تنگه هرمز: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۲: | خط ۲: | ||
== معرفی == | == معرفی == | ||
تنگه هرمز، آبراهی بین استان هرمزگان ایران و استان مسندم عمان است که دریای عمان را به خلیجفارس پیوند میزند. این گذرگاه، یکی از استراتژیکترین و مهمترین مسیرهای کشتیرانی جهانی به شمار میآید. تنگه هرمز ۱۵۸ کیلومتر طول دارد و عرض آن از بندرعباس تا راسالشریوط در عمان، بین ۵۶ تا ۱۸۰ کیلومتر متغیر است. عمق این تنگه از خلیجفارس بیشتر است و بهدلیل شیب تند کف، از شمال به جنوب تغییر مییابد؛ بهطوری که در نزدیکی جزیره لارک حدود ۳۶ متر و در ساحل جنوبی کنار شبهجزیره مسندم به بیش از ۱۰۰ متر میرسد. در مقایسه، حداکثر عمق خلیج فارس ۹۰ متر است.<ref>[https://www.khabarfoori.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9%DB%8C-32/978639-%D9%87%D9%85%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B2-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%A7%D8%B2 «همه چیز درباره تنگه هرمز/ از ریشه لغوی این نام تا جنگهایی که در آن رخ داده است/ چرا هرمز مهمترین منطقه استراتژیک ایران است؟»، وبسایت خبرفوری.]</ref> | تنگه هرمز، آبراهی بین استان هرمزگان ایران و استان مسندم عمان است که دریای عمان را به خلیجفارس پیوند میزند. این گذرگاه، یکی از استراتژیکترین و مهمترین مسیرهای کشتیرانی جهانی به شمار میآید. تنگه هرمز ۱۵۸ کیلومتر طول دارد و عرض آن از بندرعباس تا راسالشریوط در عمان، بین ۵۶ تا ۱۸۰ کیلومتر متغیر است. عمق این تنگه از خلیجفارس بیشتر است و بهدلیل شیب تند کف، از شمال به جنوب تغییر مییابد؛ بهطوری که در نزدیکی جزیره لارک حدود ۳۶ متر و در ساحل جنوبی کنار شبهجزیره مسندم به بیش از ۱۰۰ متر میرسد. در مقایسه، حداکثر عمق خلیج فارس ۹۰ متر است.<ref>[https://www.khabarfoori.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9%DB%8C-32/978639-%D9%87%D9%85%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B2-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%A7%D8%B2 «همه چیز درباره تنگه هرمز/ از ریشه لغوی این نام تا جنگهایی که در آن رخ داده است/ چرا هرمز مهمترین منطقه استراتژیک ایران است؟»، وبسایت خبرفوری.]</ref> نزدیکترین فاصله میان سرزمین تحت حاکمیت ایران و سرزمین تحت کنترل عمان، بین جزیره لارک (ایران) و جزیره قوین یا السلامه (عمان) قرار دارد. این بخش، باریکترین قسمت تنگه هرمز با پهنای ۳۳.۶ کیلومتر است.<ref>[https://mana.ir/fa/news/106479/%D9%87%D8%B1-%D8%A2%D9%86%E2%80%8C%DA%86%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AF «هر آنچه از تنگه هرمز میخواهید بدانید»، وبسایت مانا.]</ref> | ||
== نامگذاری == | == نامگذاری == | ||
| خط ۸: | خط ۸: | ||
== تاریخچه == | == تاریخچه == | ||
در نخستین سالهای قرن شانزدهم میلادی، ناوگان پرتغال به فرماندهی آلفونسو آلبوکرک بر تنگه هرمز مسلط شدند و با اشغال جزیره هرمز، حاکم محلی را تحت فرمان خود درآوردند. اگرچه این واقعه نفوذ پرتغالیها را در کرانههای خلیج فارس گسترش داد، اما با قدرت گرفتن شاهاسماعیل صفوی و تشکیل حکومت مرکزی در ایران، پایان استعمار بر این تنگه آغاز شد. سرانجام در سال ۱۰۳۱ق، شاهعباس با همکاری نیروی دریایی بریتانیا، پرتغالیها | در نخستین سالهای قرن شانزدهم میلادی، ناوگان پرتغال به فرماندهی آلفونسو آلبوکرک بر تنگه هرمز مسلط شدند و با اشغال جزیره هرمز، حاکم محلی را تحت فرمان خود درآوردند. اگرچه این واقعه نفوذ پرتغالیها را در کرانههای خلیج فارس گسترش داد، اما با قدرت گرفتن شاهاسماعیل صفوی و تشکیل حکومت مرکزی در ایران، پایان استعمار بر این تنگه آغاز شد. سرانجام در سال ۱۰۳۱ق، شاهعباس با همکاری نیروی دریایی بریتانیا، پرتغالیها را شکست داد و با اخراج آنان، حاکمیت کامل ایران بر جزیره، تنگه هرمز و خلیج فارس را بازگرداند.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/61560/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2 «درباره تنگه هرمز»، وبسایت همشهری آنلاین.]</ref> تاریخ سالگرد اخراج نیروهای پرتغالی از تنگه هرمز و خلیجفارس در سال ۱۶۲۱م، معادل دهم اردیبهشت است که در تقویم ایران بهعنوان روز ملی خلیجفارس نامگذاری شده است.<ref>[https://7sobh.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-35/590439-%D8%AF%D9%84%DB%8C%D9%84-%D9%86%D8%A7%D9%85%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA «دلیل نامگذاری 10 اردیبهشت به روز ملی خلیجفارس چیست؟»، وبسایت هفت صبح.]</ref> | ||
تا پیش از سال ۱۳۵۸ش، مسیر اصلی نفتکشها در تنگه هرمز از میان جزیره قوئین کوچک و سواحل صخرهای جزیره مسندم میگذشت. در این سال، دولت عمان به سازمان مشاوره دریایی بینالمللی (ایمکو) اعلام کرد که بهدلیل مخاطرات طبیعی، امکان تضمین امنیت تردد در این مسیر را ندارد. در پی این درخواست، سازمان ایمکو مسیر جدیدی را از شمال جزیره السلامه تا مرزهای دریایی ایران به رسمیت شناخت. از آن زمان، دو مسیر موازی در شمال و جنوب میان جزایر قوئین و مرزهای ایران و عمان برای عبور ایمن نفتکشها تعیین شد. | تا پیش از سال ۱۳۵۸ش، مسیر اصلی نفتکشها در تنگه هرمز از میان جزیره قوئین کوچک و سواحل صخرهای جزیره مسندم میگذشت. در این سال، دولت عمان به سازمان مشاوره دریایی بینالمللی (ایمکو) اعلام کرد که بهدلیل مخاطرات طبیعی، امکان تضمین امنیت تردد در این مسیر را ندارد. در پی این درخواست، سازمان ایمکو مسیر جدیدی را از شمال جزیره السلامه تا مرزهای دریایی ایران به رسمیت شناخت. از آن زمان، دو مسیر موازی در شمال و جنوب میان جزایر قوئین و مرزهای ایران و عمان برای عبور ایمن نفتکشها تعیین شد. | ||
| خط ۱۵: | خط ۱۵: | ||
== اهمیت == | == اهمیت == | ||
تنگه هرمز همواره بهعنوان تنها مسیر دسترسی به خلیجفارس و راه دریایی منحصربهفرد به کشورهای این منطقه، برای امپراتوریها، قدرتهای استعماری و برای خود کشورهای منطقه از اهمیت بالایی برخوردار بوده است. این اهمیت زمانی به سطحی استثنایی ارتقا یافت که نفت در خلیج فارس کشف شد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/895145/%D8%A2%D9%86%DA%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AF «آنچه باید درباره تنگه هرمز بدانید»، خبرگزاری تابناک.]</ref> | |||
به نقل از شرکت فوریکسا فعال در حوزۀ رصد اوضاع نفت و انرژی، از مجموعه 100 میلیون بشکه تولید روزانۀ نفت در جهان، 17.4 میلیون بشکۀ آن از تنگۀ هرمز صادر می شود که شامل صادرات کشورهای ایران، عربستان، امارات، عراق و کویت می که همگی عضو سازمان اوپک هستند.، میشود. قطر نیز بهعنوان بزرگترین صادرکننده گاز در جهان، تمام گاز خود را از این تنگه صادر میکند.<ref>[https://fa.alalam.ir/news/4269966/%D8%AD%D9%82%D8%A7%DB%8C%D9%82%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AF «حقایقی که از تنگه هرمز نمی دانید!»، وبسایت شبکه العالم.]</ref> | به نقل از شرکت فوریکسا فعال در حوزۀ رصد اوضاع نفت و انرژی، از مجموعه 100 میلیون بشکه تولید روزانۀ نفت در جهان، 17.4 میلیون بشکۀ آن از تنگۀ هرمز صادر می شود که شامل صادرات کشورهای ایران، عربستان، امارات، عراق و کویت می که همگی عضو سازمان اوپک هستند.، میشود. قطر نیز بهعنوان بزرگترین صادرکننده گاز در جهان، تمام گاز خود را از این تنگه صادر میکند.<ref>[https://fa.alalam.ir/news/4269966/%D8%AD%D9%82%D8%A7%DB%8C%D9%82%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AF «حقایقی که از تنگه هرمز نمی دانید!»، وبسایت شبکه العالم.]</ref> | ||
