رابطه با جنس مخالف: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۱۱۰: / خط ۱۱۰: @@
 *«هشدارهای رابطه با جنس مخالف + بایدها و نبایدها»، وب سایت نمناک، تاریخ بازدید: 14 خرداد 1402ش.
 {{پایان منابع}}
+ویکی ر
+'''<big>دوستی با جنس مخالف</big>؛''' ارتباط عاطفی زن و مرد خارج از چارچوب زناشویی.
+گرایش به جنس مخالف به‌عنوان یک نیاز [[غریزه|غریزی]]، در دورۀ [[بلوغ]] و [[نوجوانی]]، انسان را آمادۀ [[ازدواج]] می‌سازد. این گرایش غریزی اگر در چارچوب عقل و شرع، پاسخ درخور نیابد و فراتر از آن به‌کار گرفته شود، به آسیب‌‌های فردی و اجتماعی بسیاری می‌انجامد.
+==مفهوم‌شناسی==
+دوستی با جنس مخالف، نوعی رابطۀ عاطفی و همراه با ابراز احساسات، اما با نگاه جنسیتی غیر مشروع به یکدیگر است.<ref> موسوی کانی، «آسیب‌شناسی روابط دختر وپسر»، وب‌سایت یاران سبز.</ref>  این رابطه‌ معمولا به‌صورت پنهانى و از طريق ديدارهاى مخفيانه است.<ref>رضایی اصفهانی، روابط دختر و پسر، 1391ش، ص83.</ref>
+==تاریخچه==
+در فرهنگ اسلامی و نیز سنت قدیمی [[خانواده|خانوادۀ‌]] ایرانی، دوستی‌های خارج از شرع و عرف، میان دختر و پسر پذیرفتنی نیست. در همین چارچوب، تا اواخر دورۀ [[قاجاریه|قاجار]]، حریم زن و مرد در سبک زندگی مردم رعایت می‌شد و حتی کوبۀ در، برای زنان و مردان متفاوت بود؛<ref>شعبانی، «تاثیر کالبد، فضا و معماری بر پوشش، عفاف و حیا»، وب‌سایت تحلیلی خبری 598.</ref>  اما از دوران سلطنت پهلوی و با نفوذ فرهنگ غربی و دگرگونی سبک‌ زندگی از طریق سینما و برگزاری انواع اجتماعات مختلط، روابط خارج از چارچوب‌های فرهنگ ایرانی، میان دختر و پسر آسان‌تر شده و انواع دوستی با جنس مخالف افزایش یافت.<ref>روشنایی، رسانه ملی و ارتباطات اجتماعی دختران و پسران، 1393ش، ص65.</ref>
+==عوامل==
+عوامل فردی و اجتماعی مختلفی بر دوستی‌ با جنس مخالف و گسترش آن اثرگذار است:
+===1- مکان‌‌های تسهیل‌کننده و تقویت‌کننده؛===
+یکی از تغییرات مهم در سبک زندگی، ارتباط آسان‌تر دختران و پسران با یکدیگر در مکان‌هایی مانند دانشگاه‌، سینما، فرهنگ‌سرا، پارک و کافی‌شاپ است<ref>روشنایی، رسانه ملی و ارتباطات اجتماعی دختران و پسران، 1393ش، ص68.</ref>  که احتمال ارتباط و دوستی افراد را افزایش می‌دهد.<ref>ارتضائی، «بررسی روابط پسران و دختران پیش از ازدواج به عنوان یک چالش فرهنگی»، 1397ش، ص39. </ref>
+===2- کاهش قبح روابط غیر عفیفانه؛===
+از دوره پهلوی، تغییر در سبک زندگی و الگوی لباس و معماری خانه‌ها و همچنین طراحی فضا و اجزاء شهری که ناسازگار با فرهنگ اسلامی ـ ایرانی بود، تبدیل به بستری برای اختلاط زنان و مردان شد.<ref>شعبانی، «تاثیر کالبد، فضا و معماری بر پوشش، عفاف و حیا»، وب‌سایت تحلیلی خبری 598.</ref>
+===3- توسعۀ وسایل ارتباط جمعی؛===
