پرش به محتوا

جزایر ایرانی خلیج فارس: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران‌پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌ترتفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
۲٬۱۳۱ ویرایش‌ها
حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
۲٬۱۳۱ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
<big>'''جزایر ایرانی خلیج فارس؛'''</big>
<big>'''جزایر ایرانی خلیج فارس؛'''</big>
== معرفی ==
جزایر ایرانی خلیج فارس، مجموعه‌ای از حدود ۳۰ قطعه خشکی مسکونی و غیرمسکونی هستند که در مجاورت سه استان خوزستان، بوشهر و هرمزگان قرار گرفته‌اند. خلیج فارس که بخش عمده سواحل جنوبی ایران را در برگرفته، به دلیل جذابیت‌های اقتصادی، منابع غنی جزیره هرمز و نقش واسطه در بازرگانی شرق و غرب، همواره توجه قدرت‌های زمان را جلب کرده است. موقعیت سوق‌الجیشی ایران در این آبراهه، برخورداری از منابع پایان‌ناپذیر دریایی و فرآورده‌های نفتی، نقش در حفظ ثبات منطقه، تسلط بر تنگه هرمز و در اختیار داشتن این جزایر، برای تأمین منافع کشورهای نفت‌خیز، ممالک صنعتی نیازمند نفت، قدرت‌های بزرگ و دولت‌های حاشیه خلیج فارس حائز اهمیت حیاتی است. این ویژگی‌ها در گذشته موجب حضور استعمارگران و دست‌اندازی به آب‌ها، جزایر و بنادر ایران شد و آنان طی قرن‌ها از منابع و موقعیت حساس کشور بهره‌برداری کردند.
{| class="wikitable"
{| class="wikitable"
|'''شماره'''
|
|'''نام جزیره / وضعیت سکونت'''
|'''نام جزیره / وضعیت سکونت'''
|'''ویژگی‌های طبیعی و اقلیمی'''
|'''ویژگی‌های طبیعی و اقلیمی'''
|'''شاخص‌های اقتصادی و گردشگری'''
|'''شاخص‌های اقتصادی، تاریخی و گردشگری'''
|-
|-
|'''۱'''
|1
|'''قشم''' / مسکونی
| '''مینو (صلبوخ)''' / مسکونی
|بزرگترین جزیره؛ دارای گنبد نمکی (نمکدان)، جنگل‌های حرا و غارهای نمکی منحصر‌به‌فرد.
|محصور در اروندرود؛ دارای سیستم آبیاری طبیعی (جزر و مدی) و نخلستان‌های بی‌شمار.
|منطقه آزاد تجاری؛ تنوع بی‌نظیر پرندگان، صنایع دستی و بنادر صیادی فعال.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/3579242/%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D9%85%D9%82%D8%B5%D8%AF-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C «جزایر خلیج فارس مقصد گردشگران داخلی و خارجی»، خبرگزاری مهر.]</ref>
|مینوشهر با ۱۲ هزار نفر جمعیت؛ قطب کشاورزی و دامپروری؛ تفریحگاه مردم آبادان و خرمشهر.
|-
|-
|'''۲'''
|2
|'''کیش''' / مسکونی
| '''خور موسی''' / غیرمسکونی
|جزیره مرجانی بیضی‌شکل؛ دارای پوشش گیاهی مستعد کشاورزی و نخلستان‌های گسترده.
|کانال عمیق با اکوسیستم منحصربه‌فرد؛ زیستگاه پرندگان نادر (گیلانشاه خالدار).
|مهم‌ترین قطب گردشگری؛ دارای زیرساخت‌های مدرن، مراکز خرید و شهر باستانی حریره.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/3579242/%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D9%85%D9%82%D8%B5%D8%AF-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C «جزایر خلیج فارس مقصد گردشگران داخلی و خارجی»، خبرگزاری مهر.]</ref>