بر اساس آمارهای موجود، روزانه حدود ۱۷ میلیون بشکه نفت خام از خلیج فارس صادر میشود که تمامی این حجم از طریق تنگه هرمز صورت میگیرد. علاوه بر این، باید حجم گسترده فرآوردههای نفتی را نیز به این مقدار افزود. در مجموع، حدود ۲۰درصد از نفت خام تجاری جهان، ۳۳درصد از صادرات و تجارت دریایی نفت و نیز ۳۳درصد از صادرات جهانی گاز طبیعی مایعشده (LNG) از گذرگاه تنگه هرمز انجام میشود. نزدیک به ۹۰درصد از نفت خلیج فارس، بیش از ۵۰درصد از نفت وارداتی کشورهایی مانند چین، ژاپن، کره جنوبی و هند و تمامی صادرات LNG قطر نیز از این تنگه عبور میکند. در صورت بسته شدن تنگه هرمز، قیمت نفت میتواند به بیش از ۱۵۰ دلار در هر بشکه افزایش یابد.<ref>[https://energyha.ir/47592 «ایران و بستن تنگه هرمز از منظر حقوق بین الملل»، وبسایت انرژی ما.]</ref> | بر اساس آمارهای موجود، روزانه حدود ۱۷ میلیون بشکه نفت خام از خلیج فارس صادر میشود که تمامی این حجم از طریق تنگه هرمز صورت میگیرد. علاوه بر این، باید حجم گسترده فرآوردههای نفتی را نیز به این مقدار افزود. در مجموع، حدود ۲۰درصد از نفت خام تجاری جهان، ۳۳درصد از صادرات و تجارت دریایی نفت و نیز ۳۳درصد از صادرات جهانی گاز طبیعی مایعشده (LNG) از گذرگاه تنگه هرمز انجام میشود. نزدیک به ۹۰درصد از نفت خلیج فارس، بیش از ۵۰درصد از نفت وارداتی کشورهایی مانند چین، ژاپن، کره جنوبی و هند و تمامی صادرات LNG قطر نیز از این تنگه عبور میکند. در صورت بسته شدن تنگه هرمز، قیمت نفت میتواند به بیش از ۱۵۰ دلار در هر بشکه افزایش یابد.<ref>[https://energyha.ir/47592 «ایران و بستن تنگه هرمز از منظر حقوق بین الملل»، وبسایت انرژی ما.]</ref> | ||
بر اساس آمارها، بخش عمدهای از نفت خلیج فارس از طریق تنگه هرمز صادر میشود: حدود ۸۸درصد نفت عربستان، ۹۰درصد نفت ایران، ۹۸درصد نفت عراق، ۹۹درصد نفت امارات متحده عربی و تمامی نفت کویت و قطر از این مسیر به بازارهای جهانی میرسد. در مجموع، نزدیک به ۹۰درصد از صادرات نفت منطقه از طریق تانکرهای نفتی و از همین تنگه عبور میکند. علاوه بر نفت، حدود ۵۰٪درصد از مبادلات تجاری کشورهای منطقه با جهان نیز از راه تنگه هرمز صورت میگیرد؛ بسته شدن این آبراه میتواند به توقف تقریباً کامل تجارت برخی از این کشورها منجر شود. به همین دلیل، برخی کشورهای حوزه خلیج فارس کوشیدهاند با احداث خطوط لوله، وابستگی خود به این مسیر را کاهش دهند. با این حال، با توجه به اینکه حدود ۶۸٪درصد از ذخایر نفت و گاز جهان در خلیج فارس قرار دارد و همچنان عمده صادرات نفتی منطقه از طریق نفتکشها انجام میشود، امنیت تنگه هرمز نقشی حیاتی در تأمین انرژی جهان ایفا میکند.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/895145/%D8%A2%D9%86%DA%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AF «آنچه باید درباره تنگه هرمز بدانید»، خبرگزاری تابناک.]</ref> | |||
'''تاثیر حضور بیگانه در منطقه''' | '''تاثیر حضور بیگانه در منطقه''' | ||
| خط ۲۶: | خط ۳۰: | ||
خلیجفارس در منطقهای واقع شده که بیش از ۴۸درصد ذخایر اثباتشده نفت جهان و حدود ۴۰درصد ذخایر گاز طبیعی کره خاکی را در خود جای داده است. کشورهای ایران، عربستان سعودی، امارات، قطر، کویت و عراق که ازبزرگترین تولیدکنندگان انرژی در جهان محسوب میشوند، عمده صادرات خود را تنها از مسیر اصلی تنگه هرمز عبور میدهند. تنگه هرمز اتصال دهنده خلیجفارس به دریای عمان و سپس آبهای آزاد است و تنها یک مسیر صادرات نفت خام نیست. این آبراه، شاهراه انتقال نفت خام، گاز طبیعی مایعشده (LNG)، فرآوردههای نفتی، مواد پتروشیمی و کالاهای اساسی است. نکتهای که وجود دارد این است که مسیرهای کشتیرانی محدودیت شدید در تنگه هرمز دارد و هر مسیر رفت و برگشت کشتیها حدود ۳ کیلومتر عرض دارد. میان مسیرها نوار حائل باریکی قرار دارد که مانع از تصادف میشود. این تراکم بالا و محدودیت جغرافیایی، تنگه را به حساسترین نقطه دریایی جهان تبدیل کرده است. با توجه به اهمیت راهبردی تنگه هرمز، هرگونه اختلال در این مسیر میتواند انرژی، اقتصاد و امنیت جهانی را با بحران مواجه کند.<ref>[https://sadonline.ir/fa/news/196510/%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B2%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF «ناگفتههای تازه درباره تنگه هرمز که اهمیت جهانی دارد»، وبسایت صدآنلاین.]</ref> | خلیجفارس در منطقهای واقع شده که بیش از ۴۸درصد ذخایر اثباتشده نفت جهان و حدود ۴۰درصد ذخایر گاز طبیعی کره خاکی را در خود جای داده است. کشورهای ایران، عربستان سعودی، امارات، قطر، کویت و عراق که ازبزرگترین تولیدکنندگان انرژی در جهان محسوب میشوند، عمده صادرات خود را تنها از مسیر اصلی تنگه هرمز عبور میدهند. تنگه هرمز اتصال دهنده خلیجفارس به دریای عمان و سپس آبهای آزاد است و تنها یک مسیر صادرات نفت خام نیست. این آبراه، شاهراه انتقال نفت خام، گاز طبیعی مایعشده (LNG)، فرآوردههای نفتی، مواد پتروشیمی و کالاهای اساسی است. نکتهای که وجود دارد این است که مسیرهای کشتیرانی محدودیت شدید در تنگه هرمز دارد و هر مسیر رفت و برگشت کشتیها حدود ۳ کیلومتر عرض دارد. میان مسیرها نوار حائل باریکی قرار دارد که مانع از تصادف میشود. این تراکم بالا و محدودیت جغرافیایی، تنگه را به حساسترین نقطه دریایی جهان تبدیل کرده است. با توجه به اهمیت راهبردی تنگه هرمز، هرگونه اختلال در این مسیر میتواند انرژی، اقتصاد و امنیت جهانی را با بحران مواجه کند.<ref>[https://sadonline.ir/fa/news/196510/%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B2%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF «ناگفتههای تازه درباره تنگه هرمز که اهمیت جهانی دارد»، وبسایت صدآنلاین.]</ref> | ||
== جزایر تنگه هرمز == | |||
در تنگه هرمز جزایر متعددی واقع شدهاند که متعلق به دو کشور ایران و عمان هستند. | |||
=== جزایر ایران === | |||
مهمترین جزایر ایرانی در منطقه عبارتند از: | |||
جزایر بزرگ قشم، هرمز، لارک و هنگام و جزایر دارای موقعیت استراتژیک ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک. | |||
این جزایر در دهانه خلیج فارس و در فاصلهای از تنگه هرمز قرار دارند و از اهمیت نظامی استراتژیکی بالایی برخوردارند. تنب کوچک در مجاورت تنب بزرگ واقع شده و اهمیت سیاسی دارد. ساکنان این جزایر را ایرانیان و اعراب تشکیل میدهند.<ref>[https://lib.eshia.ir/23019/1/3965 مجتهدزاده، «تنگه هرمز»، وبسایت دانشنامه جهان اسلام.]</ref> | |||
=== جزایر عمان === | |||
این جزایر شامل مجموعهای از جزایر کوچک، آبسنگها و صخرههای بیرونآمده از آب در کرانههای جنوبی تنگه هرمز و آبهای ساحلی عمان است. مهمترین آنها عبارتند از: | |||
جزیره السلامه که بزرگترین و مهمترین جزیره عمانی در منطقه با وسعتی حدود چهار کیلومتر مربع است. قوئین کوچک، مسندم، الغَنَم و الفیارین نیز از دیگر جزایر آن هستند. برخی از این جزایر محل سکونت اعضای قبیله کُمازِره از کنفدراسیون شیحویه عمان شمالی است که اصالتی ایرانی دارند و تحت تابعیت دولت عمان زندگی میکنند.<ref>[https://lib.eshia.ir/23019/1/3965 مجتهدزاده، «تنگه هرمز»، وبسایت دانشنامه جهان اسلام.]</ref> | |||
== رزمایشهای صورت گرفته در تنگه هرمز == | |||
رزمایشی تحت عنوان کنترل هوشمند تنگه هرمز که جزئیات آن در جدول ذیل آمده است:<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1142711/%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%88%D9%81%D9%82%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A2%D9%85%DB%8C%D8%B2-%D8%B1%D8%B2%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D9%87%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%88%D8%A7%D8%B4%D9%86%DA%AF%D8%AA%D9%86 «پایان موفقیتآمیز رزمایش سپاه در تنگه هرمز/ هشدار دریایی به واشنگتن»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref> | |||
