| خط ۳۰۲: | خط ۳۰۲: | ||
=== دیدگاههای فقهی === | === دیدگاههای فقهی === | ||
دیدگاههای فقهی سیدعلی خامنهای در حوزه فقه سیاسی بر گسترش قلمرو فقه از حوزه مسائل فردی به عرصه اداره جامعه و حکومت اسلامی تأکید دارد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/122457/%D8%A7%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A6%D9%84-%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C فرامرزی، «احکام برخی مسائل فقه سیاسی از نگاه حضرت آیت الله خامنهای»، 1385ش.]</ref> | دیدگاههای فقهی سیدعلی خامنهای در حوزه فقه سیاسی بر گسترش قلمرو فقه از حوزه مسائل فردی به عرصه اداره جامعه و حکومت اسلامی تأکید دارد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/122457/%D8%A7%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A6%D9%84-%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C فرامرزی، «احکام برخی مسائل فقه سیاسی از نگاه حضرت آیت الله خامنهای»، 1385ش.]</ref> برخی از محورهای این دیدگاهها در پارهای از منابع پژوهشی عبارتند از: | ||
'''ولایت فقیه:''' ولایت فقیه به معنای حاکمیت فقیه عادل برای هدایت و حفظ جهتگیری نظام اسلامی است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/122615/%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%B9%D8%B8%D9%85-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C بهروزلک، «کلام سیاسی در اندیشه مقام معظم رهبری»، ۱۳۸۵ش.]</ref> در این دیدگاه وظایف و اختیارات رهبر در سه حیطۀ هدایت، نظارت و حمایت دستهبندی میشود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2054752/%d9%88%d8%b8%d8%a7%db%8c%d9%81-%d9%88-%d8%a7%d8%ae%d8%aa%db%8c%d8%a7%d8%b1%d8%a7%d8%aa-%d8%b1%d9%87%d8%a8%d8%b1%db%8c-%d8%a7%d8%b2-%d9%86%da%af%d8%a7%d9%87-%d8%a7%db%8c%d8%aa-%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87-%d8%ae%d8%a7%d9%85%d9%86%d9%87-%d8%a7%db%8c-%d9%85%d8%a8%d8%aa%d9%86%db%8c-%d8%a8%d8%b1-%d8%b1%d9%88%d8%b4-%d8%aa%d8%ad%d9%84%db%8c%d9%84-%d9%85%d8%b6%d9%85%d9%88%d9%86?q=%d8%af%d9%88%d8%b1%d8%a7%d9%86%20%d8%b1%d9%87%d8%a8%d8%b1%db%8c%20%d8%b3%db%8c%d8%af%d8%b9%d9%84%db%8c%20%d8%ae%d8%a7%d9%85%d9%86%d9%87%e2%80%8c%d8%a7%db%8c&score=8201.039&rownumber=16 مرندی، ««وظایف و اختیارات رهبری» از نگاه آیتالله خامنهای مبتنی بر روش تحلیل مضمون»، ۱۴۰۲ش، ص۷.]</ref> بر اساس دیدگاه خامنهای، اطاعت از احکام حکومتی ولی فقیه در امور عمومی واجب دانسته میشود و این احکام بر تصمیمات فردی مقدم است. در عین حال، عدم اعتقاد به ولایت فقیه در صورت مبتنی بودن بر استدلال فقهی موجب خروج از اسلام تلقی نمیشود.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/122457/%D8%A7%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A6%D9%84-%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C فرامرزی، «احکام برخی مسائل فقه سیاسی از نگاه حضرت آیت الله خامنهای»، 1385ش.]</ref> | '''ولایت فقیه:''' ولایت فقیه به معنای حاکمیت فقیه عادل برای هدایت و حفظ جهتگیری نظام اسلامی است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/122615/%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%B9%D8%B8%D9%85-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C بهروزلک، «کلام سیاسی در اندیشه مقام معظم رهبری»، ۱۳۸۵ش.]