|محل تخم‌ریزی میگو و آبزیان؛ دارای اهمیت ناوبری و صنعتی (بندر امام و ماهشهر).
|-
|-
|'''۳'''
|3
|'''ابوموسی''' / مسکونی
|'''بونه''' / غیرمسکونی
|جنوبی‌ترین جزیره ایران؛ دارای معتدل‌ترین آب‌وهوا در منطقه و آب‌های بسیار زلال و شفاف.
|واقع در شمال غربی خلیج فارس؛ دارای آب گوارا (در گذشته) و مسیر دریایی دشوار.
|موقعیت راهبردی در مسیر اصلی کشتیرانی؛ دارای پتانسیل بالای طبیعت‌گردی و صید ماهی.
|زیستگاه سلیم خرچنگ‌خوار و محل تخم‌گذاری پرستوهای دریایی.
|-
|-
|'''۴'''
|4
|'''لاوان''' / مسکونی
| '''دارا''' / غیرمسکونی
|سومین جزیره بزرگ ایران؛ اقلیم گرم و مرطوب (تا ۵۰ درجه) با رطوبت هوای بسیار زیاد.
|واقع در دهانه خور موسی؛ جزیره‌ای زیبا و بکر.
|مجتمع پالایشی نفت؛ مرکز صید مروارید و تولید عسل خاص با بوی نفت.
|محل اختصاصی تخم‌گذاری پرستوهای دریایی.
|-
|-
|'''۵'''
|5
|'''هرمز''' / مسکونی
|'''قبر ناخدا''' / غیرمسکونی
|جزیره بیضی‌شکل؛ دارای کوه‌های آتشفشانی، تپه‌های نمکی و معادن مشهور خاک سرخ.
|جزیره‌ای غیرمسکونی در دهانه خور موسی؛ مسطح و رسوبی.
|معروف به کلید خلیج فارس؛ دارای پیشینه تاریخی غنی (قلعه پرتغالی‌ها) و موقعیت بازرگانی.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/3579242/%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D9%85%D9%82%D8%B5%D8%AF-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C «جزایر خلیج فارس مقصد گردشگران داخلی و خارجی»، خبرگزاری مهر.]</ref>
|محل تخم‌گذاری پرستوهای دریایی (مشابه جزیره دارا).
|-
|-
|'''۶'''
|6
|'''خارک''' / مسکونی
|'''خارک''' / مسکونی
|جزیره مرجانی با سواحل عمیق و قشر سنگی مرکزی؛ لنگرگاه طبیعی در برابر جریان باد.
|جزیره مرجانی با پشته سنگی مرکزی (۶۰ متر)؛ لنگرگاه طبیعی در برابر بادهای تند.
|اصلی‌ترین پایانه صادرات نفت ایران؛ دارای آثار تاریخی از دوره‌های اشکانی، ساسانی و اسلامی.<ref>[http://mehrnews.com/news/6781497/%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D8%AB%D9%82%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DA%98%DB%8C%DA%A9-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%88 «جزیره خارگ مرکز ثقل استراتژیک خلیج فارس؛ نماد مقاومت پایدار و وحدت ملی»، خبرگزاری مهر.]</ref>
|پایانه اصلی صادرات نفت؛ دارای آثار باستانی (معبد نپتون، آتشکده) و تنها زیستگاه آهوان بوشهر.
|-
|-
|'''۷'''
|7
|'''مینو''' / مسکونی
| '''خارکو''' / غیرمسکونی
|محصور در میان اروندرود؛ دارای نخلستان‌های انبوه، نیزارها و زیستگاه گرازهای وحشی.
|جزیره کوچک در شمال شرق خارک؛ دارای اسکله و ساختمان‌های مخروبه.
|سیستم آبیاری طبیعی با جزر و مد؛ مقصد تفریحی محلی و زیستگاه پرندگان مهاجر.
|محل رشد پرندگان؛ پایگاه تاریخی میرمهنا برای حمله به هلندی‌ها و محل استقرار نظامیان انگلیسی.
|-
|-
|'''۸'''
|8
|'''هنگام''' / مسکونی
|'''عباسک (شاه‌زنگی)''' / غیرمسکونی
|واقع در جنوب قشم؛ دارای ارتفاعات آهکی و معادن فعال نمک، خاک و سرب.
