تنگه هرمز: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۱۶: / خط ۱۶: @@
 == اهمیت ==
 به نقل از شرکت فوریکسا فعال در حوزۀ رصد اوضاع نفت و انرژی، از مجموعه 100 میلیون بشکه تولید روزانۀ نفت در جهان، 17.4 میلیون بشکۀ آن از تنگۀ هرمز صادر می شود که شامل صادرات کشورهای ایران، عربستان، امارات، عراق و کویت می که همگی عضو سازمان اوپک هستند.، می‌شود. قطر نیز به‌عنوان بزرگترین صادرکننده گاز در جهان، تمام گاز خود را از این تنگه صادر می‌کند.<ref>[https://fa.alalam.ir/news/4269966/%D8%AD%D9%82%D8%A7%DB%8C%D9%82%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AF «حقایقی که از تنگه هرمز نمی دانید!»، وب‌سایت شبکه العالم.]</ref>
+بر اساس آمارهای موجود، روزانه حدود ۱۷ میلیون بشکه نفت خام از خلیج فارس صادر می‌شود که تمامی این حجم از طریق تنگه هرمز صورت می‌گیرد. علاوه بر این، باید حجم گسترده فرآورده‌های نفتی را نیز به این مقدار افزود. در مجموع، حدود ۲۰درصد از نفت خام تجاری جهان، ۳۳درصد از صادرات و تجارت دریایی نفت و نیز ۳۳درصد از صادرات جهانی گاز طبیعی مایع‌شده (LNG) از گذرگاه تنگه هرمز انجام می‌شود. نزدیک به ۹۰درصد از نفت خلیج فارس، بیش از ۵۰درصد از نفت وارداتی کشورهایی مانند چین، ژاپن، کره جنوبی و هند و تمامی صادرات LNG قطر نیز از این تنگه عبور می‌کند. در صورت بسته شدن تنگه هرمز، قیمت نفت می‌تواند به بیش از ۱۵۰ دلار در هر بشکه افزایش یابد.<ref>[https://energyha.ir/47592 «ایران و بستن تنگه هرمز از منظر حقوق بین الملل»، وب‌سایت انرژی ما.]</ref>
 '''تاثیر حضور بیگانه در منطقه'''
@@ خط ۳۵: / خط ۳۷: @@
 به‌دنبال اقدامات نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه تمامیت ارضی ایران از ۹ اسفند ۱۴۰۴ش، مقامات تهران اعلام کردند که تمامی تردد کشتی‌ها از این آب‌راه بین‌المللی  باید با هماهنگی ایران انجام شود. در این راستا، به کشتی‌های مرتبط با آمریکا، رژیم صهیونیستی و متحدان آن‌ها اجازه عبور داده نشد. با این حال، مقامات ایران تأکید کردند که تنگه هرمز بسته نیست و کشتی‌ها به‌طور طبیعی به‌دلیل تشدید تنش‌ها در غرب آسیا از عبور از این مسیر خودداری می‌کنند. در این زمینه، نمایندۀ ایران در ژنو اعلام کرده است که کشتی‌های غیرمتخاصم، از جمله کشتی‌های مرتبط با سایر کشورها، می‌توانند به‌شرطی که در اقدامات تجاوزکارانه علیه ایران مشارکت نداشته یا از آن‌ها حمایت نکنند و به‌طور کامل از مقررات ایمنی و امنیتی اعلام‌شده پیروی کنند، با هماهنگی مقامات مربوطۀ ایرانی از عبور ایمن از تنگه هرمز بهره‌مند شوند.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/309323/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%BE-%D8%A8%D8%A7-%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%87%D9%88-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D8%AD%D9%82%D9%82-%DA%A9%D8%B1%D8%AF «ترامپ با حمله به ایران رویای نتانیاهو را محقق کرد»، نورنیوز.]</ref> بر اساس گزارش‌ها از زمان آغاز جنگ تا آتش‌بس و مذاکره، بیش از ۸۰۰ فروند کشتی با هزاران خدمه، در دو طرف این تنگه سرگردان مانده‌اند و زنجیرۀ تأمین انرژی جهانی با اختلال مواجه شده است. حدود ۱۷۲ میلیون بشکه نفت خام و فرآورده‌های نفتی نیز در ۱۸۷ نفت‌کش در منطقه تجمع کرده‌اند.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/309192/%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4-%D8%B4%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%AA%D8%B1%D8%AF%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2%D8%9B-%D9%81%D9%82%D8%B7-15-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-4-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF «کاهش شدید تردد در هرمز؛ فقط 15 کشتی در 4 روز عبور کردند»، نورنیوز.]</ref>