</ref> در این دیدگاه وظایف و اختیارات رهبر در سه حیطۀ هدایت، نظارت و حمایت دستهبندی میشود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2054752/%d9%88%d8%b8%d8%a7%db%8c%d9%81-%d9%88-%d8%a7%d8%ae%d8%aa%db%8c%d8%a7%d8%b1%d8%a7%d8%aa-%d8%b1%d9%87%d8%a8%d8%b1%db%8c-%d8%a7%d8%b2-%d9%86%da%af%d8%a7%d9%87-%d8%a7%db%8c%d8%aa-%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87-%d8%ae%d8%a7%d9%85%d9%86%d9%87-%d8%a7%db%8c-%d9%85%d8%a8%d8%aa%d9%86%db%8c-%d8%a8%d8%b1-%d8%b1%d9%88%d8%b4-%d8%aa%d8%ad%d9%84%db%8c%d9%84-%d9%85%d8%b6%d9%85%d9%88%d9%86?q=%d8%af%d9%88%d8%b1%d8%a7%d9%86%20%d8%b1%d9%87%d8%a8%d8%b1%db%8c%20%d8%b3%db%8c%d8%af%d8%b9%d9%84%db%8c%20%d8%ae%d8%a7%d9%85%d9%86%d9%87%e2%80%8c%d8%a7%db%8c&score=8201.039&rownumber=16 مرندی، ««وظایف و اختیارات رهبری» از نگاه آیتالله خامنهای مبتنی بر روش تحلیل مضمون»، ۱۴۰۲ش، ص۷.]</ref> بر اساس دیدگاه خامنهای، اطاعت از احکام حکومتی ولی فقیه در امور عمومی واجب دانسته میشود و این احکام بر تصمیمات فردی مقدم است. در عین حال، عدم اعتقاد به ولایت فقیه در صورت مبتنی بودن بر استدلال فقهی موجب خروج از اسلام تلقی نمیشود.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/122457/%D8%A7%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A6%D9%84-%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C فرامرزی، «احکام برخی مسائل فقه سیاسی از نگاه حضرت آیت الله خامنهای»، 1385ش.]</ref>'''توان دفاعی:''' در دیدگاه خامنهای، دفاع در صورت تعرض به سرزمینهای اسلامی واجب عینی است و بر لزوم آمادگی دفاعی، حمایت از مسلمانان تأکید شده است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/122457/%D8%A7%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A6%D9%84-%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C فرامرزی، «احکام برخی مسائل فقه سیاسی از نگاه حضرت آیت الله خامنهای»، 1385ش.]</ref> در عین حال، بهکارگیری سلاحهای کشتار جمعی، ازجمله بمب هستهای و شیمیایی مورد مخالفت جدی قرار گرفته و استفاده از آنها غیرموجه دانسته شده است.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/others-report?id=9244 «ثبت پیام رهبر انقلاب بهعنوان سند در سازمان ملل»، دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.]</ref><ref>[https://farsi.khamenei.ir/message-content?id=9171 «پیام به نخستین کنفرانس بینالمللی خلع سلاح هستهای و عدم اشاعه»، دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.]</ref> علاوه بر جهاد نظامی، مفاهیمی مانند جهاد علمی، فرهنگی و سازندگی نیز بهعنوان مصادیق جهاد در شرایط معاصر مطرح شدهاند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/122457/%D8%A7%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A6%D9%84-%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C فرامرزی، «احکام برخی مسائل فقه سیاسی از نگاه حضرت آیت الله خامنهای»، 1385ش.]</ref> | ||
''' | |||