|واقع بین بوشهر و شیف؛ بافت زمین ماسه‌ای و نامناسب برای کشاورزی.
|مرکز مشاهده دلفین‌ها در سواحل شرقی؛ معیشت اهالی مبتنی بر صیادی و گردشگری.
|دارای طرح احداث دهکده گردشگری به دلیل مجاورت با بندر بوشهر.
|-
|-
|'''۹'''
|9
|'''لارک''' / مسکونی
| / غیرمسکونی
|متشکل از کوه‌های آتشفشانی مخروطی؛ بلندترین نقطه ۱۳۸ متر از سطح دریا.
|دارای درختان کُنار تناور، انگور و انجیر مشهور؛ دارای بنای مذهبی (قدمگاه).
|فعالیت اقتصادی مبتنی بر صید و غواصی؛ تأمین آب شیرین از طریق حمل از خشکی.
|نام‌گذاری به افتخار دریانورد مبارز ایرانی؛ دارای ارزش‌های تاریخی و مذهبی محلی.
|-
|-
|'''۱۰'''
|10
|'''سیری (راز)''' / مسکونی
|'''فارسی''' / غیرمسکونی
|جزیره‌ای نسبتاً مسطح در میانه خلیج فارس با پوشش نخل خرما و معدن خاک سرخ.
|جزیره راهبردی در اعماق خلیج فارس؛ فاقد سکنه مدنی.
|دارای تأسیسات گسترده نفتی و مسکونی؛ محصول خرما برای مصرف محلی.
|مرکز استقرار ایستگاه هواشناسی حیاتی برای هدایت ناوگان کشتیرانی بین‌المللی.
|-
|-
|'''۱۱'''
|11
|'''تنب بزرگ''' / مسکونی
|'''تهمادو (جبرین)''' / غیرمسکونی
|جزیره‌ای تقریباً گرد با خاک شنی و خشک؛ دارای لنگرگاه و جمعیت بالای مارهای سمی.
|از جزایر اقماری و زیست‌محیطی خلیج فارس.
|معیشت اهالی از صید ماهی و مروارید؛ دارای اهمیت راهبردی در حوزه امنیت دریایی.
|زیستگاه پرندگان مهاجر و دارای اهمیت در زنجیره زیستی دریایی.
|-
|-
|'''۱۲'''
|12
|'''هندورابی''' / مسکونی
|'''نخیلو''' / غیرمسکونی
|سرزمینی هموار و کم‌ارتفاع بین کیش و لاوان؛ زیستگاه پرندگان شکاری نظیر باز و شاهین.
|جزیره‌ای غیرمسکونی در سواحل بوشهر.
|صید و غواصی؛ زیرمجموعه گردشگری جزیره کیش؛ فاقد صنایع دستی یا فعالیت معدنی.
|محل اصلی و حساس زیست و تخم‌گذاری لاک‌پشت‌های خلیج فارس.
|-
|-
|'''۱۳'''
|13
|'''فرور بزرگ''' / غیرمسکونی
|'''گُرم''' / غیرمسکونی
|واقع بر کمربند زلزله؛ دارای تپه‌ماهور، پرتگاه‌های تند و آب‌های تیره در حاشیه.
|پوشیده از انبوه درختان جنگلی مانگرو (گُرم).
|کانون غنی زیست‌محیطی (عقاب ماهیگیر و حیات وحش)؛ دارای بقایای سکونت قدیمی.
|علت نام‌گذاری، وجود پوشش گیاهی انبوه و خاص آن است.
|-
|-
|'''۱۴'''
|14
|'''فرور کوچک''' / غیرمسکونی
|'''لاوان (شیخ شعیب)''' / مسکونی
|واقع در جنوب فرور بزرگ؛ مرتفع‌ترین نقطه ۳۶ متر؛ ایستگاه مهم پرندگان مهاجر.
|سومین جزیره بزرگ ایران؛ اقلیم بسیار گرم (تا ۵۰ درجه)؛ دورترین جزیره به مرکز هرمزگان.
|زیستگاه گونه‌های متنوع پرندگان دریایی؛ دارای موقعیت حساس اقلیمی و زیستی.
|مجتمع پالایشی نفت؛ صید مروارید؛ پدیده شگفت‌انگیز کندوهای عسل با بوی نفت.
|-
|-
|'''۱۵'''
|15
|'''شتور (شیدور)''' / غیرمسکونی
|'''شتور (شیدور)''' / غیرمسکونی
|پناهگاه حساس حیات وحش با توده‌های شنی؛ زیستگاه دلفین‌ها و لاک‌پشت‌های دریایی.
|پناهگاه حساس حیات‌وحش (دلفین و لاک‌پشت)؛ منطقه حفاظت‌شده.
|معروف به جزیره ماران به دلیل وفور مارهای سمی؛ منطقه کاملاً حفاظت‌شده.
|معروف به «جزیره ماران» به دلیل وفور مارهای سمی سیاهرنگ زیر شن‌ها.