{| class="wikitable" | |||
|+ | |||
!'''عنوان رزمایش''' | |||
!'''کنترل هوشمند تنگه هرمز''' | |||
|- | |||
|نوع و ماهیت | |||
| رزمایش ترکیبی، گرم و هدفمند | |||
|- | |||
|مجری | |||
|نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی | |||
|- | |||
|فرماندهی و نظارت | |||
|تحت اشراف میدانی محمد پاکپور، فرمانده کل سپاه | |||
|- | |||
|زمان برگزاری | |||
|۲۷ تا ۲۸ بهمن ۱۴۰۴ش | |||
|- | |||
|مکان برگزاری | |||
|منطقه راهبردی تنگه هرمز | |||
|- | |||
|زمینه زمانی | |||
|همزمان با دور دوم مذاکرات غیرمستقیم هستهای ایران و آمریکا و تشدید تهدیدات نظامی از سوی ایالات متحده | |||
|- | |||
|تمرکز عملیات | |||
|اشراف اطلاعاتی ۲۴ ساعته، واکنش سریع، تسلیحات نوین و کنترل هوشمند تنگه هرمز | |||
|- | |||
|ابعاد بینالمللی | |||
|مشارکت محدود روسیه و چین در بخشهایی از رزمایش | |||
|- | |||
|مراحل اجرا | |||
|دفاع مستحکم و تهاجم از جزایر ایرانی، کنترل هوشمند تنگه هرمز و تأمین امنیت تردد کشتیرانی. | |||
|- | |||
|اهداف کلیدی | |||
|ارزیابی آمادگی یگانهای عملیاتی، تمرین واکنش سریع در برابر تهدیدات، مرور سناریوهای اقدام نظامی متقابل، تضمین ایمنی عبور شناورهای غیرمتخاصم. | |||
|- | |||
|عملیاتهای اجرا شده | |||
|رزم موشکی: شلیک از شناورهای فوقسریع و سواحل، عملیات پهپادی: فعال در شرایط جنگ الکترونیک، تسلیحات نوین: شامل موشک صیاد-N۳ و پهپادهای راهبردی، محدودیت تردد در بخشهایی از تنگه هرمز. | |||
|- | |||
|واکنشهای بینالمللی | |||
| اسرائیل و آمریکا آن را تهدید همیشگی توصیف کردند، در حالی که رسانههای ایرانی آن را پاسخی به جنگ روانی قلمداد کردند. | |||
|} | |||
رزمایش مشترک کمربند امنیت دریایی ایران، روسیه و چین در جدول ذیل آمده است: | |||
{| class="wikitable" | |||
|+ | |||
!'''نام رزمایش''' | |||
! '''کمربند امنیت دریایی''' | |||
|- | |||
|فرمانده | |||
| حسین خانزادی | |||
|- | |||
|هدف رزمایش | |||
|تمرین برای مقابله با تهدیدات امنیتی دریایی و تقویت همکاریهای نظامی میان کشورهای شرکتکننده. | |||
|- | |||
|ابعاد جغرافیایی | |||
| حدود ۱۷ هزار کیلومتر مربع | |||
|- | |||
|تعداد نیروها | |||
|حدود ۲ هزار نیروی نظامی، شامل ۵۰۰ نفر از نیروهای خارجی. | |||
|- | |||
|تاریخ برگزاری | |||
| | |||
|- | |||
| پیامهای سیاسی | |||
| اعلام استقلال جمهوری اسلامی ایران در سیاستهای خود و تداوم همکاریهای بینالمللی با قدرتهای بزرگ. | |||
|- | |||
|ویژگیهای رزمایش | |||
|استفاده از کتابهای تاکتیکی بومی و طراحی وضعیتهای مختلف برای اولین بار. | |||
|- | |||
| تجهیزات و شناورها | |||
|ورود بزرگترین شناور نظامی چین و جدیدترین شناورهای روسیه به منطقه. | |||
|- | |||
|برگزاری گفتگوهای نظامی | |||
| انجام مذاکرات با فرماندهان نیروی دریایی چین و روسیه و همکاریهای آینده. تأکید بر اینکه امنیت در خلیج فارس و تنگه هرمز نیاز به هیچ نیروی بیگانهای ندارد. | |||
|- | |||
|همکاریهای آموزشی | |||
| آغاز همکاریهای آموزشی و تبادل ناوگروهها با نیروهای دریایی چین و روسیه. | |||
|- | |||
|دستاوردها | |||
|پیشرفتهای علمی و فنی در زمینه ساخت ناوشکنها و زیردریاییها، و برنامهریزی برای الحاق ناوشکنهای جدید. | |||
|} | |||
مشخصات رزمایش ولایت ۹۰ نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در جدول ذیل آمده است: <ref>[https://www.javanonline.ir/fa/news/1135886/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D8%B2%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%DB%B9%DB%B0-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D8%B2%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%85%D9%88%D9%81%D9%82-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D8%A8-%D8%AA%D8%A7-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%88-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7%DB%8C%DB%8C «بازخوانی رزمایش «ولایت ۹۰ نیروی دریایی ارتش» / از آزمایش موفق موشک محراب تا شناسایی ناو آمریکایی»، وبسایت جوان آنلاین.]</ref> | |||
{| class="wikitable" | |||
|+ | |||
!'''عنوان رزمایش''' | |||
!ولایت ۹۰ | |||
|- | |||
|هدف رزمایش | |||
|حفظ و ارتقای آمادگی نیروهای مسلح و تمرین آموختهها و تاکتیکهای جدید | |||
|- | |||
|زمان و مکان برگزاری | |||
|دیماه ۱۳۹۰، در منطقه تنگه هرمز، دریای عمان، آبهای آزاد شمال اقیانوس هند و تا مدار ۲۰ درجه شمالی. | |||
|- | |||
|مدت زمان رزمایش | |||
| از ۶ دی ماه تا ۱۳ بهمن ماه ۱۳۹۰. | |||
|- | |||
|تجهیزات و یگانهای شرکتکننده | |||
|انواع زیردریاییها، ناو شکنها، ناوهای موشک انداز، ناوهای پشتیبانی و اطلاعاتی، پهپادها، و سلاحهای مختلف ساحل به دریا. | |||
|- | |||
| مراحل اصلی رزمایش | |||
|شامل پرتاب انواع موشکها (بُرد بلند و کوتاه)، اژدرها، شلیک دوش پرتابها و انجام عملیاتهای گشت و شناسایی. | |||
|- | |||
| رصد توسط نیروهای فرامنطقهای | |||
|نیروهای آمریکایی و دیگر کشورهای فرامنطقهای رزمایش را رصد کردند و برخی به نزدیکی محدوده برگزاری وارد شدند. | |||
|- | |||
|پیامهای سیاسی | |||
|تهدید به بستن تنگه هرمز در صورت تحریم نفت ایران و پیامهای امنیتی به دشمنان | |||
|- | |||
| آزمایش سلاحهای جدید | |||
| شامل موشک محراب (سطح به هوا) و اژدر پیتی ۴۷. | |||
|- | |||
|عملیاتهای خاص | |||
|تصرف یگانهای شناور دشمن فرضی، عملیات پشتیبانی هوایی، شکار و خنثیسازی مینهای دریایی، و شلیک توپخانههای دریایی. | |||
هواناوهای SRN6 برای عملیاتهای تجسس و نجات دریایی در رزمایش بکار گرفته شدند. شناسایی یک فروند ناو هواپیمابر آمریکایی در محدوده برگزاری رزمایش. | |||
|- | |||
|دستاوردها و نتایج | |||
| ارتقای آموزشهای کاربردی و عملیاتی نیروهای جوان و خلاق و موفقیت در آزمایش تجهیزات جدید. | |||
|} | |||
== ترافیک کشتیها در تنگه هرمز == | |||
تنگه هرمز از نظر عمق نسبت به خلیج فارس عمیقتر است و در برخی نقاط به ۱۰۰ متر میرسد. عرض آن در وسیعترین نقطه حدود ۱۸۰ کیلومتر است، اما در باریکترین قسمت به حدود ۳۸ کیلومتر کاهش مییابد. در این بخش، عرض مسیر قابل کشتیرانی در هر جهت تنها حدود سه کیلومتر است. این ویژگی جغرافیایی، کنترل نظامی تنگه را برای نیروهای مسلط به منطقه تسهیل میکند. | |||
آبهای تنگه هرمز به سه بخش تقسیم میشوند: آبهای سرزمینی ایران، آبهای سرزمینی عمان و آبهای آزاد. این تنگه تابع مقررات «کنوانسیون ملل متحد در مورد حقوق دریاها» است و در زمان صلح، کلیه کشتیهای نظامی و تجاری از حق «عبور ترانزیت» برخوردارند. | |||
ایران و عمان به عنوان کشورهای ساحلی دو طرف تنگه، میتوانند از مناطق تحت حاکمیت خود بهرهبرداری کنند و کنترل نظامی این محدوده نیز بر عهده آنهاست. با این حال، در شرایط صلح، این کشورها حق تعلیق یا ایجاد اخلال در «عبور بیضرر» کشتیهای سایر کشورها را ندارند.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/895145/%D8%A2%D9%86%DA%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AF «آنچه باید درباره تنگه هرمز بدانید»، خبرگزاری تابناک.]</ref> | |||
== حجم مبادلات تجاری تنگه هرمز == | == حجم مبادلات تجاری تنگه هرمز == | ||
