پرش به محتوا

رابطه با جنس مخالف: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران‌پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌ترتفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱۱۰: خط ۱۱۰:
*«هشدارهای رابطه با جنس مخالف + بایدها و نبایدها»، وب سایت نمناک، تاریخ بازدید: 14 خرداد 1402ش.
*«هشدارهای رابطه با جنس مخالف + بایدها و نبایدها»، وب سایت نمناک، تاریخ بازدید: 14 خرداد 1402ش.
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}
ویکی ر
'''<big>دوستی با جنس مخالف</big>؛''' ارتباط عاطفی زن و مرد خارج از چارچوب زناشویی.
گرایش به جنس مخالف به‌عنوان یک نیاز [[غریزه|غریزی]]، در دورۀ [[بلوغ]] و [[نوجوانی]]، انسان را آمادۀ [[ازدواج]] می‌سازد. این گرایش غریزی اگر در چارچوب عقل و شرع، پاسخ درخور نیابد و فراتر از آن به‌کار گرفته شود، به آسیب‌‌های فردی و اجتماعی بسیاری می‌انجامد.
==مفهوم‌شناسی==
دوستی با جنس مخالف، نوعی رابطۀ عاطفی و همراه با ابراز احساسات، اما با نگاه جنسیتی غیر مشروع به یکدیگر است.<ref> موسوی کانی، «آسیب‌شناسی روابط دختر وپسر»، وب‌سایت یاران سبز.</ref>  این رابطه‌ معمولا به‌صورت پنهانى و از طريق ديدارهاى مخفيانه است.<ref>رضایی اصفهانی، روابط دختر و پسر، 1391ش، ص83.</ref>
==تاریخچه==
در فرهنگ اسلامی و نیز سنت قدیمی [[خانواده|خانوادۀ‌]] ایرانی، دوستی‌های خارج از شرع و عرف، میان دختر و پسر پذیرفتنی نیست. در همین چارچوب، تا اواخر دورۀ [[قاجاریه|قاجار]]، حریم زن و مرد در سبک زندگی مردم رعایت می‌شد و حتی کوبۀ در، برای زنان و مردان متفاوت بود؛<ref>شعبانی، «تاثیر کالبد، فضا و معماری بر پوشش، عفاف و حیا»، وب‌سایت تحلیلی خبری 598.</ref>  اما از دوران سلطنت پهلوی و با نفوذ فرهنگ غربی و دگرگونی سبک‌ زندگی از طریق سینما و برگزاری انواع اجتماعات مختلط، روابط خارج از چارچوب‌های فرهنگ ایرانی، میان دختر و پسر آسان‌تر شده و انواع دوستی با جنس مخالف افزایش یافت.<ref>روشنایی، رسانه ملی و ارتباطات اجتماعی دختران و پسران، 1393ش، ص65.</ref>
==عوامل==
عوامل فردی و اجتماعی مختلفی بر دوستی‌ با جنس مخالف و گسترش آن اثرگذار است:
===1- مکان‌‌های تسهیل‌کننده و تقویت‌کننده؛===
یکی از تغییرات مهم در سبک زندگی، ارتباط آسان‌تر دختران و پسران با یکدیگر در مکان‌هایی مانند دانشگاه‌، سینما، فرهنگ‌سرا، پارک و کافی‌شاپ است<ref>روشنایی، رسانه ملی و ارتباطات اجتماعی دختران و پسران، 1393ش، ص68.</ref>  که احتمال ارتباط و دوستی افراد را افزایش می‌دهد.<ref>ارتضائی، «بررسی روابط پسران و دختران پیش از ازدواج به عنوان یک چالش فرهنگی»، 1397ش، ص39. </ref>
===2- کاهش قبح روابط غیر عفیفانه؛===
از دوره پهلوی، تغییر در سبک زندگی و الگوی لباس و معماری خانه‌ها و همچنین طراحی فضا و اجزاء شهری که ناسازگار با فرهنگ اسلامی ـ ایرانی بود، تبدیل به بستری برای اختلاط زنان و مردان شد.<ref>شعبانی، «تاثیر کالبد، فضا و معماری بر پوشش، عفاف و حیا»، وب‌سایت تحلیلی خبری 598.</ref>
===3- توسعۀ وسایل ارتباط جمعی؛===
با ظهور و گسترش وسایل ارتباطی مانند تلفن همراه و اینترنت، روابط انسانی نیز تحت تأثیر قرار گرفت. همچنین در فضای مجازی امکان ایجاد هویت مجازی و در نتیجه فرصت تجربه‌های جدید و هنجارشکنی بدون پذیرش تبعات اجتماعی آن فراهم شد.<ref>روشنایی، رسانه ملی و ارتباطات اجتماعی دختران و پسران، 1393ش، ص69.</ref>
===4- تغییر در گروه‌های مرجع جوانان؛===
در دورۀ معاصر، الگوهای بهره‌مند از هنجارها و ارزش‌های ناسازگار با فرهنگ [[دین|دینی]] ایرانیان، به گروه مرجع [[جوانی|جوانان]] ایرانی تبدیل شدند.<ref>روشنایی، رسانه ملی و ارتباطات اجتماعی دختران و پسران، 1393ش، ص69.</ref>
===5- فشار گروه همسالان؛===
تشویق و فشار دوستان تأثیر زیادی بر دوستی با جنس مخالف دارد.<ref>خواجه‌نوری و دل‌آور، «عوامل موثر بر دوستی دختر و پسر در بین جوانان شهر شیراز با تأکید بر فرآیند جهانی شدن»، 1391ش، ص59.</ref>  نتایج یک مطالعه نشان داده که بعضی برای پذیرش در گروه هم‌سالان و یا به تقلید از دوستان، با جنس مخالف ارتباط برقرار کرده‌اند.<ref> آذر و نامور، «تبیین پدیدارشناسانه تجارب روابط دوستی دختر و پسر دانشجو (مطالعه موردی: دانشگاه پیام نور استان اردبیل)»، ۱۳۹۶ش، ص63. </ref>
===6- کمبود عاطفی؛===
ناتوانی در پاسخ‌گویی به نیازهای همسر از عوامل مؤثر بر دوستی با جنس مخالف است.<ref>روشنایی، رسانه ملی و ارتباطات اجتماعی دختران و پسران، 1393ش، ص72.</ref>  برخی پژوهش‌ها، مهم‌ترین عامل در گرایش به دوستی با جنس مخالف را نیازهای عاطفی و روانی نشان داده‌اند.<ref> آذر و نامور، «تبیین پدیدارشناسانه تجارب روابط دوستی دختر و پسر دانشجو (مطالعه موردی: دانشگاه پیام نور استان اردبیل)»، ۱۳۹۶ش، ص57. </ref>
===7- لذت‌جویی جنسی؛===
[[لذت‌جویی]] جنسی از دوران بلوغ و نوجوانی، تمایل به جنس مخالف را افزایش می‌دهد.<ref> آذر و نامور، «تبیین پدیدارشناسانه تجارب روابط دوستی دختر و پسر دانشجو (مطالعه موردی: دانشگاه پیام نور استان اردبیل)»، ۱۳۹۶ش، ص59. </ref>
===8- پوشش، [[آرایش زن|آرایش]] و سخن‌گفتن تحریک‌کننده؛<ref> آذر و نامور، «تبیین پدیدارشناسانه تجارب روابط دوستی دختر و پسر دانشجو (مطالعه موردی: دانشگاه پیام نور استان اردبیل)»، ۱۳۹۶ش، ص63. </ref>===
===9- بالا رفتن [[سن ازدواج]]؛<ref>روشنایی، رسانه ملی و ارتباطات اجتماعی دختران و پسران، 1393ش، ص70.</ref>===
===10- روحیه فردگرایی؛===
تأکید بر فردگرایی و آزادی‌های فردی، موجب می‌شود که [[ازدواج]] و تعهدات آن را در تضاد با کمال و پیشرفت دانسته شود و دوستی با جنس مخالف جایگزین ازدواج شود.<ref>روشنایی، رسانه ملی و ارتباطات اجتماعی دختران و پسران، 1393ش، ص70.</ref>
===11- اختلال در هویت؛===
اختلال در هویت، به‌ویژه هویت جنسی، موجب اختلال در نقش‌ها و انتظارات متناسب با آن می‌شود.<ref>روشنایی، رسانه ملی و ارتباطات اجتماعی دختران و پسران، 1393ش، ص71.</ref>
