بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
<big>'''جزیره خارک؛'''</big> از جزایر مهم و بزرگترین پایانۀ نفتی ایران در خلیج فارس. | <big>'''جزیره خارک؛'''</big> از جزایر مهم و بزرگترین پایانۀ نفتی ایران در خلیج فارس. | ||
جزیره خارک در شمال خلیج فارس و در استان بوشهر قرار دارد و بهعنوان بزرگترین پایانۀ صادرات نفت خام ایران، حدود ۹۰درصد از صادرات نفتی کشور را انجام میدهد. این جزیره با پیشینۀ تاریخی چندینهزارساله، از دوۀ ایلامیان تا کنون، همواره مورد توجه حکومتهای محلی و قدرتهای خارجی بوده است. این جزیره در طول جنگ عراق با ایران بارها مورد حمله هوایی قرار گرفت اما تداوم صادرات نفت را حفظ کرد و در دورۀ تحریمهای بینالمللی و جنگ رمضان 1404ش نیز با بهرهگیری از روشهای مختلف، جریان | جزیره خارک در شمال خلیج فارس و در استان بوشهر قرار دارد و بهعنوان بزرگترین پایانۀ صادرات نفت خام ایران، حدود ۹۰درصد از صادرات نفتی کشور را انجام میدهد. این جزیره با پیشینۀ تاریخی چندینهزارساله، از دوۀ ایلامیان تا کنون، همواره مورد توجه حکومتهای محلی و قدرتهای خارجی بوده است. این جزیره در طول جنگ عراق با ایران بارها مورد حمله هوایی قرار گرفت اما تداوم صادرات نفت را حفظ کرد و در دورۀ تحریمهای بینالمللی و جنگ رمضان 1404ش نیز با بهرهگیری از روشهای مختلف، جریان صادرات نفت را ادامه داده است. تداوم صادرات نفت از جزیره خارک در شرایط جنگ و سابقۀ تاریخی مقاومت ساکنان آن در برابر نیروهای اشغالگر، موجب شده است که این جزیره بهعنوان نمادی از مقاومت و همبستگی ملی مردم ایران تلقی شود. | ||
== نامگذاری == | == نامگذاری == | ||
نام جزیرۀ خارک در متون تاریخی کهن به اشکال مختلف ثبت شده است. در نوشتههای استرابون از آن با نام | نام جزیرۀ خارک در متون تاریخی کهن به اشکال مختلف ثبت شده است. در نوشتههای استرابون از آن با نام ایکارهیا یا ایکاریوس و در آثار بطلمیوس با عنوان آراکیا یاد شده است. همچنین جغرافینویسان دورۀ اسلامی از جمله جیهانی و ابنحوقل در آثار خود از نام خارک ذکر به میان آوردهاند. در تلفظ دریانوردان محلی، از واژگانی نظیر خاری یا ساکن الخاری یا میرمحمد استفاده میشده است. بومیان منطقه نام خارگ را برای این جزیره به کار بردهاند. جلال آل احمد معتقد است که واژۀ خارک برگرفته از خرمای نارس است.<ref>سعیدینیا و لعبتفر، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی ، اجتماعي مناطق شمالي خليج فارس؛ مطالعه موردی خارك (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص99.</ref> برخی گفتهاند که این منطقه بهدلیل وجود بوتههای خارمانند، خار نامیده شده و پسوند «گ» نیز نشاندهندۀ مکان است. بر پایۀ روایت دیگر، در زبان پهلوی واژۀ خار بهمعنای مکان بلند است که این معنا با ویژگی جغرافیایی جزیره؛ یعنی صخرهای مرتفع در آبهای خلیج فارس، همخوانی دارد.<ref>[https://www.isna.ir/news/1404122513082/%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%AC%D8%A7%D8%B3%D8%AA «جزیره خارگ، نماد مقاومت ایران کجاست؟»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | ||
== تاریخچه == | == تاریخچه == | ||
برپایۀ یافتههای باستانشناختی، جزیره خارک از حدود هزاره سوم پیش از میلاد در قلمرو ایلامیان قرار داشته است. جغرافینگاران مسلمان سدههای نخست هجری، خارک را جزیرهای آباد با کشتزارها و نخلستانها توصیف کردهاند که از توابع گناوه بوده، مرکز حکومتی محسوب میشده و از نظر صید مروارید | برپایۀ یافتههای باستانشناختی، جزیره خارک از حدود هزاره سوم پیش از میلاد در قلمرو ایلامیان قرار داشته است. جغرافینگاران مسلمان سدههای نخست هجری، خارک را جزیرهای آباد با کشتزارها و نخلستانها توصیف کردهاند که از توابع گناوه بوده، مرکز حکومتی محسوب میشده و از نظر صید مروارید ازجمله مروارید «در یتیم» اهمیت داشته است. این جزیره تا پیش از صفویه جزو قلمرو حکومتهای محلی جنوب ایران بود. در سدۀ دهم هجری پرتغالیها خارک را تصرف کردند اما بعد ساکنین محل آنان را بیرون راندند. در دورۀ شاه سلیمان صفوی، هلندیها در ۱۶۸۴م خارک را تصرف کردند. در ۱۷۵۳م در دورۀ کریمخان زند، هلندیها دوباره در جزیره استقرار یافتند تا اینکه میرمهنا آنان را بیرون کرد و نیروهای زندیه جزیره را به تصرف خود درآوردند. حکومتهای ایران دو بار؛ یک بار کریمخان زند و بار دیگر فتحعلیشاه قاجار، خارک را به فرانسه واگذار کردند، اما این امر محقق نشد. بریتانیا در ۱۸۳۸م و سپس در ۱۸۵۶م خارک را اشغال کرد و در جریان جنگ جهانی اول نیز جزیره تا پایان جنگ در تصرف انگلستان بود. جزیره خارک از ۱۳۱۲ش تا ۱۳۲۷ش در دورۀ پهلوی به تبعیدگاه مجرمان تبدیل شد. در ۱۳۳۷ش بهدلیل عمق مناسب سواحل، بهعنوان پایانۀ صدور نفت خام برگزیده و در ۱۳۴۴ش به بندری بزرگ برای صدور نفت تبدیل شد.<ref>[http://mehrnews.com/news/6781497/%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D8%AB%D9%82%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DA%98%DB%8C%DA%A9-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%88 «جزیره خارگ مرکز ثقل استراتژیک خلیج فارس؛ نماد مقاومت پایدار و وحدت ملی»، خبرگزاری مهر.]</ref> | ||
== موقعیت ژئوپلیتیکی == | == موقعیت ژئوپلیتیکی == | ||