| خط ۷۳: | خط ۲۲۳: | ||
* «ادعای ترامپ: از همین حالا، نیروی دریایی ایالات متحده روند محاصره همه کشتیهایی را که تلاش میکنند وارد یا خارج از تنگه هرمز شوند آغاز خواهد کرد / هر کشتی در آبهای بینالمللی که به ایران عوارض پرداخت کرده باشد شناسایی و متوقف می شود / محاصره بهزودی آغاز خواهد شد؛ کشورهای دیگر نیز در آن مشارکت خواهند کرد»، وبسایت انتخاب، تاریخ درج مطلب: 23 فروردین 1405ش. | * «ادعای ترامپ: از همین حالا، نیروی دریایی ایالات متحده روند محاصره همه کشتیهایی را که تلاش میکنند وارد یا خارج از تنگه هرمز شوند آغاز خواهد کرد / هر کشتی در آبهای بینالمللی که به ایران عوارض پرداخت کرده باشد شناسایی و متوقف می شود / محاصره بهزودی آغاز خواهد شد؛ کشورهای دیگر نیز در آن مشارکت خواهند کرد»، وبسایت انتخاب، تاریخ درج مطلب: 23 فروردین 1405ش. | ||
* «آنچه باید درباره تنگه هرمز بدانید»، خبرگزاری تابناک، تاریخ درج مطلب: 8 اردیبهشت 1398ش. | |||
* «ایران و بستن تنگه هرمز از منظر حقوق بین الملل»، وبسایت انرژی ما، تاریخ درج مطلب: 27 خرداد 1404ش. | * «ایران و بستن تنگه هرمز از منظر حقوق بین الملل»، وبسایت انرژی ما، تاریخ درج مطلب: 27 خرداد 1404ش. | ||
* «بازخوانی رزمایش «ولایت ۹۰ نیروی دریایی ارتش» / از آزمایش موفق موشک محراب تا شناسایی ناو آمریکایی»، وبسایت جوان آنلاین، تاریخ درج مطلب: 15 بهمن 1401ش. | |||
* «بستن تنگه هرمز، خلاف حقوق بینالملل؟»، فارسنیوز، تاریخ درج مطلب: 17 فروردین 1405ش. | * «بستن تنگه هرمز، خلاف حقوق بینالملل؟»، فارسنیوز، تاریخ درج مطلب: 17 فروردین 1405ش. | ||
* «پایان موفقیتآمیز رزمایش سپاه در تنگه هرمز/ هشدار دریایی به واشنگتن»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 30 دی 1404ش. | |||
* «ترامپ: اجازه دریافت عوارض در تنگه هرمز را به ایران نمیدهیم»، وبسایت خبر فوری، تاریخ درج مطلب: 22 فروردین 1405ش. | * «ترامپ: اجازه دریافت عوارض در تنگه هرمز را به ایران نمیدهیم»، وبسایت خبر فوری، تاریخ درج مطلب: 22 فروردین 1405ش. | ||
* «ترامپ اهرمهای فشار خود علیه ایران را از دست داده است»، نورنیوز، تاریح درج مطلب: 22 فروردین 1405ش. | * «ترامپ اهرمهای فشار خود علیه ایران را از دست داده است»، نورنیوز، تاریح درج مطلب: 22 فروردین 1405ش. | ||
| خط ۸۴: | خط ۲۳۷: | ||
* «حقوق و وظایف ایران در کنترل تنگه هرمز در مقابل فشارهای بینالمللی»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 3 فروردین 1405ش. | * «حقوق و وظایف ایران در کنترل تنگه هرمز در مقابل فشارهای بینالمللی»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 3 فروردین 1405ش. | ||
* «درباره تنگه هرمز»، وبسایت همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: 6 شهریور 1387ش. | * «درباره تنگه هرمز»، وبسایت همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: 6 شهریور 1387ش. | ||
* «دلیل نامگذاری 10 اردیبهشت به روز ملی خلیجفارس چیست؟»، وبسایت هفت صبح، تاریخ درج مطلب: 7 آذر 1404ش. | |||
* «سیانان: اقتصاد آمریکا به آرامش تنگه هرمز وابسته است»، نورنیوز، تاریخ درج مطلب: 17 فروردین 1405ش. | * «سیانان: اقتصاد آمریکا به آرامش تنگه هرمز وابسته است»، نورنیوز، تاریخ درج مطلب: 17 فروردین 1405ش. | ||
* «عوارض تنگه هرمز بیشترین فشار را بر کشورهای عربی وارد میکند»، نورنیوز، تاریخ درج مطلب: 21 فروردین 1405ش. | * «عوارض تنگه هرمز بیشترین فشار را بر کشورهای عربی وارد میکند»، نورنیوز، تاریخ درج مطلب: 21 فروردین 1405ش. | ||
* «کاهش شدید تردد در هرمز؛ فقط 15 کشتی در 4 روز عبور کردند»، نورنیوز، تاریخ درج مطلب: 21 فروردین 1405ش. | * «کاهش شدید تردد در هرمز؛ فقط 15 کشتی در 4 روز عبور کردند»، نورنیوز، تاریخ درج مطلب: 21 فروردین 1405ش. | ||
* مجتهدزاده، «تنگه هرمز»، وبسایت دانشنامه جهان اسلام، تاریخ بازدید: 25 فروردین 1405ش. | |||
* «ناگفتههای تازه درباره تنگه هرمز که اهمیت جهانی دارد»، وبسایت صدآنلاین، تاریخ درج مطلب: 22 بهمن 1404ش. | * «ناگفتههای تازه درباره تنگه هرمز که اهمیت جهانی دارد»، وبسایت صدآنلاین، تاریخ درج مطلب: 22 بهمن 1404ش. | ||
* «هر آنچه از تنگه هرمز میخواهید بدانید»، وبسایت مانا، تاریخ درج مطلب: 7 فروردین 1405ش. | |||
* «همه چیز درباره تنگه هرمز/ از ریشه لغوی این نام تا جنگهایی که در آن رخ داده است/ چرا هرمز مهمترین منطقه استراتژیک ایران است؟»، وبسایت خبرفوری، تاریخ درج مطلب: 11 اردیبهشت 1398ش. | * «همه چیز درباره تنگه هرمز/ از ریشه لغوی این نام تا جنگهایی که در آن رخ داده است/ چرا هرمز مهمترین منطقه استراتژیک ایران است؟»، وبسایت خبرفوری، تاریخ درج مطلب: 11 اردیبهشت 1398ش. | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
نسخهٔ ۲۵ فروردین ۱۴۰۵، ساعت ۱۷:۲۷
تنگه هرمز؛ آبراهی میان خلیجفارس و دریای عمان.
معرفی
تنگه هرمز، آبراهی بین استان هرمزگان ایران و استان مسندم عمان است که دریای عمان را به خلیجفارس پیوند میزند. این گذرگاه، یکی از استراتژیکترین و مهمترین مسیرهای کشتیرانی جهانی به شمار میآید. تنگه هرمز ۱۵۸ کیلومتر طول دارد و عرض آن از بندرعباس تا راسالشریوط در عمان، بین ۵۶ تا ۱۸۰ کیلومتر متغیر است. عمق این تنگه از خلیجفارس بیشتر است و بهدلیل شیب تند کف، از شمال به جنوب تغییر مییابد؛ بهطوری که در نزدیکی جزیره لارک حدود ۳۶ متر و در ساحل جنوبی کنار شبهجزیره مسندم به بیش از ۱۰۰ متر میرسد. در مقایسه، حداکثر عمق خلیج فارس ۹۰ متر است.[۱] نزدیکترین فاصله میان سرزمین تحت حاکمیت ایران و سرزمین تحت کنترل عمان، بین جزیره لارک (ایران) و جزیره قوین یا السلامه (عمان) قرار دارد. این بخش، باریکترین قسمت تنگه هرمز با پهنای ۳۳.۶ کیلومتر است.[۲]
نامگذاری
طبق ادعای برخی تاریخنگاران نام تنگه هرمز در متون باستان نیامده است و این نام در دوران تسلط بریتانیا بر خلیجفارس (۱۸۲۰ تا ۱۹۷۱م) از جزیره هرمز اقتباس شده است.[۳] از سوی دیگر، طبق سایر منابع تاریخی نام هرمز در قدیم «هورموغ» بوده است. مغ در زبان محلی استان هرمزگان بهمعنای نخل است. برخی نیز بر این باورند که این واژه از ترکیب هور بهاضافۀ موغ بهمعنی آبراهه موغستان که ایالت قدیم جنوب ایران یا میناب کنونی است، ساخته شده است.[۴]
تاریخچه
در نخستین سالهای قرن شانزدهم میلادی، ناوگان پرتغال به فرماندهی آلفونسو آلبوکرک بر تنگه هرمز مسلط شدند و با اشغال جزیره هرمز، حاکم محلی را تحت فرمان خود درآوردند. اگرچه این واقعه نفوذ پرتغالیها را در کرانههای خلیج فارس گسترش داد، اما با قدرت گرفتن شاهاسماعیل صفوی و تشکیل حکومت مرکزی در ایران، پایان استعمار بر این تنگه آغاز شد. سرانجام در سال ۱۰۳۱ق، شاهعباس با همکاری نیروی دریایی بریتانیا، پرتغالیها را شکست داد و با اخراج آنان، حاکمیت کامل ایران بر جزیره، تنگه هرمز و خلیج فارس را بازگرداند.[۵] تاریخ سالگرد اخراج نیروهای پرتغالی از تنگه هرمز و خلیجفارس در سال ۱۶۲۱م، معادل دهم اردیبهشت است که در تقویم ایران بهعنوان روز ملی خلیجفارس نامگذاری شده است.[۶]
تا پیش از سال ۱۳۵۸ش، مسیر اصلی نفتکشها در تنگه هرمز از میان جزیره قوئین کوچک و سواحل صخرهای جزیره مسندم میگذشت. در این سال، دولت عمان به سازمان مشاوره دریایی بینالمللی (ایمکو) اعلام کرد که بهدلیل مخاطرات طبیعی، امکان تضمین امنیت تردد در این مسیر را ندارد. در پی این درخواست، سازمان ایمکو مسیر جدیدی را از شمال جزیره السلامه تا مرزهای دریایی ایران به رسمیت شناخت. از آن زمان، دو مسیر موازی در شمال و جنوب میان جزایر قوئین و مرزهای ایران و عمان برای عبور ایمن نفتکشها تعیین شد.
