بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱۵۴: خط ۱۵۴:
افزون بر این، کیسینجر خاورمیانه را کانون بزرگ‌ترین خطرات برای بی‌ثباتی جهانی می‌دانست و نسبت به پیامدهای برنامه هسته‌ای ایران حساسیت ویژه‌ای داشت. او هشدار می‌داد که دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای می‌تواند به یک رقابت تسلیحاتی خطرناک در میان سایر کشورهای منطقه منجر شود. در برخورد با این چالش، او بر لزوم تصمیم‌گیری‌های استراتژیک و پرهیز از ورود به درگیری‌های نظامی مستقیم تأکید داشت. در خصوص نفوذ منطقه‌ای ایران در بحران‌هایی نظیر سوریه نیز، راهبرد پیشنهادی او مبتنی بر شناسایی و حمایت از گروه‌های محلیِ همسو با منافع آمریکا و همچنین لزوم همکاری واشنگتن با مسکو برای مهار این نفوذ بود.<ref>[https://hawzah.net/fa/News/View/95022/%DA%A9%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%AC%D8%B1;_%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7_%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF_%D9%85%D8%B4%DA%A9%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86_%D8%B1%D8%A7_%D8%A8%D8%AF%D9%88%D9%86_%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D8%B1%D9%81%D8%B9_%DA%A9%D9%86%D8%AF «کیسینجر; آمریکا باید مشکلات جهان را بدون جنگ رفع کند»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.]</ref><ref group="دیدگاه">این دیدگاهها مخالف یا منتقدی ندارد؟</ref>
افزون بر این، کیسینجر خاورمیانه را کانون بزرگ‌ترین خطرات برای بی‌ثباتی جهانی می‌دانست و نسبت به پیامدهای برنامه هسته‌ای ایران حساسیت ویژه‌ای داشت. او هشدار می‌داد که دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای می‌تواند به یک رقابت تسلیحاتی خطرناک در میان سایر کشورهای منطقه منجر شود. در برخورد با این چالش، او بر لزوم تصمیم‌گیری‌های استراتژیک و پرهیز از ورود به درگیری‌های نظامی مستقیم تأکید داشت. در خصوص نفوذ منطقه‌ای ایران در بحران‌هایی نظیر سوریه نیز، راهبرد پیشنهادی او مبتنی بر شناسایی و حمایت از گروه‌های محلیِ همسو با منافع آمریکا و همچنین لزوم همکاری واشنگتن با مسکو برای مهار این نفوذ بود.<ref>[https://hawzah.net/fa/News/View/95022/%DA%A9%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%AC%D8%B1;_%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7_%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF_%D9%85%D8%B4%DA%A9%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86_%D8%B1%D8%A7_%D8%A8%D8%AF%D9%88%D9%86_%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D8%B1%D9%81%D8%B9_%DA%A9%D9%86%D8%AF «کیسینجر; آمریکا باید مشکلات جهان را بدون جنگ رفع کند»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.]</ref><ref group="دیدگاه">این دیدگاهها مخالف یا منتقدی ندارد؟</ref>


هنری کیسینجر در ارزیابی‌های خود از ایران، به تأثیرات انقلاب اسلامی و جایگاه تاریخی این کشور توجه داشت. او معتقد بود که سید روح‌الله خمینی با تصمیمات غیرقابل پیش‌بینی و رعدآسای خود، سیاستمداران غربی را با بحران جدی برنامه‌ریزی مواجه کرد؛ چرا که وی بر اساس معیارهایی متفاوت از عرف شناخته‌شده در سیاست جهانی عمل می‌کرد و در مخالفت خود با غرب، خلوص نیت و انگیزه‌های عمیق اعتقادی داشت.  
هنری کیسینجر در ارزیابی‌های خود از ایران، به تأثیرات انقلاب اسلامی و جایگاه تاریخی این کشور توجه داشت. او معتقد بود که سید روح‌الله خمینی با تصمیمات غیرقابل پیش‌بینی و رعدآسای خود، سیاستمداران غربی را با بحران جدی برنامه‌ریزی مواجه کرد؛ چرا که وی بر اساس معیارهایی متفاوت از عرف شناخته‌شده در سیاست جهانی عمل می‌کرد و در مخالفت خود با غرب، خلوص نیت و انگیزه‌های عمیق اعتقادی داشت.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/875207/%D9%87%D9%86%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D9%BE%D8%B1%D8%A7%D8%AA%D9%88%D8%B1%D9%89-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A2%D9%8A%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AE%D9%85%D9%8A%D9%86%D9%8A-%D8%BA%D8%B1%D8%A8-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%A7-%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%AF%D9%8A-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87-%D9%83%D8%B1%D8%AF «هنری کسینجر: امپراتورى ایران در راه است/ آيت‌الله خميني غرب را با بحران جدي مواجه كرد»، وب‌سایت تابناک.]</ref>