===12- انگاره‌های شناختی نادرست؛===
مانند این تصور که ارتباط با جنس مخالف موجب تقویت مهارت‌های ارتباطی و ویژگی‌های شخصیتی مانند [[اعتماد به نفس]] می‌شود،<ref> آذر و نامور، «تبیین پدیدارشناسانه تجارب روابط دوستی دختر و پسر دانشجو(مطالعه موردی: دانشگاه پیام نور استان اردبیل)»، ۱۳۹۶ش، ص66. </ref>  یا ایجاد دوستی ساده به زمینه‌سازی برای ازدواج کمک می‌کند.<ref>گلزاری، «آموزش و مشاوره با نوجوانان در زمینه ارتباط با جنس مخالف»، 1384ش، ص113.</ref>
==پیامدهای دوستی با جنس مخالف==
برخی پژوهش‌های علمی نشان داده‌اند که دوستی با جنس مخالف موجب کاهش [[رضایت از زندگی]]، کاهش [[امید]]، ضعف در عملکرد تحصیلی،<ref>زارعی توپخانه و دیگران، «مقایسه رضایت از زندگی، امید و عملکرد تحصیلی دانش آموزان مرتبط و غیر مرتبط با جنس مخالف»، 1398ش، ص80-81.</ref>  جلوگیری از رشد استعدادها، بدبینی،  اضطراب و نگرانی،<ref>رئوف، «آسیب شناسی و پیامدهای منفی روابط دختران و پسران نوجوان در  در جامعه»، 1401ش، 1401ش، ص11-14.</ref>  پشیمانی،<ref> آذر و نامور، «تبیین پدیدارشناسانه تجارب روابط دوستی دختر و پسر دانشجو(مطالعه موردی: دانشگاه پیام نور استان اردبیل)»، ۱۳۹۶ش، ص58. </ref>  سستی بنیان خانواده و افزایش [[طلاق]]، انحرافات جنسی و اخلاقی، شکل‌گیری عشق‌های آتشین و ناپایدار<ref>زارعی توپخانه، کنترل غرائز جنسی،1390ش، ص70-86.</ref>  و طرد اجتماعی می‌شود.<ref>«دوستی دختر و پسر»، وب‌سایت ذهن نو.</ref>
==حکم فقهی دوستی با جنس مخالف==
در آموزه‌های دینی، دوستی خارج از چارچوب شرع و عقل با جنس مخالف، نکوهش شده است. همۀ مراجع تقلید فتوا داده‌اند که دوستی یا گفت‌وگوى زن و مرد [[نامحرم]]، اگر با قصد لذت و کشیده‌شدن ‌به حرام باشد، اشكال دارد و فرقی نمی‌کند مستقيم و یا از طریق چت و تلفن باشد.<ref>حسینی، رساله دانشجویی (مطابق با نظر ده تن از مراجع عظام)، 1391ش، ص227 و 230.</ref>
==راهکارهای پیشگیری==
===1-دین‌مداری؛===
آموزه‌های دینی، افراد را از عواملی که می‌تواند موجب رفتارهای نابه‌هنجار شود پرهیز می‌دهد. نتایج بعضی پژوهش‌ها نیز نشان داده که هرچه افراد به فعالیت‌های مذهبی، اهمیت بیشتری می‌دادند، گرایش به دوستی نامشروع با جنس مخالف در آنها کمتر بوده است.<ref>خواجه‌نوری و دل آور، «عوامل موثر بر دوستی دختر و پسر در بین جوانان شهر شیراز با تاکید بر فرآیند جهانی شدن»، 1391ش، ص۵۷.</ref>
===2-ازدواج به‌هنگام؛===
قرآن کریم به ازدواج پسران و دختران مجرد سفارش کرده است.<ref>سوره نور، آیه 32.</ref>  ازدواج در سن مناسب و هنگام نیاز، از بسياری مفاسد اجتماعی مانند دوستی با جنس مخالف جلوگیری می‌کند.  بعضی خانواده‌ها با [[تجمل‌گرایی]] باعث می‌شوند هزینه‌های ازدواج بالا رفته و در نتیجه جوانان، ارتباط بدون تعهد را بر ازدواج ترجیح ‌دهند.<ref> جوکار، «خانواده و پیشگیری از روابط ناسالم دختر و پس»، 1392ش، ص12.</ref> نگاه واقع‌گرایانۀ خانواده‌ها موجب افزایش انگیزۀ جوانان برای ازدواج می‌شود.<ref>«دوستی دختر و پسر»، وب‌سایت ذهن نو.</ref>
===3-تقویت روحیۀ تعهد در فرزندان؛===
در دوستی‌های با جنس مخالف، تعهدی وجود ندارد و چنین رابطه‌هایی موجب سوءاستفاده کسانی است که روحیۀ مسئولیت‌پذیری ندارند. والدینی که مسئولیت‌پذیری را در فرزندان خود نهادینه کنند، احتمال دوستی با جنس مخالف به‌جای ازدواج را در آنها کاهش می‌دهند.<ref>«دوستی دختر و پسر»، وب‌سایت ذهن نو.</ref>
===4-مراقبت‌های خانوادگی؛===
در قرآن کریم بر توجه به اعضای خانواده و مراقبت از آنها در برابر کج‌روی‌هایی که آتش جهنم را در پی دارد، تأکید شده است.<ref>سورۀ تحریم، آیۀ 6.</ref>  در روایات نیز به تکلیف سرپرست خانواده در مراقبت از اعضای خانواده هشدار داده شده است.<ref>حديث و آيات: «همه شما مسئوليد»، وب‌سایت کتابخانه احادیث شیعه.</ref>
===5-مدیریت فرزندان در استفاده از فضای مجازی؛===
امروزه بسیاری خانواده‌ها وسایل ارتباطی مانند تبلت و موبایل را به آسانی در اختیار [[کودک|کودکان]] قرار می‌دهند و آنها را میان انواع آسیب‌های فضای مجازی، رها می‌کنند.<ref>فیروزی‌خجسته‌فر و دیگران، «تجربه زیسته بیماران مبتلا به اعتیاد جنسی: یک مطالعه کیفی»،1400ش، ص94.</ref>  نوجوانان در این فضا نیازمند مراقبت و مدیریت والدین برای رسیدن به تشخیص درست هستند.<ref>رستمی چورتی، «ارتباط دختر و پسر، نقش خانواده، جامعه و فضای مجازی»، وب‌سایت راسخون.</ref>
===6-تقویت روابط والدین با فرزندان؛===
ارتباط عاطفی قوی بين والدين و فرزندان موجب دریافت پاسخ مناسب برای نیازهای روحی فرزندان شده<ref>عباسی اسفجیر و خورشیدی، «بررسی تاثیر ساختار شبکه روابط دوستی نوجوانان بر ساختار روابط والدین- فرزندان (مطالعه موردی دانش آموزان مقطع متوسطه شهرستان گلوگاه مازندران»، 1392ش، ص143. </ref>  و آنها را از دوستی‌های خیابانی و خارج از عرف، بی‌نیاز می‌کند.<ref>دهقان تنها و دیگران، «کارکرد خانواده و جهت گیری مذهبی؛ ارائه الگوهای نگرش به ارتباط پیش از ازدواج و پیامدهای آن در دانشجویان دارای ارتباط و بدون ارتباط با جنس مخالف»، 1392ش، ص91. </ref>
===7-پایبندی به خانواده؛===
آموزه‌های دینی تأکید بسیاری بر رابطۀ حسنه زوجین، همراه با صمیمیت و محبت و رعایت احترام و حفظ شخصیت همسر، کرده است. چنین رابطه‌ای موجب ایجاد حس رضایت‌مندی و آرامش در خانه می‌شود.<ref>ارتضائی، «بررسی روابط پسران و دختران پیش از ازدواج به عنوان یک چالش فرهنگی»، 1397ش، ص38. </ref>
===8-اجتناب از موقعیت‌های خطرزا؛===
اجتناب از موقعیت‌هایی که باعث تماس با جنس مخالف و برقراری رابطۀ عاطفی می‌شود مانند [[جشن|جشن‌ها]] و مهمانی‌های مختلط و یا چَت در فضای مجازی با جنس مخالف و همچنین پرهیز از مشاهدۀ فیلم‌ها و صحنه‌های هرزه و رعایت مرزهای ارتباط با نامحرم.<ref>گلزاری، «آموزش و مشاوره با نوجوانان در زمینه ارتباط با جنس مخالف»، 1384ش، ص120.</ref>
===9-آموزش؛ شامل آگاهی‌بخشی دربارۀ:===