'''امر به معروف و نهی از منکر:''' این فریضه بهعنوان تکلیفی عمومی برای حفظ سلامت جامعه اسلامی مطرح میشود. تحقق آن مشروط به آگاهی، احتمال تأثیر و نبود ضرر قابل توجه است. در نظام اسلامی، مراتب عملی آن در حوزه اختیارات حکومت قرار دارد و وظیفه مردم عمدتاً به تذکر زبانی محدود میشود.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/122457/%D8%A7%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A6%D9%84-%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C فرامرزی، «احکام برخی مسائل فقه سیاسی از نگاه حضرت آیت الله خامنهای»، 1385ش.]</ref> | '''امر به معروف و نهی از منکر:''' این فریضه بهعنوان تکلیفی عمومی برای حفظ سلامت جامعه اسلامی مطرح میشود. تحقق آن مشروط به آگاهی، احتمال تأثیر و نبود ضرر قابل توجه است. در نظام اسلامی، مراتب عملی آن در حوزه اختیارات حکومت قرار دارد و وظیفه مردم عمدتاً به تذکر زبانی محدود میشود.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/122457/%D8%A7%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A6%D9%84-%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C فرامرزی، «احکام برخی مسائل فقه سیاسی از نگاه حضرت آیت الله خامنهای»، 1385ش.]</ref> | ||
| خط ۳۱۹: | خط ۳۱۴: | ||
'''نظارت:''' نظارت بهعنوان سازوکاری اساسی در اداره جامعه اسلامی مطرح است و شامل نظارت نهادهای حکومتی، نظارت عمومی مردم و نقش رسانهها در نقد و اطلاعرسانی میشود. در این چارچوب، هیچ مقام حکومتی از نظارت مصون تلقی نمیشود.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/122457/%D8%A7%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A6%D9%84-%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C فرامرزی، «احکام برخی مسائل فقه سیاسی از نگاه حضرت آیت الله خامنهای»، 1385ش.]</ref> | '''نظارت:''' نظارت بهعنوان سازوکاری اساسی در اداره جامعه اسلامی مطرح است و شامل نظارت نهادهای حکومتی، نظارت عمومی مردم و نقش رسانهها در نقد و اطلاعرسانی میشود. در این چارچوب، هیچ مقام حکومتی از نظارت مصون تلقی نمیشود.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/122457/%D8%A7%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A6%D9%84-%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C فرامرزی، «احکام برخی مسائل فقه سیاسی از نگاه حضرت آیت الله خامنهای»، 1385ش.]</ref> | ||
'''وحدت مسلمانان:''' در دیدگاه سیدعلی خامنهای، وحدت اسلامی از اصول بنیادین دین اسلام و برخاسته از آموزههای قرآنی است. او وحدت را نه یک راهبرد مقطعی، بلکه یک اصل دائمی میداند که بر لزوم همگرایی مسلمانان در امور اساسی دینی و اجتماعی تأکید دارد. وی بر این باور است که حفظ اتحاد میان مسلمانان جایگاهی محوری در شریعت اسلامی دارد. در این چارچوب، حتی مقابله با گروههایی که موجب تفرقه و درگیری میشوند، برای بازگرداندن آنان به مسیر وحدت ضروری دانسته شده است.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/newspart-index?tid=3766 «وحدت اسلامی»، پایگاه حفظ و نشر آثار آیتالله العظمی خامنهای.]</ref> او در همین چارچوب اهانت به مقدسات اهلسنت، از جمله خلفای نخستین، را حرام شرعی میداند. بهگفته او، چنین رفتارهایی به وحدت اسلامی آسیب میزند و مانع تأثیرگذاری جمهوری اسلامی در جهان اسلام میشود. او با تأکید بر تمایز میان نقد تاریخی و اهانت، بر لزوم پرهیز کامل از توهین به شخصیتهای محترم نزد اهلسنت تأکید کرده است.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/newspart-index?tid=3961 «طعن به خلفا»، پایگاه حفظ و نشر آثار آیتالله العظمی خامنهای.]</ref><ref>[https://www.magiran.com/article/2162589 «استقبال جهان اسلام از استفتای جدید آیتالله خامنهای»، روزنامه رسالت، ۱۳۸۹ش، ص۳.]</ref> | |||
=== دیدگاههای فرهنگی اجتماعی === | === دیدگاههای فرهنگی اجتماعی === | ||
