حمید گلزار (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''محاربه'''؛ کشیدن سلاح برای ایجاد ترس و ناامنی عمومی.<ref group="دیدگاه">بحث هایی که مغفول مانده است: | '''محاربه'''؛ کشیدن سلاح برای ایجاد ترس و ناامنی عمومی.<ref group="دیدگاه">بحث هایی که مغفول مانده است: | ||
مصادیق (شمول و گستره) | مصادیق (شمول و گستره)اعدام محاربین در ایران (این قسمت باید پاسخی باشد به حاشیه سازی های رسانه های معاند) | ||
فلسفه جرم انگاری | |||
این موارد مطلبی نداشت که نیاوردید؟ بحث فلسفه جرم انگاری محاربه یک بحث بسیار مهمی است که باید حتما به آن پرداخته شود. در ادبیات حقوقی و فقهی میگن محاربه از جرایم مقید به حصول نتیجه است یعنی اگر هدفش محقق نشه محاربه معنا نداره هدفش چیه؟ ارعاب. این نتیجه رو وقتی تحلیل میکنن میگن پس محاربه یک جرمی است که برای تأمین امنیت در نظر گرفته شده است و هدفش تأمین امنیت و آرامش روحی و روانی جامعه است. این تحلیل سرمایه بسیار مهمی است که میتواند محاربه را از یک مجازات منفی و منفور در جامعه تبدیل به یک مجازات معقول کند برای مخاطب عمومی. لطفا در این بخش سرمایه گذاری جدی کنید جناب گلزار | |||
این دو منبع پیشنهادی است قطعا باید منابع بیشتری برای این بحث ببینید: | |||
در منابعی که قبلا به شما پیشنهاد شده بود نیز مطالب بسیار زیادی بوده که متأسفانه مغوف مانده است. لطفا با دقت منابع را ببینید: | |||
https://journals.tabrizu.ac.ir/article_2083_8476353cfeed6116cf7aa85291a2627c.pdf | |||
https://hawzah.net/fa/Article/View/86285/%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%81%D9%82%D9%87%DB%8C-%D9%88-%D8%AC%D8%B1%D9%85-%D8%A7%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%88%D8%B2%D9%87-%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D9%85-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D9%88-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA | |||
https://www.shabestan.news/news/1244652/%D8%AE%D8%AF%D8%B4%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D9%86%DA%AF%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D9%87%D8%A7-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C</ref> | |||
محاربه در فقه اسلامی و حقوق کیفری ایران به معنای کشیدن سلاح با قصد ایجاد رعب و وحشت در میان مردم و برهم زدن امنیت عمومی است. این عنوان از جرایم سنگین علیه امنیت جامعه به شمار میآید و مستند اصلی آن آیهای از سوره مائده در قرآن کریم است که به «آیه محاربه» شهرت دارد. در فقه امامیه، تحقق محاربه مستلزم کشیدن سلاح و قصد ایجاد ترس و ناامنی در میان مردم است و صرف وقوع درگیری یا ارتکاب جرم بدون قصد اخافه عمومی، لزوماً محاربه محسوب نمیشود. | محاربه در فقه اسلامی و حقوق کیفری ایران به معنای کشیدن سلاح با قصد ایجاد رعب و وحشت در میان مردم و برهم زدن امنیت عمومی است. این عنوان از جرایم سنگین علیه امنیت جامعه به شمار میآید و مستند اصلی آن آیهای از سوره مائده در قرآن کریم است که به «آیه محاربه» شهرت دارد. در فقه امامیه، تحقق محاربه مستلزم کشیدن سلاح و قصد ایجاد ترس و ناامنی در میان مردم است و صرف وقوع درگیری یا ارتکاب جرم بدون قصد اخافه عمومی، لزوماً محاربه محسوب نمیشود. | ||