زیان‌ها و خطرات ارتباط با جنس مخالف؛ ملاک‌های [[همسرگزینی دختران|همسرگزینی]] برای کسانی که با انگیزۀ ازدواج وارد رابطه می‌شوند؛ تفاوت‌های رفتارهای سالم و معمولی با رابطه‌های عاطفی و صمیمانه؛ کنترل [[غریزه|غریزۀ]] جنسی؛ اهمیت تاخیر در کامرواسازی برای موفقیت در آینده و ارزش [[صبر]] و جایگاه صابران در آموزه‌های دینی؛ تقویت هوش [[هیجان|هیجانی]]؛ مهارت قاطعیت در ابراز وجود و اعتماد به نفس در برابر فشار همسالان و دوستان و پاسخ منفی در برابر پیشنهاد رابطۀ دوستی با جنس مخالف.<ref>گلزاری، «آموزش و مشاوره با نوجوانان در زمینه ارتباط با جنس مخالف»، 1384ش، ص119-120.</ref>
==تکنیک‌های رهایی از دوستی با جنس مخالف==
افرادی که به دوستی با جنس مخالف گرفتار شده‌اند، علاوه‌بر اینکه لازم است به والدین اطلاع داده و از آنها مشورت بگیرند و یا از افراد آگاه و دلسوز درخواست کمک کنند،<ref>گلزاری، «آموزش و مشاوره با نوجوانان در زمینه ارتباط با جنس مخالف»، 1384ش، ص119.</ref>  می‌توانند از روش‌هایی برای رهایی از این‌گونه علاقه‌ها، استفاده کنند:
===1- انزجار درمانی؛===
قراردادن چیزی که دردآور و بیزارکننده است در کنار موضوع مورد علاقه، باعث می‌شود از موضوع مورد علاقه نیز کم‌کم بیزاری حاصل شود. برای مثال با بستن کشِ نازکی به مچِ دست، هرگاه از آن علاقۀ خاص یاد کرد و میل آن را پیدا کرد، کش را کشیده و رها می‌کند تا درد ایجاد شود و یا اینکه هر ‌زمان به یاد موضوع مورد علاقه افتاد، چیزی را که منزجرکننده است در  کنار آن در ذهن خود تصویر کند.<ref>زارعی توپخانه، کنترل غرائز جنسی،1390ش، ص54.</ref>
===2- تهیۀ لیستی از نقاط ضعف؛===
فهرستی از عواقب دوستی با جنس مخالف نوشته شود و به‌صورت مداوم به آن فکر کند تا علاقه‌اش به او کمتر شود.<ref>زارعی توپخانه، کنترل غرائز جنسی، 1390ش، ص90.</ref>
===3-تقویت ارتباط عاطفی با اعضای خانواده؛===
ارتباط عاطفی قوی با خانواده و دوستان خوب باعث رهاشدن عواطف انسان از راه معقول و طبیعی خود است.<ref>زارعی توپخانه، کنترل غرائز جنسی، 1390ش، ص90.</ref>
===4-دوری از عوامل یادآور؛===
دوری از چیزهایی که باعث یادآوری جنس مخالف است سبب می‌شود کم‌کم یاد او نیز از دل برود.<ref>زارعی توپخانه، کنترل غرائز جنسی، 1390ش، ص90.</ref> 
===5-تقویت رابطۀ عاطفی با خدا؛===
تقویت رابطۀ عاطفی با خدا وجود انسان را توسعه داده و از خودپرستی بیرون می‌آورد و به خارج از خود متوجه مى‏كند.<ref>مطهری، جاذبه و دافعه علی علیه‌السلام، 1390ش، ص49.  </ref>  در قرآن کریم، اطاعت از پروردگار به‌عنوان نشانۀ حقیقی محبت به خداوند بیان شده است.<ref>سوره آل عمران؛ آیۀ 31.</ref>
===6-تفکر در پاداش عفت‌ورزی؛===
در روایتی از [[حضرت محمد|رسول خدا]] آمده است هر كس که عاشق شود، اما پاكدامنى ورزد و با اين حال بميرد، او شهيد است.<ref>«پاداش عاشق پاكدامن»، وب‌سایت کتابخانه احادیث شیعه.</ref>
==پانویس==
{{پانویس}}
==منابع==
*قرآن کریم.
*آذر، خدیجه و نامور، یوسف، «تجارب روابط دوستی دختر و پسر دانشجو با رویکردی پدیدارشناسانه»، مطالعات اجتماعی روان‌شناختی زنان، دورۀ 15، شمارۀ ۲، ۱۳۹۶ش.
*ارتضائی، بهناز، «بررسی روابط پسران و دختران پیش از ازدواج به‌عنوان یک چالش فرهنگی»، فصلنامۀ علمی تخصصی روانشناسی، علوم اجتماعی و علوم تربیتی، دورۀ 2، شمارۀ 1، 1397ش.
*«پاداش عاشق پاكدامن»، وب‌سایت کتابخانه احادیث شیعه، تاریخ بازدید: 29 آبان 1402ش.
*جوکار، محبوبه، «خانواده و پیشگیری از روابط ناسالم دختر و پسر»، پژوهشنامه اسلامی زنان و خانواده، دورۀ1، شماررۀ1، 1392ش.
*حسینی، سیدمجتبی، رساله دانشجویی (مطابق با نظر ده تن از مراجع عظام)، قم، دفتر نشر معارف، چ30، 1391ش.
*خواجه‌نوری، بیژن و دل‌آور، مریم‌السادات، «عوامل مؤثر بر دوستی دختر و پسر در بین جوانان شهر شیراز با تأکید بر فرآیند جهانی شدن»، جامعه‌شناسی کاربردی، دورۀ۲۳، شمارۀ۲، ۱۳۹۱ش.
*«دوستی دختر و پسر»، وب‌سایت ذهن نو، تاریخ بازدید: 15 شهریور1402ش.
*دهقان‌تنها، ریحانه و دیگران، «کارکرد خانواده و جهت‌گیری مذهبی؛ ارائه الگوهای نگرش به ارتباط پیش از ازدواج و پیامدهای آن در دانشجویان دارای ارتباط و بدون ارتباط با جنس مخالف»، روانشناسی و دین، دورۀ 6، شمارۀ 3، 1392ش.
*رئوف، شهربانو، «آسیب‌شناسی و پیامدهای منفی روابط دختران و پسران نوجوان در جامعه»، فصلنامه رهیافت‌های نوین در مطالعات اسلامی، دورۀ۴، شمارۀ۱۱، ۱۴۰۱ش.
*رستمی چورتی، سجاد، «ارتباط دختر و پسر، نقش خانواده، جامعه و فضای مجازی»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 19 دی 1397ش.
*رضایی اصفهانی، محمدعلی، روابط دختر و پسر، قم، نسيم حيات، چ1، 1391ش.
*روشنایی، علی، رسانۀ ملی و ارتباطات اجتماعی دختران و پسران، قم، مرکز پژوهش‌های اسلامی صداوسیما، 1393ش.
*زارعی توپخانه، محمد و دیگران، «مقایسۀ رضایت از زندگی، امید و عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان مرتبط و غیر مرتبط با جنس مخالف»، نشریۀ روان‌شناسی و دین، دوررۀ 12، شمارۀ ۳، ۱۳۹۸ش.
*زارعی توپخانه، محمد، کنترل غرائز جنسی، قم، سازمان تبلیغات اسلامی، چ1، 1390ش.
*شعبانی، علی، «تأثیر کالبد، فضا و معماری بر پوشش، عفاف و حیا»، وب‌سایت تحلیلی خبری 598، تاریخ درج مطلب: 29 مهر 1402ش.
*عباسی اسفجیر، علی اصغر و خورشیدی، موسوی السادات، «بررسی تأثیر ساختار شبکۀ روابط دوستی نوجوانان بر ساختار روابط والدین- فرزندان (مطالعه موردی دانش آموزان مقطع متوسطه شهرستان گلوگاه مازندران»، علوم رفتاری، دورۀ5، شمارۀ17، 1392ش.
*فیروزی‌خجسته‌فر، ریحانه و دیگران، «تجربۀ زیستۀ بیماران مبتلا به اعتیاد جنسی: مطالعه‌ای کیفی»، فصلنامه پژوهش‌های کاربردی روان‌شناختی، دوره: 12، شماره: 3، 1400ش.
*مطهری، مرتضی، جاذبه و دافعه علی علیه‌السلام، تهران، صدرا، چ75، 1390ش.
*گلزاری، محمود، «آموزش و مشاوره با نوجوانان در زمینۀ ارتباط با جنس مخالف»، کنگره بین‌المللی روان‌درمانی در شرق و گفت‌وگوی تمدن‌ها، شمارۀ2، 1384ش.
*موسوی کانی، سیدرضا، «آسیب شناسی روابط دختر وپسر»، وب‌سایت یاران سبز، تاریخ بازدید: 16 آبان 1402ش.
ویکی ز