در خصوص جایگاه ژئوپلیتیک و تاریخی ایران نیز کیسینجر معتقد بود اگر قلمرو داعش با دست نیروهای مورد حمایت ایران به تصرف درآید، یک کمربند ارضی از تهران تا بیروت ایجاد می‌شود که نشان‌دهنده ظهور امپراتوری ایران خواهد بود.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/875207/%D9%87%D9%86%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D9%BE%D8%B1%D8%A7%D8%AA%D9%88%D8%B1%D9%89-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A2%D9%8A%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AE%D9%85%D9%8A%D9%86%D9%8A-%D8%BA%D8%B1%D8%A8-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%A7-%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%AF%D9%8A-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87-%D9%83%D8%B1%D8%AF «هنری کسینجر: امپراتورى ایران در راه است/ آيت‌الله خميني غرب را با بحران جدي مواجه كرد»، وب‌سایت تابناک.]</ref> بر اساس روایتی از دیدار او با علی لاریجانی، کیسینجر بیان کرده است که پس از جنگ جهانی دوم، با وجود تغییرات بنیادین در بسیاری از کشورها، ایران و مصر ثبات خود را حفظ کردند. از دیدگاه او، ایران کشوری است که همواره وجود داشته و خواهد داشت و ایالات متحده در نهایت چاره‌ای جز کنار آمدن و تعامل با آن ندارد.<ref>[https://fararu.com/video/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-90/956788-%D8%AC%D9%85%D9%84%D9%87-%D9%85%D9%87%D9%85-%D9%87%D9%86%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%84%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C «جمله مهم هنری کیسینجر به علی لاریجانی»، وب‌سایت فرارو.]</ref>
در خصوص جایگاه ژئوپلیتیک و تاریخی ایران نیز کیسینجر معتقد بود اگر قلمرو داعش با دست نیروهای مورد حمایت ایران به تصرف درآید، یک کمربند ارضی از تهران تا بیروت ایجاد می‌شود که نشان‌دهنده ظهور امپراتوری ایران خواهد بود.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/875207/%D9%87%D9%86%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D9%BE%D8%B1%D8%A7%D8%AA%D9%88%D8%B1%D9%89-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A2%D9%8A%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AE%D9%85%D9%8A%D9%86%D9%8A-%D8%BA%D8%B1%D8%A8-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%A7-%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%AF%D9%8A-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87-%D9%83%D8%B1%D8%AF «هنری کسینجر: امپراتورى ایران در راه است/ آيت‌الله خميني غرب را با بحران جدي مواجه كرد»، وب‌سایت تابناک.]</ref> بر اساس روایتی از دیدار او با علی لاریجانی، کیسینجر بیان کرده است که پس از جنگ جهانی دوم، با وجود تغییرات بنیادین در بسیاری از کشورها، ایران و مصر ثبات خود را حفظ کردند. از دیدگاه او، ایران کشوری است که همواره وجود داشته و خواهد داشت و ایالات متحده در نهایت چاره‌ای جز کنار آمدن و تعامل با آن ندارد.<ref>[https://fararu.com/video/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-90/956788-%D8%AC%D9%85%D9%84%D9%87-%D9%85%D9%87%D9%85-%D9%87%D9%86%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%84%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C «جمله مهم هنری کیسینجر به علی لاریجانی»، وب‌سایت فرارو.]</ref>
خط ۱۶۴: خط ۱۶۴:


مثلا بهش میگن پدر و معمار سیاست خارجی آمریکا.</ref> ==
مثلا بهش میگن پدر و معمار سیاست خارجی آمریکا.</ref> ==
عملکرد کیسینجر با انتقادهای تند فعالان حقوق بشر مواجه بوده است و بسیاری او را به‌دلیل پیامدهای ویرانگر سیاست‌هایش جنایتکار جنگی می‌دانند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5954051/%D9%87%D9%86%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%AC%D8%B1-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%D9%BE%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%DB%8C%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%DB%8C%D8%A7-%D8%AC%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF%DB%8C «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکی‌ها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر.]</ref> نقش او در بمباران گسترده غیرنظامیان در کامبوج، حمایت از سرنگونی دولت منتخب سالوادور آلنده در شیلی، سکوت در برابر نسل‌کشی در بنگلادش و حمایت از اشغال تیمور شرقی از مهم‌ترین نقاط تاریک کارنامه سیاسی او محسوب می‌شود.<ref>[https://fararu.com/fa/news/869868/%D9%87%D9%86%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%AC%D8%B1-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%DB%8C%DA%A9-%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D9%88%D8%AF «هنری کیسینجر که بود و چرا یک چهره تاثیرگذار بود؟»، وب‌سایت فرارو.]</ref>
 
=== دیدگاه‌های مثبت و دستاوردهای دیپلماتیک ===
هنری کیسینجر در عرصه روابط بین‌الملل به عنوان یکی از برجسته‌ترین نمادهای «سیاست واقع‌گرایانه» (Realpolitik) شناخته می‌شود و حامیانش او را «پدر دیپلماسی آمریکا» می‌نامند. دیدگاه‌های مثبت درباره او عمدتاً بر دستاوردهای استراتژیک و دیپلماتیک وی متمرکز است:
 