|-
|16
|'''هندرابی''' / مسکونی
|سرزمینی هموار و بدون عارضه طبیعی؛ دارای ارتفاعات کوتاه و کرانه‌های ملایم.
|صید و غواصی؛ زیرمجموعه گردشگری کیش؛ فاقد فعالیت‌های صنعتی و معدنی.
|-
|17
|'''کیش (قیس)''' / مسکونی
|جزیره مرجانی بیضی‌شکل؛ مسطح و مستعد کشاورزی؛ یکی از بکرترین مناطق زیست‌محیطی.
|اولین بندر آزاد تجاری؛ دارای آکواریوم بزرگ، شهر حریره و زیرساخت‌های پیشرفته گردشگری.
|-
|-
|'''۱۶'''
|18
|'''خور موسی''' / غیرمسکونی
|'''فرور بزرگ''' / غیرمسکونی
|کانال عمیق منشعب در جنوب خوزستان؛ زیستگاه پرندگان نادری نظیر گیلانشاه خالدار.
|واقع بر کمربند زلزله؛ دارای تپه‌ماهور، پرتگاه‌های بلند و آب‌های سیاه در نزدیکی ساحل.
|محل تخم‌ریزی ماهیان و میگو؛ تحت تأثیر مستقیم استخراج نفت و تردد نفت‌کش‌ها.
|کانون زیست حیات‌وحش (عقاب ماهیگیر و مار جعفری)؛ معروف به «مارور».
|-
|-
|'''۱۷'''
|19
|'''قبر ناخدا''' / غیرمسکونی
|'''فرور کوچک (فارورگان)''' / غیرمسکونی
|جزیره‌ای در دهانه خورموسی؛ تشکیل‌شده از رسوبات و پوشیده از گل و صدف‌های آهکی.
|جزیره کوهستانی با تپه زین‌شکل تیره؛ جزی کمربند فعال زلزله.
|محل اصلی تخم‌گذاری پرستوهای دریایی؛ سواحل آن بسیار کم‌عمق است.
|محل لانه پرندگان دریایی؛ در گذشته مرکز صید ماهی و مروارید بوده است.
|-
|-
|'''۱۸'''
|20
|'''بونه''' / غیرمسکونی
|'''سیری (راز)''' / مسکونی
|واقع در شمال غربی خلیج فارس در دهانه خورموسی؛ فاصله برابر از هندیجان و ماهشهر.
|جزیره‌ای مسطح در قلب خلیج فارس؛ دارای نخلستان‌های پراکنده و معدن خاک سرخ.
|محل تخم‌گذاری گونه‌های سلیم خرچنگ‌خوار و سایر پرندگان دریایی.
|دارای تأسیسات نفتی و مسکونی؛ مرکز استخراج خاک سرخ خلیج فارس.
|-
|-
|'''۱۹'''
|21
|'''خارکو''' / غیرمسکونی
|'''ابوموسی (بوموسی)''' / مسکونی
|جزیره کوچک در ۵ کیلومتری شمال شرق جزیره خارک؛ محل رشد پرندگان دریایی.
|جنوبی‌ترین جزیره ایرانی؛ مرکز شهرستان ابوموسی؛ دارای اهمیت حاکمیتی بالا.
|دارای پیشینه استقرار نظامی تاریخی؛ مورد استفاده به عنوان پایگاه عملیاتی در گذشته.
|واقع در ژرف‌ترین مسیر کشتیرانی نفت‌کش‌ها؛ دارای موقعیت راهبردی فوق‌العاده.
|-
|-
|'''۲۰'''
|22
|'''میرمهنا''' / غیرمسکونی
|'''تنب بزرگ''' / مسکونی
|واقع در بوشهر؛ دارای اراضی مستعد برای انگور و انجیر و بنای مذهبی (قدمگاه).
|جزیره‌ای تقریباً گرد با خاک شنی و خشک؛ محل وفور مارهای سمی کوچک.
|نام‌گذاری شده به افتخار دریانورد ایرانی؛ دارای ارزش‌های تاریخی و مذهبی محلی.
|دارای لنگرگاه و موج‌شکن؛ معیشت مردم از صید ماهی و مروارید.
|-
|-
|'''۲۱'''
|23
|'''فارسی''' / غیرمسکونی
|'''تنب کوچک''' / غیرمسکونی
|جزیره راهبردی در اعماق خلیج فارس؛ فاقد سکونت دائم مدنی و دارای ایستگاه هواشناسی.
|جزیره مثلثی‌شکل در ۱۲ کیلومتری غرب تنب بزرگ؛ مرتفع‌ترین نقطه ۲۱ متر.
|تأمین اطلاعات حیاتی هواشناسی برای امنیت تمام شرکت‌های کشتیرانی بین‌المللی.
|فاقد سکونت انسانی؛ دارای اهمیت راهبردی در حفظ مرزهای دریایی.
|-
|-
|'''۲۲'''
|24
|'''ناز''' / غیرمسکونی
