حمید گلزار (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
حمید گلزار (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۷۶: | خط ۷۶: | ||
در قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ نیز، مطابق تبصره ۱ ماده ۱۱۴، توبه محارب پیش از دستگیری یا تسلط بر او موجب سقوط حد شناخته شده است، هرچند در اینکه آیا این توبه حقوقالناس (مانند قصاص و دیه) را نیز از بین میبرد یا نه، میان فقها اختلاف گزارش شده است. احراز واقعی بودن توبه در عمل بر عهده قاضی است و میتواند از طریق قرائنی مانند دست کشیدن داوطلبانه از محاربه و تسلیم خود به حاکم صورت گیرد. در مقابل، توبه پس از دستگیری پذیرفته نشده، زیرا بیم صوری بودن آن و بیاثر شدن فلسفه مجازاتهای حدی و هتک حرمت حدود الهی مطرح شده است؛ از این رو، توبه محارب در عین گشودن راه بازگشت برای مجرم، با سازوکارهای سختگیرانه برای حفظ کارکرد بازدارنده حدّ همراه است.<ref>[https://www.sid.ir/FileServer/SF/8921396H0363 مصلح، «نقش توبه درجرایم حدودی و تعزیری ازمنظر فقه و قانون مجازات اسلامی مصوب 1392»، اولین همایش بین المللی و سومین همایش ملی پژوهشهای مدیریت و علوم انسانی، 1396ش، ص3-4.] </ref> | در قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ نیز، مطابق تبصره ۱ ماده ۱۱۴، توبه محارب پیش از دستگیری یا تسلط بر او موجب سقوط حد شناخته شده است، هرچند در اینکه آیا این توبه حقوقالناس (مانند قصاص و دیه) را نیز از بین میبرد یا نه، میان فقها اختلاف گزارش شده است. احراز واقعی بودن توبه در عمل بر عهده قاضی است و میتواند از طریق قرائنی مانند دست کشیدن داوطلبانه از محاربه و تسلیم خود به حاکم صورت گیرد. در مقابل، توبه پس از دستگیری پذیرفته نشده، زیرا بیم صوری بودن آن و بیاثر شدن فلسفه مجازاتهای حدی و هتک حرمت حدود الهی مطرح شده است؛ از این رو، توبه محارب در عین گشودن راه بازگشت برای مجرم، با سازوکارهای سختگیرانه برای حفظ کارکرد بازدارنده حدّ همراه است.<ref>[https://www.sid.ir/FileServer/SF/8921396H0363 مصلح، «نقش توبه درجرایم حدودی و تعزیری ازمنظر فقه و قانون مجازات اسلامی مصوب 1392»، اولین همایش بین المللی و سومین همایش ملی پژوهشهای مدیریت و علوم انسانی، 1396ش، ص3-4.] </ref> | ||
== چالشهای فقهی و حقوقی محاربه == | == چالشهای فقهی و حقوقی محاربه == | ||
{| class="wikitable sortable" | {| class="wikitable sortable" | ||
! موضوع چالش !! شرح مسئله !! مبنای فقهی/حقوقی چالش !! نکات مطرحشده در منابع | ! موضوع چالش !! شرح مسئله !! مبنای فقهی/حقوقی چالش !! نکات مطرحشده در منابع | ||
|- | |- | ||
| محاربه در فضای سایبری (محاربه رایانهای) | | محاربه در فضای سایبری (محاربه رایانهای)<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735634392-6773add8a4425-10555-1403-82.pdf واحدی کبیری و دیگران، «بررسی جرایم اینترنتی از دیدگاه فقه امامیه»، 1403ش، ص9.]</ref> | ||
| طرح این پرسش که آیا اعمال مفسدهآور رایانهای که موجب اخلال در امنیت عمومی میشوند، میتوانند تحت عنوان محاربه قرار گیرند. | | طرح این پرسش که آیا اعمال مفسدهآور رایانهای که موجب اخلال در امنیت عمومی میشوند، میتوانند تحت عنوان محاربه قرار گیرند. | ||
| در فقه امامیه شرط اصلی تحقق محاربه «تشهیر السلاح» (کشیدن سلاح) است و تعمیم آن به ابزارهای سایبری با دیدگاه مشهور فقها سازگار نیست. | | در فقه امامیه شرط اصلی تحقق محاربه «تشهیر السلاح» (کشیدن سلاح) است و تعمیم آن به ابزارهای سایبری با دیدگاه مشهور فقها سازگار نیست. | ||
| به دلیل فقدان نص صریح فقهی و قانونی، پذیرش عنوان «محاربه رایانهای» با چالشهای جدی تفسیری و حقوقی مواجه است. | | به دلیل فقدان نص صریح فقهی و قانونی، پذیرش عنوان «محاربه رایانهای» با چالشهای جدی تفسیری و حقوقی مواجه است. | ||
|- | |- | ||