نسخهٔ ۳ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۳۴

رابطه با جنس مخالف
دوستی با جنس مخالف در سریال مانکن
ترویج دوستی با جنس مخالف ،در سریال نمایش خانگی مانکن


دوستی با جنس مخالف؛ برقراری ارتباط مبتنی بر علاقه بین دختر و پسر بدون هدف ازدواج.

دوستی با جنس مخالف اشاره به دوستی پسر و دختر بدون قصد ازدواج دارد که به‌صورت مخفی و با ملاک‌هایی پایین‌تر نسبت به انتخاب شریک زندگی انجام می‌گیرد. افت تحصیلی، عدم تمرکز، مشکلات روانی و جسمی حادّ، ایجاد بدبینی و عدم اعتماد به شریک زندگی از پیامدهای دوستی با جنس مخالف است.

مفهوم‌شناسی

دوستی به‌معنای صمیمیت، همدلی،[۱] همنشینی و گفت‌وگو با افرادی است که فرد به آن‌ها علاقه دارد.[۲] دوستی با جنس مخالف اشاره به ارتباط بین دو جنس مخالف دارد که در آن عشق، محبت، صمیمیت و علاقۀ قلبی وجود دارد[۳] و نوعی ارتباط احساسی و عاطفی بین دختر و پسر بدون هدف عقد، نامزدی یا ازدواج است.[۴]

ویژگی اصلی دوستی با جنس مخالف

مهم‌ترین ویژگی دوستی با جنس مخالف مخفی‌بودن و دور از چشم دیگران بودن رابطه است که باعث شکل‌گیری عمیق‌ترین و در عین حال پرخطرترین رابطه در دوران تجرّد و بعد از ازدواج می‌شود.[۵] با توجه به این‌که هدف دوستی با جنس مخالف رابطۀ عاطفی موقت است، ملاک‌های انتخاب دوست از بین افراد جنس مخالف، بسیار پایین‌تر از ملاک‌های ازدواج است.[۶]

دوستی با جنس مخالف از دیدگاه روان‌شناسان غربی

برخی از روان‌شناسان غربی، خطرپذیری دوستی با جنس مخالف را بسیار بالا دانسته و معتقدند افرادی که مایل به ازدواج هستند، باید مراقب این روابط باشند.[۷]

شکل‌های دوستی با جنس مخالف

  • آشنایی با انگیزۀ ازدواج طرفین و انصراف یکی از آنها بعد از مدتی؛
  • آشنایی با انگیزۀ ازدواج یکی از طرفین و انگیزۀ دوستی طرف دیگر؛
  • آشنایی با انگیزۀ دوستی طرفین و جدّی‌شدن انگیزه برای ازدواج از سوی یکی از آنان؛
  • انگیزۀ پاسخ‌گویی به نیاز جنسی و عاطفی از سوی طرفین.[۸]

علل دوستی با جنس مخالف

  • تغییر باورها و فرهنگ‌ها با گسترش رسانه‌های ارتباط جمعی؛ برخی از والدین دوستی با جنس مخالف را نشانۀ فرآیند رشد می‌دانند و نگرش مثبتی به این موضوع نشان می‌دهند.[۹]
  • سخت‌گیری بیش از حد والدین در مورد ازدواج؛ سخت‌گیری بیش از حدّ والدین و تحمیل خواستۀ خود بر فرزندان موجب فشارهای روحی و ایجاد عشق‌های دروغین می‌شود.[۱۰]
  • افزایش احترام و امنیت؛ بالارفتن احترام و امنیت بین دوستان و هم‌سالان با دوستی با جنس مخالف و پایین‌دیدن رتبۀ اجتماعی افرادی که این ویژگی را ندارند.
  • کم‌کاری والدین؛ کم‌کاری والدین، صحبت‌نکردن با فرزندان، عدم قدرت، اهمیت‌ندادن به آن‌ها و کم‌رنگ‌شدن نقش فرزندان مهم‌ترین عامل در گرایش جوانان به جنس مخالف است.[۱۱]

همچنین کاهش باورهای مذهبی، بالارفتن سنّ ازدواج، محیط مشترک تعامل، فضای مجازی،[۱۲] مشکلات فرهنگی و اقتصادی، ازدست‌رفتن فرصت ازدواج، کمبود عاطفی، افزایش سن، بی‌میلی جوانان به ازدواج و تشکیل خانواده، گرایش میل جنسی،[۱۳] کنجکاوی، پرکردن اوقات فراغت، رفع تنهایی، تقلید، فشار دوستان، نشانۀ آزادی و تمدن دانستن دوستی‌های فاقد تعهد[۱۴] از دلایل روی‌آوردن به دوستی با جنس مخالف است.

ارتباط با جنس مخالف در دورۀ تأهل

به اعتقاد کارشناسان نکتۀ مهم در ارتباط با جنس مخالف در دورۀ بعد از ازدواج، مدیریت درست این موضوع و رعایت خط قرمزها برای پایداری ازدواج است. اختصاص انرژی و زمان به یک فرد غیر از همسر و دریافت حمایت از سوی او منجر به حسّ نزدیکی بیشتر با او و ایجاد حریمی است که همسر جایی در آن ندارد. در این حالت، تلقّی همسر از این رابطه، به اندازۀ خیانت جنسی است. احساس فریب‌خوردگی در همسر در اثر دروغ‌گفتن، باعث بی‌اعتمادی به شریک زندگی و آسیب رابطۀ زناشویی می‌شود.[۱۵]

نتیجۀ دوستی با جنس مخالف

با تبدیل جنس مخالف به دوست صمیمی، افراد مسائلی که با هیچ فرد دیگری در میان نگذاشته‌اند، با او به اشتراک می‌گذارند که موجب شکل‌گیری صمیمیمت بیشتر و ایجاد علاقه و عشق در رابطه می‌‌شود. این امر موجب کشش جنسی و در نهایت خیانت می‌شود.[۱۶] دوستی با جنس مخالف با هدف صرف دوستی و معاشرت عادی مانند دو هم‌جنس، نیز منتهی به سقوط است. چراکه طبق تجربۀ افراد زیادی که با این هدف اقدام به طرح دوستی با جنس مخالف کرده‌اند، برقراری رابطۀ عاطفی با جنس مخالف موجب تحریک سریع غریزۀ جنسی می‌شود.[۱۷]

نقش فضای مجازی در دوستی با جنس مخالف

گفت‌وگو در شبکه‌های مجازی و توجیه نوشتاری و ناشناس‌بودن رابطه موجب شکل‌گیری روابط خارج از چهارچوب‌های رفتاری و اخلاقی می‌شود. علاوه براین، الگوپذیری نوجوانان از شاخ‌های مجازی، عدم مدیریت و جستجوی رابطه بدون آگاهی و بدون تضمین بقای رابطه، موجب آسیب‌های جبران‌ ناپذیری می‌شود.[۱۸]

نقش برنامه‌های ماهواره در دوستی با جنس مخالف

هجوم گستردۀ برخی از برنامه‌های ماهواره‌ای و تولید محتوای هنجارشکنانه باعث تغییر باورها، اندیشه‌ها و بی‌توجهی به ارزش‌ها و انحراف از هنجارهای اجتماعی می‌شود.[۱۹] نمایش رابطۀ دوستی عاشقانه با جنس مخالف در شبکه‌های ماهواره‌ای، عادی‌سازی خیانت، بی‌بندوباری، لذت‌گرایی و دوستی‌های بی‌ضابطه را دنبال می‌کند.[۲۰]

نقش خانواده در دوستی با جنس مخالف

ارائۀ هویت سالم به فرزند با پاسخگویی درست به نیازهای او، موجب هدایت فرزندان به یک زندگی سالم می‌شود. ناتوانی خانواده و جامعه در ایفای این نقش، باعث سردرگمی و تکاپو در یافتن راهی برای کاهش استرس و هیاهوی روحی می‌شود. یکی از این راه‌ها تن‌دادن به دوستی خارج عرف با جنس مخالف با هدف آسایش و آرامش و تسکین هویت گم‌شده است. بسیاری از کارشناسان معتقدند عدم آگاهی والدین از رابطۀ دوستی بین دختر و پسر قبل از ازدواج موجب صدمات روحی و جنسی جبران‌ناپذیر به طرفین می‌شود؛ زیرا به اعتقاد آنها دوستی با جنس مخالف و ابراز عشق و علاقه‌های قبل ازدواج به دور از حقیقت است و حتی در صورت تشکیل خانواده، تبیین و قدرت لازم برای ادامه وجود ندارد.[۲۱] اگر در خانواده شرایط تربیتی و اعتماد حاکم ‌باشد، فرزندان دوستی خود با جنس مخالف را به خانواده اطلاع می‌دهند. در این صورت والدین چنانچه طرفین را واجد شرایط لازم نبینند، از تشکیل یا ادامۀ ارتباط جلوگیری می‌کنند و بی تردید جلوی نتایج منفی آن گرفته می‌شود.[۲۲]

خطای والدین در گرایش به دوستی‌های غیرمشروع

  • ندادن آموزش درست در رابطه با جنس مخالف؛
  • محدودیت مطلق فرزندان در رابطه با جنس مخالف؛
  • عدم دریافت عشق و محبت کافی در خانواده.[۲۳]

آسیب‌های دوستی با جنس مخالف

کارشناسان آسیب‌های زیادی برای دوستی با جنس مخالف معرفی کرده‌اند که برخی از آنها عبارتند از:

  • افت تحصیلی؛
  • چشم و گوش بسته عاشق‌شدن و ندیدن عیب‌های طرف مقابل؛
  • سرکوب‌شدن استعدادها به‌دلیل از دست دادن فرصت‌ها؛
  • ترس از آشکار شدن رابطه؛
  • داشتن احساس پشیمانی و گناه به‌دلیل مخفی بودن رابطه؛[۲۴]
  • منجر شدن به ازدواج اجباری؛[۲۵]
  • ایجاد حس بدبینی در رابطه حتی در صورت ازدواج؛
  • ناتوانی در ابراز محبت خالص به همسر؛
  • محرومیت از ازدواج پاک؛[۲۶]
  • کاهش ازدواج؛[۲۷]

همچنین مواردی مانند وابستگی عاطفی، شکست عاطفی، مسایل جنسی، حاملگی ناخواسته،[۲۸] انحطاط ارزش‌ها، یأس و ناامیدی،[۲۹] افسردگی، اضطراب، اعتیاد، خیانت، بیماری‌های مقاربتی، ترومای ذهنی، بی‌هدفی،[۳۰] خودکشی،[۳۱] عدم توانایی به پایان‌دادن رابطۀ دوستی و بالارفتن سنّ ازدواج[۳۲] از آسیب‌های دوستی با جنس مخالف است.