+با ظهور و گسترش وسایل ارتباطی مانند تلفن همراه و اینترنت، روابط انسانی نیز تحت تأثیر قرار گرفت. همچنین در فضای مجازی امکان ایجاد هویت مجازی و در نتیجه فرصت تجربه‌های جدید و هنجارشکنی بدون پذیرش تبعات اجتماعی آن فراهم شد.<ref>روشنایی، رسانه ملی و ارتباطات اجتماعی دختران و پسران، 1393ش، ص69.</ref>
+===4- تغییر در گروه‌های مرجع جوانان؛===
+در دورۀ معاصر، الگوهای بهره‌مند از هنجارها و ارزش‌های ناسازگار با فرهنگ [[دین|دینی]] ایرانیان، به گروه مرجع [[جوانی|جوانان]] ایرانی تبدیل شدند.<ref>روشنایی، رسانه ملی و ارتباطات اجتماعی دختران و پسران، 1393ش، ص69.</ref>
+===5- فشار گروه همسالان؛===
+تشویق و فشار دوستان تأثیر زیادی بر دوستی با جنس مخالف دارد.<ref>خواجه‌نوری و دل‌آور، «عوامل موثر بر دوستی دختر و پسر در بین جوانان شهر شیراز با تأکید بر فرآیند جهانی شدن»، 1391ش، ص59.</ref>  نتایج یک مطالعه نشان داده که بعضی برای پذیرش در گروه هم‌سالان و یا به تقلید از دوستان، با جنس مخالف ارتباط برقرار کرده‌اند.<ref> آذر و نامور، «تبیین پدیدارشناسانه تجارب روابط دوستی دختر و پسر دانشجو (مطالعه موردی: دانشگاه پیام نور استان اردبیل)»، ۱۳۹۶ش، ص63. </ref>
+===6- کمبود عاطفی؛===
+ناتوانی در پاسخ‌گویی به نیازهای همسر از عوامل مؤثر بر دوستی با جنس مخالف است.<ref>روشنایی، رسانه ملی و ارتباطات اجتماعی دختران و پسران، 1393ش، ص72.</ref>  برخی پژوهش‌ها، مهم‌ترین عامل در گرایش به دوستی با جنس مخالف را نیازهای عاطفی و روانی نشان داده‌اند.<ref> آذر و نامور، «تبیین پدیدارشناسانه تجارب روابط دوستی دختر و پسر دانشجو (مطالعه موردی: دانشگاه پیام نور استان اردبیل)»، ۱۳۹۶ش، ص57. </ref>
+===7- لذت‌جویی جنسی؛===
+[[لذت‌جویی]] جنسی از دوران بلوغ و نوجوانی، تمایل به جنس مخالف را افزایش می‌دهد.<ref> آذر و نامور، «تبیین پدیدارشناسانه تجارب روابط دوستی دختر و پسر دانشجو (مطالعه موردی: دانشگاه پیام نور استان اردبیل)»، ۱۳۹۶ش، ص59. </ref>
+===8- پوشش، [[آرایش زن|آرایش]] و سخن‌گفتن تحریک‌کننده؛<ref> آذر و نامور، «تبیین پدیدارشناسانه تجارب روابط دوستی دختر و پسر دانشجو (مطالعه موردی: دانشگاه پیام نور استان اردبیل)»، ۱۳۹۶ش، ص63. </ref>===
+===9- بالا رفتن [[سن ازدواج]]؛<ref>روشنایی، رسانه ملی و ارتباطات اجتماعی دختران و پسران، 1393ش، ص70.</ref>===
+===10- روحیه فردگرایی؛===
+تأکید بر فردگرایی و آزادی‌های فردی، موجب می‌شود که [[ازدواج]] و تعهدات آن را در تضاد با کمال و پیشرفت دانسته شود و دوستی با جنس مخالف جایگزین ازدواج شود.<ref>روشنایی، رسانه ملی و ارتباطات اجتماعی دختران و پسران، 1393ش، ص70.</ref>
+===11- اختلال در هویت؛===
+اختلال در هویت، به‌ویژه هویت جنسی، موجب اختلال در نقش‌ها و انتظارات متناسب با آن می‌شود.<ref>روشنایی، رسانه ملی و ارتباطات اجتماعی دختران و پسران، 1393ش، ص71.</ref>
+===12- انگاره‌های شناختی نادرست؛===