|'''قشم''' / مسکونی
|جزیره صخره‌ای مسطح در یک کیلومتری ساحل قشم؛ با دیواره‌های صخره‌ای بلند.
|بزرگترین جزیره ایران؛ دارای گنبد نمکدان، جنگل‌های حرا و سواحل صخره‌ای ریگو.
|اتصال موقت به ساحل در زمان جزر؛ محل استراحت صیادان و تماشای غروب.
|منطقه آزاد تجاری؛ دارای ۱۵ بندر؛ تنوع جانوری خیره‌کننده (خفاش میوه خوار و جبیر).
|-
|-
|'''۲۳'''
|25
|'''عباسک''' / غیرمسکونی
| '''ناز''' / غیرمسکونی
|واقع بین بوشهر و شبه‌جزیره شیف؛ دارای بافت زمین ماسه‌ای و غیرقابل کشاورزی.
|سه هکتار صخره مسطح؛ فاقد ساحل شنی؛ با دیواره‌های صخره‌ای بلند.
|فاقد پتانسیل کشاورزی؛ دارای ظرفیت برای طرح‌های سوخت بیولوژیک و پاک.
|اتصال موقت به قشم در زمان جزر؛ مکان محبوب برای ماهیگیران و گردشگران.
|-
|-
|'''۲۴'''
|26
|'''تنب کوچک''' / غیرمسکونی
| '''هرمز''' / مسکونی
|جزیره‌ای مثلثی‌شکل با خاک شنی در غرب تنب بزرگ؛ مرتفع‌ترین نقطه ۲۱ متر.
|جزیره گرد با تپه‌های آتشفشانی و نمکی؛ دارای معادن مشهور خاک سرخ و نمک سفید.
|فاقد سکونت انسانی؛ دارای اهمیت راهبردی در حوزه پایداری مرزهای آبی.
|معروف به «کلید خلیج فارس»؛ دارای قلعه پرتغالی‌ها و پیشینه بازرگانی عظیم تاریخی.
|-
|-
|'''۲۵'''
|27
|'''ام‌الکرم''' / غیرمسکونی
|'''هنگام''' / مسکونی
|واقع در بوشهر (بردخون)؛ سطح خاک تنها یک متر بالاتر از دریا؛ اقلیم گرم و مرطوب.
|مخروط ناقص با ارتفاعات آهکی (کوه ناکس)؛ دارای معادن نمک، خاک و سرب.
|از جزایر اقماری زیست‌محیطی منطقه؛ دارای اهمیت برای تنوع زیستی ساحلی.
|صیادی؛ دارای تأسیسات تاریخی انگلیسی‌ها و ساحل مشهور دلفین‌ها.
|-
|-
|'''۲۶'''
|28
|'''مطاف''' / غیرمسکونی
| '''لارک''' / مسکونی
|توده ماسه‌ای غرقاب در زمان مد؛ دارای موج‌های تند به دلیل عمق بسیار کم.
|متشکل از کوه‌های آتشفشانی مخروطی در تنگه هرمز؛ فاقد کشاورزی.
|خطر جدی برای ناوبری؛ محل به گل نشستن قایق‌های صیادی ناآشنا به منطقه.<ref>[https://www.beytoote.com/iran/tafrihi/persian4-gulf-islands.html «با جزایر ایرانی خلیج فارس آشنا شوید!»، وب‌سایت بیتوته.]</ref><ref>[https://www.mehrnews.com/news/3579242/%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D9%85%D9%82%D8%B5%D8%AF-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C «جزایر خلیج فارس مقصد گردشگران داخلی و خارجی»، خبرگزاری مهر.]</ref>
|فعالیت اصلی صید و غواصی؛ تأمین آب شیرین از طریق حمل با شناور از بندرعباس.<ref>[https://civilica.com/doc/124223/ امانی و دیگران، «بررسی جزایر ایرانی خلیج فارس»،  1388ش، ص1-14.]</ref><ref>[https://www.mehrnews.com/news/3579242/%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D9%85%D9%82%D8%B5%D8%AF-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C «جزایر خلیج فارس مقصد گردشگران داخلی و خارجی»، خبرگزاری مهر.]</ref><ref>[https://www.beytoote.com/iran/tafrihi/persian4-gulf-islands.html «با جزایر ایرانی خلیج فارس آشنا شوید!»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>
|}
|}


