پرش به محتوا

مصرف نمایشی پوشاک: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌ترتفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
بدون خلاصۀ ویرایش
ابرابزار
خط ۱: خط ۱:
{{جعبه اطلاعات مفهوم
{{جعبه اطلاعات مفهوم
| تصویر            =
| تصویر            =
| زیرنویس تصویر    =
| زیرنویس تصویر    =
| image_alt        =
| image_alt        =
| فایل پادکست      =مصرف نمایشی پوشاک.ogg
| فایل پادکست      = مصرف نمایشی پوشاک.ogg
| حجم فایلپادکست    =9/21 
| حجم فایلپادکست    = ۹/۲۱
| تاریخ پادکست      =27-1-1405 
| تاریخ پادکست      = ۲۷-۱-۱۴۰۵
| زیرنویس عنوان    =
| زیرنویس عنوان    =
| عنوان اصلی        = مصرف نمایشی پوشاک
| عنوان انگلیسی    = Conspicuous consumption of clothing
| عنوان عربی        = الاستهلاک التفاخری للملابس
| عنوان علمی        =
| شاخه علمی        = [[جامعه‌شناسی]]
| نوع مفهوم        = مفهومی جامعه‌شناختی و اقتصادی
| معنای اصطلاحی      = جلوه‌نمایی در پوشش به‌قصد تفاخر و نمایش ثروت
| حوزه کاربرد      = جامعه‌شناسی فرهنگ و اقتصاد مصرف
| گستره جغرافیایی  = جهانی
| منشأ تاریخی      = دوران مدرن و ظهور سرمایه‌داری
| نخستین کاربرد    = تورستن وبلن
| ریشه واژه        = مصرف نمایشی
| مرتبط با          = [[مدگرایی]]{{سخ}}[[مصرف‌گرایی]]{{سخ}}[[سبک زندگی]]
| اهمیت            = تبیین‌گر رفتارهای مصرفی و طبقه‌بندی اجتماعی
| مبدع              = تورستن وبلن
| مروج              =
| مقدس برای        =
| مورد احترام      =
| آثار مرتبط        =
}}
{{درشت|'''مصرف نمایشی پوشاک'''}}؛ جلوه‌نمایی در پوشش به‌قصد تفاخر.
 
مصرف نمایشی پوشاک، نوعی امر نمادین است که مقصد و غایت آن جلب توجه افراد دیگر است؛ در این میان پوشاک نقش ویژه‌ای در جلوه‌نمایی دارد. تمایل به مصرف نمایشی پوشاک، تحت تأثیر موقعیت طبقاتی، اجتماعی، [[جنسیت]] و میزان دینداری افراد قرار دارد و [[چشم‌وهم‌چشمی]]، ظهور مد و وسایل ارتباط‌جمعی موجب گسترش و رشد مصرف نمایشی شده است.
 
== مفهوم‌شناسی ==
واژهٔ نمایشی، در مفهوم «مصرف نمایشی» بیانگر شیوه‌ای از مصرف افراط‌گرایانه و بیهوده است.<ref>[https://jmfr.srbiau.ac.ir/article_13685_994a68a128a35f7d2c2f4143d9e69f24.pdf نوربخش و دیگران، «مصرف نمایشی جوانان و آینده مصرف‌گرایی جوانان»، 1397ش، ص156.]</ref> لباس علاوه بر پوشانندگی [[بدن]]، دربردارندهٔ مفاهیم اجتماعی مختلف و بازتاب هویت پوشنده است. مصرف پوشاک [[سبک زندگی]] و رفتار فرهنگی- اجتماعی افراد را نمایان می‌سازد.<ref>[https://social.um.ac.ir/article_39016_ffd5f3414a498c6b903f70bf436f06ff.pdf وزیری و دیگران، «مصرف نمایشی و عوامل مؤثر بر آن»، 1391ش، ص184-185.]</ref>
 
== تاریخچه مصرف نمایشی پوشاک ==
در قرن هفدهم تحولاتی اساسی در پوشش افراد به وجود آمد که با توجه به رشد اشرافی‌گری و تجمل‌پرستی وضع شده بود. در این زمان لباس نشانه شخصیت و جایگاه اجتماعی افراد به حساب می‌آمد. حتی خیاط‌های به‌خصوصی برای طراحی این لباس‌ها در نظر گرفته شده بود و با ایجاد خانهٔ مد پاریس فضایی برای طراحی مد و پوشاک به وجود آمد و همچنان تا امروز در حال فعالیت است.<ref>[https://mag.sarak-co.com/فرانسه-پایتخت-مد-و-houte-couture-از-گذشته-تا-به-امر/ فریدکیان، «فرانسه پایتخت مد و Haute Couture از گذشته تا به امروز»، وب‌سایت مجلۀ مد و پوشاک.]</ref>


