پایگاه نظامی عین‌الاسد در عراق شد که از نظر تحلیلگران نظامی نقطه عطفی در معادلات بازدارندگی محسوب می‌شود.<ref>[https://www.irna.ir/news/83625435 «انتقام سخت با شلیک دهها موشک به پایگاه آمریکایی عین‌الاسد»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> در جنگ ۱۲ روزه که شماری از فرماندهان ارشد نظامی ترور شدند، ایران با اجرای عملیات وعدۀ صادق ۳، پاسخی متقابل نشان داد که آمریکا و اسرائیل را به پذیرش آتش‌بس مجبور ساخت.<ref>[https://www.khabarfoori.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-59/3150423-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D9%84%D9%86%D8%AF-%D8%A8%DB%8C%D8%B1%D9%88%D9%86-%D8%A2%D9%85%D8%AF «ایران به این 7 دلیل در جنگ 12 روزه با اسرائیل سربلند بیرون آمد.»، وب‌سایت خبر فوری.] </ref> به باور تحلیلگران، ترور سیدعلی خامنه‌ای، رهبر سابق انقلاب اسلامی و شماری از فرماندهان نظامی در جنگ رمضان نیز پیامدهایی معکوس نسبت به اهداف عاملان آن داشت. آغاز جنگ منطقه‌ای و ده‌ها موج حمله موشکی وعدۀ صادق ۴ به اهداف تعیین‌شده در اسرائیل و ۱۴ پایگاه آمریکا در منطقه،<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6762204/%DB%B1%DB%B4-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D9%87%D8%AF%D9%81-%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA «۱۴ پایگاه آمریکا در منطقه مورد هدف قرار گرفت»، خبرگزاری مهر.]</ref> نشان‌دهندۀ تغییر موازنه قدرت و ناتوانی دشمنان در مهار پاسخ‌های راهبردی ایران ارزیابی می‌شود. تحلیلگران معتقدند که کشته‌شدن سیدعلی خامنه‌ای نه تنها به تضعیف ساختار سیاسی کشور نیانجامید، بلکه موجی از انسجام ملی و حمایت عمومی از نظام را در پی داشت و با پاسخ‌های راهبردی جمهوری اسلامی، هیمنۀ نظامی دشمنان در منطقه با چالش جدی مواجه شد.<ref>[https://ana.ir/fa/news/1040332/%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%87-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%AF%D8%B4%D9%85%D9%86-%D8%AD%D8%B0%D9%81-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D9%88%D8%AF «اشتباه بزرگ دشمن، حذف اعتقادات ملت از معادلات بود»، وب‌سایت خبرگزاری آنا.]</ref>


== عوامل پایداری جمهوری اسلامی ایران بعد از ترورها ==
== عوامل پایداری جمهوری اسلامی ایران بعد از ترورها ==
خط ۱٬۰۹۳: خط ۱٬۰۹۳:


* «آخرین جزئیات از سوء‌قصد به قضات دیوان عدالت اداری/ قاضی مقیسه و رازینی به شهادت رسیدند»، وب‌سایت روزنامه دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: 29 دی 1403ش.
* «آخرین جزئیات از سوء‌قصد به قضات دیوان عدالت اداری/ قاضی مقیسه و رازینی به شهادت رسیدند»، وب‌سایت روزنامه دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: 29 دی 1403ش.
* «آخرین جزییات از حملات بامداد امروز اسرائیل به ایران / ترور سرلشکر باقری، سردار سلامی، سرلشکر رشید و ۶ دانشمند هسته‌ای / نورنیوز: حال شمخانی وخیم است / هدف قرار گرفتن ساختمان‌های مسکونی در تهران؛ مشاهده پیکر مادر و کودکی در فرحزاد؛ ۵ شهید و ۲۰ مجروح در ساختمان آسیب‌دیده نارمک / ۲ شهید و ۶ مجروح در سه مرکز نظامی در آذربایجان شرقی / یک شهید در پادگان ۲۴ بعثت بروجرد»، وب‌سایت روزنامۀ انتخاب، تاریخ درج مطلب: 23 خرداد 1404ش.
* «آمریكا و هدفی فراتر از توافق هسته ای با ایران»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 8 آذر 1399ش.
* «آمریكا و هدفی فراتر از توافق هسته ای با ایران»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 8 آذر 1399ش.
* «استمرار ترور از دهه ۶۰ تا دهه ۱۴۰۰»، وب‌سایت روزنامۀ 7 صبح، تاریخ درج مطلب: 7 آذر 1404ش.
* «اشتباه بزرگ دشمن، حذف اعتقادات ملت از معادلات بود»، وب‌سایت خبرگزاری آنا، تاریخ درج مطلب: 24 اسفند 1404ش.ر
* «اشتباه بزرگ دشمن، حذف اعتقادات ملت از معادلات بود»، وب‌سایت خبرگزاری آنا، تاریخ درج مطلب: 24 اسفند 1404ش.ر
* «امام خامنه‌ای، رهبر و پیشوای شیعیان جهان به شهادت رسید»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: 10 اسفند 1404ش.
* «امام خامنه‌ای، رهبر و پیشوای شیعیان جهان به شهادت رسید»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: 10 اسفند 1404ش.