| خط ۱۳: | خط ۲۱: | ||
در قانون مجازات اسلامی ایران نیز محاربه به کشیدن سلاح به قصد جان، مال یا ناموس مردم یا به منظور ایجاد رعب و سلب امنیت عمومی تعریف شده است. این جرم دارای ارکان مادی و روانی مشخصی است و در صورت احراز آن از سوی دادگاه، مرتکب میتواند به یکی از مجازاتهای حدی مانند اعدام، صلب، قطع دست راست و پای چپ یا نفی بلد محکوم شود. محاربه از نظر مفهومی با جرایمی مانند بغی (قیام مسلحانه علیه حکومت) و افساد فیالارض (فساد گسترده در جامعه) مرتبط است، اما از حیث تعریف، موضوع و گستره رفتار مجرمانه تفاوتهایی با آنها دارد. | در قانون مجازات اسلامی ایران نیز محاربه به کشیدن سلاح به قصد جان، مال یا ناموس مردم یا به منظور ایجاد رعب و سلب امنیت عمومی تعریف شده است. این جرم دارای ارکان مادی و روانی مشخصی است و در صورت احراز آن از سوی دادگاه، مرتکب میتواند به یکی از مجازاتهای حدی مانند اعدام، صلب، قطع دست راست و پای چپ یا نفی بلد محکوم شود. محاربه از نظر مفهومی با جرایمی مانند بغی (قیام مسلحانه علیه حکومت) و افساد فیالارض (فساد گسترده در جامعه) مرتبط است، اما از حیث تعریف، موضوع و گستره رفتار مجرمانه تفاوتهایی با آنها دارد. | ||
== مفهومشناسی<ref group="دیدگاه"> | == مفهومشناسی<ref group="دیدگاه">مطالب روان نیست و جنبه تخصصی و فقهی پیدا کرده است. | ||
باید با ادبیات ویکی به طور روان و عمومی بازنویسی شود | |||
ضمنا مطالب انسجام ندارد. | |||
مثلا: | |||
واژه «محاربه» از ریشه «حرب» به معنای ستیزه و شدت عمل گرفته شده است.[۱] در ادبیات حقوقی، این مفهوم به اقدام فردی اطلاق میشود که با کشیدن سلاح به قصد تعرض به جان، مال یا ناموس مردم و یا ایجاد رعب و وحشت، امنیت عمومی را مختل کند.[۲] در نظام حقوق کیفری اسلامی، محاربه در کنار دو مفهوم «بغی» و «افساد فیالارض»، از جمله جرایم سنگین علیه امنیت و نظم عمومی به شمار میروند[۳] که از نظر ماهیت و اهداف با یکدیگر تفاوت دارند. | |||
تفاوت اصلی این جرایم در هدف و رویکرد اقدام مجرمانه است. در محاربه، هدفِ مستقیمِ فرد، برهم زدن آرامش شهروندان و ایجاد ترس در جامعه است و این جرم ارتباطی با نوع حکومت ندارد.[۴] در مقابل، «بغی» به معنای شورش و قیام مسلحانه علیه حاکمیت تعریف میشود. در این حالت، هدف اصلی مرتکبان، تقابل با دولت و تضعیف یا براندازی آن است؛ هرچند ممکن است این اقدام در عمل به ناامنی عمومی نیز منجر شود.[۵] | |||
همچنین، «افساد فیالارض» به معنای خرابکاری و آسیبرسانی گستردهای است که بنیانهای امنیت و سلامت جامعه را به خطر میاندازد. در خصوص رابطه این مفهوم با محاربه، میان صاحبنظران حقوقی اختلاف دیدگاه وجود دارد. برخی این دو را مفهومی واحد و هممعنا میدانند، اما گروهی دیگر معتقدند افساد فیالارض گستره وسیعتری دارد و محاربه تنها یکی از مصادیق آن است. بر اساس این دیدگاه، هرگونه اقدام مخرب و سازمانیافتهای که امنیت جامعه را بهطور جدی تهدید کند، حتی اگر بدون استفاده مستقیم از سلاح (مانند تعریف کلاسیک محاربه) صورت گیرد، میتواند در زمره افساد فیالارض قرار گیرد.[۶]</ref> == | |||