+مانند این تصور که ارتباط با جنس مخالف موجب تقویت مهارت‌های ارتباطی و ویژگی‌های شخصیتی مانند [[اعتماد به نفس]] می‌شود،<ref> آذر و نامور، «تبیین پدیدارشناسانه تجارب روابط دوستی دختر و پسر دانشجو(مطالعه موردی: دانشگاه پیام نور استان اردبیل)»، ۱۳۹۶ش، ص66. </ref>  یا ایجاد دوستی ساده به زمینه‌سازی برای ازدواج کمک می‌کند.<ref>گلزاری، «آموزش و مشاوره با نوجوانان در زمینه ارتباط با جنس مخالف»، 1384ش، ص113.</ref>
+==پیامدهای دوستی با جنس مخالف==
+برخی پژوهش‌های علمی نشان داده‌اند که دوستی با جنس مخالف موجب کاهش [[رضایت از زندگی]]، کاهش [[امید]]، ضعف در عملکرد تحصیلی،<ref>زارعی توپخانه و دیگران، «مقایسه رضایت از زندگی، امید و عملکرد تحصیلی دانش آموزان مرتبط و غیر مرتبط با جنس مخالف»، 1398ش، ص80-81.</ref>  جلوگیری از رشد استعدادها، بدبینی،  اضطراب و نگرانی،<ref>رئوف، «آسیب شناسی و پیامدهای منفی روابط دختران و پسران نوجوان در  در جامعه»، 1401ش، 1401ش، ص11-14.</ref>  پشیمانی،<ref> آذر و نامور، «تبیین پدیدارشناسانه تجارب روابط دوستی دختر و پسر دانشجو(مطالعه موردی: دانشگاه پیام نور استان اردبیل)»، ۱۳۹۶ش، ص58. </ref>  سستی بنیان خانواده و افزایش [[طلاق]]، انحرافات جنسی و اخلاقی، شکل‌گیری عشق‌های آتشین و ناپایدار<ref>زارعی توپخانه، کنترل غرائز جنسی،1390ش، ص70-86.</ref>  و طرد اجتماعی می‌شود.<ref>«دوستی دختر و پسر»، وب‌سایت ذهن نو.</ref>
+==حکم فقهی دوستی با جنس مخالف==
+در آموزه‌های دینی، دوستی خارج از چارچوب شرع و عقل با جنس مخالف، نکوهش شده است. همۀ مراجع تقلید فتوا داده‌اند که دوستی یا گفت‌وگوى زن و مرد [[نامحرم]]، اگر با قصد لذت و کشیده‌شدن ‌به حرام باشد، اشكال دارد و فرقی نمی‌کند مستقيم و یا از طریق چت و تلفن باشد.<ref>حسینی، رساله دانشجویی (مطابق با نظر ده تن از مراجع عظام)، 1391ش، ص227 و 230.</ref>
+==راهکارهای پیشگیری==
+===1-دین‌مداری؛===
+آموزه‌های دینی، افراد را از عواملی که می‌تواند موجب رفتارهای نابه‌هنجار شود پرهیز می‌دهد. نتایج بعضی پژوهش‌ها نیز نشان داده که هرچه افراد به فعالیت‌های مذهبی، اهمیت بیشتری می‌دادند، گرایش به دوستی نامشروع با جنس مخالف در آنها کمتر بوده است.<ref>خواجه‌نوری و دل آور، «عوامل موثر بر دوستی دختر و پسر در بین جوانان شهر شیراز با تاکید بر فرآیند جهانی شدن»، 1391ش، ص۵۷.</ref>
+===2-ازدواج به‌هنگام؛===
+قرآن کریم به ازدواج پسران و دختران مجرد سفارش کرده است.<ref>سوره نور، آیه 32.</ref>  ازدواج در سن مناسب و هنگام نیاز، از بسياری مفاسد اجتماعی مانند دوستی با جنس مخالف جلوگیری می‌کند.  بعضی خانواده‌ها با [[تجمل‌گرایی]] باعث می‌شوند هزینه‌های ازدواج بالا رفته و در نتیجه جوانان، ارتباط بدون تعهد را بر ازدواج ترجیح ‌دهند.<ref> جوکار، «خانواده و پیشگیری از روابط ناسالم دختر و پس»، 1392ش، ص12.</ref> نگاه واقع‌گرایانۀ خانواده‌ها موجب افزایش انگیزۀ جوانان برای ازدواج می‌شود.<ref>«دوستی دختر و پسر»، وب‌سایت ذهن نو.</ref>
+===3-تقویت روحیۀ تعهد در فرزندان؛===
