خط ۲۳۴: خط ۲۳۴:
|-
|-
| valign="top" |'''علویان طبرستان'''
| valign="top" |'''علویان طبرستان'''
| valign="top" |تحقق آرمان‌ تشکیل حکومت شیعی،  مقابله با دستگاه خلافت عباسی و حکومت‌های همجوار، دستیابی به حکومت با اتکا بر  دعوت و انتخاب مردم، تعیین والیان شهرها با رضایت مردم و گسترش دعوت به سرزمین‌های  مجاور شامل دستاوردهای سیاسی است. تبلیغ و ترویج شعائر دینی، ساخت مسجد، گسترش  زبان عربی به‌عنوان زبان دین، گسترش اسلام و تشیع، ترویج فقه شیعی زیدی، ساخت  مدارس دینی، کتابخانه و خانقاه، تبلیغ شعارهای شیعی، گسترش علم و دانش، ساخت و  تعمیر بارگاه ائمه و حاکمان علوی از جمله دستاوردهای فرهنگی است. همچنین  دنیاگریزی و دوری از کاخ‌نشینی حاکمان علوی، دوری رهبران از چاپلوسی، ایجاد  پایگاهی امن برای سادات و ظلم‌ستیزی، برقراری عدالت و برابری و ایجاد امنیت برای  جامعه طبرستان نیز از دستاوردهای اجتماعی است.[1]
| valign="top" |تحقق آرمان‌ تشکیل حکومت شیعی،  مقابله با دستگاه خلافت عباسی و حکومت‌های همجوار، دستیابی به حکومت با اتکا بر  دعوت و انتخاب مردم، تعیین والیان شهرها با رضایت مردم و گسترش دعوت به سرزمین‌های  مجاور شامل دستاوردهای سیاسی است. تبلیغ و ترویج شعائر دینی، ساخت مسجد، گسترش  زبان عربی به‌عنوان زبان دین، گسترش اسلام و تشیع، ترویج فقه شیعی زیدی، ساخت  مدارس دینی، کتابخانه و خانقاه، تبلیغ شعارهای شیعی، گسترش علم و دانش، ساخت و  تعمیر بارگاه ائمه و حاکمان علوی از جمله دستاوردهای فرهنگی است. همچنین  دنیاگریزی و دوری از کاخ‌نشینی حاکمان علوی، دوری رهبران از چاپلوسی، ایجاد  پایگاهی امن برای سادات و ظلم‌ستیزی، برقراری عدالت و برابری و ایجاد امنیت برای  جامعه طبرستان نیز از دستاوردهای اجتماعی است.<ref>نوروزی و همکاران، «دستاوردهای سیاسی، فرهنگی و اجتماعی علویان طبرستان»، ۱۳۹۸ش، ص۸۳.</ref>
|-
|-
| valign="top" |'''آل مسافر'''
| valign="top" |'''آل مسافر'''
| valign="top" |اعتقادات آل مسافر از نوع اعتقادت شیعی  اسماعیلی به‌ویژه قرمطی بوده است که سکه‌ی برجای مانده نشان‌دهنده این اعتقاد آل  مسافر است. حضور زیدیان در مناطق تحت حاکمیت مسافریان، بروز و ظهور حرکت‌ها و  رسوم مبتنی بر فرهنگ انتظار در مناطق تحت حاکمیت آن‌ها.[2]
| valign="top" |اعتقادات آل مسافر از نوع اعتقادت شیعی  اسماعیلی به‌ویژه قرمطی بوده است که سکه‌ی برجای مانده نشان‌دهنده این اعتقاد آل  مسافر است. حضور زیدیان در مناطق تحت حاکمیت مسافریان، بروز و ظهور حرکت‌ها و  رسوم مبتنی بر فرهنگ انتظار در مناطق تحت حاکمیت آنها.<ref>شاهمرادی، «آل مسافر و تشیع در دیلم و آذربایجان در قرن چهارم هجری»، ۱۳۹۵ش، ص۱۱۷.</ref>
|-
|-
| valign="top" |'''آل بویه'''
| valign="top" |'''آل بویه'''
| valign="top" |اقتصاد و نظام مالی مانند زمین‌داری،  کشاورزی و اقتصاد تجاری، تشکیلات و نظام اداری مانند وزارت وزیران، دیوان‌ها،  قضاوت، حسبه و نقابت، سپه شامل سازمان اداری و شیوه نبرد و جنگ‌افزارها، رشد و  گسترش علوم مانند پزشکی، نجوم، ریاضیات، ادبیات، پروردگان دورة بویه، هنر و معماری  مانند معماری، خوش‌نویسی، منسوجات (پیوند هنر و صنعت) و فلزکاری،[3]
| valign="top" |اقتصاد و نظام مالی مانند زمین‌داری،  کشاورزی و اقتصاد تجاری، تشکیلات و نظام اداری مانند وزارت وزیران، دیوان‌ها،  قضاوت، حسبه و نقابت، سپه شامل سازمان اداری و شیوه نبرد و جنگ‌افزارها، رشد و  گسترش علوم مانند پزشکی، نجوم، ریاضیات، ادبیات، پروردگان دورة بویه، هنر و معماری  مانند معماری، خوش‌نویسی، منسوجات (پیوند هنر و صنعت) و فلزکاری.<ref>یحیایی، «بررسی و نقد کتاب تاریخ، تمدن و فرهنگ ایران در عصر آل‌ بویه»، ۱۳۹۹ش، ص۳۴۷.</ref>


کنترل و تسلط بر بغداد و خلیفه عباسی  توسط امیران شیعه (اثنی‌عشری)[4]،  ترویج شعائر شیعی مانند رسمیت یافتن عزاداری و برگزاری مراسم عزاداری در ایام  محرّم[5]،  برگزاری جشن عید غدیر، گسترش زیارت قبور امامان شیعه و اقدام به تعمیر و تجدید  بنای مشاهد متبرکه، گفتن فراز حی علی خیر العمل در اذان، منقبت و مدح اهل‌بیت و  ائمه، توجه به علویان و احیای منصب نقابت، ترویج استفاده از مهر و تربت امام حسین  در نماز، رواج متعه یا ازدواج موقت، حک کردن کتیبه‌ای به نام دوازده امام همراه  با تحیات مرسوم در تخت جمشید، وصیت دفن در کنار مرقد ائمه بعد از مرگ، موقوفات و  نذورات در مسائل مختلف.[6]
کنترل و تسلط بر بغداد و خلیفه عباسی  توسط امیران شیعه (اثنی‌عشری)[4]،  ترویج شعائر شیعی مانند رسمیت یافتن عزاداری و برگزاری مراسم عزاداری در ایام  محرّم[5]،  برگزاری جشن عید غدیر، گسترش زیارت قبور امامان شیعه و اقدام به تعمیر و تجدید  بنای مشاهد متبرکه، گفتن فراز حی علی خیر العمل در اذان، منقبت و مدح اهل‌بیت و  ائمه، توجه به علویان و احیای منصب نقابت، ترویج استفاده از مهر و تربت امام حسین  در نماز، رواج متعه یا ازدواج موقت، حک کردن کتیبه‌ای به نام دوازده امام همراه  با تحیات مرسوم در تخت جمشید، وصیت دفن در کنار مرقد ائمه بعد از مرگ، موقوفات و  نذورات در مسائل مختلف.[6]