محاربه از «حرب» و به معنای شدت عمل و ستیزه است<ref>فیومی، المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر للرافعی، 1414ق، ج1، ص127.</ref> و در اصطلاح فقهی و حقوقی به معنای کشیدن سلاح به قصد جان، مال یا ناموس مردم یا ارعاب آنهاست، به نحوی که موجب ناامنی در محیط گردد.<ref>[https://www.heyvalaw.com/web/articles/view/1287/%D9%85%D8%AD%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%A2%D9%86.html «محاربه چیست»، وبسایت مشاوره حقوقی دینا.]</ref> در فقه و حقوق کیفری اسلامی، سه عنوان محاربه، بغی و افساد فیالارض در زمره جرایم شدید علیه امنیت و نظم عمومی قرار میگیرند.<ref>[http://www.ljournal.ir/index.php/ma/article/view/2836 میرزایی، «تفاوت بغی، افساد فی الارض و محاربه در قانون مجازات اسلامی»، 1404ش. ص7]</ref> بغی و افساد فی الارض تفاوتهایی با محاربه دارند که در زیر به آنها اشاره می شود: | محاربه از «حرب» و به معنای شدت عمل و ستیزه است<ref>فیومی، المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر للرافعی، 1414ق، ج1، ص127.</ref> و در اصطلاح فقهی و حقوقی به معنای کشیدن سلاح به قصد جان، مال یا ناموس مردم یا ارعاب آنهاست، به نحوی که موجب ناامنی در محیط گردد.<ref>[https://www.heyvalaw.com/web/articles/view/1287/%D9%85%D8%AD%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%A2%D9%86.html «محاربه چیست»، وبسایت مشاوره حقوقی دینا.]</ref> در فقه و حقوق کیفری اسلامی، سه عنوان محاربه، بغی و افساد فیالارض در زمره جرایم شدید علیه امنیت و نظم عمومی قرار میگیرند.<ref>[http://www.ljournal.ir/index.php/ma/article/view/2836 میرزایی، «تفاوت بغی، افساد فی الارض و محاربه در قانون مجازات اسلامی»، 1404ش. ص7]</ref> بغی و افساد فی الارض تفاوتهایی با محاربه دارند که در زیر به آنها اشاره می شود: | ||
| خط ۲۴: | خط ۴۴: | ||
میان فقها و حقوقدانان درباره نسبت افساد فیالارض و محاربه اختلاف وجود دارد: گروهی این دو را هممعنا دانسته و افساد فیالارض را منطبق بر محاربه اصطلاحی میگیرند، در حالی که عدهای دیگر، این دو را دو مفهوم جداگانه دانسته و محاربه را تنها یکی از مصادیق افساد فیالارض تلقی میکنند. بر این اساس، دایره افساد فیالارض گستردهتر از محاربه است و شامل هر نوع فساد سازمانیافته و تخریب گستردهای میشود که بنیانهای امنیت و آسایش جامعه را تهدید کند؛ حتی اگر به شکل کلاسیک محاربه مثل کشیدن سلاح برای ترساندن مردم در معابر درنیاید.