پیشگیری و درمان

  • خودکنترلی؛ بهترین راه‌کار، دوری از فیلم‌ها و روابط محرّک و مراقبت بر اعمال و خودکنترلی است. برنامه‌ریزی در کارهای زندگی و انجام کار و تفریحات سالم نیز موجب پرشدن اوقات شده و فرصتی برای بی‌کار ماندن و برقراری رابطۀ دوستی با جنس مخالف نمی‌گذارد.[۳۳]
  • آموزش؛ آموزش در نحوۀ برقراری رابطه با جنس مخالف موجب آماده‌شدن برای موقعیت‌های مختلف و پیشگیری از اشتباهات و مشکلات و توانایی برقراری ارتباط با حدّومرزهای اخلاقی می‌شود.[۳۴] آموزش می‌تواند به‌صورت فیلم و تبلیغات در رسانه و شبکه‌های مجازی باشد.[۳۵]
  • رفتار صحیح والدین؛ احترام گذاشتن به تصمیمات فرزند و صحبت‌کردن با فرزند در مورد خطر رابطۀ جنسی در نوجوانی و عواقب آن می‌تواند اقدامی مؤثر در پیشگیری از دوستی با جنس مخالف باشد. منصرف‌کردن اجباری فرزند از دوستی، موجب سستی روابط فرزند و والدین می‌شود.[۳۶]
  • کمک‌گرفتن از مشاور؛ به‌دلیل غرور فرزند در دورۀ نوجوانی و عدم حرف‌شنوی و اعتماد به والدین، کمک‌گرفتن از یک مشاور مورد اعتماد که مورد قبول فرزند هم باشد راه‌کار مؤثری در عدم گرایش به دوستی با جنس مخالف است.[۳۷]

دوستی با جنس مخالف از نگاه آموزه‌های قرآنی

خداوند در قرآن زن و مرد نامحرم را از نگاه شهوت‌آلود برحذر می‌دارد تا زمینۀ ارتباط با جنس مخالف کاهش یابد.[۳۸] آیۀ 25 سورۀ نساء به مردان سفارش می‌کند که همسران خود را از میان دخترانی که با جنس مخالف رابطۀ پنهانی دارند، انتخاب نکنند. همچنین آیۀ 5 سورۀ مائده مردان را به پاکدامنی توصیه کرده است و آنان را به پرهیز از برقراری روابط پنهانی با زنان سفارش و از دوستی با جنس مخالف نهی می‌کند.[۳۹]


پانویس

  1. ↑ حسن‌زاده، «دوستی با جنس مخالف، اصول، مزایا و معایب آن»، وب‌سایت مرکز مشاورۀ اینجامکث.
  2. ↑ «دوستی با جنس مخالف»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.
  3. ↑ «دوستی با جنس مخالف»، وب‌سایت تبیان.
  4. ↑ «مشاورۀ دوستی»، وب‌سایت مشاورانه.
  5. ↑ «مشاورۀ دوستی»، وب‌سایت مشاورانه.
  6. ↑ «مشاورۀ دوستی»، وب‌سایت مشاورانه.
  7. ↑ «دوستی با جنس مخالف برای افرادی که در یک رابطۀ متعهدانه هستند»، وب‌سایت سیمیاروم.
  8. ↑ «مشاورۀ دوستی»، وب‌سایت مشاورانه.
  9. ↑ «مشاورۀ دوستی»، وب‌سایت مشاورانه.
  10. ↑ «واسطه‌های دوستی دختر و پسر و نقش خانواده»، وب‌سایت نمناک.
  11. ↑ «علل گرایش جوانان به دوستی با جنس مخالف»، مرکز روان‌شناسی رهیاب.
  12. ↑ «مشاورۀ دوستی»، وب‌سایت مشاورانه.
  13. ↑ «علل گرایش جوانان به دوستی با جنس مخالف»، مرکز روان‌شناسی رهیاب.
  14. ↑ «مشاورۀ دوستی»، وب‌سایت مشاورانه.
  15. ↑ «دوستی با جنس مخالف برای افرادی که در یک رابطۀ متعهدانه هستند»، وب‌سایت سیمیاروم.
  16. ↑ «دوستی با جنس مخالف برای افرادی که در یک رابطۀ متعهدانه هستند»، وب‌سایت سیمیاروم.
  17. ↑ «دوستی با جنس مخالف»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.
  18. ↑ «واسطه‌های دوستی دختر و پسر و نقش خانواده»، وب‌سایت نمناک.
  19. ↑ رجبی و البرزی، «نگاهی جامعه‌شناختی به رابطۀ تماشای ماهواره و دوستی با جنس مخالف»، 1396ش، ص13.
  20. ↑ «واسطه‌های دوستی دختر و پسر و نقش خانواده»، وب‌سایت نمناک.
  21. ↑ «واسطه‌های دوستی دختر و پسر و نقش خانواده»، وب‌سایت نمناک.
  22. ↑ «نقش خانواده‌ها در دوستی دختر و پسر»، وب‌سایت میگنا.
  23. ↑ «واسطه‌های دوستی دختر و پسر و نقش خانواده»، وب‌سایت نمناک.
  24. ↑ دوستی با جنس مخالف»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.
  25. ↑ «مشاورۀ روان‌شناسی رابطه‌های دوست پسر و دوست دختر»، وب سایت ذهن‌آرا.
  26. ↑ «دوستی با جنس مخالف»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.
  27. ↑ «ازدواج دانشجویی چگونه است؟»، وب‌سایت آسمونی.
  28. ↑ «مشاورۀ دوستی»، وب‌سایت مشاورانه.
  29. ↑ «دوستی با جنس مخالف»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.
  30. ↑ حسن‌زاده، «دوستی با جنس مخالف، اصول، مزایا و معایب آن»، وب‌سایت مرکز مشاورۀ اینجامکث.
  31. ↑ «ازدواج دانشجویی چگونه است؟»، وب‌سایت آسمونی.
  32. ↑ «مشاورۀ دوستی»، وب‌سایت مشاورانه.
  33. ↑ «هشدارهای رابطه با جنس مخالف + بایدها و نبایدها»، وب‌سایت نمناک.
  34. ↑ «چگونه با جنس مخالف ارتباط برقرار کنیم؟»، وب‌سایت موفقیت مؤسسۀ ملک‌پور.
  35. ↑ «واسطه‌های دوستی دختر و پسر و نقش خانواده»، وب‌سایت نمناک.
  36. ↑ هشدارهای رابطه با جنس مخالف + بایدها و نبایدها»، وب‌سایت نمناک.
  37. ↑ «هشدارهای رابطه با جنس مخالف + بایدها و نبایدها»، وب‌سایت نمناک.
  38. ↑ سورۀ نور، آیات 30-31.
  39. ↑ «دوستی با جنس مخالف و تبعات آن»، وب‌سایت راسخون.