امروزه امنیت تنگه هرمز بهدلیل وابستگی جهان به انرژی خلیج فارس، موضوعی بینالمللی است؛ چرا که بیش از نیمی از نفت مورد نیاز کشورهای توسعهیافته و در حال توسعه از این گلوگاه عبور میکند. جمهوری اسلامی ایران از بیشترین گستره جغرافیایی و توان حفاظتی در این آبراه برخوردار است. از این منظر، تنگه هرمز نهتنها یک مسیر تجاری، بلکه دروازه استراتژیک ارتباط ایران با منطقه و جهان محسوب میشود.[۷]
اهمیت
تنگه هرمز همواره بهعنوان تنها مسیر دسترسی به خلیجفارس و راه دریایی منحصربهفرد به کشورهای این منطقه، برای امپراتوریها، قدرتهای استعماری و برای خود کشورهای منطقه از اهمیت بالایی برخوردار بوده است. این اهمیت زمانی به سطحی استثنایی ارتقا یافت که نفت در خلیج فارس کشف شد.[۸]
به نقل از شرکت فوریکسا فعال در حوزۀ رصد اوضاع نفت و انرژی، از مجموعه 100 میلیون بشکه تولید روزانۀ نفت در جهان، 17.4 میلیون بشکۀ آن از تنگۀ هرمز صادر می شود که شامل صادرات کشورهای ایران، عربستان، امارات، عراق و کویت می که همگی عضو سازمان اوپک هستند.، میشود. قطر نیز بهعنوان بزرگترین صادرکننده گاز در جهان، تمام گاز خود را از این تنگه صادر میکند.[۹]
بر اساس آمارهای موجود، روزانه حدود ۱۷ میلیون بشکه نفت خام از خلیج فارس صادر میشود که تمامی این حجم از طریق تنگه هرمز صورت میگیرد. علاوه بر این، باید حجم گسترده فرآوردههای نفتی را نیز به این مقدار افزود. در مجموع، حدود ۲۰درصد از نفت خام تجاری جهان، ۳۳درصد از صادرات و تجارت دریایی نفت و نیز ۳۳درصد از صادرات جهانی گاز طبیعی مایعشده (LNG) از گذرگاه تنگه هرمز انجام میشود. نزدیک به ۹۰درصد از نفت خلیج فارس، بیش از ۵۰درصد از نفت وارداتی کشورهایی مانند چین، ژاپن، کره جنوبی و هند و تمامی صادرات LNG قطر نیز از این تنگه عبور میکند. در صورت بسته شدن تنگه هرمز، قیمت نفت میتواند به بیش از ۱۵۰ دلار در هر بشکه افزایش یابد.[۱۰]
بر اساس آمارها، بخش عمدهای از نفت خلیج فارس از طریق تنگه هرمز صادر میشود: حدود ۸۸درصد نفت عربستان، ۹۰درصد نفت ایران، ۹۸درصد نفت عراق، ۹۹درصد نفت امارات متحده عربی و تمامی نفت کویت و قطر از این مسیر به بازارهای جهانی میرسد. در مجموع، نزدیک به ۹۰درصد از صادرات نفت منطقه از طریق تانکرهای نفتی و از همین تنگه عبور میکند. علاوه بر نفت، حدود ۵۰٪درصد از مبادلات تجاری کشورهای منطقه با جهان نیز از راه تنگه هرمز صورت میگیرد؛ بسته شدن این آبراه میتواند به توقف تقریباً کامل تجارت برخی از این کشورها منجر شود. به همین دلیل، برخی کشورهای حوزه خلیج فارس کوشیدهاند با احداث خطوط لوله، وابستگی خود به این مسیر را کاهش دهند. با این حال، با توجه به اینکه حدود ۶۸٪درصد از ذخایر نفت و گاز جهان در خلیج فارس قرار دارد و همچنان عمده صادرات نفتی منطقه از طریق نفتکشها انجام میشود، امنیت تنگه هرمز نقشی حیاتی در تأمین انرژی جهان ایفا میکند.[۱۱]
تاثیر حضور بیگانه در منطقه
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، ایالات متحده با تحمیل سنگینترین تحریمهای نفتی، در پی مقابله با اراده ملت ایران بوده و این سیاست را همچنان ادامه داده است. در همین راستا، حضور تنشآفرین آمریکا در منطقه خلیج فارس، بارها زمینهساز بحرانهای جدی شده است؛ از جمله حادثۀ تیرماه ۱۳۶۷ش که ناو آمریکایی وینسنس، یک هواپیمای مسافربری ایرانی را بر فراز آبهای خلیجفارس هدف قرار داد و موجب شهادت ۲۹۰ مسافر شد.
از سوی دیگر، ناامنیهای منطقه توسط گروههای تروریستی نیز دنبال شده است؛ چنانکه در سال ۲۰۱۰م، کشتی ژاپنی امستار در تنگه هرمز توسط گروه گردانهای عبدالله عزام وابسته به القاعده مورد حمله قرار گرفت. تجهیزات نظامی این گروهها توسط جبهه غرب، به پیشاهنگی آمریکا و رژیم صهیونیستی تأمین میشود.[۱۲]
خلیجفارس در منطقهای واقع شده که بیش از ۴۸درصد ذخایر اثباتشده نفت جهان و حدود ۴۰درصد ذخایر گاز طبیعی کره خاکی را در خود جای داده است. کشورهای ایران، عربستان سعودی، امارات، قطر، کویت و عراق که ازبزرگترین تولیدکنندگان انرژی در جهان محسوب میشوند، عمده صادرات خود را تنها از مسیر اصلی تنگه هرمز عبور میدهند. تنگه هرمز اتصال دهنده خلیجفارس به دریای عمان و سپس آبهای آزاد است و تنها یک مسیر صادرات نفت خام نیست. این آبراه، شاهراه انتقال نفت خام، گاز طبیعی مایعشده (LNG)، فرآوردههای نفتی، مواد پتروشیمی و کالاهای اساسی است. نکتهای که وجود دارد این است که مسیرهای کشتیرانی محدودیت شدید در تنگه هرمز دارد و هر مسیر رفت و برگشت کشتیها حدود ۳ کیلومتر عرض دارد. میان مسیرها نوار حائل باریکی قرار دارد که مانع از تصادف میشود. این تراکم بالا و محدودیت جغرافیایی، تنگه را به حساسترین نقطه دریایی جهان تبدیل کرده است. با توجه به اهمیت راهبردی تنگه هرمز، هرگونه اختلال در این مسیر میتواند انرژی، اقتصاد و امنیت جهانی را با بحران مواجه کند.[۱۳]
جزایر تنگه هرمز
در تنگه هرمز جزایر متعددی واقع شدهاند که متعلق به دو کشور ایران و عمان هستند.
جزایر ایران
مهمترین جزایر ایرانی در منطقه عبارتند از:
جزایر بزرگ قشم، هرمز، لارک و هنگام و جزایر دارای موقعیت استراتژیک ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک.
این جزایر در دهانه خلیج فارس و در فاصلهای از تنگه هرمز قرار دارند و از اهمیت نظامی استراتژیکی بالایی برخوردارند. تنب کوچک در مجاورت تنب بزرگ واقع شده و اهمیت سیاسی دارد. ساکنان این جزایر را ایرانیان و اعراب تشکیل میدهند.[۱۴]
جزایر عمان
این جزایر شامل مجموعهای از جزایر کوچک، آبسنگها و صخرههای بیرونآمده از آب در کرانههای جنوبی تنگه هرمز و آبهای ساحلی عمان است. مهمترین آنها عبارتند از: جزیره السلامه که بزرگترین و مهمترین جزیره عمانی در منطقه با وسعتی حدود چهار کیلومتر مربع است. قوئین کوچک، مسندم، الغَنَم و الفیارین نیز از دیگر جزایر آن هستند. برخی از این جزایر محل سکونت اعضای قبیله کُمازِره از کنفدراسیون شیحویه عمان شمالی است که اصالتی ایرانی دارند و تحت تابعیت دولت عمان زندگی میکنند.[۱۵]
رزمایشهای صورت گرفته در تنگه هرمز
رزمایشی تحت عنوان کنترل هوشمند تنگه هرمز که جزئیات آن در جدول ذیل آمده است:[۱۶]
| عنوان رزمایش | کنترل هوشمند تنگه هرمز |
|---|---|
| نوع و ماهیت | رزمایش ترکیبی، گرم و هدفمند |
| مجری | نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی |
| فرماندهی و نظارت | تحت اشراف میدانی محمد پاکپور، فرمانده کل سپاه |
| زمان برگزاری | ۲۷ تا ۲۸ بهمن ۱۴۰۴ش |
| مکان برگزاری | منطقه راهبردی تنگه هرمز |
| زمینه زمانی | همزمان با دور دوم مذاکرات غیرمستقیم هستهای ایران و آمریکا و تشدید تهدیدات نظامی از سوی ایالات متحده |
| تمرکز عملیات | اشراف اطلاعاتی ۲۴ ساعته، واکنش سریع، تسلیحات نوین و کنترل هوشمند تنگه هرمز |
| ابعاد بینالمللی | مشارکت محدود روسیه و چین در بخشهایی از رزمایش |
| مراحل اجرا | دفاع مستحکم و تهاجم از جزایر ایرانی، کنترل هوشمند تنگه هرمز و تأمین امنیت تردد کشتیرانی. |
| اهداف کلیدی | ارزیابی آمادگی یگانهای عملیاتی، تمرین واکنش سریع در برابر تهدیدات، مرور سناریوهای اقدام نظامی متقابل، تضمین ایمنی عبور شناورهای غیرمتخاصم. |
| عملیاتهای اجرا شده | رزم موشکی: شلیک از شناورهای فوقسریع و سواحل، عملیات پهپادی: فعال در شرایط جنگ الکترونیک، تسلیحات نوین: شامل موشک صیاد-N۳ و پهپادهای راهبردی، محدودیت تردد در بخشهایی از تنگه هرمز. |
| واکنشهای بینالمللی | اسرائیل و آمریکا آن را تهدید همیشگی توصیف کردند، در حالی که رسانههای ایرانی آن را پاسخی به جنگ روانی قلمداد کردند. |
رزمایش مشترک کمربند امنیت دریایی ایران، روسیه و چین در جدول ذیل آمده است:
| نام رزمایش | کمربند امنیت دریایی |