<ref>[http://www.ljournal.ir/index.php/ma/article/view/2836 میرزایی، «تفاوت بغی، افساد فی الارض و محاربه در قانون مجازات اسلامی»، 1404ش. ص18]</ref> | میان فقها و حقوقدانان درباره نسبت افساد فیالارض و محاربه اختلاف وجود دارد: گروهی این دو را هممعنا دانسته و افساد فیالارض را منطبق بر محاربه اصطلاحی میگیرند، در حالی که عدهای دیگر، این دو را دو مفهوم جداگانه دانسته و محاربه را تنها یکی از مصادیق افساد فیالارض تلقی میکنند. بر این اساس، دایره افساد فیالارض گستردهتر از محاربه است و شامل هر نوع فساد سازمانیافته و تخریب گستردهای میشود که بنیانهای امنیت و آسایش جامعه را تهدید کند؛ حتی اگر به شکل کلاسیک محاربه مثل کشیدن سلاح برای ترساندن مردم در معابر درنیاید.<ref>[http://www.ljournal.ir/index.php/ma/article/view/2836 میرزایی، «تفاوت بغی، افساد فی الارض و محاربه در قانون مجازات اسلامی»، 1404ش. ص18]</ref> | ||
== مبانی دینی محاربه <ref group="دیدگاه">این مطلب را | == مبانی دینی محاربه <ref group="دیدگاه">این بحث هنوز ناقص است و نیاز به تکمیل دارد (دلیل نقصان را در دیدگاه بعدی عرض کرده ام) | ||
مبنای اصلی جرمانگاری محاربه در اسلام، آیهای در سوره مائده در قرآن کریم است که به «آیه محاربه» شهرت دارد. در شأن نزول این آیه نقل شده است که جمعی از مشرکان خدمت پیامبر اسلام رسیدند و مسلمان شدند، اما آب و هوای مدینه با آنها سازگار نبود و بیمار شدند. پیامبر به آنها دستور داد به خارج از مدینه و محل نگهداری شتران زکات بروند و از شیر آنها استفاده کنند تا بهبود یابند. آنها پس از بهبودی، چوپانهای مسلمان را دست و پا بریده و چشمانشان را کور کردند، شتران را غارت کرده و از اسلام خارج شدند. پس از دستگیری این افراد، پیامبر همان کاری که با چوپانها کرده بودند را به عنوان مجازات برای آنها تعیین کرد و در این هنگام آیه مربوطه نازل شد که کیفر محاربان با خدا و پیامبر را مشخص میکند.<ref>[https://sid.ir/paper/161029/fa#pointx رضایی، «بررسی مبانی فقهی محاربه و حد آن»، 1389ش، ص68.]</ref> | |||
علاوه بر آن، ادبیات روانی و مناسب ویکی نیست. مثلا اینکه وارد گزارش اختلاف روایات میشوید مناسب مقاله ویکی نیست. گزارش کلی و عمومی و روان بدهید. لطفا با دقت مطلب را بازنویسی کنید. | |||
لطفا متن را به دقت بازنویسی کنید برخی تعابیر به وضوح نشان میدهد که از هوش مصنوعی بدون پالایش استفاده شده است مثلا این تعبیر: | |||
«با این حال، به گزارش مقاله» </ref> == | |||
مبنای اصلی جرمانگاری محاربه در اسلام، آیهای در سوره مائده در قرآن کریم است که به «آیه محاربه» شهرت دارد. در شأن نزول این آیه نقل شده است که جمعی از مشرکان خدمت پیامبر اسلام رسیدند و مسلمان شدند، اما آب و هوای مدینه با آنها سازگار نبود و بیمار شدند. پیامبر به آنها دستور داد به خارج از مدینه و محل نگهداری شتران زکات بروند و از شیر آنها استفاده کنند تا بهبود یابند. آنها پس از بهبودی، چوپانهای مسلمان را دست و پا بریده و چشمانشان را کور کردند، شتران را غارت کرده و از اسلام خارج شدند. پس از دستگیری این افراد، پیامبر همان کاری که با چوپانها کرده بودند را به عنوان مجازات برای آنها تعیین کرد و در این هنگام آیه مربوطه نازل شد که کیفر محاربان با خدا و پیامبر را مشخص میکند.<ref>[https://sid.ir/paper/161029/fa#pointx رضایی، «بررسی مبانی فقهی محاربه و حد آن»، 1389ش، ص68.]</ref><ref group="دیدگاه">این بحث در حال حاضر به شدت ناقص است. | |||