'''اهمیت و جایگاه فرهنگ:''' بر پایه برخی پژوهشها، دیدگاههای فرهنگی سیدعلی خامنهای بر نقش بنیادین فرهنگ<ref>[https://farsi.khamenei.ir/newspart-index?id=2627&nt=2&year=1371&tid=1010#14591 «تهاجم فرهنگی»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.]</ref> در شکلدهی به هویت جامعه و جهتدهی به تحولات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی تأکید دارد. در این چارچوب، فرهنگ مجموعهای از باورها، ارزشها، رفتارها و روحیات اجتماعی تلقی میشود که نحوه کنش فردی و جمعی جامعه را تعیین میکند. در این دیدگاه مفاهیمی مانند مسئولیتپذیری، ایثار، وجدان کاری، انضباط اجتماعی، قناعت، پرهیز از اسراف، سادهزیستی و انسجام اجتماعی از عناصر اصلی فرهنگ مطلوب معرفی میشوند و فرهنگ اسلامی–ایرانی بهعنوان مبنای شکلگیری سبک زندگی و روابط اجتماعی مورد تأکید قرار میگیرد.<ref>[https://rasanews.ir/fa/news/779390/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%85%D9%87%D9%85%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B1%DA%A9%D9%86-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «فرهنگ مهمترین رکن انقلاب اسلامی»، خبرگزاری رسا.]</ref> | '''اهمیت و جایگاه فرهنگ:''' بر پایه برخی پژوهشها، دیدگاههای فرهنگی سیدعلی خامنهای بر نقش بنیادین فرهنگ<ref>[https://farsi.khamenei.ir/newspart-index?id=2627&nt=2&year=1371&tid=1010#14591 «تهاجم فرهنگی»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.]</ref> در شکلدهی به هویت جامعه و جهتدهی به تحولات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی تأکید دارد. در این چارچوب، فرهنگ مجموعهای از باورها، ارزشها، رفتارها و روحیات اجتماعی تلقی میشود که نحوه کنش فردی و جمعی جامعه را تعیین میکند. در این دیدگاه مفاهیمی مانند مسئولیتپذیری، ایثار، وجدان کاری، انضباط اجتماعی، قناعت، پرهیز از اسراف، سادهزیستی و انسجام اجتماعی از عناصر اصلی فرهنگ مطلوب معرفی میشوند و فرهنگ اسلامی–ایرانی بهعنوان مبنای شکلگیری سبک زندگی و روابط اجتماعی مورد تأکید قرار میگیرد.<ref>[https://rasanews.ir/fa/news/779390/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%85%D9%87%D9%85%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B1%DA%A9%D9%86-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «فرهنگ مهمترین رکن انقلاب اسلامی»، خبرگزاری رسا.]</ref> | ||
'''نقش نهادهای فرهنگی:''' در این دیدگاه، شورای عالی انقلاب فرهنگی بهعنوان نهاد اصلی سیاستگذاری فرهنگی کشور معرفی میشود. این شورا مسئول تعیین راهبردهای کلان فرهنگی، علمی و آموزشی و هماهنگی میان نهادهای مختلف در حوزه فرهنگ تلقی میشود.<ref>[https://rasanews.ir/fa/news/779390/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%85%D9%87%D9%85%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B1%DA%A9%D9%86-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «فرهنگ مهمترین رکن انقلاب اسلامی»، خبرگزاری رسا.]</ref> | |||
'''نوع مواجهه با چالشهای فرهنگی:''' در این رویکرد بر ضرورت مقابله فعال با آنچه تهاجم فرهنگی نامیده میشود تأکید شده است. تقویت مبانی معرفتی، تعمیق باورهای دینی و پرهیز از برخوردهای سطحی با مسائل فرهنگی از الزامات این مواجهه دانسته میشود.<ref>[https://rasanews.ir/fa/news/779390/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%85%D9%87%D9%85%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B1%DA%A9%D9%86-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «فرهنگ مهمترین رکن انقلاب اسلامی»، خبرگزاری رسا.]