|---|---|
| فرمانده | حسین خانزادی |
| هدف رزمایش | تمرین برای مقابله با تهدیدات امنیتی دریایی و تقویت همکاریهای نظامی میان کشورهای شرکتکننده. |
| ابعاد جغرافیایی | حدود ۱۷ هزار کیلومتر مربع |
| تعداد نیروها | حدود ۲ هزار نیروی نظامی، شامل ۵۰۰ نفر از نیروهای خارجی. |
| تاریخ برگزاری | |
| پیامهای سیاسی | اعلام استقلال جمهوری اسلامی ایران در سیاستهای خود و تداوم همکاریهای بینالمللی با قدرتهای بزرگ. |
| ویژگیهای رزمایش | استفاده از کتابهای تاکتیکی بومی و طراحی وضعیتهای مختلف برای اولین بار. |
| تجهیزات و شناورها | ورود بزرگترین شناور نظامی چین و جدیدترین شناورهای روسیه به منطقه. |
| برگزاری گفتگوهای نظامی | انجام مذاکرات با فرماندهان نیروی دریایی چین و روسیه و همکاریهای آینده. تأکید بر اینکه امنیت در خلیج فارس و تنگه هرمز نیاز به هیچ نیروی بیگانهای ندارد. |
| همکاریهای آموزشی | آغاز همکاریهای آموزشی و تبادل ناوگروهها با نیروهای دریایی چین و روسیه. |
| دستاوردها | پیشرفتهای علمی و فنی در زمینه ساخت ناوشکنها و زیردریاییها، و برنامهریزی برای الحاق ناوشکنهای جدید. |
مشخصات رزمایش ولایت ۹۰ نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در جدول ذیل آمده است: [۱۷]
| عنوان رزمایش | ولایت ۹۰ |
|---|---|
| هدف رزمایش | حفظ و ارتقای آمادگی نیروهای مسلح و تمرین آموختهها و تاکتیکهای جدید |
| زمان و مکان برگزاری | دیماه ۱۳۹۰، در منطقه تنگه هرمز، دریای عمان، آبهای آزاد شمال اقیانوس هند و تا مدار ۲۰ درجه شمالی. |
| مدت زمان رزمایش | از ۶ دی ماه تا ۱۳ بهمن ماه ۱۳۹۰. |
| تجهیزات و یگانهای شرکتکننده | انواع زیردریاییها، ناو شکنها، ناوهای موشک انداز، ناوهای پشتیبانی و اطلاعاتی، پهپادها، و سلاحهای مختلف ساحل به دریا. |
| مراحل اصلی رزمایش | شامل پرتاب انواع موشکها (بُرد بلند و کوتاه)، اژدرها، شلیک دوش پرتابها و انجام عملیاتهای گشت و شناسایی. |
| رصد توسط نیروهای فرامنطقهای | نیروهای آمریکایی و دیگر کشورهای فرامنطقهای رزمایش را رصد کردند و برخی به نزدیکی محدوده برگزاری وارد شدند. |
| پیامهای سیاسی | تهدید به بستن تنگه هرمز در صورت تحریم نفت ایران و پیامهای امنیتی به دشمنان |
| آزمایش سلاحهای جدید | شامل موشک محراب (سطح به هوا) و اژدر پیتی ۴۷. |
| عملیاتهای خاص | تصرف یگانهای شناور دشمن فرضی، عملیات پشتیبانی هوایی، شکار و خنثیسازی مینهای دریایی، و شلیک توپخانههای دریایی.
هواناوهای SRN6 برای عملیاتهای تجسس و نجات دریایی در رزمایش بکار گرفته شدند. شناسایی یک فروند ناو هواپیمابر آمریکایی در محدوده برگزاری رزمایش. |
| دستاوردها و نتایج | ارتقای آموزشهای کاربردی و عملیاتی نیروهای جوان و خلاق و موفقیت در آزمایش تجهیزات جدید. |
ترافیک کشتیها در تنگه هرمز
تنگه هرمز از نظر عمق نسبت به خلیج فارس عمیقتر است و در برخی نقاط به ۱۰۰ متر میرسد. عرض آن در وسیعترین نقطه حدود ۱۸۰ کیلومتر است، اما در باریکترین قسمت به حدود ۳۸ کیلومتر کاهش مییابد. در این بخش، عرض مسیر قابل کشتیرانی در هر جهت تنها حدود سه کیلومتر است. این ویژگی جغرافیایی، کنترل نظامی تنگه را برای نیروهای مسلط به منطقه تسهیل میکند.
آبهای تنگه هرمز به سه بخش تقسیم میشوند: آبهای سرزمینی ایران، آبهای سرزمینی عمان و آبهای آزاد. این تنگه تابع مقررات «کنوانسیون ملل متحد در مورد حقوق دریاها» است و در زمان صلح، کلیه کشتیهای نظامی و تجاری از حق «عبور ترانزیت» برخوردارند.
ایران و عمان به عنوان کشورهای ساحلی دو طرف تنگه، میتوانند از مناطق تحت حاکمیت خود بهرهبرداری کنند و کنترل نظامی این محدوده نیز بر عهده آنهاست. با این حال، در شرایط صلح، این کشورها حق تعلیق یا ایجاد اخلال در «عبور بیضرر» کشتیهای سایر کشورها را ندارند.[۱۸]
حجم مبادلات تجاری تنگه هرمز
بر اساس آمارهای بینالمللی انرژی، روزانه ۲۰ تا ۲۱ میلیون بشکه نفت خام و میعانات گازی یعنی حدود یکپنجم مصرف روزانه نفت جهان از تنگه هرمز عبور میکند. علاوه بر این، بخش قابل توجهی از صادرات گاز طبیعی مایعشده قطر که از بزرگترین صادرکنندگان LNG جهان است نیز از همین مسیر منتقل میشود.
از نظر ارزش اقتصادی، تخمین زده میشود سالانه صدها میلیارد دلار کالا و انرژی از این گذرگاه عبور کند. تنها در بخش انرژی، ارزش مبادلات نفت و گاز عبوری از تنگه هرمز در سال میتواند به بیش از یک تریلیون دلار برسد؛ رقمی که نشان میدهد این آبراه، صرفاً یک مسیر منطقهای نیست؛ بلکه شاهرگ اقتصاد جهانی است.
برخی کشورها تلاش کردهاند با احداث خطوط لوله جایگزین، وابستگی خود را کاهش دهند؛ مانند خط لوله شرق به غرب عربستان یا خط لوله فجیره در امارات. با این حال، مجموع ظرفیت این مسیرهای جایگزین همچنان فاصله قابل توجهی با حجم عظیم صادرات عبوری از تنگه هرمز دارد.[۱۹]
بستن تنگه هرمز
بهدنبال اقدامات نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه تمامیت ارضی ایران از ۹ اسفند ۱۴۰۴ش، مقامات تهران اعلام کردند که تمامی تردد کشتیها از این آبراه بینالمللی باید با هماهنگی ایران انجام شود. در این راستا، به کشتیهای مرتبط با آمریکا، رژیم صهیونیستی و متحدان آنها اجازه عبور داده نشد. با این حال، مقامات ایران تأکید کردند که تنگه هرمز بسته نیست و کشتیها بهطور طبیعی بهدلیل تشدید تنشها در غرب آسیا از عبور از این مسیر خودداری میکنند. در این زمینه، نمایندۀ ایران در ژنو اعلام کرده است که کشتیهای غیرمتخاصم، از جمله کشتیهای مرتبط با سایر کشورها، میتوانند بهشرطی که در اقدامات تجاوزکارانه علیه ایران مشارکت نداشته یا از آنها حمایت نکنند و بهطور کامل از مقررات ایمنی و امنیتی اعلامشده پیروی کنند، با هماهنگی مقامات مربوطۀ ایرانی از عبور ایمن از تنگه هرمز بهرهمند شوند.[۲۰] بر اساس گزارشها از زمان آغاز جنگ تا آتشبس و مذاکره، بیش از ۸۰۰ فروند کشتی با هزاران خدمه، در دو طرف این تنگه سرگردان ماندهاند و زنجیرۀ تأمین انرژی جهانی با اختلال مواجه شده است. حدود ۱۷۲ میلیون بشکه نفت خام و فرآوردههای نفتی نیز در ۱۸۷ نفتکش در منطقه تجمع کردهاند.[۲۱]
ابعاد بستن تنگه هرمز از منظر حقوقی
وضع حقوقی حاکم بر عبور از تنگه هرمز، از سال ۱۳۳۸ش آغاز شد؛ زمانی که ایران عرض آبهای سرزمینی خود را از ۶ به ۱۲ مایل دریایی افزایش داد.[۲۲] طبق مقررات کنوانسیون حقوق دریاها، ۱۲ مایل دریایی از خط ساحل به عنوان آبهای سرزمینی و ۱۲ مایل دریایی پس از آن به عنوان منطقه مجاور در نظر گرفته میشود. این محدوده ۲۴ مایلی مشمول قوانین کشور ساحلی است و عبور کشتیها نباید قوانین آن را نقض کند.[۲۳] این کار باعث شد بخش شمالی تنگه در حاکمیت ایران قرار گیرد. در سال ۱۳۵۱ش، عمان نیز همین کار را کرد و آبهای خود را به ۱۲ مایل گسترش داد. در نتیجه این دو تصمیم، تمام عرض تنگه هرمز یعنی حدود ۳۳ مایل در آبهای سرزمینی ایران و عمان قرار گرفت و هیچ کریدور آب آزاد در میانه آن باقی نماند. از نظر ایران، عبور از تنگهای که کاملاً در آبهای سرزمینی دو کشور است، تابع قواعد عبور بیضرر است؛ نه قاعده آزادتر عبور ترانزیت. عبور بیضرر برای آبهای سرزمینی است. کشور ساحلی حق نظارت و وضع محدودیت بیشتری دارد؛ رای مثال برای عبور کشتیهای جنگی میتواند مجوز قبلی بخواهد. عبور ترانزیت برای تنگههای بینالمللی است و آزادی عمل بسیار بیشتری به کشتیها از جمله نظامی و زیردریاییها میدهد. ایران در سال ۱۳۶۱ش کنوانسیون حقوق دریاها (UNCLOS) را امضا کرد؛ اما همراه با یک اعلامیه تفسیری مهم که بر همین موضع حاکمیت قاعدۀ عبور بیضرر بر تنگه هرمز تأکید داشت. ایران تا امروز این کنوانسیون را بهطور کامل تصویب نکرده تا این تفسیر خود را حفظ کند.[۲۴]