خط ۱۴۱: خط ۱۵۴:


== منابع ==
== منابع ==
امانی، کیا و دیگران، «بررسی جزایر ایرانی خلیج فارس»، همایش بین‌المللی خلیج فارس، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بوشهر،  17 الی 19 آذر ماه 1388ش، ص1-14.
«با جزایر ایرانی خلیج فارس آشنا شوید!»، وب‌سایت بیتوته، تاریخ بازدید: 24 فروردین 1405ش.
«با جزایر ایرانی خلیج فارس آشنا شوید!»، وب‌سایت بیتوته، تاریخ بازدید: 24 فروردین 1405ش.


نسخهٔ ۲۵ فروردین ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۲۳

جزایر ایرانی خلیج فارس؛

معرفی

جزایر ایرانی خلیج فارس، مجموعه‌ای از حدود ۳۰ قطعه خشکی مسکونی و غیرمسکونی هستند که در مجاورت سه استان خوزستان، بوشهر و هرمزگان قرار گرفته‌اند. خلیج فارس که بخش عمده سواحل جنوبی ایران را در برگرفته، به دلیل جذابیت‌های اقتصادی، منابع غنی جزیره هرمز و نقش واسطه در بازرگانی شرق و غرب، همواره توجه قدرت‌های زمان را جلب کرده است. موقعیت سوق‌الجیشی ایران در این آبراهه، برخورداری از منابع پایان‌ناپذیر دریایی و فرآورده‌های نفتی، نقش در حفظ ثبات منطقه، تسلط بر تنگه هرمز و در اختیار داشتن این جزایر، برای تأمین منافع کشورهای نفت‌خیز، ممالک صنعتی نیازمند نفت، قدرت‌های بزرگ و دولت‌های حاشیه خلیج فارس حائز اهمیت حیاتی است. این ویژگی‌ها در گذشته موجب حضور استعمارگران و دست‌اندازی به آب‌ها، جزایر و بنادر ایران شد و آنان طی قرن‌ها از منابع و موقعیت حساس کشور بهره‌برداری کردند.