-== تاثیر بسته شدن تنگه هرمز بر اقتصاد جهانی ==
+=== ابعاد بستن تنگه هرمز از منظر حقوق بین‌‌الملل ===
+حقوق بین‌الملل دریاها، بستن این تنگه را به‌جز در موارد استثنایی و در جریان منازعات مسلحانه و آن هم صرفاً از طریق بازرسی کشتی‌ها نمی‌پذیرد.<ref>[https://energyha.ir/47592 «ایران و بستن تنگه هرمز از منظر حقوق بین الملل»، وب‌سایت انرژی ما.]</ref>  طبق مقررات کنوانسیون حقوق دریاها، ۱۲ مایل دریایی از خط ساحل به عنوان آب‌های سرزمینی و ۱۲ مایل دریایی پس از آن به عنوان منطقه مجاور در نظر گرفته می‌شود. این محدوده ۲۴ مایلی مشمول قوانین کشور ساحلی است و عبور کشتی‌ها نباید قوانین آن را نقض کند. با توجه به اینکه عرض تنگه هرمز حدود ۲۱ مایل دریایی است، این آبراه در محدوده آب‌های بین‌المللی قرار نمی‌گیرد، بلکه در قلمرو حاکمیتی ایران واقع شده است.<ref>[https://farsnews.ir/Khate_energy/1775506394120201428/%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D9%86-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%81-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84 «بستن تنگه هرمز، خلاف حقوق بین‌الملل؟»، فارس‌نیوز.]</ref>
+=== واکنش آمریکا به بسته شدن تنگه هرمز ===
+دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، دو رویکرد کاملاً متفاوت دربارۀ اهمیت تنگه هرمز برای آمریکا اعلام کرده است. او در ابتدا بیان کرد که «آمریکا به این تنگه نیازی ندارد و حتی یک قطره نفت از آن وارد نمی‌کند.»؛ اما پنج روز بعد گفت: «تنگه را باز کنید ای دیوانه‌ها، وگرنه در جهنم زندگی خواهید کرد.» کارشناسان این تغییر موضع در فاصله‌ای کمتر از یک هفته را نشان‌دهندۀ سردرگمی و تناقض در سیاست‌های کاخ سفید دربارۀ یکی از مهم‌ترین مسیرهای انرژی جهان دانستند. تحلیل‌های شبکه سی‌ان‌ان این تناقض را ناشی از افزایش قیمت نفت می‌دانند. پس از اظهارات اولیه ترامپ، قیمت نفت در یک روز بیش از ۱۱ درصد افزایش یافت و به ۱۱۱ دلار در هر بشکه رسید که بالاترین قیمت در چهار سال اخیر محسوب می‌شود. به‌رغم ادعای ترامپ مبنی بر خودکفایی آمریکا در تولید نفت، طبق دیدگاه کارشناسان پالایشگاه‌های این کشور به نفت سنگین و ترش نیاز دارند که اغلب از خاورمیانه، به‌ویژه از طریق تنگه هرمز تأمین می‌شود.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/308051/%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%B4-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «سی‌ان‌ان: اقتصاد آمریکا به آرامش تنگه هرمز وابسته است»، نورنیوز.]</ref>
+=== تاثیر بسته شدن تنگه هرمز بر اقتصاد جهانی ===
 نقش تنگه هرمز در تعیین قیمت، مسیر و امنیت عرضۀ انرژی در جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است. اختلال در این تنگه، هزینه‌های جهانی انرژی را افزایش داده و کشورها را به بازنگری در سیاست‌های تأمین سوخت واداشته است.