* '''تنش‌زدایی و بهبود روابط با قدرت‌های جهانی:''' کیسینجر نقش کلیدی و معماری در عادی‌سازی روابط ایالات متحده با جمهوری خلق چین (پس از 23 سال مخاصمه) و پیشبرد سیاست تنش‌زدایی با اتحاد جماهیر شوروی داشت که به امضای پیمان محدودسازی سلاح‌های راهبردی (سالت-۱) در سال 1972 منجر شد (مقاله ۱، مقاله ۲ و مقاله ۵).
* '''پایان جنگ ویتنام:''' تلاش‌های دیپلماتیک او منجر به امضای توافق پاریس در ژانویه 1973 برای آتش‌بس و خروج نظامیان آمریکایی از ویتنام شد که به خاطر آن جایزه صلح نوبل را دریافت کرد (مقاله ۱ و مقاله ۲).
* '''هوش استراتژیک و نبوغ فردی:''' وی به دلیل داشتن «چشم‌انداز استراتژیک برجسته»، پرکاری، اعتماد به نفس بالا، حافظه قدرتمند و تسلط بر روان‌شناسی و طبع سیاسی بشر مورد تحسین قرار گرفته است. حتی رهبران کشورهای رقیب مانند شی جین‌پینگ و ولادیمیر پوتین از او به عنوان یک «دولتمرد خردمند و دوراندیش» و دوست قدیمی یاد کرده‌اند که توانست با مهارت، چین و شوروی را در برابر یکدیگر بازی دهد و در جنگ سرد به نفع منافع آمریکا پیروز شود (مقاله ۴ و مقاله ۵).
* '''مدیریت بحران در خاورمیانه:''' نقش‌آفرینی او در جریان جنگ یوم کیپور در سال 1973، توانست ضمن حفظ توازن قوا، نفوذ شوروی را در خاورمیانه کاهش داده و مصر را به سمت آمریکا متمایل کند (مقاله ۴).
 
=== دیدگاه‌های منفی و انتقادات (اتهامات جنایت جنگی) ===
در نقطه مقابل، منتقدان و فعالان حقوق بشر، کیسینجر را یک «جنایتکار جنگی» می‌دانند و کارنامه او را دارای نقاط تاریک و خونینی توصیف می‌کنند که نتیجه مستقیم رویکرد واقع‌گرایانه و منفعت‌طلبانه اوست:
 
* '''بمباران کامبوج و جنگ ویتنام:''' کیسینجر از معماران اصلی گسترش جنگ به کامبوج بود. منتقدان او را مسئول حملات هوایی پنهانی و بمباران کامبوج می‌دانند که منجر به کشته شدن صدها هزار غیرنظامی (از جمله آمار 15,000 کشته در یک گزارش) و هموار شدن مسیر برای نسل‌کشی در این کشور شد (مقاله ۱، مقاله ۲ و مقاله ۳).
* '''حمایت از کودتا و دیکتاتوری‌ها در آمریکای لاتین:''' حمایت قاطع او از سرنگونی دولت دموکراتیک و سوسیالیست «سالوادور آلنده» در شیلی در سال 1973 و حمایت از دیکتاتوری ژنرال پینوشه، از بزرگترین انتقادات حقوق بشری علیه اوست (مقاله ۱، مقاله ۲ و مقاله ۳).
* '''حمایت از نسل‌کشی و سرکوب در آسیا:''' منتقدان نقش او را در به رسمیت شناختن اشغال تیمور شرقی توسط اندونزی و همچنین حمایت فعالانه از پاکستان در جریان نسل‌کشی بنگلادش در سال 1971 به شدت محکوم می‌کنند (مقاله ۱ و مقاله ۲).
* '''نادیده گرفتن دموکراسی و حقوق بشر:''' او متهم است که در سیاست‌ورزی خود، به پروسه‌های دموکراتیک و حقوق شهروندان اهمیتی نمی‌داد و با دیکتاتورها (مانند محمدرضا پهلوی و انور سادات) روابط دوستانه و عمیقی برقرار می‌کرد و منافع سرمایه‌داری و شرکت‌های تسلیحاتی را بر ارزش‌های انسانی ترجیح می‌داد (مقاله ۵).
* '''نقش‌آفرینی مخرب در خاورمیانه و جنگ ایران و عراق:''' برخی منتقدان معتقدند که دکترین او در قبال جنگ ایران و عراق بر مبنای فرسایشی کردن جنگ استوار بود؛ به طوری که با حمایت از صدام حسین تلاش کرد تا «هر دو طرف جنگ تضعیف شوند و شکست بخورند». همچنین رویکرد به شدت صهیونیستی او باعث تضییع حقوق فلسطینیان به نفع رژیم اسرائیل در قراردادهای صلح شد (مقاله ۳).


==پانویس==
==پانویس==