+در دوستی‌های با جنس مخالف، تعهدی وجود ندارد و چنین رابطه‌هایی موجب سوءاستفاده کسانی است که روحیۀ مسئولیت‌پذیری ندارند. والدینی که مسئولیت‌پذیری را در فرزندان خود نهادینه کنند، احتمال دوستی با جنس مخالف به‌جای ازدواج را در آنها کاهش می‌دهند.<ref>«دوستی دختر و پسر»، وب‌سایت ذهن نو.</ref>
+===4-مراقبت‌های خانوادگی؛===
+در قرآن کریم بر توجه به اعضای خانواده و مراقبت از آنها در برابر کج‌روی‌هایی که آتش جهنم را در پی دارد، تأکید شده است.<ref>سورۀ تحریم، آیۀ 6.</ref>  در روایات نیز به تکلیف سرپرست خانواده در مراقبت از اعضای خانواده هشدار داده شده است.<ref>حديث و آيات: «همه شما مسئوليد»، وب‌سایت کتابخانه احادیث شیعه.</ref>
+===5-مدیریت فرزندان در استفاده از فضای مجازی؛===
+امروزه بسیاری خانواده‌ها وسایل ارتباطی مانند تبلت و موبایل را به آسانی در اختیار [[کودک|کودکان]] قرار می‌دهند و آنها را میان انواع آسیب‌های فضای مجازی، رها می‌کنند.<ref>فیروزی‌خجسته‌فر و دیگران، «تجربه زیسته بیماران مبتلا به اعتیاد جنسی: یک مطالعه کیفی»،1400ش، ص94.</ref>  نوجوانان در این فضا نیازمند مراقبت و مدیریت والدین برای رسیدن به تشخیص درست هستند.<ref>رستمی چورتی، «ارتباط دختر و پسر، نقش خانواده، جامعه و فضای مجازی»، وب‌سایت راسخون.</ref>
+===6-تقویت روابط والدین با فرزندان؛===
+ارتباط عاطفی قوی بين والدين و فرزندان موجب دریافت پاسخ مناسب برای نیازهای روحی فرزندان شده<ref>عباسی اسفجیر و خورشیدی، «بررسی تاثیر ساختار شبکه روابط دوستی نوجوانان بر ساختار روابط والدین- فرزندان (مطالعه موردی دانش آموزان مقطع متوسطه شهرستان گلوگاه مازندران»، 1392ش، ص143. </ref>  و آنها را از دوستی‌های خیابانی و خارج از عرف، بی‌نیاز می‌کند.<ref>دهقان تنها و دیگران، «کارکرد خانواده و جهت گیری مذهبی؛ ارائه الگوهای نگرش به ارتباط پیش از ازدواج و پیامدهای آن در دانشجویان دارای ارتباط و بدون ارتباط با جنس مخالف»، 1392ش، ص91. </ref>
+===7-پایبندی به خانواده؛===
+آموزه‌های دینی تأکید بسیاری بر رابطۀ حسنه زوجین، همراه با صمیمیت و محبت و رعایت احترام و حفظ شخصیت همسر، کرده است. چنین رابطه‌ای موجب ایجاد حس رضایت‌مندی و آرامش در خانه می‌شود.<ref>ارتضائی، «بررسی روابط پسران و دختران پیش از ازدواج به عنوان یک چالش فرهنگی»، 1397ش، ص38. </ref>
+===8-اجتناب از موقعیت‌های خطرزا؛===
+اجتناب از موقعیت‌هایی که باعث تماس با جنس مخالف و برقراری رابطۀ عاطفی می‌شود مانند [[جشن|جشن‌ها]] و مهمانی‌های مختلط و یا چَت در فضای مجازی با جنس مخالف و همچنین پرهیز از مشاهدۀ فیلم‌ها و صحنه‌های هرزه و رعایت مرزهای ارتباط با نامحرم.<ref>گلزاری، «آموزش و مشاوره با نوجوانان در زمینه ارتباط با جنس مخالف»، 1384ش، ص120.</ref>
+===9-آموزش؛ شامل آگاهی‌بخشی دربارۀ:===
