| خط ۲: | خط ۲: | ||
== نامگذاری == | == نامگذاری == | ||
نام جزیره خارک در متون تاریخی کهن به اشکال مختلف ثبت شده است. در نوشتههای استرابون از آن با نام «ایکارهیا» یا «ایکاریوس» و در آثار بطلمیوس با عنوان «آراکیا» یاد شده است. همچنین جغرافینویسان دوره اسلامی از جمله جیهانی و ابنحوقل در آثار خود از نام خارک ذکر به میان آوردهاند. در تلفظ دریانوردان محلی، از واژگانی نظیر «خاری» یا «ساکن الخاری» یا «میرمحمد» استفاده میشده و بومیان منطقه نیز نام «خارگ» را برای این جزیره به کار بردهاند. آل احمد معتقد است که واژه خارک برگرفته از «خرمای نارس» است.<ref>سعیدینیا و لعبتفر، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی ، اجتماعي مناطق شمالي خليج فارس؛ مطالعه موردی خارك (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص99.</ref> | نام جزیره خارک در متون تاریخی کهن به اشکال مختلف ثبت شده است. در نوشتههای استرابون از آن با نام «ایکارهیا» یا «ایکاریوس» و در آثار بطلمیوس با عنوان «آراکیا» یاد شده است. همچنین جغرافینویسان دوره اسلامی از جمله جیهانی و ابنحوقل در آثار خود از نام خارک ذکر به میان آوردهاند. در تلفظ دریانوردان محلی، از واژگانی نظیر «خاری» یا «ساکن الخاری» یا «میرمحمد» استفاده میشده و بومیان منطقه نیز نام «خارگ» را برای این جزیره به کار بردهاند. آل احمد معتقد است که واژه خارک برگرفته از «خرمای نارس» است.<ref>سعیدینیا و لعبتفر، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی ، اجتماعي مناطق شمالي خليج فارس؛ مطالعه موردی خارك (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص99.</ref> در یکی از روایتهای مربوط به نامگذاری جزیره خارک، این منطقه بهدلیل وجود بوتههای خارمانند، «خار» نامیده شده و پسوند «گ» نیز نشاندهندۀ مکان است. بر پایه روایت دیگر، در زبان پهلوی واژه «خار» بهمعنای مکان بلند است که این معنا با ویژگی جغرافیایی جزیره یعنی صخرهای مرتفع در آبهای خلیج فارس،- همخوانی دارد.<ref>[https://www.isna.ir/news/1404122513082/%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%AC%D8%A7%D8%B3%D8%AA «جزیره خارگ، نماد مقاومت ایران کجاست؟»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | ||
جزیره خارک از نظر تاریخی دارای آثار متنوعی از ادوار و مذاهب گوناگون است. از جمله این آثار میتوان به آتشکده زردشتی، کلیسای نسطوری، مزار سید محمد، مقابر دولمین، معبد نیوتن و مقابر پالمیری اشاره کرد که همگی نشاندهنده اهمیت تاریخی این منطقه هستند.<ref>سعیدینیا و لعبتفر، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی ، اجتماعي مناطق شمالي خليج فارس؛ مطالعه موردی خارك (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص99.</ref> | جزیره خارک از نظر تاریخی دارای آثار متنوعی از ادوار و مذاهب گوناگون است. از جمله این آثار میتوان به آتشکده زردشتی، کلیسای نسطوری، مزار سید محمد، مقابر دولمین، معبد نیوتن و مقابر پالمیری اشاره کرد که همگی نشاندهنده اهمیت تاریخی این منطقه هستند.<ref>سعیدینیا و لعبتفر، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی ، اجتماعي مناطق شمالي خليج فارس؛ مطالعه موردی خارك (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص99.</ref> | ||
| خط ۱۷: | خط ۱۷: | ||