حقوق بینالملل دریاها، بستن این تنگه را بهجز در موارد استثنایی و در جریان منازعات مسلحانه و آن هم صرفاً از طریق بازرسی کشتیها نمیپذیرد.[۲۵] حقوق بینالملل عبور از تنگه هرمز را در وضعیت عادی تضمین میکند؛ اما در مواقعی که امنیت ملی ایران تهدید شود، دولت با استناد به حاکمیت سرزمینی خود حق اعمال محدودیتها را دارد. این موضوع در شرایط جنگ یا تهدیدهای خارجی اهمیت بالایی دارد و ایجاد توازن بین حقوق جهانی و حاکمیت ملی را ضروری میسازد.[۲۶]
واکنش آمریکا به بسته شدن تنگه هرمز
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، دو رویکرد کاملاً متفاوت دربارۀ اهمیت تنگه هرمز برای آمریکا اعلام کرده است. او در ابتدا بیان کرد که «آمریکا به این تنگه نیازی ندارد و حتی یک قطره نفت از آن وارد نمیکند.»؛ اما پنج روز بعد گفت: «تنگه را باز کنید ای دیوانهها، وگرنه در جهنم زندگی خواهید کرد.» کارشناسان این تغییر موضع در فاصلهای کمتر از یک هفته را نشاندهندۀ سردرگمی و تناقض در سیاستهای کاخ سفید دربارۀ یکی از مهمترین مسیرهای انرژی جهان دانستند. تحلیلهای شبکه سیانان این تناقض را ناشی از افزایش قیمت نفت میدانند. پس از اظهارات اولیه ترامپ، قیمت نفت در یک روز بیش از ۱۱ درصد افزایش یافت و به ۱۱۱ دلار در هر بشکه رسید که بالاترین قیمت در چهار سال اخیر محسوب میشود. بهرغم ادعای ترامپ مبنی بر خودکفایی آمریکا در تولید نفت، طبق دیدگاه کارشناسان پالایشگاههای این کشور به نفت سنگین و ترش نیاز دارند که اغلب از خاورمیانه، بهویژه از طریق تنگه هرمز تأمین میشود.[۲۷]
تاثیر بسته شدن تنگه هرمز بر اقتصاد جهانی
نقش تنگه هرمز در تعیین قیمت، مسیر و امنیت عرضۀ انرژی در جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است. اختلال در این تنگه، هزینههای جهانی انرژی را افزایش داده و کشورها را به بازنگری در سیاستهای تأمین سوخت واداشته است.
مدیریت این گذرگاه توسط ایران، ابعاد نظامی، اقتصادی و سیاسی گستردهای برای بازار جهانی انرژی به همراه دارد. این تحول نشاندهنده آن است که کنترل بر انرژی تنها به تولید وابسته نیست، بلکه به توانایی مدیریت مسیرهای انتقال نیز مرتبط است.[۲۸]
در پی این امر بازارهای جهانی انرژی و بورس دچار رکود و افزایش شده و هزینه خانوار را در بسیاری از نقاط جهان، از جمله کشورهای اروپایی افزایش داده است.[۲۹]
شوک نفتی ناشی از بستن تنگه هرمز موجب شد که تورم در ماه مارس در آمریکا ۰.۹ درصد افزایش یابد که این بیشترین جهش ماهانه در نزدیک به چهار سال اخیر است. همچنین، قیمت بنزین در ماه مارس ۲۱.۲ درصد افزایش یافته که یک رکورد به حساب میآید.[۳۰]
به گفته تحلیلگران، هرگونه اختلال در تنگه هرمز میتواند زنجیره تأمین سوختهای سنگین را مختل کند و در نتیجه، به افزایش قیمت نفت در بازار جهانی و آسیب به اقتصاد آمریکا منجر شود. دن پیکرینگ، مدیر ارشد سرمایهگذاری در شرکت پیکرینگ انرژی پارتنرز، تأکید میکند که بازار نفت جهانی است و کاهش عرضه در یک منطقه بر همه جا تأثیر میگذارد.[۳۱]
تنگه هرمز ابزار ژئوپلیتیک و اقتصادی ایران در برابر تحریمها
در پی تحولات ناشی از جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، یکی از دستاوردهای مهم جمهوری اسلامی، تثبیت نقش و مدیریت بر تنگۀ هرمز بهعنوان کلیدیترین گلوگاه انرژی جهان است. تحلیلگران بر این باورند که مدیریت ایران بر تنگه هرمز میتواند قواعد تحریمها را تغییر دهد. ایران قادر است با اجرای سیاستهای جدید در عبور کشتیها، علاوه بر دریافت عوارض و حق بیمۀ امنیت، نقش فعالی در نظارت بر جریان کالا ایفا کند. از نظر راهبردی، این تغییر میتواند جایگاه ایران را از تحریمپذیر به یک تحریمکنندۀ بالقوه تبدیل کند؛ بهعنوان مثال، ایران میتواند در مذاکرات با کشورهای اروپایی، شروطی نظیر لغو فشارهای سیاسی و اقتصادی را در مقابل تسهیل عبور کالا از تنگه مطرح کند؛ اقدامی که میتواند موازنه قدرت در اقتصاد سیاسی بینالملل را بازتعریف کند.
همچنین، نشانههایی از تزلزل در نظام تحریمی آمریکا مشاهده میشود. بهعنوان نمونه، هند برای نخستین بار از سال 2019م اقدام به خرید نفت از ایران کرده است؛ این رویداد میتواند آغازگر روندی جدید در تعاملات انرژی میان ایران و کشورهای بزرگ آسیایی باشد.
کارشناسان معتقدند که اگر ایران بتواند از موقعیت ژئوپلیتیک خود در تنگه هرمز بهطور هوشمندانه بهرهبرداری کند، این گذرگاه به یک منبع مالی برای اقتصاد ایران تبدیل خواهد شد که نهتنها خسارات جنگ را جبران میکند، بلکه میتواند جایگاه ایران را در نظم اقتصادی آینده جهان تقویت کند.[۳۲]
بر اساس گزارشهای والاستریت ژورنال، تحلیلگران اقتصادی پیشبینی میکنند که در صورت اجرای طرح ایران برای دریافت عوارض از کشتیهای عبوری از تنگه هرمز، کشورهای حاشیه خلیج فارس اصلیترین تحملکنندگان این هزینهها خواهند بود. دلیل این امر وابستگی حیاتی این کشورها به این آبراه استراتژیک برای صادرات نفت و محدود بودن گزینههای جایگزین آنها است. کشورهای صادرکننده نفت در منطقه خلیج فارس در بلندمدت عملاً چارهای جز پذیرش و پرداخت عوارض پیشنهادی ایران ندارند. وابستگی شدید آنها به تنگه هرمز به عنوان مسیر اصلی صادرات نفت و محدودیتهای زیاد مسیرهای جایگزین انتقال انرژی، آنها را در این موقعیت قرار میدهد. برآوردهای اولیه نشان میدهد ایران میتواند حداقل یک دلار به ازای هر بشکه نفت عبوری از تنگه هرمز عوارض دریافت کند (این میزان با توجه به نوع محموله و کشور مبدأ متفاوت خواهد بود). این درآمد بالقوه میتواند سالانه به دهها میلیارد دلار بالغ شود و بودجه عمومی ایران که در سالهای اخیر حدود ۲۰۰ میلیارد دلار تخمین زده شده است را به شکل چشمگیری تقویت کند.[۳۳]
تلاشها برای بازگشایی تنگه هرمز
تلاشهای واشنگتن برای تشکیل یک ائتلاف بینالمللی بهمنظور اسکورت کشتیها و باز کردن تنگه هرمز در میانه جنگ با عدم تأیید متحدانش مواجه شد. بیشتر متحدان آمریکا از درخواست آن برای اعزام جنگافزارها به این منطقه رویگردان بودهاند و این تلاشها ناکام ماند. بازگشایی تنگه هرمز بهصورت مشروط پس از برقراری آتشبس در بامداد ۱۸ فروردین 1405ش میان طرفین توافق شد؛ اما بازگشایی کامل آن هنوز به توافق جامع برای خاتمه جنگ وابسته است.[۳۴]
دونالد ترامپ، در تازهترین موضعگیری خود درباره تنگه هرمز، اعلام کرد که نیروی دریایی این کشور محاصره بنادر ایران را آغاز کرده است. وی اعلام کرد که هر کشتی ایرانی که نزدیک این محاصره شود، حذف خواهد شد. ترامپ بازگشایی این شاهراه حیاتی را مشروط به پذیرش خواسته اصلی واشنگتن یعنی توقف کامل غنیسازی هستهای در ایران دانست.[۳۵] رئیسجمهور آمریکا اعلام کرد که به نیروی دریایی این کشور دستور داده تا کشتیهایی را که برای عبور از تنگه هرمز به ایران عوارض پرداخت کردهاند، در آبهای بینالمللی شناسایی و متوقف کنند. وی تأکید کرد که پرداخت چنین عوارضی از نظر واشنگتن غیرقانونی است و هر کشتیای که آن را بپردازد، از عبور امن در دریاهای آزاد برخوردار نخواهد بود. همچنین، ترامپ از آغاز عملیات نظامی برای نابود کردن مینهای دریایی کارگذاشته شده توسط ایران در تنگه هرمز خبر داد. او هشدار داد که هرگونه شلیک از سوی نیروهای ایرانی بهسمت کشتیهای آمریکایی یا کشتیهای غیرنظامی و صلحآمیز، با پاسخی قاطع و شدید مواجه خواهد شد.[۳۶]
منابع
- «ادعای ترامپ: از همین حالا، نیروی دریایی ایالات متحده روند محاصره همه کشتیهایی را که تلاش میکنند وارد یا خارج از تنگه هرمز شوند آغاز خواهد کرد / هر کشتی در آبهای بینالمللی که به ایران عوارض پرداخت کرده باشد شناسایی و متوقف می شود / محاصره بهزودی آغاز خواهد شد؛ کشورهای دیگر نیز در آن مشارکت خواهند کرد»، وبسایت انتخاب، تاریخ درج مطلب: 23 فروردین 1405ش.