+زیان‌ها و خطرات ارتباط با جنس مخالف؛ ملاک‌های [[همسرگزینی دختران|همسرگزینی]] برای کسانی که با انگیزۀ ازدواج وارد رابطه می‌شوند؛ تفاوت‌های رفتارهای سالم و معمولی با رابطه‌های عاطفی و صمیمانه؛ کنترل [[غریزه|غریزۀ]] جنسی؛ اهمیت تاخیر در کامرواسازی برای موفقیت در آینده و ارزش [[صبر]] و جایگاه صابران در آموزه‌های دینی؛ تقویت هوش [[هیجان|هیجانی]]؛ مهارت قاطعیت در ابراز وجود و اعتماد به نفس در برابر فشار همسالان و دوستان و پاسخ منفی در برابر پیشنهاد رابطۀ دوستی با جنس مخالف.<ref>گلزاری، «آموزش و مشاوره با نوجوانان در زمینه ارتباط با جنس مخالف»، 1384ش، ص119-120.</ref>
+==تکنیک‌های رهایی از دوستی با جنس مخالف==
+افرادی که به دوستی با جنس مخالف گرفتار شده‌اند، علاوه‌بر اینکه لازم است به والدین اطلاع داده و از آنها مشورت بگیرند و یا از افراد آگاه و دلسوز درخواست کمک کنند،<ref>گلزاری، «آموزش و مشاوره با نوجوانان در زمینه ارتباط با جنس مخالف»، 1384ش، ص119.</ref>  می‌توانند از روش‌هایی برای رهایی از این‌گونه علاقه‌ها، استفاده کنند:
+===1- انزجار درمانی؛===
+قراردادن چیزی که دردآور و بیزارکننده است در کنار موضوع مورد علاقه، باعث می‌شود از موضوع مورد علاقه نیز کم‌کم بیزاری حاصل شود. برای مثال با بستن کشِ نازکی به مچِ دست، هرگاه از آن علاقۀ خاص یاد کرد و میل آن را پیدا کرد، کش را کشیده و رها می‌کند تا درد ایجاد شود و یا اینکه هر ‌زمان به یاد موضوع مورد علاقه افتاد، چیزی را که منزجرکننده است در  کنار آن در ذهن خود تصویر کند.<ref>زارعی توپخانه، کنترل غرائز جنسی،1390ش، ص54.</ref>
+===2- تهیۀ لیستی از نقاط ضعف؛===
+فهرستی از عواقب دوستی با جنس مخالف نوشته شود و به‌صورت مداوم به آن فکر کند تا علاقه‌اش به او کمتر شود.<ref>زارعی توپخانه، کنترل غرائز جنسی، 1390ش، ص90.</ref>
+===3-تقویت ارتباط عاطفی با اعضای خانواده؛===
+ارتباط عاطفی قوی با خانواده و دوستان خوب باعث رهاشدن عواطف انسان از راه معقول و طبیعی خود است.<ref>زارعی توپخانه، کنترل غرائز جنسی، 1390ش، ص90.</ref>
+===4-دوری از عوامل یادآور؛===
+دوری از چیزهایی که باعث یادآوری جنس مخالف است سبب می‌شود کم‌کم یاد او نیز از دل برود.<ref>زارعی توپخانه، کنترل غرائز جنسی، 1390ش، ص90.</ref>
+===5-تقویت رابطۀ عاطفی با خدا؛===
+تقویت رابطۀ عاطفی با خدا وجود انسان را توسعه داده و از خودپرستی بیرون می‌آورد و به خارج از خود متوجه مى‏كند.<ref>مطهری، جاذبه و دافعه علی علیه‌السلام، 1390ش، ص49.   </ref>  در قرآن کریم، اطاعت از پروردگار به‌عنوان نشانۀ حقیقی محبت به خداوند بیان شده است.<ref>سوره آل عمران؛ آیۀ 31.</ref>
+===6-تفکر در پاداش عفت‌ورزی؛===
+در روایتی از [[حضرت محمد|رسول خدا]] آمده است هر كس که عاشق شود، اما پاكدامنى ورزد و با اين حال بميرد، او شهيد است.<ref>«پاداش عاشق پاكدامن»، وب‌سایت کتابخانه احادیث شیعه.</ref>
+==پانویس==
+{{پانویس}}
+==منابع==
+*قرآن کریم.
+*آذر، خدیجه و نامور، یوسف، «تجارب روابط دوستی دختر و پسر دانشجو با رویکردی پدیدارشناسانه»، مطالعات اجتماعی روان‌شناختی زنان، دورۀ 15، شمارۀ ۲، ۱۳۹۶ش.