@@ خط ۴۴: / خط ۵۲: @@
 شوک نفتی ناشی از بستن تنگه هرمز موجب شد که تورم در ماه مارس در آمریکا ۰.۹ درصد افزایش یابد که این بیشترین جهش ماهانه در نزدیک به چهار سال اخیر است. همچنین، قیمت بنزین در ماه مارس ۲۱.۲ درصد افزایش یافته که یک رکورد به حساب می‌آید.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/309318/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%BE-%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%85-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «ترامپ اهرم‌های فشار خود علیه ایران را از دست داده است»، نورنیوز.]</ref>
-== تنگه هرمز ابزار ژئوپلیتیک و اقتصادی ایران در برابر تحریم‌ها ==
+به گفته تحلیلگران، هرگونه اختلال در تنگه هرمز می‌تواند زنجیره تأمین سوخت‌های سنگین را مختل کند و در نتیجه، به افزایش قیمت نفت در بازار جهانی و آسیب به اقتصاد آمریکا منجر شود. دن پیکرینگ، مدیر ارشد سرمایه‌گذاری در شرکت پیکرینگ انرژی پارتنرز، تأکید می‌کند که بازار نفت جهانی است و کاهش عرضه در یک منطقه بر همه جا تأثیر می‌گذارد.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/308051/%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%B4-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «سی‌ان‌ان: اقتصاد آمریکا به آرامش تنگه هرمز وابسته است»، نورنیوز.]</ref>
+=== تنگه هرمز ابزار ژئوپلیتیک و اقتصادی ایران در برابر تحریم‌ها ===
 در پی تحولات ناشی از جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، یکی از دستاوردهای مهم جمهوری اسلامی، تثبیت نقش و مدیریت بر تنگۀ هرمز به‌عنوان کلیدی‌ترین گلوگاه انرژی جهان است. تحلیلگران بر این باورند که مدیریت ایران بر تنگه هرمز می‌تواند قواعد تحریم‌ها را تغییر دهد. ایران قادر است با اجرای سیاست‌های جدید در عبور کشتی‌ها، علاوه بر دریافت عوارض و حق بیمۀ امنیت، نقش فعالی در نظارت بر جریان کالا ایفا کند. از نظر راهبردی، این تغییر می‌تواند جایگاه ایران را از تحریم‌پذیر به یک تحریم‌کنندۀ بالقوه تبدیل کند؛ به‌عنوان مثال، ایران می‌تواند در مذاکرات با کشورهای اروپایی، شروطی نظیر لغو فشارهای سیاسی و اقتصادی را در مقابل تسهیل عبور کالا از تنگه مطرح کند؛ اقدامی که می‌تواند موازنه قدرت در اقتصاد سیاسی بین‌الملل را بازتعریف کند.