| اعمال ضدامنیتی در اغتشاشات | | اعمال ضدامنیتی در اغتشاشات<ref>[http://ijtihadnet.ir/%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%B2-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6%D8%8C-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4-%D9%88/ ابراهیمی، «فقه در میدان امنیت: مرز اعتراض، اغتشاش و تحقق محاربه»، وبسایت اجتهاد.]</ref> | ||
| این مسئله که آیا هر رفتار خشونتآمیز در اغتشاشات میتواند محاربه تلقی شود یا نیازمند شرایط خاص است. | | این مسئله که آیا هر رفتار خشونتآمیز در اغتشاشات میتواند محاربه تلقی شود یا نیازمند شرایط خاص است. | ||
| در فقه امامیه تحقق محاربه مستلزم کشیدن سلاح، قصد ایجاد رعب عمومی و اخلال در امنیت جامعه است. | | در فقه امامیه تحقق محاربه مستلزم کشیدن سلاح، قصد ایجاد رعب عمومی و اخلال در امنیت جامعه است. | ||
| صرف درگیری یا قتل فردی بدون قصد ایجاد ترس عمومی لزوماً محاربه محسوب نمیشود؛ اما حمله مسلحانه با قصد ارعاب عمومی میتواند مشمول این عنوان شود. | | صرف درگیری یا قتل فردی بدون قصد ایجاد ترس عمومی لزوماً محاربه محسوب نمیشود؛ اما حمله مسلحانه با قصد ارعاب عمومی میتواند مشمول این عنوان شود. | ||
|- | |- | ||
| تعمیم عنوان محاربه به جرایم مواد مخدر | | تعمیم عنوان محاربه به جرایم مواد مخدر<ref>[https://mags.markazfeqhi.com/article_722134.html آشوری و دیگران، «چالشهای فقهی تطبیق محاربه و افساد در بندهای چهارگانه ماده 45 الحاقی به قانون مبارزه با مواد مخدر»، 1403ش، ص70-71.]</ref> | ||
| در قانون مبارزه با مواد مخدر، برخی قاچاقچیان مسلح به عنوان «مفسد فیالارض» یا «محارب» شناخته شدهاند. | | در قانون مبارزه با مواد مخدر، برخی قاچاقچیان مسلح به عنوان «مفسد فیالارض» یا «محارب» شناخته شدهاند. | ||
| از دیدگاه فقهی، صرف همراه داشتن سلاح بدون کشیدن آن و بدون قصد اخافه و ارعاب مردم برای تحقق محاربه کافی نیست. | | از دیدگاه فقهی، صرف همراه داشتن سلاح بدون کشیدن آن و بدون قصد اخافه و ارعاب مردم برای تحقق محاربه کافی نیست. | ||
| این اطلاق قانونی در برخی منابع حقوقی و فقهی مورد نقد قرار گرفته است. | | این اطلاق قانونی در برخی منابع حقوقی و فقهی مورد نقد قرار گرفته است. | ||
|- | |- | ||
| تعیین مجازات معاونت در محاربه | | تعیین مجازات معاونت در محاربه<ref>[https://journals.qom.ac.ir/article_3293_7c32696ccf29bd4e3f1f6d1b0cc302d7.pdf خالقی، «معاونت در محاربه در حقوق کیفر ی ایران و فقه اسلامی»، 1404ش، ص103.]</ref> | ||
| تعیین کیفر برای افرادی که در جرم محاربه معاونت دارند. | | تعیین کیفر برای افرادی که در جرم محاربه معاونت دارند. | ||
| مجازات معاون جرم معمولاً تابع مجازات مباشر است، اما در محاربه به دلیل تنوع مجازاتهای حدی (اعدام، صلب، قطع عضو، تبعید) نص روشنی درباره معاون وجود ندارد. | | مجازات معاون جرم معمولاً تابع مجازات مباشر است، اما در محاربه به دلیل تنوع مجازاتهای حدی (اعدام، صلب، قطع عضو، تبعید) نص روشنی درباره معاون وجود ندارد. | ||
| این وضعیت در نظام کیفری ایران موجب ابهام و طرح بحث درباره خلأ یا نقص قانونی در تعیین مجازات معاون شده است. | | این وضعیت در نظام کیفری ایران موجب ابهام و طرح بحث درباره خلأ یا نقص قانونی در تعیین مجازات معاون شده است. | ||
|} | |} | ||
== مجازات محاربه<ref group="دیدگاه">خیلی مفصل شده است. مختصر گزارش کنید که 4 نوع مجازات آمده است و تفاوت های نظری را نیز مطرح کنید.</ref> == | == مجازات محاربه<ref group="دیدگاه">خیلی مفصل شده است. مختصر گزارش کنید که 4 نوع مجازات آمده است و تفاوت های نظری را نیز مطرح کنید.</ref> == | ||
در ماده 283 قانون مجازات اسلامی، مجازاتهای چهارگانه محاربه آمده است:<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/law/show/845048 «قانون مجازات اسلامی»، مصوب 1392ش، وبسایت مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.]</ref> | در ماده 283 قانون مجازات اسلامی، مجازاتهای چهارگانه محاربه آمده است:<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/law/show/845048 «قانون مجازات اسلامی»، مصوب 1392ش، وبسایت مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.]</ref> | ||