نام جزیره / وضعیت سکونت ویژگی‌های طبیعی و اقلیمی شاخص‌های اقتصادی، تاریخی و گردشگری
1 مینو (صلبوخ) / مسکونی محصور در اروندرود؛ دارای سیستم آبیاری طبیعی (جزر و مدی) و نخلستان‌های بی‌شمار. مینوشهر با ۱۲ هزار نفر جمعیت؛ قطب کشاورزی و دامپروری؛ تفریحگاه مردم آبادان و خرمشهر.
2 خور موسی / غیرمسکونی کانال عمیق با اکوسیستم منحصربه‌فرد؛ زیستگاه پرندگان نادر (گیلانشاه خالدار). محل تخم‌ریزی میگو و آبزیان؛ دارای اهمیت ناوبری و صنعتی (بندر امام و ماهشهر).
3 بونه / غیرمسکونی واقع در شمال غربی خلیج فارس؛ دارای آب گوارا (در گذشته) و مسیر دریایی دشوار. زیستگاه سلیم خرچنگ‌خوار و محل تخم‌گذاری پرستوهای دریایی.
4 دارا / غیرمسکونی واقع در دهانه خور موسی؛ جزیره‌ای زیبا و بکر. محل اختصاصی تخم‌گذاری پرستوهای دریایی.
5 قبر ناخدا / غیرمسکونی جزیره‌ای غیرمسکونی در دهانه خور موسی؛ مسطح و رسوبی. محل تخم‌گذاری پرستوهای دریایی (مشابه جزیره دارا).
6 خارک / مسکونی جزیره مرجانی با پشته سنگی مرکزی (۶۰ متر)؛ لنگرگاه طبیعی در برابر بادهای تند. پایانه اصلی صادرات نفت؛ دارای آثار باستانی (معبد نپتون، آتشکده) و تنها زیستگاه آهوان بوشهر.
7 خارکو / غیرمسکونی جزیره کوچک در شمال شرق خارک؛ دارای اسکله و ساختمان‌های مخروبه. محل رشد پرندگان؛ پایگاه تاریخی میرمهنا برای حمله به هلندی‌ها و محل استقرار نظامیان انگلیسی.
8 عباسک (شاه‌زنگی) / غیرمسکونی واقع بین بوشهر و شیف؛ بافت زمین ماسه‌ای و نامناسب برای کشاورزی. دارای طرح احداث دهکده گردشگری به دلیل مجاورت با بندر بوشهر.
9 / غیرمسکونی دارای درختان کُنار تناور، انگور و انجیر مشهور؛ دارای بنای مذهبی (قدمگاه). نام‌گذاری به افتخار دریانورد مبارز ایرانی؛ دارای ارزش‌های تاریخی و مذهبی محلی.
10 فارسی / غیرمسکونی جزیره راهبردی در اعماق خلیج فارس؛ فاقد سکنه مدنی. مرکز استقرار ایستگاه هواشناسی حیاتی برای هدایت ناوگان کشتیرانی بین‌المللی.
11 تهمادو (جبرین) / غیرمسکونی از جزایر اقماری و زیست‌محیطی خلیج فارس. زیستگاه پرندگان مهاجر و دارای اهمیت در زنجیره زیستی دریایی.
12 نخیلو / غیرمسکونی جزیره‌ای غیرمسکونی در سواحل بوشهر. محل اصلی و حساس زیست و تخم‌گذاری لاک‌پشت‌های خلیج فارس.
13 گُرم / غیرمسکونی پوشیده از انبوه درختان جنگلی مانگرو (گُرم). علت نام‌گذاری، وجود پوشش گیاهی انبوه و خاص آن است.
14 لاوان (شیخ شعیب) / مسکونی سومین جزیره بزرگ ایران؛ اقلیم بسیار گرم (تا ۵۰ درجه)؛ دورترین جزیره به مرکز هرمزگان. مجتمع پالایشی نفت؛ صید مروارید؛ پدیده شگفت‌انگیز کندوهای عسل با بوی نفت.
15 شتور (شیدور) / غیرمسکونی پناهگاه حساس حیات‌وحش (دلفین و لاک‌پشت)؛ منطقه حفاظت‌شده. معروف به «جزیره ماران» به دلیل وفور مارهای سمی سیاهرنگ زیر شن‌ها.
16 هندرابی / مسکونی سرزمینی هموار و بدون عارضه طبیعی؛ دارای ارتفاعات کوتاه و کرانه‌های ملایم. صید و غواصی؛ زیرمجموعه گردشگری کیش؛ فاقد فعالیت‌های صنعتی و معدنی.