منبع

  • «ازدواج دانشجویی چگونه است؟»، وب‌سایت آسمونی، تاریخ بازدید: 6 خرداد 1402ش.
  • «ازدواج دانشجویی خوب است یا بد؟ بررسی مزایا و معایب»، وب‌سایت آویژه، تاریخ درج مطلب: 17 اسفند 2020م.
  • «چگونه با جنس مخالف ارتباط برقرار کنیم؟»، وب‌سایت موفقیت موسسۀ ملک‌پور، تاریخ بازدید: 15 خرداد 1402ش.
  • حسن‌زاده، مینا، «دوستی با جنس مخالف، اصول، مزایا و معایب آن»، وب‌سایت مرکز مشاورۀ اینجامکث، تاریخ درج مطلب: 17 خرداد 1401ش.
  • «دوستی با جنس مخالف»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 13 خرداد 1402ش.
  • «دوستی با جنس مخالف»، وب‌سایت تبیان، تاریخ درج مطلب: 19 مرداد 1395ش.
  • «دوستی با جنس مخالف برای افرادی که در یک رابطۀ متعهدانه هستند»، وب‌سایت سیمیاروم، تاریخ درج مطلب: 31 تیر 1395ش.
  • «دوستی با جنس مخالف و تبعات آن»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 19 تير 1398ش.
  • رجبی، ماهرخ و البرزی، صدیقه، «نگاهی جامعه‌شناختی به رابطۀ تماشای ماهواره و دوستی با جنس مخالف»، دوفصلنامۀ مشارکت و توسعۀ اجتماعی، دورۀ 2، شمارۀ 4، بهار و تابستان 1396ش.
  • «علل گرایش جوانان به دوستی با جنس مخالف»، وب‌سایت مرکز روان‌شناسی رهیاب، تاریخ بازدید: 15 خرداد 1402ش.
  • «مشاورۀ دوستی»، وب‌سایت مشاورانه، تاریخ بازدید: 14 خرداد 1402ش.
  • «مشاورۀ روان‌شناسی رابطه‌های دوست پسر و دوست دختر»، وب سایت ذهن‌آرا، تاریخ درج مطلب: 13 اسفند 1400ش.
  • «نقش خانواده‌ها در دوستی دختر و پسر»، وب‌سایت میگنا، تاریخ درج مطلب: 1 دی 1391ش.
  • «واسطه‌های دوستی دختر و پسر و نقش خانواده»، وب‌سایت نمناک، تاریخ بازدید: 14 خرداد 1402ش.
  • «هشدارهای رابطه با جنس مخالف + بایدها و نبایدها»، وب سایت نمناک، تاریخ بازدید: 14 خرداد 1402ش.

ویکی ر دوستی با جنس مخالف؛ ارتباط عاطفی زن و مرد خارج از چارچوب زناشویی.

گرایش به جنس مخالف به‌عنوان یک نیاز غریزی، در دورۀ بلوغ و نوجوانی، انسان را آمادۀ ازدواج می‌سازد. این گرایش غریزی اگر در چارچوب عقل و شرع، پاسخ درخور نیابد و فراتر از آن به‌کار گرفته شود، به آسیب‌‌های فردی و اجتماعی بسیاری می‌انجامد.

مفهوم‌شناسی

دوستی با جنس مخالف، نوعی رابطۀ عاطفی و همراه با ابراز احساسات، اما با نگاه جنسیتی غیر مشروع به یکدیگر است.[۱] این رابطه‌ معمولا به‌صورت پنهانى و از طريق ديدارهاى مخفيانه است.[۲]

تاریخچه

در فرهنگ اسلامی و نیز سنت قدیمی خانوادۀ‌ ایرانی، دوستی‌های خارج از شرع و عرف، میان دختر و پسر پذیرفتنی نیست. در همین چارچوب، تا اواخر دورۀ قاجار، حریم زن و مرد در سبک زندگی مردم رعایت می‌شد و حتی کوبۀ در، برای زنان و مردان متفاوت بود؛[۳] اما از دوران سلطنت پهلوی و با نفوذ فرهنگ غربی و دگرگونی سبک‌ زندگی از طریق سینما و برگزاری انواع اجتماعات مختلط، روابط خارج از چارچوب‌های فرهنگ ایرانی، میان دختر و پسر آسان‌تر شده و انواع دوستی با جنس مخالف افزایش یافت.[۴]

عوامل

عوامل فردی و اجتماعی مختلفی بر دوستی‌ با جنس مخالف و گسترش آن اثرگذار است:

1- مکان‌‌های تسهیل‌کننده و تقویت‌کننده؛

یکی از تغییرات مهم در سبک زندگی، ارتباط آسان‌تر دختران و پسران با یکدیگر در مکان‌هایی مانند دانشگاه‌، سینما، فرهنگ‌سرا، پارک و کافی‌شاپ است[۵] که احتمال ارتباط و دوستی افراد را افزایش می‌دهد.[۶]

2- کاهش قبح روابط غیر عفیفانه؛

از دوره پهلوی، تغییر در سبک زندگی و الگوی لباس و معماری خانه‌ها و همچنین طراحی فضا و اجزاء شهری که ناسازگار با فرهنگ اسلامی ـ ایرانی بود، تبدیل به بستری برای اختلاط زنان و مردان شد.[۷]

3- توسعۀ وسایل ارتباط جمعی؛

با ظهور و گسترش وسایل ارتباطی مانند تلفن همراه و اینترنت، روابط انسانی نیز تحت تأثیر قرار گرفت. همچنین در فضای مجازی امکان ایجاد هویت مجازی و در نتیجه فرصت تجربه‌های جدید و هنجارشکنی بدون پذیرش تبعات اجتماعی آن فراهم شد.[۸]

4- تغییر در گروه‌های مرجع جوانان؛

در دورۀ معاصر، الگوهای بهره‌مند از هنجارها و ارزش‌های ناسازگار با فرهنگ دینی ایرانیان، به گروه مرجع جوانان ایرانی تبدیل شدند.[۹]

5- فشار گروه همسالان؛

تشویق و فشار دوستان تأثیر زیادی بر دوستی با جنس مخالف دارد.[۱۰] نتایج یک مطالعه نشان داده که بعضی برای پذیرش در گروه هم‌سالان و یا به تقلید از دوستان، با جنس مخالف ارتباط برقرار کرده‌اند.[۱۱]

6- کمبود عاطفی؛

ناتوانی در پاسخ‌گویی به نیازهای همسر از عوامل مؤثر بر دوستی با جنس مخالف است.[۱۲] برخی پژوهش‌ها، مهم‌ترین عامل در گرایش به دوستی با جنس مخالف را نیازهای عاطفی و روانی نشان داده‌اند.[۱۳]

7- لذت‌جویی جنسی؛

لذت‌جویی جنسی از دوران بلوغ و نوجوانی، تمایل به جنس مخالف را افزایش می‌دهد.[۱۴]

8- پوشش، آرایش و سخن‌گفتن تحریک‌کننده؛[۱۵]

9- بالا رفتن سن ازدواج؛[۱۶]

10- روحیه فردگرایی؛

تأکید بر فردگرایی و آزادی‌های فردی، موجب می‌شود که ازدواج و تعهدات آن را در تضاد با کمال و پیشرفت دانسته شود و دوستی با جنس مخالف جایگزین ازدواج شود.[۱۷]

11- اختلال در هویت؛

اختلال در هویت، به‌ویژه هویت جنسی، موجب اختلال در نقش‌ها و انتظارات متناسب با آن می‌شود.[۱۸]

12- انگاره‌های شناختی نادرست؛

مانند این تصور که ارتباط با جنس مخالف موجب تقویت مهارت‌های ارتباطی و ویژگی‌های شخصیتی مانند اعتماد به نفس می‌شود،[۱۹] یا ایجاد دوستی ساده به زمینه‌سازی برای ازدواج کمک می‌کند.[۲۰]

پیامدهای دوستی با جنس مخالف

برخی پژوهش‌های علمی نشان داده‌اند که دوستی با جنس مخالف موجب کاهش رضایت از زندگی، کاهش امید، ضعف در عملکرد تحصیلی،[۲۱] جلوگیری از رشد استعدادها، بدبینی، اضطراب و نگرانی،[۲۲] پشیمانی،[۲۳] سستی بنیان خانواده و افزایش طلاق، انحرافات جنسی و اخلاقی، شکل‌گیری عشق‌های آتشین و ناپایدار[۲۴] و طرد اجتماعی می‌شود.[۲۵]

حکم فقهی دوستی با جنس مخالف

در آموزه‌های دینی، دوستی خارج از چارچوب شرع و عقل با جنس مخالف، نکوهش شده است. همۀ مراجع تقلید فتوا داده‌اند که دوستی یا گفت‌وگوى زن و مرد نامحرم، اگر با قصد لذت و کشیده‌شدن ‌به حرام باشد، اشكال دارد و فرقی نمی‌کند مستقيم و یا از طریق چت و تلفن باشد.[۲۶]

راهکارهای پیشگیری

1-دین‌مداری؛

آموزه‌های دینی، افراد را از عواملی که می‌تواند موجب رفتارهای نابه‌هنجار شود پرهیز می‌دهد. نتایج بعضی پژوهش‌ها نیز نشان داده که هرچه افراد به فعالیت‌های مذهبی، اهمیت بیشتری می‌دادند، گرایش به دوستی نامشروع با جنس مخالف در آنها کمتر بوده است.[۲۷]

2-ازدواج به‌هنگام؛

قرآن کریم به ازدواج پسران و دختران مجرد سفارش کرده است.[۲۸] ازدواج در سن مناسب و هنگام نیاز، از بسياری مفاسد اجتماعی مانند دوستی با جنس مخالف جلوگیری می‌کند. بعضی خانواده‌ها با تجمل‌گرایی باعث می‌شوند هزینه‌های ازدواج بالا رفته و در نتیجه جوانان، ارتباط بدون تعهد را بر ازدواج ترجیح ‌دهند.[۲۹] نگاه واقع‌گرایانۀ خانواده‌ها موجب افزایش انگیزۀ جوانان برای ازدواج می‌شود.[۳۰]