</ref> سید علی خامنهای بر ضرورت حیاتی جهاد تبیین، بهعنوان یک حرکت فرهنگی، اجتماعی و فکری عمیق تأکید داشت که هدف اصلی آن، روشنگری صادقانه، مقابله با شبههافکنیها و تحریفها و در نهایت، ارتقای سطح بصیرت و آگاهی جامعه در تمامی ابعاد بود.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6575300/%D8%AC%D9%87%D8%A7%D8%AF-%D8%AA%D8%A8%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A8%D8%B1%D8%AF-%D8%AF%D9%82%DB%8C%D9%82-%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%D8%AD%D9%82%D9%82-%D8%A2%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C ««جهاد تبیین» راهبرد دقیق روشنگری و تحقق آرمانهای انقلاب اسلامی»، خبرگزاری مهر.]</ref> | '''نوع مواجهه با چالشهای فرهنگی:''' در این رویکرد بر ضرورت مقابله فعال با آنچه تهاجم فرهنگی نامیده میشود تأکید شده است. تقویت مبانی معرفتی، تعمیق باورهای دینی و پرهیز از برخوردهای سطحی با مسائل فرهنگی از الزامات این مواجهه دانسته میشود.<ref>[https://rasanews.ir/fa/news/779390/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%85%D9%87%D9%85%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B1%DA%A9%D9%86-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «فرهنگ مهمترین رکن انقلاب اسلامی»، خبرگزاری رسا.]</ref> سید علی خامنهای بر ضرورت حیاتی جهاد تبیین، بهعنوان یک حرکت فرهنگی، اجتماعی و فکری عمیق تأکید داشت که هدف اصلی آن، روشنگری صادقانه، مقابله با شبههافکنیها و تحریفها و در نهایت، ارتقای سطح بصیرت و آگاهی جامعه در تمامی ابعاد بود.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6575300/%D8%AC%D9%87%D8%A7%D8%AF-%D8%AA%D8%A8%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A8%D8%B1%D8%AF-%D8%AF%D9%82%DB%8C%D9%82-%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%D8%AD%D9%82%D9%82-%D8%A2%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C ««جهاد تبیین» راهبرد دقیق روشنگری و تحقق آرمانهای انقلاب اسلامی»، خبرگزاری مهر.]</ref> | ||
''' | '''اهمیت و جایگاه علوم انسانی:''' در دیدگاه سیدعلی خامنهای، توسعهٔ علمی کشور بر دو شاخهٔ اصلی علوم پایه و علوم انسانی استوار است. او علوم پایه مانند ریاضیات، فیزیک، شیمی و زیستشناسی را عامل اصلی پیشرفت کشورهای توسعهیافته و زمینهساز تولید فناوری، ثروت و قدرت سیاسی میداند و بر تربیت پژوهشگران در کنار متخصصان حرفهای تأکید میکند. در عین حال، خامنهای علوم انسانی را دارای نقشی بنیادین در شکلدهی به نظام فکری و فرهنگی جامعه میداند و معتقد است این حوزه در ایران تا حد زیادی متأثر از نظریههای غربی است. از نظر او، لازم است مبانی علوم انسانی با بهرهگیری از میراث فکری و فرهنگی اسلامی–ایرانی بازنگری و ساماندهی شود، هرچند استفاده از دستاوردهای علوم انسانی غربی در صورتی که به وابستگی فکری نینجامد قابل قبول است. او همچنین بر ضرورت برنامهریزی در نظام دانشگاهی و سرمایهگذاری گسترده برای پیشبرد همزمان علوم پایه و علوم انسانی تأکید کرده است.<ref>موحد ابطحی، تحلیل بر اندیشههای علم دینی در جهان اسلام، ۱۳۹۵ش، ص۴۷.</ref><ref>[https://farsi.khamenei.ir/newspart-index?tid=1033 «تحول و ارتقاء علوم انسانی»، پایگاه حفظ و نشر آثار آیتالله العظمی خامنهای.]</ref> | ||