رها کردن بحث تا این حد و اکتفا به این شأن نزول باعث تردید و شبهه میشود که این شأن نزول چه ربطی به تعریف شما از محاربه دارد؟ | |||
غارت بوده و خروج از اسلام. چه ربطی به ارعاب و... دارد؟ | |||
از منابعی که قبلا به شما معرفی شده بود برای تکمیل بحث استفاده کنید: | |||
https://hawzah.net/fa/Article/View/79629/%D8%AA%D9%81%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%DB%8C%D9%87-%D9%85%D8%AD%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D9%87-%D9%88-%D8%A7%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85-%D9%81%D9%82%D9%87%DB%8C-%D8%A2%D9%86?SID=211222</ref> | |||
در روایات مربوط به آیه محاربه (مائده، ۳۳) درباره «ترتیب انجام حدود چهارگانه» سه دیدگاه اصلی مطرح شده است. آیه شریفه چهار نوع مجازات برای محارب برمیشمارد: قتل، صَلب، قطع دست و پای مخالف، و نفی بلد. برخی روایات با ترتیب آوردن این مجازاتها، ظاهر در «ترتیب» هستند؛ یعنی گویی ابتدا قتل، سپس صلب و بعد قطع و در نهایت نفی بلد اجرا میشود. در مقابل، روایات دیگری ظهور در «تخییر» دارند و میفهمانند که ذکر این چهار حد در آیه، از باب بیان گزینههاست نه ترتیب الزامی؛ لذا حاکم شرع میتواند متناسب با شرایط جرم و مصلحت جامعه، هر یک از این چهار کیفر را برگزیند.<ref>[https://sid.ir/paper/161029/fa#pointx رضایی، «بررسی مبانی فقهی محاربه و حد آن»، 1389ش، ص76-79.]</ref> دسته سومی از روایات نیز به گونهای تفسیر شدهاند که نتیجه آن «تخییر ترتیبی» است؛ یعنی نوعی تخییر که در عین حال، از یک چارچوب و اولویتبندی کلی تبعیت میکند. با این حال، به گزارش مقاله و برآیند مجموع روایات و اقوال فقها، نظر مشهور فقهای شیعه ـ و به تبع آن قانون مجازات اسلامی ـ قول به «تخییر» است؛ بدین معنا که حاکم در انتخاب هر یک از حدود چهارگانه محاربه ملزم به رعایت ترتیب خاصی نیست و اختیار تعیین نوع حد را با لحاظ مصالح و مفاسد در اختیار دارد.<ref>[https://sid.ir/paper/161029/fa#pointx رضایی، «بررسی مبانی فقهی محاربه و حد آن»، 1389ش، ص76-79.]</ref><ref group="دیدگاه">این پاراگراف از اصل محاربه خارج شده و وارد فضای مجازات شده است. ضمن بازنویسی روان با ادبیات ویکی باید به بخش مجازات منتقل شود. البته دقت کنید که پس از انتقال به آنجا، انسجام مطالب را رعایت کنید.</ref> | |||
== ارکان جرم محاربه == | == ارکان جرم محاربه == | ||
| خط ۷۷: | خط ۱۰۸: | ||
در قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ نیز، مطابق تبصره ۱ ماده ۱۱۴، توبه محارب پیش از دستگیری یا تسلط بر او موجب سقوط حد شناخته شده است، هرچند در اینکه آیا این توبه حقوقالناس (مانند قصاص و دیه) را نیز از بین میبرد یا نه، میان فقها اختلاف گزارش شده است. احراز واقعی بودن توبه در عمل بر عهده قاضی است و میتواند از طریق قرائنی مانند دست کشیدن داوطلبانه از محاربه و تسلیم خود به حاکم صورت گیرد. در مقابل، توبه پس از دستگیری پذیرفته نشده، زیرا بیم صوری بودن آن و بیاثر شدن فلسفه مجازاتهای حدی و هتک حرمت حدود الهی مطرح شده است؛ از این رو، توبه محارب در عین گشودن راه بازگشت برای مجرم، با سازوکارهای سختگیرانه برای حفظ کارکرد بازدارنده حدّ همراه است.