3-تقویت روحیۀ تعهد در فرزندان؛

در دوستی‌های با جنس مخالف، تعهدی وجود ندارد و چنین رابطه‌هایی موجب سوءاستفاده کسانی است که روحیۀ مسئولیت‌پذیری ندارند. والدینی که مسئولیت‌پذیری را در فرزندان خود نهادینه کنند، احتمال دوستی با جنس مخالف به‌جای ازدواج را در آنها کاهش می‌دهند.[۳۱]

4-مراقبت‌های خانوادگی؛

در قرآن کریم بر توجه به اعضای خانواده و مراقبت از آنها در برابر کج‌روی‌هایی که آتش جهنم را در پی دارد، تأکید شده است.[۳۲] در روایات نیز به تکلیف سرپرست خانواده در مراقبت از اعضای خانواده هشدار داده شده است.[۳۳]

5-مدیریت فرزندان در استفاده از فضای مجازی؛

امروزه بسیاری خانواده‌ها وسایل ارتباطی مانند تبلت و موبایل را به آسانی در اختیار کودکان قرار می‌دهند و آنها را میان انواع آسیب‌های فضای مجازی، رها می‌کنند.[۳۴] نوجوانان در این فضا نیازمند مراقبت و مدیریت والدین برای رسیدن به تشخیص درست هستند.[۳۵]

6-تقویت روابط والدین با فرزندان؛

ارتباط عاطفی قوی بين والدين و فرزندان موجب دریافت پاسخ مناسب برای نیازهای روحی فرزندان شده[۳۶] و آنها را از دوستی‌های خیابانی و خارج از عرف، بی‌نیاز می‌کند.[۳۷]

7-پایبندی به خانواده؛

آموزه‌های دینی تأکید بسیاری بر رابطۀ حسنه زوجین، همراه با صمیمیت و محبت و رعایت احترام و حفظ شخصیت همسر، کرده است. چنین رابطه‌ای موجب ایجاد حس رضایت‌مندی و آرامش در خانه می‌شود.[۳۸]

8-اجتناب از موقعیت‌های خطرزا؛

اجتناب از موقعیت‌هایی که باعث تماس با جنس مخالف و برقراری رابطۀ عاطفی می‌شود مانند جشن‌ها و مهمانی‌های مختلط و یا چَت در فضای مجازی با جنس مخالف و همچنین پرهیز از مشاهدۀ فیلم‌ها و صحنه‌های هرزه و رعایت مرزهای ارتباط با نامحرم.[۳۹]

9-آموزش؛ شامل آگاهی‌بخشی دربارۀ:

زیان‌ها و خطرات ارتباط با جنس مخالف؛ ملاک‌های همسرگزینی برای کسانی که با انگیزۀ ازدواج وارد رابطه می‌شوند؛ تفاوت‌های رفتارهای سالم و معمولی با رابطه‌های عاطفی و صمیمانه؛ کنترل غریزۀ جنسی؛ اهمیت تاخیر در کامرواسازی برای موفقیت در آینده و ارزش صبر و جایگاه صابران در آموزه‌های دینی؛ تقویت هوش هیجانی؛ مهارت قاطعیت در ابراز وجود و اعتماد به نفس در برابر فشار همسالان و دوستان و پاسخ منفی در برابر پیشنهاد رابطۀ دوستی با جنس مخالف.[۴۰]

تکنیک‌های رهایی از دوستی با جنس مخالف

افرادی که به دوستی با جنس مخالف گرفتار شده‌اند، علاوه‌بر اینکه لازم است به والدین اطلاع داده و از آنها مشورت بگیرند و یا از افراد آگاه و دلسوز درخواست کمک کنند،[۴۱] می‌توانند از روش‌هایی برای رهایی از این‌گونه علاقه‌ها، استفاده کنند:

1- انزجار درمانی؛

قراردادن چیزی که دردآور و بیزارکننده است در کنار موضوع مورد علاقه، باعث می‌شود از موضوع مورد علاقه نیز کم‌کم بیزاری حاصل شود. برای مثال با بستن کشِ نازکی به مچِ دست، هرگاه از آن علاقۀ خاص یاد کرد و میل آن را پیدا کرد، کش را کشیده و رها می‌کند تا درد ایجاد شود و یا اینکه هر ‌زمان به یاد موضوع مورد علاقه افتاد، چیزی را که منزجرکننده است در کنار آن در ذهن خود تصویر کند.[۴۲]

2- تهیۀ لیستی از نقاط ضعف؛

فهرستی از عواقب دوستی با جنس مخالف نوشته شود و به‌صورت مداوم به آن فکر کند تا علاقه‌اش به او کمتر شود.[۴۳]

3-تقویت ارتباط عاطفی با اعضای خانواده؛

ارتباط عاطفی قوی با خانواده و دوستان خوب باعث رهاشدن عواطف انسان از راه معقول و طبیعی خود است.[۴۴]

4-دوری از عوامل یادآور؛

دوری از چیزهایی که باعث یادآوری جنس مخالف است سبب می‌شود کم‌کم یاد او نیز از دل برود.[۴۵]

5-تقویت رابطۀ عاطفی با خدا؛

تقویت رابطۀ عاطفی با خدا وجود انسان را توسعه داده و از خودپرستی بیرون می‌آورد و به خارج از خود متوجه مى‏كند.[۴۶] در قرآن کریم، اطاعت از پروردگار به‌عنوان نشانۀ حقیقی محبت به خداوند بیان شده است.[۴۷]

6-تفکر در پاداش عفت‌ورزی؛

در روایتی از رسول خدا آمده است هر كس که عاشق شود، اما پاكدامنى ورزد و با اين حال بميرد، او شهيد است.[۴۸]