@@ خط ۵۳: / خط ۶۳: @@
 بر اساس گزارش‌های وال‌استریت ژورنال، تحلیلگران اقتصادی پیش‌بینی می‌کنند که در صورت اجرای طرح ایران برای دریافت عوارض از کشتی‌های عبوری از تنگه هرمز، کشورهای حاشیه خلیج فارس اصلی‌ترین تحمل‌کنندگان این هزینه‌ها خواهند بود. دلیل این امر وابستگی حیاتی این کشورها به این آبراه استراتژیک برای صادرات نفت و محدود بودن گزینه‌های جایگزین آنها است. کشورهای صادرکننده نفت در منطقه خلیج فارس در بلندمدت عملاً چاره‌ای جز پذیرش و پرداخت عوارض پیشنهادی ایران ندارند. وابستگی شدید آنها به تنگه هرمز به عنوان مسیر اصلی صادرات نفت و محدودیت‌های زیاد مسیرهای جایگزین انتقال انرژی، آنها را در این موقعیت قرار می‌دهد. برآوردهای اولیه نشان می‌دهد ایران می‌تواند حداقل یک دلار به ازای هر بشکه نفت عبوری از تنگه هرمز عوارض دریافت کند (این میزان با توجه به نوع محموله و کشور مبدأ متفاوت خواهد بود). این درآمد بالقوه می‌تواند سالانه به ده‌ها میلیارد دلار بالغ شود و بودجه عمومی ایران که در سال‌های اخیر حدود ۲۰۰ میلیارد دلار تخمین زده شده است را به شکل چشمگیری تقویت کند.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/309170/%D8%B9%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%A8%DB%8C%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D8%AF «عوارض تنگه هرمز بیشترین فشار را بر کشورهای عربی وارد می‌کند»، نورنیوز.]</ref>
-== تلاش‌ها برای بازگشایی تنگه هرمز ==
+=== تلاش‌ها برای بازگشایی تنگه هرمز ===
 تلاش‌های واشنگتن برای تشکیل یک ائتلاف بین‌المللی به‌منظور اسکورت کشتی‌ها و باز کردن تنگه هرمز در میانه جنگ با عدم تأیید متحدانش مواجه شد. بیشتر متحدان آمریکا از درخواست آن برای اعزام جنگ‌افزارها به این منطقه رویگردان بوده‌اند و این تلاش‌ها ناکام ماند. بازگشایی تنگه هرمز به‌صورت مشروط پس از برقراری آتش‌بس در بامداد ۱۸ فروردین 1405ش میان طرفین توافق شد؛ اما بازگشایی کامل آن هنوز به توافق جامع برای خاتمه جنگ وابسته است.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/309323/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%BE-%D8%A8%D8%A7-%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%87%D9%88-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D8%AD%D9%82%D9%82-%DA%A9%D8%B1%D8%AF «ترامپ با حمله به ایران رویای نتانیاهو را محقق کرد»، نورنیوز.]</ref>
 == منابع ==
+* «ایران و بستن تنگه هرمز از منظر حقوق بین الملل»، وب‌سایت انرژی ما، تاریخ درج مطلب: 27 خرداد 1404ش.
+* «بستن تنگه هرمز، خلاف حقوق بین‌الملل؟»، فارس‌نیوز، تاریخ درج مطلب: 17 فروردین 1405ش.
 * «ترامپ اهرم‌های فشار خود علیه ایران را از دست داده است»، نورنیوز، تاریح درج مطلب: 22 فروردین 1405ش.
 * «ترامپ با حمله به ایران رویای نتانیاهو را محقق کرد»، نورنیوز، تاریخ درج مطلب: 22 فروردین 1405ش.
@@ خط ۶۴: / خط ۷۶: @@
 * «حقایقی که از تنگه هرمز نمی دانید!»، وب‌سایت شبکه العالم، تاریخ درج مطلب: 24 خرداد 1398ش.
 * «درباره تنگه هرمز»، وب‌سایت همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: 6 شهریور 1387ش.
+* «سی‌ان‌ان: اقتصاد آمریکا به آرامش تنگه هرمز وابسته است»، نورنیوز، تاریخ درج مطلب: 17 فروردین 1405ش.
 * «عوارض تنگه هرمز بیشترین فشار را بر کشورهای عربی وارد می‌کند»، نورنیوز، تاریخ درج مطلب: 21 فروردین 1405ش.
 * «کاهش شدید تردد در هرمز؛ فقط 15 کشتی در 4 روز عبور کردند»، نورنیوز، تاریخ درج مطلب: 21 فروردین 1405ش.