حکومتهای ایران دو بار با واگذاری جزیره خارک به فرانسه موافقت کردند، اما این امر هیچگاه محقق نشد. نخست، کریمخان زند طی توافقنامهای با کمپانی هند شرقی فرانسه، خارک را در اختیار این کمپانی گذاشت که با برچیده شدن کمپانی در سال ۱۱۸۴ قمری (۱۷۷۰ میلادی) موضوع پیگیری نشد. فتحعلیشاه قاجار نیز در پی عقد قرارداد فینکنشتاین با ناپلئون بناپارت در سال ۱۲۲۲ قمری (۱۸۰۷ میلادی)، خارک را به فرانسویان واگذارد، اما در سال ۱۲۲۴ قمری (۱۸۰۹ میلادی) این قرارداد لغو شد.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/236744/%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9 طرفداری، «خارک»، وبسایت مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی.]</ref> | حکومتهای ایران دو بار با واگذاری جزیره خارک به فرانسه موافقت کردند، اما این امر هیچگاه محقق نشد. نخست، کریمخان زند طی توافقنامهای با کمپانی هند شرقی فرانسه، خارک را در اختیار این کمپانی گذاشت که با برچیده شدن کمپانی در سال ۱۱۸۴ قمری (۱۷۷۰ میلادی) موضوع پیگیری نشد. فتحعلیشاه قاجار نیز در پی عقد قرارداد فینکنشتاین با ناپلئون بناپارت در سال ۱۲۲۲ قمری (۱۸۰۷ میلادی)، خارک را به فرانسویان واگذارد، اما در سال ۱۲۲۴ قمری (۱۸۰۹ میلادی) این قرارداد لغو شد.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/236744/%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9 طرفداری، «خارک»، وبسایت مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی.]</ref> | ||
به دنبال لشکرکشی محمدشاه به افغانستان، بریتانیا برای وادار ساختن ایران به ترک محاصره هرات، خارک را در | به دنبال لشکرکشی محمدشاه به افغانستان، بریتانیا برای وادار ساختن ایران به ترک محاصره هرات، خارک را در ۱۲۵۴ قمری (۱۸۳۸ میلادی) به اشغال خود درآورد. با وجود عقبنشینی سپاه ایران از افغانستان، این جزیره تا ۱۲۵۸ قمری (۱۸۴۲ میلادی) در تصرف بریتانیا باقی ماند. ناصرالدینشاه قاجار در سال ۱۲۷۳ قمری (۱۸۵۶ میلادی) هرات را تصرف کرد و بریتانیا مجدداً خارک را اشغال نمود. با انعقاد قرارداد پاریس در سال ۱۲۷۴ قمری (۱۸۵۷ میلادی)، هرات برای همیشه از ایران جدا شد و نیروهای بریتانیا خارک را تخلیه کردند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/236744/%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9 طرفداری، «خارک»، وبسایت مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی.]</ref> | ||
در جریان جنگ جهانی اول (۱۳۳۳-۱۳۳۷ قمری / ۱۹۱۴-۱۹۱۸ میلادی)، بار دیگر نیروهای انگلیسی جزیره خارک را اشغال کرده و از آنجا به بوشهر و دشتستان حمله کردند. خارک تا پایان جنگ در تصرف انگلستان بود.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/236744/%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9 طرفداری، «خارک»، وبسایت مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی.]</ref> | در جریان جنگ جهانی اول (۱۳۳۳-۱۳۳۷ قمری / ۱۹۱۴-۱۹۱۸ میلادی)، بار دیگر نیروهای انگلیسی جزیره خارک را اشغال کرده و از آنجا به بوشهر و دشتستان حمله کردند. خارک تا پایان جنگ در تصرف انگلستان بود.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/236744/%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9 طرفداری، «خارک»، وبسایت مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی.]</ref> | ||
| خط ۲۶: | خط ۲۶: | ||