17 کیش (قیس) / مسکونی جزیره مرجانی بیضی‌شکل؛ مسطح و مستعد کشاورزی؛ یکی از بکرترین مناطق زیست‌محیطی. اولین بندر آزاد تجاری؛ دارای آکواریوم بزرگ، شهر حریره و زیرساخت‌های پیشرفته گردشگری.
18 فرور بزرگ / غیرمسکونی واقع بر کمربند زلزله؛ دارای تپه‌ماهور، پرتگاه‌های بلند و آب‌های سیاه در نزدیکی ساحل. کانون زیست حیات‌وحش (عقاب ماهیگیر و مار جعفری)؛ معروف به «مارور».
19 فرور کوچک (فارورگان) / غیرمسکونی جزیره کوهستانی با تپه زین‌شکل تیره؛ جزی کمربند فعال زلزله. محل لانه پرندگان دریایی؛ در گذشته مرکز صید ماهی و مروارید بوده است.
20 سیری (راز) / مسکونی جزیره‌ای مسطح در قلب خلیج فارس؛ دارای نخلستان‌های پراکنده و معدن خاک سرخ. دارای تأسیسات نفتی و مسکونی؛ مرکز استخراج خاک سرخ خلیج فارس.
21 ابوموسی (بوموسی) / مسکونی جنوبی‌ترین جزیره ایرانی؛ مرکز شهرستان ابوموسی؛ دارای اهمیت حاکمیتی بالا. واقع در ژرف‌ترین مسیر کشتیرانی نفت‌کش‌ها؛ دارای موقعیت راهبردی فوق‌العاده.
22 تنب بزرگ / مسکونی جزیره‌ای تقریباً گرد با خاک شنی و خشک؛ محل وفور مارهای سمی کوچک. دارای لنگرگاه و موج‌شکن؛ معیشت مردم از صید ماهی و مروارید.
23 تنب کوچک / غیرمسکونی جزیره مثلثی‌شکل در ۱۲ کیلومتری غرب تنب بزرگ؛ مرتفع‌ترین نقطه ۲۱ متر. فاقد سکونت انسانی؛ دارای اهمیت راهبردی در حفظ مرزهای دریایی.
24 قشم / مسکونی بزرگترین جزیره ایران؛ دارای گنبد نمکدان، جنگل‌های حرا و سواحل صخره‌ای ریگو. منطقه آزاد تجاری؛ دارای ۱۵ بندر؛ تنوع جانوری خیره‌کننده (خفاش میوه خوار و جبیر).
25 ناز / غیرمسکونی سه هکتار صخره مسطح؛ فاقد ساحل شنی؛ با دیواره‌های صخره‌ای بلند. اتصال موقت به قشم در زمان جزر؛ مکان محبوب برای ماهیگیران و گردشگران.
26 هرمز / مسکونی جزیره گرد با تپه‌های آتشفشانی و نمکی؛ دارای معادن مشهور خاک سرخ و نمک سفید. معروف به «کلید خلیج فارس»؛ دارای قلعه پرتغالی‌ها و پیشینه بازرگانی عظیم تاریخی.
27 هنگام / مسکونی مخروط ناقص با ارتفاعات آهکی (کوه ناکس)؛ دارای معادن نمک، خاک و سرب. صیادی؛ دارای تأسیسات تاریخی انگلیسی‌ها و ساحل مشهور دلفین‌ها.
28 لارک / مسکونی متشکل از کوه‌های آتشفشانی مخروطی در تنگه هرمز؛ فاقد کشاورزی. فعالیت اصلی صید و غواصی؛ تأمین آب شیرین از طریق حمل با شناور از بندرعباس.[۱][۲][۳]

پانویس

منابع

امانی، کیا و دیگران، «بررسی جزایر ایرانی خلیج فارس»، همایش بین‌المللی خلیج فارس، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بوشهر، 17 الی 19 آذر ماه 1388ش، ص1-14.

«با جزایر ایرانی خلیج فارس آشنا شوید!»، وب‌سایت بیتوته، تاریخ بازدید: 24 فروردین 1405ش.

«جزایر خلیج فارس مقصد گردشگران داخلی و خارجی»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 24 اسفند 1394ش.

«جزیره خارگ مرکز ثقل استراتژیک خلیج فارس؛ نماد مقاومت پایدار و وحدت ملی»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 3 فروردین 1045ش.

برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=جزایر_ایرانی_خلیج_فارس&oldid=28897»