'''توجه به اقشار مختلف بهویژه جوانان و نخبگان:''' دیدار و گفتگوهای خامنهای با دانشجویان، نخبگان علمی، هنرمندان و ورزشکاران از جمله برنامههایی بوده که در سالهای رهبری او برگزار شده و از سوی حامیانش نشانه توجه به اقشار اثرگذار جامعه تلقی میشود.<ref>[https://www.3danews.ir/social/330387/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%81%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1-%D9%81%D9%82%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-7-%D8%AF%D9%87%D9%87-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D9%85%D8%A4%D8%AB%D8%B1 «کارنامه فکری و سیاسی آیتالله سیدعلی خامنهای(ره) رهبر فقید انقلاب/ 7 دهه حضور مؤثر»، پایگاه خبری تحلیلی نبأ خبر.]</ref> این درحالی است که برخی تحلیلها به گسترش شکاف میان حاکمیت و بخشهایی از جامعه، بهویژه نسل جوان، در دوره رهبری وی اشاره کردهاند.<ref>[https://parsi.euronews.com/2026/02/28/ali-khameni-iran-leader-obitury لهبی، «چهل سال سلطه بر ایران؛ خامنهای که بود و چطور به رهبری رسید؟»، وبسایت یورو نیوز.]</ref> | |||
'''توجه به جوانان و نخبگان:''' دیدار و گفتگوهای خامنهای با دانشجویان، نخبگان علمی، هنرمندان و ورزشکاران از جمله برنامههایی بوده که در سالهای رهبری او برگزار شده و از سوی حامیانش نشانه توجه به اقشار اثرگذار جامعه تلقی میشود. <ref>[https://www.3danews.ir/social/330387/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%81%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1-%D9%81%D9%82%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-7-%D8%AF%D9%87%D9%87-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D9%85%D8%A4%D8%AB%D8%B1 «کارنامه فکری و سیاسی آیتالله سیدعلی خامنهای(ره) رهبر فقید انقلاب/ 7 دهه حضور مؤثر»، پایگاه خبری تحلیلی نبأ خبر.]</ref> این درحالی است که برخی تحلیلها به گسترش شکاف میان حاکمیت و بخشهایی از جامعه، بهویژه نسل جوان، در دوره رهبری وی اشاره کردهاند.<ref>[https://parsi.euronews.com/2026/02/28/ali-khameni-iran-leader-obitury لهبی، «چهل سال سلطه بر ایران؛ خامنهای که بود و چطور به رهبری رسید؟»، وبسایت یورو نیوز.]</ref> | |||
انتشار دو نامه خامنهای خطاب به جوانان در کشورهای غربی در سالهای ۱۳۹۳ش و ۱۳۹۴ش از جمله فعالیتهای فرهنگی و رسانهای او در عرصه بینالمللی بهشمار میرود.<ref>[https://www.3danews.ir/social/330387/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%81%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1-%D9%81%D9%82%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-7-%D8%AF%D9%87%D9%87-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D9%85%D8%A4%D8%AB%D8%B1 «کارنامه فکری و سیاسی آیتالله سیدعلی خامنهای(ره) رهبر فقید انقلاب/ 7 دهه حضور مؤثر»، پایگاه خبری تحلیلی نبأ خبر.]</ref> این نامهها در پی حملات تروریستی در فرانسه، از جمله حمله به دفتر نشریه شارلی ابدو، منتشر شد و در آنها از جوانان غربی خواسته شده بود برای شناخت اسلام به منابع اصلی و مطالعات مستقیم مراجعه کنند. به گفته برخی ناظران، هدف از انتشار این نامهها بیان دیدگاههای جمهوری اسلامی درباره اسلام و ایجاد ارتباط مستقیم با نسل جوان در غرب عنوان شده است. | انتشار دو نامه خامنهای خطاب به جوانان در کشورهای غربی در سالهای ۱۳۹۳ش و ۱۳۹۴ش از جمله فعالیتهای فرهنگی و رسانهای او در عرصه بینالمللی بهشمار میرود.