در سرشماری سال ۱۳۴۵، خارک به عنوان یکی از شهرستانهای استان بوشهر شناخته شده است. با توجه به اینکه خارک در تقسیمات کشوری جزء استان هفتم (فارس و بنادر) محسوب میشد، اما امور کارگری آن ارتباط با مناطق نفتخیز خوزستان داشت، از سوی وزارت کار درخواستهای متعددی به وزارت کشور برای الحاق این منطقه به استان ششم (خوزستان) انجام شد. در سال ۱۳۴۶، خارک از لحاظ تقسیمات کشوری جزء استان خوزستان محسوب گردید. همچنین در سرشماری سال ۱۳۵۵، خارک به صورت شهری در زیرمجموعه شهرستان ماهشهر آورده شده است.<ref>سعیدینیا و لعبتفر، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی ، اجتماعي مناطق شمالي خليج فارس؛ مطالعه موردی خارك (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص99-100.</ref> | در سرشماری سال ۱۳۴۵، خارک به عنوان یکی از شهرستانهای استان بوشهر شناخته شده است. با توجه به اینکه خارک در تقسیمات کشوری جزء استان هفتم (فارس و بنادر) محسوب میشد، اما امور کارگری آن ارتباط با مناطق نفتخیز خوزستان داشت، از سوی وزارت کار درخواستهای متعددی به وزارت کشور برای الحاق این منطقه به استان ششم (خوزستان) انجام شد. در سال ۱۳۴۶، خارک از لحاظ تقسیمات کشوری جزء استان خوزستان محسوب گردید. همچنین در سرشماری سال ۱۳۵۵، خارک به صورت شهری در زیرمجموعه شهرستان ماهشهر آورده شده است.<ref>سعیدینیا و لعبتفر، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی ، اجتماعي مناطق شمالي خليج فارس؛ مطالعه موردی خارك (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص99-100.</ref> | ||
== اهمیت و جایگاه == | |||
* بر اساس گزارشهای موجود، سابقۀ سکونت در جزیره خارک به دورانهای کهن بازمیگردد. به گفته پژوهشگران، موقعیت جغرافیایی آن در مجاورت آبراههای کلیدی خلیج فارس، از دیرباز این جزیره را به مکانی برای تبادلات تجاری و پایگاهی نظامی تبدیل کرده بود. شواهد باستانشناختی و متون تاریخی حاکی از حضور تمدنهای کهن و نقش خارک در مسیرهای دریایی منطقهای است. در دوران معاصر، با کشف و توسعه میادین نفتی، خارک به یکی از قطبهای صنعتی و تجاری ایران تبدیل شده است.<ref>[http://mehrnews.com/news/6781497/%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D8%AB%D9%82%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DA%98%DB%8C%DA%A9-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%88 «جزیره خارگ مرکز ثقل استراتژیک خلیج فارس؛ نماد مقاومت پایدار و وحدت ملی»، خبرگزاری مهر.]</ref> | |||
* بر اساس تحلیلهای اقتصادی، این جزیره بهعنوان یکی از مراکز استراتژیک خلیج فارس و بزرگترین پایانه صادرات نفت خام کشور شناخته میشود. به گفته تحلیلگران، خارک از منظر برخی گزارشها، به مثابۀ نمادی از همبستگی مذاهب اسلامی در دفاع از مرزها و میراثدار تاریخی ایستادگی در برابر تهدیدات خارجی تلقی میشود.<ref>[http://mehrnews.com/news/6781497/%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D8%AB%D9%82%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DA%98%DB%8C%DA%A9-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%88 «جزیره خارگ مرکز ثقل استراتژیک خلیج فارس؛ نماد مقاومت پایدار و وحدت ملی»، خبرگزاری مهر.]</ref> | |||
* به استناد منابع تاریخی، نیروهای نظامی هلند در اواسط قرن نوزدهم میلادی اقدام به تصرف جزیره کردند.<ref>[https://www.isna.ir/news/1404122513082/%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%AC%D8%A7%D8%B3%D8%AA «جزیره خارگ، نماد مقاومت ایران کجاست؟»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> در آن مقطع، به گفته پژوهشگران، اتحاد میان جامعۀ محلی (شیعیان و اهل سنت) شکل گرفت و این نیروها موفق شدند هلندیها را وادار به عقبنشینی کنند. برخی پژوهشگران این رویداد را نمونهای از همبستگی گروههای مذهبی در دفاع از سرزمین توصیف کردهاند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6774293/%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9-%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3-%D8%AA%D8%A7-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86 «خارگ جزیره مقاومت و ایستادگی؛ از دفاع مقدس تا جنگ رمضان»، خبرگزاری مهر.]</ref> | |||