پانویس

  1. ↑ موسوی کانی، «آسیب‌شناسی روابط دختر وپسر»، وب‌سایت یاران سبز.
  2. ↑ رضایی اصفهانی، روابط دختر و پسر، 1391ش، ص83.
  3. ↑ شعبانی، «تاثیر کالبد، فضا و معماری بر پوشش، عفاف و حیا»، وب‌سایت تحلیلی خبری 598.
  4. ↑ روشنایی، رسانه ملی و ارتباطات اجتماعی دختران و پسران، 1393ش، ص65.
  5. ↑ روشنایی، رسانه ملی و ارتباطات اجتماعی دختران و پسران، 1393ش، ص68.
  6. ↑ ارتضائی، «بررسی روابط پسران و دختران پیش از ازدواج به عنوان یک چالش فرهنگی»، 1397ش، ص39.
  7. ↑ شعبانی، «تاثیر کالبد، فضا و معماری بر پوشش، عفاف و حیا»، وب‌سایت تحلیلی خبری 598.
  8. ↑ روشنایی، رسانه ملی و ارتباطات اجتماعی دختران و پسران، 1393ش، ص69.
  9. ↑ روشنایی، رسانه ملی و ارتباطات اجتماعی دختران و پسران، 1393ش، ص69.
  10. ↑ خواجه‌نوری و دل‌آور، «عوامل موثر بر دوستی دختر و پسر در بین جوانان شهر شیراز با تأکید بر فرآیند جهانی شدن»، 1391ش، ص59.
  11. ↑ آذر و نامور، «تبیین پدیدارشناسانه تجارب روابط دوستی دختر و پسر دانشجو (مطالعه موردی: دانشگاه پیام نور استان اردبیل)»، ۱۳۹۶ش، ص63.
  12. ↑ روشنایی، رسانه ملی و ارتباطات اجتماعی دختران و پسران، 1393ش، ص72.
  13. ↑ آذر و نامور، «تبیین پدیدارشناسانه تجارب روابط دوستی دختر و پسر دانشجو (مطالعه موردی: دانشگاه پیام نور استان اردبیل)»، ۱۳۹۶ش، ص57.
  14. ↑ آذر و نامور، «تبیین پدیدارشناسانه تجارب روابط دوستی دختر و پسر دانشجو (مطالعه موردی: دانشگاه پیام نور استان اردبیل)»، ۱۳۹۶ش، ص59.
  15. ↑ آذر و نامور، «تبیین پدیدارشناسانه تجارب روابط دوستی دختر و پسر دانشجو (مطالعه موردی: دانشگاه پیام نور استان اردبیل)»، ۱۳۹۶ش، ص63.
  16. ↑ روشنایی، رسانه ملی و ارتباطات اجتماعی دختران و پسران، 1393ش، ص70.
  17. ↑ روشنایی، رسانه ملی و ارتباطات اجتماعی دختران و پسران، 1393ش، ص70.
  18. ↑ روشنایی، رسانه ملی و ارتباطات اجتماعی دختران و پسران، 1393ش، ص71.
  19. ↑ آذر و نامور، «تبیین پدیدارشناسانه تجارب روابط دوستی دختر و پسر دانشجو(مطالعه موردی: دانشگاه پیام نور استان اردبیل)»، ۱۳۹۶ش، ص66.
  20. ↑ گلزاری، «آموزش و مشاوره با نوجوانان در زمینه ارتباط با جنس مخالف»، 1384ش، ص113.
  21. ↑ زارعی توپخانه و دیگران، «مقایسه رضایت از زندگی، امید و عملکرد تحصیلی دانش آموزان مرتبط و غیر مرتبط با جنس مخالف»، 1398ش، ص80-81.
  22. ↑ رئوف، «آسیب شناسی و پیامدهای منفی روابط دختران و پسران نوجوان در در جامعه»، 1401ش، 1401ش، ص11-14.
  23. ↑ آذر و نامور، «تبیین پدیدارشناسانه تجارب روابط دوستی دختر و پسر دانشجو(مطالعه موردی: دانشگاه پیام نور استان اردبیل)»، ۱۳۹۶ش، ص58.
  24. ↑ زارعی توپخانه، کنترل غرائز جنسی،1390ش، ص70-86.
  25. ↑ «دوستی دختر و پسر»، وب‌سایت ذهن نو.
  26. ↑ حسینی، رساله دانشجویی (مطابق با نظر ده تن از مراجع عظام)، 1391ش، ص227 و 230.
  27. ↑ خواجه‌نوری و دل آور، «عوامل موثر بر دوستی دختر و پسر در بین جوانان شهر شیراز با تاکید بر فرآیند جهانی شدن»، 1391ش، ص۵۷.
  28. ↑ سوره نور، آیه 32.
  29. ↑  جوکار، «خانواده و پیشگیری از روابط ناسالم دختر و پس»، 1392ش، ص12.
  30. ↑ «دوستی دختر و پسر»، وب‌سایت ذهن نو.
  31. ↑ «دوستی دختر و پسر»، وب‌سایت ذهن نو.
  32. ↑ سورۀ تحریم، آیۀ 6.
  33. ↑ حديث و آيات: «همه شما مسئوليد»، وب‌سایت کتابخانه احادیث شیعه.
  34. ↑ فیروزی‌خجسته‌فر و دیگران، «تجربه زیسته بیماران مبتلا به اعتیاد جنسی: یک مطالعه کیفی»،1400ش، ص94.
  35. ↑ رستمی چورتی، «ارتباط دختر و پسر، نقش خانواده، جامعه و فضای مجازی»، وب‌سایت راسخون.
  36. ↑ عباسی اسفجیر و خورشیدی، «بررسی تاثیر ساختار شبکه روابط دوستی نوجوانان بر ساختار روابط والدین- فرزندان (مطالعه موردی دانش آموزان مقطع متوسطه شهرستان گلوگاه مازندران»، 1392ش، ص143.
  37. ↑ دهقان تنها و دیگران، «کارکرد خانواده و جهت گیری مذهبی؛ ارائه الگوهای نگرش به ارتباط پیش از ازدواج و پیامدهای آن در دانشجویان دارای ارتباط و بدون ارتباط با جنس مخالف»، 1392ش، ص91.
  38. ↑ ارتضائی، «بررسی روابط پسران و دختران پیش از ازدواج به عنوان یک چالش فرهنگی»، 1397ش، ص38.
  39. ↑ گلزاری، «آموزش و مشاوره با نوجوانان در زمینه ارتباط با جنس مخالف»، 1384ش، ص120.
  40. ↑ گلزاری، «آموزش و مشاوره با نوجوانان در زمینه ارتباط با جنس مخالف»، 1384ش، ص119-120.
  41. ↑ گلزاری، «آموزش و مشاوره با نوجوانان در زمینه ارتباط با جنس مخالف»، 1384ش، ص119.
  42. ↑ زارعی توپخانه، کنترل غرائز جنسی،1390ش، ص54.
  43. ↑ زارعی توپخانه، کنترل غرائز جنسی، 1390ش، ص90.
  44. ↑ زارعی توپخانه، کنترل غرائز جنسی، 1390ش، ص90.
  45. ↑ زارعی توپخانه، کنترل غرائز جنسی، 1390ش، ص90.
  46. ↑ مطهری، جاذبه و دافعه علی علیه‌السلام، 1390ش، ص49.
  47. ↑ سوره آل عمران؛ آیۀ 31.
  48. ↑ «پاداش عاشق پاكدامن»، وب‌سایت کتابخانه احادیث شیعه.

منابع

  • قرآن کریم.
  • آذر، خدیجه و نامور، یوسف، «تجارب روابط دوستی دختر و پسر دانشجو با رویکردی پدیدارشناسانه»، مطالعات اجتماعی روان‌شناختی زنان، دورۀ 15، شمارۀ ۲، ۱۳۹۶ش.
  • ارتضائی، بهناز، «بررسی روابط پسران و دختران پیش از ازدواج به‌عنوان یک چالش فرهنگی»، فصلنامۀ علمی تخصصی روانشناسی، علوم اجتماعی و علوم تربیتی، دورۀ 2، شمارۀ 1، 1397ش.
  • «پاداش عاشق پاكدامن»، وب‌سایت کتابخانه احادیث شیعه، تاریخ بازدید: 29 آبان 1402ش.
  • جوکار، محبوبه، «خانواده و پیشگیری از روابط ناسالم دختر و پسر»، پژوهشنامه اسلامی زنان و خانواده، دورۀ1، شماررۀ1، 1392ش.
  • حسینی، سیدمجتبی، رساله دانشجویی (مطابق با نظر ده تن از مراجع عظام)، قم، دفتر نشر معارف، چ30، 1391ش.
  • خواجه‌نوری، بیژن و دل‌آور، مریم‌السادات، «عوامل مؤثر بر دوستی دختر و پسر در بین جوانان شهر شیراز با تأکید بر فرآیند جهانی شدن»، جامعه‌شناسی کاربردی، دورۀ۲۳، شمارۀ۲، ۱۳۹۱ش.
  • «دوستی دختر و پسر»، وب‌سایت ذهن نو، تاریخ بازدید: 15 شهریور1402ش.
  • دهقان‌تنها، ریحانه و دیگران، «کارکرد خانواده و جهت‌گیری مذهبی؛ ارائه الگوهای نگرش به ارتباط پیش از ازدواج و پیامدهای آن در دانشجویان دارای ارتباط و بدون ارتباط با جنس مخالف»، روانشناسی و دین، دورۀ 6، شمارۀ 3، 1392ش.
  • رئوف، شهربانو، «آسیب‌شناسی و پیامدهای منفی روابط دختران و پسران نوجوان در جامعه»، فصلنامه رهیافت‌های نوین در مطالعات اسلامی، دورۀ۴، شمارۀ۱۱، ۱۴۰۱ش.
  • رستمی چورتی، سجاد، «ارتباط دختر و پسر، نقش خانواده، جامعه و فضای مجازی»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 19 دی 1397ش.
  • رضایی اصفهانی، محمدعلی، روابط دختر و پسر، قم، نسيم حيات، چ1، 1391ش.
  • روشنایی، علی، رسانۀ ملی و ارتباطات اجتماعی دختران و پسران، قم، مرکز پژوهش‌های اسلامی صداوسیما، 1393ش.
  • زارعی توپخانه، محمد و دیگران، «مقایسۀ رضایت از زندگی، امید و عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان مرتبط و غیر مرتبط با جنس مخالف»، نشریۀ روان‌شناسی و دین، دوررۀ 12، شمارۀ ۳، ۱۳۹۸ش.
  • زارعی توپخانه، محمد، کنترل غرائز جنسی، قم، سازمان تبلیغات اسلامی، چ1، 1390ش.
  • شعبانی، علی، «تأثیر کالبد، فضا و معماری بر پوشش، عفاف و حیا»، وب‌سایت تحلیلی خبری 598، تاریخ درج مطلب: 29 مهر 1402ش.
  • عباسی اسفجیر، علی اصغر و خورشیدی، موسوی السادات، «بررسی تأثیر ساختار شبکۀ روابط دوستی نوجوانان بر ساختار روابط والدین- فرزندان (مطالعه موردی دانش آموزان مقطع متوسطه شهرستان گلوگاه مازندران»، علوم رفتاری، دورۀ5، شمارۀ17، 1392ش.
  • فیروزی‌خجسته‌فر، ریحانه و دیگران، «تجربۀ زیستۀ بیماران مبتلا به اعتیاد جنسی: مطالعه‌ای کیفی»، فصلنامه پژوهش‌های کاربردی روان‌شناختی، دوره: 12، شماره: 3، 1400ش.
  • مطهری، مرتضی، جاذبه و دافعه علی علیه‌السلام، تهران، صدرا، چ75، 1390ش.
  • گلزاری، محمود، «آموزش و مشاوره با نوجوانان در زمینۀ ارتباط با جنس مخالف»، کنگره بین‌المللی روان‌درمانی در شرق و گفت‌وگوی تمدن‌ها، شمارۀ2، 1384ش.
  • موسوی کانی، سیدرضا، «آسیب شناسی روابط دختر وپسر»، وب‌سایت یاران سبز، تاریخ بازدید: 16 آبان 1402ش.

ویکی ز

برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=رابطه_با_جنس_مخالف&oldid=47808»