<ref>[https://www.sid.ir/FileServer/SF/8921396H0363 مصلح، «نقش توبه درجرایم حدودی و تعزیری ازمنظر فقه و قانون مجازات اسلامی مصوب 1392»، اولین همایش بین المللی و سومین همایش ملی پژوهشهای مدیریت و علوم انسانی، 1396ش، ص3-4.] </ref> | در قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ نیز، مطابق تبصره ۱ ماده ۱۱۴، توبه محارب پیش از دستگیری یا تسلط بر او موجب سقوط حد شناخته شده است، هرچند در اینکه آیا این توبه حقوقالناس (مانند قصاص و دیه) را نیز از بین میبرد یا نه، میان فقها اختلاف گزارش شده است. احراز واقعی بودن توبه در عمل بر عهده قاضی است و میتواند از طریق قرائنی مانند دست کشیدن داوطلبانه از محاربه و تسلیم خود به حاکم صورت گیرد. در مقابل، توبه پس از دستگیری پذیرفته نشده، زیرا بیم صوری بودن آن و بیاثر شدن فلسفه مجازاتهای حدی و هتک حرمت حدود الهی مطرح شده است؛ از این رو، توبه محارب در عین گشودن راه بازگشت برای مجرم، با سازوکارهای سختگیرانه برای حفظ کارکرد بازدارنده حدّ همراه است.<ref>[https://www.sid.ir/FileServer/SF/8921396H0363 مصلح، «نقش توبه درجرایم حدودی و تعزیری ازمنظر فقه و قانون مجازات اسلامی مصوب 1392»، اولین همایش بین المللی و سومین همایش ملی پژوهشهای مدیریت و علوم انسانی، 1396ش، ص3-4.] </ref> | ||
== چالشهای فقهی و حقوقی محاربه == | == چالشهای فقهی و حقوقی محاربه<ref group="دیدگاه">ادبیات را متناسب با ویکی بازنویسی کنید لطفا | ||
تعابیری مثل نص، تشهیر، ارعاب، صلب، نفی بلد... تعابیری تخصصی است و با ویکی نگاری سازگار نیست. یا حداقل باید عبارت توضحیی هم بیاید | |||
این نکته در تمام مقاله رعایت شود لطفا</ref> == | |||
{| class="wikitable sortable" | {| class="wikitable sortable" | ||
! موضوع چالش !! شرح مسئله !! مبنای فقهی/حقوقی چالش !! نکات مطرحشده در منابع | ! موضوع چالش !! شرح مسئله !! مبنای فقهی/حقوقی چالش !! نکات مطرحشده در منابع | ||
| خط ۱۱۳: | خط ۱۴۸: | ||
=== قطع دست راست و پای چپ === | === قطع دست راست و پای چپ === | ||
در مجازات محاربه، قطع دست راست و پای چپ به عنوان یک «مجازات واحد» در نظر گرفته میشود و هر دو عضو توأم با یکدیگر در روز اجرای حکم قطع میشوند. ترتیب اجرای آن معمولاً به این صورت است که ابتدا دست راست و سپس پای چپ قطع | در مجازات محاربه، قطع دست راست و پای چپ به عنوان یک «مجازات واحد» در نظر گرفته میشود و هر دو عضو توأم با یکدیگر در روز اجرای حکم قطع میشوند. ترتیب اجرای آن معمولاً به این صورت است که ابتدا دست راست و سپس پای چپ قطع میشود.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/law/show/845048 «قانون مجازات اسلامی»، مصوب 1392ش، ماده 278، وبسایت مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.]</ref> | ||
=== نفی بلد یا تبعید === | === نفی بلد یا تبعید === | ||