* در طول هشت سال جنگ عراق علیه ایران، خارک بهدلیل قرار گرفتن بزرگترین پایانه صادرات نفت در آن، به یکی از اهداف نظامی ارتش عراق تبدیل شد و بر اساس آمار منتشر شده، دستکم ۲۸۸۰ بار مورد حمله هوایی قرار گرفت. گزارشها حاکی است که با وجود آسیبهای فیزیکی، صادرات نفت از این جزیره قطع نشد. به گفته تحلیلگران، این تداوم عملیات در تأمین منابع مالی کشور در دوران جنگ نقش داشته است. همچنین در جنگ رمضان ۱۴۰۴ش این جزیره مورد حملات هوایی آمریکا و اسراییل قرار گرفت؛ بر اساس گزارشهای رسمی، زیرساختهای نفتی آسیب ندید و فعالیت تأسیسات و زندگی ساکنان ادامه یافت.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6774293/%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9-%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3-%D8%AA%D8%A7-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86 «خارگ جزیره مقاومت و ایستادگی؛ از دفاع مقدس تا جنگ رمضان»، خبرگزاری مهر.]</ref> | |||
* به گزارش منابع خبری، خارک با وجود تحریمهای بینالمللی و نوسانات بازار جهانی نفت، همچنان به فعالیت در زمینه صادرات نفت ادامه میدهد. برخی تحلیلگران این جزیره را نمونهای از مدیریت فنی و عبور از بحرانهای اقتصادی توصیف کردهاند.<ref>[http://mehrnews.com/news/6781497/%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D8%AB%D9%82%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DA%98%DB%8C%DA%A9-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%88 «جزیره خارگ مرکز ثقل استراتژیک خلیج فارس؛ نماد مقاومت پایدار و وحدت ملی»، خبرگزاری مهر.]</ref> | |||
* بهدلیل تداوم صادرات نفت در شرایط جنگی و پیشینه تاریخی ایستادگی در برابر اشغالگران، این جزیره در برخی گزارشهای رسانهای بهعنوان نماد مقاومت و وحدت ملی در خلیج فارس معرفی شده است.<ref>[http://mehrnews.com/news/6781497/%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D8%AB%D9%82%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DA%98%DB%8C%DA%A9-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%88 «جزیره خارگ مرکز ثقل استراتژیک خلیج فارس؛ نماد مقاومت پایدار و وحدت ملی»، خبرگزاری مهر.]</ref> | |||
== جغرفیا و اقلیم == | == جغرفیا و اقلیم == | ||
| خط ۳۱: | خط ۴۰: | ||
=== موقعیت جغرافیایی === | === موقعیت جغرافیایی === | ||
جزیره خارک از شمال به جزیره خارکو، و از جنوب، غرب و شرق به خلیج فارس محدود میشود. این جزیره در مختصات ۲۹ درجه و ۱۵ دقیقه و ۲۵ ثانیه عرض شمالی و ۵۰ درجه و ۲۰ دقیقه و ۳۰ ثانیه طول شرقی قرار دارد.<ref>سعیدینیا و لعبتفر، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی ، اجتماعي مناطق شمالي خليج فارس؛ مطالعه موردی خارك (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص99.</ref> فاصله این جزیره تا شهرهای مختلف عبارت است از: ۵۲ کیلومتری شمال غربی بوشهر، ۳۰ کیلومتری بندر ریگ، ۳۵ کیلومتری جنوب بندر گناوه و ۵ کیلومتری جنوب جزیره خارکو. از نظر تقسیمات اداری، جزیره خارک ابتدا به حوزه بوشهر تعلق داشت، اما بهدلیل تعلق امور کارگری آن در بخش صنعت نفت به خوزستان و به دنبال درخواستهای مکرر وزارت کار از وزارت کشور، این جزیره بهخوزستان الحاق شد. سرانجام در سال ۱۳۴۶ش جزیره خارک جزء استان خوزستان شد.