<ref>[https://www.3danews.ir/social/330387/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%81%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1-%D9%81%D9%82%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-7-%D8%AF%D9%87%D9%87-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D9%85%D8%A4%D8%AB%D8%B1 «کارنامه فکری و سیاسی آیتالله سیدعلی خامنهای(ره) رهبر فقید انقلاب/ 7 دهه حضور مؤثر»، پایگاه خبری تحلیلی نبأ خبر.]</ref> این نامهها در پی حملات تروریستی در فرانسه، از جمله حمله به دفتر نشریه شارلی ابدو، منتشر شد و در آنها از جوانان غربی خواسته شده بود برای شناخت اسلام به منابع اصلی و مطالعات مستقیم مراجعه کنند. به گفته برخی ناظران، هدف از انتشار این نامهها بیان دیدگاههای جمهوری اسلامی درباره اسلام و ایجاد ارتباط مستقیم با نسل جوان در غرب عنوان شده است. | ||
این نامهها در برخی محافل دانشگاهی، رسانهای و فرهنگی بازتاب یافت. شماری از پژوهشگران، فعالان سیاسی و فرهنگی در کشورهای مختلف درباره محتوای آنها اظهار نظر کردند و برخی آن را تلاشی برای گفتوگوی فرامرزی درباره اسلام، رسانه و پدیده افراطگرایی دانستند. افرادی مانند ریچارد فالک، سارا فلاندرز، آلیسون ویر، دنیس رنکورت، بثینه شعبان و طلال عتریسی از جمله کسانی بودند که در نوشتهها یا سخنرانیهای خود به این نامهها اشاره کرده و درباره پیام یا زمینه انتشار آنها دیدگاههایی مطرح کردند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/3322347-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%BA%D8%B1%D8%A8-%DA%86%D9%87-%D9%85%DB%8C-%DA%AF%D9%88%DB%8C%D9%86%D8%AF «شخصیتهای جهان درباره نامه رهبر انقلاب به جوانان غرب چه میگویند؟»، وبسایت دنیای اقتصاد.]</ref> | این نامهها در برخی محافل دانشگاهی، رسانهای و فرهنگی بازتاب یافت. شماری از پژوهشگران، فعالان سیاسی و فرهنگی در کشورهای مختلف درباره محتوای آنها اظهار نظر کردند و برخی آن را تلاشی برای گفتوگوی فرامرزی درباره اسلام، رسانه و پدیده افراطگرایی دانستند. افرادی مانند ریچارد فالک، سارا فلاندرز، آلیسون ویر، دنیس رنکورت، بثینه شعبان و طلال عتریسی از جمله کسانی بودند که در نوشتهها یا سخنرانیهای خود به این نامهها اشاره کرده و درباره پیام یا زمینه انتشار آنها دیدگاههایی مطرح کردند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/3322347-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%BA%D8%B1%D8%A8-%DA%86%D9%87-%D9%85%DB%8C-%DA%AF%D9%88%DB%8C%D9%86%D8%AF «شخصیتهای جهان درباره نامه رهبر انقلاب به جوانان غرب چه میگویند؟»، وبسایت دنیای اقتصاد.]</ref> | ||
در برخی منابع پژوهشی، پیام سیاسی-عبادی سالیانه به حجاج، ابراز همبستگی با دانشجویان حامی مردم فلسطین در آمریکا، ارسال پیام به اجلاس هزاره رهبران روحانی ادیان، در همین راستا تعریف شده است. <ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1485786/%D8%B1%D8%A7%D9%87%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%82%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%B9%D8%B8%D9%85-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C?q=%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA%20%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%20%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85%20%D9%85%D8%B9%D8%B8%D9%85%20%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C&score=137438953000.0&rownumber=4 شایگان، «راهکارهای ارتقای «امنیت اجتماعی» از دیدگاه مقام معظم رهبری»، ۱۳۹۵ش، ص۹.]</ref> | |||
== ویژگیهای شخصیتی == | == ویژگیهای شخصیتی == | ||