+*ارتضائی، بهناز، «بررسی روابط پسران و دختران پیش از ازدواج به‌عنوان یک چالش فرهنگی»، فصلنامۀ علمی تخصصی روانشناسی، علوم اجتماعی و علوم تربیتی، دورۀ 2، شمارۀ 1، 1397ش.
+*«پاداش عاشق پاكدامن»، وب‌سایت کتابخانه احادیث شیعه، تاریخ بازدید: 29 آبان 1402ش.
+*جوکار، محبوبه، «خانواده و پیشگیری از روابط ناسالم دختر و پسر»، پژوهشنامه اسلامی زنان و خانواده، دورۀ1، شماررۀ1، 1392ش.
+*حسینی، سیدمجتبی، رساله دانشجویی (مطابق با نظر ده تن از مراجع عظام)، قم، دفتر نشر معارف، چ30، 1391ش.
+*خواجه‌نوری، بیژن و دل‌آور، مریم‌السادات، «عوامل مؤثر بر دوستی دختر و پسر در بین جوانان شهر شیراز با تأکید بر فرآیند جهانی شدن»، جامعه‌شناسی کاربردی، دورۀ۲۳، شمارۀ۲، ۱۳۹۱ش.
+*«دوستی دختر و پسر»، وب‌سایت ذهن نو، تاریخ بازدید: 15 شهریور1402ش.
+*دهقان‌تنها، ریحانه و دیگران، «کارکرد خانواده و جهت‌گیری مذهبی؛ ارائه الگوهای نگرش به ارتباط پیش از ازدواج و پیامدهای آن در دانشجویان دارای ارتباط و بدون ارتباط با جنس مخالف»، روانشناسی و دین، دورۀ 6، شمارۀ 3، 1392ش.
+*رئوف، شهربانو، «آسیب‌شناسی و پیامدهای منفی روابط دختران و پسران نوجوان در جامعه»، فصلنامه رهیافت‌های نوین در مطالعات اسلامی، دورۀ۴، شمارۀ۱۱، ۱۴۰۱ش.
+*رستمی چورتی، سجاد، «ارتباط دختر و پسر، نقش خانواده، جامعه و فضای مجازی»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 19 دی 1397ش.
+*رضایی اصفهانی، محمدعلی، روابط دختر و پسر، قم، نسيم حيات، چ1، 1391ش.
+*روشنایی، علی، رسانۀ ملی و ارتباطات اجتماعی دختران و پسران، قم، مرکز پژوهش‌های اسلامی صداوسیما، 1393ش.
+*زارعی توپخانه، محمد و دیگران، «مقایسۀ رضایت از زندگی، امید و عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان مرتبط و غیر مرتبط با جنس مخالف»، نشریۀ روان‌شناسی و دین، دوررۀ 12، شمارۀ ۳، ۱۳۹۸ش.
+*زارعی توپخانه، محمد، کنترل غرائز جنسی، قم، سازمان تبلیغات اسلامی، چ1، 1390ش.
+*شعبانی، علی، «تأثیر کالبد، فضا و معماری بر پوشش، عفاف و حیا»، وب‌سایت تحلیلی خبری 598، تاریخ درج مطلب: 29 مهر 1402ش.
+*عباسی اسفجیر، علی اصغر و خورشیدی، موسوی السادات، «بررسی تأثیر ساختار شبکۀ روابط دوستی نوجوانان بر ساختار روابط والدین- فرزندان (مطالعه موردی دانش آموزان مقطع متوسطه شهرستان گلوگاه مازندران»، علوم رفتاری، دورۀ5، شمارۀ17، 1392ش.
+*فیروزی‌خجسته‌فر، ریحانه و دیگران، «تجربۀ زیستۀ بیماران مبتلا به اعتیاد جنسی: مطالعه‌ای کیفی»، فصلنامه پژوهش‌های کاربردی روان‌شناختی، دوره: 12، شماره: 3، 1400ش.
+*مطهری، مرتضی، جاذبه و دافعه علی علیه‌السلام، تهران، صدرا، چ75، 1390ش.
+*گلزاری، محمود، «آموزش و مشاوره با نوجوانان در زمینۀ ارتباط با جنس مخالف»، کنگره بین‌المللی روان‌درمانی در شرق و گفت‌وگوی تمدن‌ها، شمارۀ2، 1384ش.
+*موسوی کانی، سیدرضا، «آسیب شناسی روابط دختر وپسر»، وب‌سایت یاران سبز، تاریخ بازدید: 16 آبان 1402ش.
+ویکی ز