<ref>حیدری، «خارک و خاراسن؛ پیشنهاد و بحثی درباره انتساب دو گورصخرهای بزرگ و نام جزیرۀ خارک»، 1399ش، ص107.</ref> | جزیره خارک از شمال به جزیره خارکو، و از جنوب، غرب و شرق به خلیج فارس محدود میشود. این جزیره در مختصات ۲۹ درجه و ۱۵ دقیقه و ۲۵ ثانیه عرض شمالی و ۵۰ درجه و ۲۰ دقیقه و ۳۰ ثانیه طول شرقی قرار دارد.<ref>سعیدینیا و لعبتفر، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی ، اجتماعي مناطق شمالي خليج فارس؛ مطالعه موردی خارك (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص99.</ref> فاصله این جزیره تا شهرهای مختلف عبارت است از: ۵۲ کیلومتری شمال غربی بوشهر، ۳۰ کیلومتری بندر ریگ، ۳۵ کیلومتری جنوب بندر گناوه و ۵ کیلومتری جنوب جزیره خارکو. از نظر تقسیمات اداری، جزیره خارک ابتدا به حوزه بوشهر تعلق داشت، اما بهدلیل تعلق امور کارگری آن در بخش صنعت نفت به خوزستان و به دنبال درخواستهای مکرر وزارت کار از وزارت کشور، این جزیره بهخوزستان الحاق شد. سرانجام در سال ۱۳۴۶ش جزیره خارک جزء استان خوزستان شد.<ref>حیدری، «خارک و خاراسن؛ پیشنهاد و بحثی درباره انتساب دو گورصخرهای بزرگ و نام جزیرۀ خارک»، 1399ش، ص107.</ref> | ||
=== جمعیت === | |||
بر اساس سرشماریهای عمومی نفوس و مسکن، جمعیت جزیرۀ خارک از ۶۴۷ نفر در سال ۱۳۳۵ به ۸۳۵۳ نفر در سال ۱۳۵۵ افزایش یافت که بیش از ۱۳ برابر شدن جمعیت را نشان میدهد. نرخ رشد جمعیت در دوره ۱۳۳۵ تا ۱۳۴۵ حدود ۷۵ درصد و در دوره ۱۳۴۵ تا ۱۳۵۵ حدود ۳۵ درصد بوده است. بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵، جمعیت این جزیره ۸۸۰۰ نفر گزارش شده است.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/236744/%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9 طرفداری، «خارک»، وبسایت مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی.]</ref> جمعیت کنونی خارک نیز حدود ۸۰۰۰ نفر برآورد میشود.<ref>[https://www.isna.ir/news/1404122513082/%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%AC%D8%A7%D8%B3%D8%AA «جزیره خارگ، نماد مقاومت ایران کجاست؟»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | |||
=== آبوهوا === | === آبوهوا === | ||
| خط ۵۲: | خط ۶۴: | ||
پس از ورود صنعت نفت، شرکت ملی نفت ابتدا تعداد زیادی چادر در جزیره برپا کرد و بیشتر کارکنان شرکت در زیر چادر زندگی میکردند. با رونق فعالیتهای شرکت در منطقه، نیاز به ساخت مسکن بادوام افزایش یافت و شرکت برای تأمین آسایش کارکنان خود اقدام به ساخت مسکن کرد. پیش از اجرای طرح جامع (چم) در سال ۱۳۴۴ شمسی، حدود ۱۹۰ منزل توسط صنعت نفت برای کارکنان ساخته شده بود (۷۰ باب برای کارمندان و ۱۲۰ باب برای کارگران). پس از اجرای این طرح، تعداد منازل به ۳۷۵ باب افزایش یافت.<ref>سعیدینیا و لعبتفر، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی ، اجتماعي مناطق شمالي خليج فارس؛ مطالعه موردی خارك (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص107-108.</ref> | پس از ورود صنعت نفت، شرکت ملی نفت ابتدا تعداد زیادی چادر در جزیره برپا کرد و بیشتر کارکنان شرکت در زیر چادر زندگی میکردند. با رونق فعالیتهای شرکت در منطقه، نیاز به ساخت مسکن بادوام افزایش یافت و شرکت برای تأمین آسایش کارکنان خود اقدام به ساخت مسکن کرد. پیش از اجرای طرح جامع (چم) در سال ۱۳۴۴ شمسی، حدود ۱۹۰ منزل توسط صنعت نفت برای کارکنان ساخته شده بود (۷۰ باب برای کارمندان و ۱۲۰ باب برای کارگران). پس از اجرای این طرح، تعداد منازل به ۳۷۵ باب افزایش یافت.<ref>سعیدینیا و لعبتفر، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی ، اجتماعي مناطق شمالي خليج فارس؛ مطالعه موردی خارك (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص107-108.</ref> | ||