- «آنچه باید درباره تنگه هرمز بدانید»، خبرگزاری تابناک، تاریخ درج مطلب: 8 اردیبهشت 1398ش.
- «ایران و بستن تنگه هرمز از منظر حقوق بین الملل»، وبسایت انرژی ما، تاریخ درج مطلب: 27 خرداد 1404ش.
- «بازخوانی رزمایش «ولایت ۹۰ نیروی دریایی ارتش» / از آزمایش موفق موشک محراب تا شناسایی ناو آمریکایی»، وبسایت جوان آنلاین، تاریخ درج مطلب: 15 بهمن 1401ش.
- «بستن تنگه هرمز، خلاف حقوق بینالملل؟»، فارسنیوز، تاریخ درج مطلب: 17 فروردین 1405ش.
- «پایان موفقیتآمیز رزمایش سپاه در تنگه هرمز/ هشدار دریایی به واشنگتن»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 30 دی 1404ش.
- «ترامپ: اجازه دریافت عوارض در تنگه هرمز را به ایران نمیدهیم»، وبسایت خبر فوری، تاریخ درج مطلب: 22 فروردین 1405ش.
- «ترامپ اهرمهای فشار خود علیه ایران را از دست داده است»، نورنیوز، تاریح درج مطلب: 22 فروردین 1405ش.
- «ترامپ با حمله به ایران رویای نتانیاهو را محقق کرد»، نورنیوز، تاریخ درج مطلب: 22 فروردین 1405ش.
- ««تنگه هرمز»، عابربانک جدید ایران»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 19 فروردین 1405ش.
- «تنگه هرمز؛ نبضی که نظم جهان را تنظیم میکند»، نورنیوز، تاریخ درج مطلب: 17 فروردین 1405ش.
- حسینی، محدثه، «مروری بر تحولات تاریخی رژیم حقوقی تنگه هرمز»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: 16 فروردین 1405ش.
- «حقایقی که از تنگه هرمز نمی دانید!»، وبسایت شبکه العالم، تاریخ درج مطلب: 24 خرداد 1398ش.
- «حقوق و وظایف ایران در کنترل تنگه هرمز در مقابل فشارهای بینالمللی»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 3 فروردین 1405ش.
- «درباره تنگه هرمز»، وبسایت همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: 6 شهریور 1387ش.
- «دلیل نامگذاری 10 اردیبهشت به روز ملی خلیجفارس چیست؟»، وبسایت هفت صبح، تاریخ درج مطلب: 7 آذر 1404ش.
- «سیانان: اقتصاد آمریکا به آرامش تنگه هرمز وابسته است»، نورنیوز، تاریخ درج مطلب: 17 فروردین 1405ش.
- «عوارض تنگه هرمز بیشترین فشار را بر کشورهای عربی وارد میکند»، نورنیوز، تاریخ درج مطلب: 21 فروردین 1405ش.
- «کاهش شدید تردد در هرمز؛ فقط 15 کشتی در 4 روز عبور کردند»، نورنیوز، تاریخ درج مطلب: 21 فروردین 1405ش.
- مجتهدزاده، «تنگه هرمز»، وبسایت دانشنامه جهان اسلام، تاریخ بازدید: 25 فروردین 1405ش.
- «ناگفتههای تازه درباره تنگه هرمز که اهمیت جهانی دارد»، وبسایت صدآنلاین، تاریخ درج مطلب: 22 بهمن 1404ش.
- «هر آنچه از تنگه هرمز میخواهید بدانید»، وبسایت مانا، تاریخ درج مطلب: 7 فروردین 1405ش.
- «همه چیز درباره تنگه هرمز/ از ریشه لغوی این نام تا جنگهایی که در آن رخ داده است/ چرا هرمز مهمترین منطقه استراتژیک ایران است؟»، وبسایت خبرفوری، تاریخ درج مطلب: 11 اردیبهشت 1398ش.
پانویس
- ↑ «همه چیز درباره تنگه هرمز/ از ریشه لغوی این نام تا جنگهایی که در آن رخ داده است/ چرا هرمز مهمترین منطقه استراتژیک ایران است؟»، وبسایت خبرفوری.
- ↑ «هر آنچه از تنگه هرمز میخواهید بدانید»، وبسایت مانا.
- ↑ «درباره تنگه هرمز»، وبسایت همشهری آنلاین.
- ↑ «همه چیز درباره تنگه هرمز/ از ریشه لغوی این نام تا جنگهایی که در آن رخ داده است/ چرا هرمز مهمترین منطقه استراتژیک ایران است؟»، وبسایت خبرفوری.
- ↑ «درباره تنگه هرمز»، وبسایت همشهری آنلاین.
- ↑ «دلیل نامگذاری 10 اردیبهشت به روز ملی خلیجفارس چیست؟»، وبسایت هفت صبح.
- ↑ «درباره تنگه هرمز»، وبسایت همشهری آنلاین.
- ↑ «آنچه باید درباره تنگه هرمز بدانید»، خبرگزاری تابناک.
- ↑ «حقایقی که از تنگه هرمز نمی دانید!»، وبسایت شبکه العالم.
- ↑ «ایران و بستن تنگه هرمز از منظر حقوق بین الملل»، وبسایت انرژی ما.
- ↑ «آنچه باید درباره تنگه هرمز بدانید»، خبرگزاری تابناک.
- ↑ «حقایقی که از تنگه هرمز نمی دانید!»، وبسایت شبکه العالم.
- ↑ «ناگفتههای تازه درباره تنگه هرمز که اهمیت جهانی دارد»، وبسایت صدآنلاین.
- ↑ مجتهدزاده، «تنگه هرمز»، وبسایت دانشنامه جهان اسلام.
- ↑ مجتهدزاده، «تنگه هرمز»، وبسایت دانشنامه جهان اسلام.
- ↑ «پایان موفقیتآمیز رزمایش سپاه در تنگه هرمز/ هشدار دریایی به واشنگتن»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران.
- ↑ «بازخوانی رزمایش «ولایت ۹۰ نیروی دریایی ارتش» / از آزمایش موفق موشک محراب تا شناسایی ناو آمریکایی»، وبسایت جوان آنلاین.
- ↑ «آنچه باید درباره تنگه هرمز بدانید»، خبرگزاری تابناک.
- ↑ «ناگفتههای تازه درباره تنگه هرمز که اهمیت جهانی دارد»، وبسایت صدآنلاین.
- ↑ «ترامپ با حمله به ایران رویای نتانیاهو را محقق کرد»، نورنیوز.
- ↑ «کاهش شدید تردد در هرمز؛ فقط 15 کشتی در 4 روز عبور کردند»، نورنیوز.
- ↑ حسینی، «مروری بر تحولات تاریخی رژیم حقوقی تنگه هرمز»، خبرگزاری فارس.
- ↑ «بستن تنگه هرمز، خلاف حقوق بینالملل؟»، فارسنیوز.
- ↑ حسینی، «مروری بر تحولات تاریخی رژیم حقوقی تنگه هرمز»، خبرگزاری فارس.
- ↑ «ایران و بستن تنگه هرمز از منظر حقوق بین الملل»، وبسایت انرژی ما.
- ↑ «حقوق و وظایف ایران در کنترل تنگه هرمز در مقابل فشارهای بینالمللی»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «سیانان: اقتصاد آمریکا به آرامش تنگه هرمز وابسته است»، نورنیوز.
- ↑ «تنگه هرمز؛ نبضی که نظم جهان را تنظیم میکند»، نورنیوز.
- ↑ «ترامپ با حمله به ایران رویای نتانیاهو را محقق کرد»، نورنیوز.
- ↑ «ترامپ اهرمهای فشار خود علیه ایران را از دست داده است»، نورنیوز.
- ↑ «سیانان: اقتصاد آمریکا به آرامش تنگه هرمز وابسته است»، نورنیوز.
- ↑ ««تنگه هرمز»، عابربانک جدید ایران»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ «عوارض تنگه هرمز بیشترین فشار را بر کشورهای عربی وارد میکند»، نورنیوز.
- ↑ «ترامپ با حمله به ایران رویای نتانیاهو را محقق کرد»، نورنیوز.
- ↑ «ترامپ: اجازه دریافت عوارض در تنگه هرمز را به ایران نمیدهیم»، وبسایت خبر فوری.
- ↑ «ادعای ترامپ: از همین حالا، نیروی دریایی ایالات متحده روند محاصره همه کشتیهایی را که تلاش میکنند وارد یا خارج از تنگه هرمز شوند آغاز خواهد کرد / هر کشتی در آبهای بینالمللی که به ایران عوارض پرداخت کرده باشد شناسایی و متوقف می شود / محاصره بهزودی آغاز خواهد شد؛ کشورهای دیگر نیز در آن مشارکت خواهند کرد»، وبسایت انتخاب.