== جزیره خارک در آثار پژوهشگران == | |||
درباره جزیره خارک، تاریخچه آن و صنایع نفت و مشتقاتش در این جزیره پژوهشهای متعددی انجام شده است. از جمله، مقاله ثوابق و همکاران با عنوان «تأثیرات جمعیتی صنعت نفت بر جزیره خارک» (۱۳۹۹) به تغییرات جمعیتی و سیاستهای دولت برای کنترل مهاجرت پرداخته است. همچنین لعبثفر در مقاله «طرح چم و تأثیر آن بر خارک»، تغییرات صنعتی جزیره را توضیح داده است. به عنوان نمونه دیگر، علیاکبر سرفراز در کتاب «راهنمای آثار جزیره خارک» توضیح مفصلی درباره سابقه تاریخی این جزیره ارائه داده است. جلال آلاحمد در کتاب خود، «جزیره خارگ، در یتیم خلیج فارس» به پیشینه تاریخی جزیره بهعنوان پایگاه تجاری و گذرگاه تمدنها و مذاهب گوناگون پرداخته است. نویسنده در این اثر، تحولات ناشی از کشف و صادرات نفت را نیز گزارش کرده و کتاب را بهعنوان یادداشتی از وضعیت مردم، گذشته، آداب محلی، افسانهها و لهجههای جزیره ارائه داده است.<ref>فروغی، «جایگاه نفت در تحول هویتی جزیره خارک»، 1402ش، ص112.</ref> | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۵۷: | خط ۷۲: | ||
== منابع == | == منابع == | ||
«جزیره خارگ مرکز ثقل استراتژیک خلیج فارس؛ نماد مقاومت پایدار و وحدت ملی»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 3 فروردین 1045ش. | |||
«جزیره خارگ، نماد مقاومت ایران کجاست؟»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: 25 اسفند 1404ش. | |||
جغرافياى جزاير ايرانى خلي جفارس: استان بوشهر (جزاير خارك، خاركو، شيف، امالكرم، جبرين، نخيلو، فارسى)، تهران، سازمان جغرافيايى نيروهاى مسلح، 1381ش. | جغرافياى جزاير ايرانى خلي جفارس: استان بوشهر (جزاير خارك، خاركو، شيف، امالكرم، جبرين، نخيلو، فارسى)، تهران، سازمان جغرافيايى نيروهاى مسلح، 1381ش. | ||
حیدری، احد، «خارک و خاراسن؛ پیشنهاد و بحثی درباره انتساب دو گورصخرهای بزرگ و نام جزیرۀ خارک»، مجلۀ پژوهشهای ایرانشناسی، سال دهم، شمارۀ 1، 1399ش. | حیدری، احد، «خارک و خاراسن؛ پیشنهاد و بحثی درباره انتساب دو گورصخرهای بزرگ و نام جزیرۀ خارک»، مجلۀ پژوهشهای ایرانشناسی، سال دهم، شمارۀ 1، 1399ش. | ||
«خارگ جزیره مقاومت و ایستادگی؛ از دفاع مقدس تا جنگ رمضان»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 23 اسفند 1404ش. | |||
سعیدی نیا، حبیب الله و لعبت فر، احمد، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی ، اجتماعي مناطق شمالي خليج فارس؛ مطالعه موردی خارك (1355-1335ش/1976-1956)»، مجلۀ گنجینه اسناد، شمارۀ 103، 1395ش. | سعیدی نیا، حبیب الله و لعبت فر، احمد، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی ، اجتماعي مناطق شمالي خليج فارس؛ مطالعه موردی خارك (1355-1335ش/1976-1956)»، مجلۀ گنجینه اسناد، شمارۀ 103، 1395ش. | ||
طرفداری، علی محمد، «خارک»، وبسایت مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی، تاریخ درج مطلب: 7 دی 1398ش. | طرفداری، علی محمد، «خارک»، وبسایت مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی، تاریخ درج مطلب: 7 دی 1398ش. | ||
فروغی، محمدحسین، «جایگاه نفت در تحول هویتی جزیره خارک»، مجلۀ تاریخ روستا و روستانشینی در ایران و اسلام، شمارۀ 3، 1402ش. | |||