| عنوان اصلی        =
درحالی‌که در گذشته نمایش ثروت از راه فراغت خودنمایانه بوده است، امروزه نمایش ثروت از طریق نمایش مصرف صورت می‌گیرد. برخی اندیشمندان نمایش بیرونی ثروت را مهم‌ترین راه کسب جاه و مقام می‌داند و بهترین نوع آن را مصرف نمایشی می‌انگارد. در این میان پوشاک بیش از سایر مصادیق مصرف، قابلیت نمایشی دارد.<ref>[https://social.um.ac.ir/article_39016_ffd5f3414a498c6b903f70bf436f06ff.pdf وزیری و دیگران، «مصرف نمایشی و عوامل مؤثر برآن»، 1391ش، ص185.]</ref>
| عنوان انگلیسی    =
| عنوان عربی        =
| عنوان علمی        =
| شاخه علمی        =
| نوع مفهوم        =
| معنای اصطلاحی      =
| حوزه کاربرد      =
| گستره جغرافیایی  =
| منشأ تاریخی      =


| نخستین کاربرد    =  
در ایران نیز بعد از جنگ تحمیلی و توجه به سیاست‌های اقتصادی، به پول و سرمایه بهای بسیاری داده شد. سپس در اثر فزونی سرمایه، مصرف‌گرایی به‌شکل نمایش ثروت رواج یافت و موجب تشدید اختلاف طبقاتی شد. در بسیاری از کشورهای در حال توسعه، اثر نمایش ثروت به‌وسیله شرایط اجتماعی و اقتصادی، بیشتر از کشورهای پیشرفته است.<ref>[https://jmfr.srbiau.ac.ir/article_13685_994a68a128a35f7d2c2f4143d9e69f24.pdf نوربخش و دیگران، «مصرف نمایشی جوانان و آینده مصرف‌گرایی جوانان»، 1397ش، ص156.]</ref>
| ریشه واژه        =  
 
| مرتبط با         =  
== مصادیق مصرف نمایشی پوشاک ==
| اهمیت            =  
تنوع‌طلبی و ولخرجی در مصرف پوشاک، مصرف پوشاک با هدف نمایش و مصرف اسراف‌آمیز پوشاک از جمله مصادیق مصرف نمایشی هستند.<ref>[https://social.um.ac.ir/article_40704_23202c0a063f62b7ea9d11783936d2cc.pdf طالبی و دیگران، «تبیین جامعه‌شناختی مصرف نمایشی پوشاک»، 1400ش، ص176.]</ref>
| مبدع              =  
 
| مروج              =  
== عوامل رشد مصرف نمایشی پوشاک ==
| مقدس برای         =  
# رشد مادی‌گرایی؛
| مورد احترام      =  
# ظهور مدگرایی و اشاعه نیازهای کاذب؛
| آثار مرتبط        =  
# وسایل ارتباط‌جمعی و تبلیغات گسترده برای مصرف و استعمال کالاها؛
}}
# جمع‌آوری ثروت و اظهار تفاخر.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/375409 قریشی و دیگران، «نقد و بررسی مصرف نمایشی وبلن بر معیارهای سنجش معرفت اجتماعی»، 1395ش، ص48.]</ref>
'''<big>مصرف نمایشی پوشاک</big>'''؛ جلوه‌نمایی در پوشش به‌قصد تفاخر.
# چشم‌وهم‌چشمی میان اقوام و بستگان؛<ref>[http://ensani.ir/fa/article/367536 حبیب‌پور و بابایی همتی، «مصرف نمایش خرید در بین خانواده‌های شهر تهران (مطالعه موردی مناطق 1،7،19)»، 1395ش، ص95.]</ref>
 
== طبقات اجتماعی و مصرف نمایشی پوشاک ==
مصرف نمایشی نه تنها در طبقه بالای جامعه دیده می‌شود؛ بلکه افرادی با طبقه اجتماعی متوسط که زندگی همراه با سخت‌کوشی دارند نیز، دچار مصرف نمایشی هستند. مطالعات نشان می‌دهد که طبقات با درآمد کمتر نیز مصرف نمایشی دارند. لباس به‌عنوان محصولی که قابل مشاهده است در حیطه مد و پوشاک مصرف نمایشی بالایی دارد.<ref>[https://jmfr.srbiau.ac.ir/article_13685_994a68a128a35f7d2c2f4143d9e69f24.pdf نوربخش و دیگران، «مصرف نمایشی جوانان و آینده مصرف‌گرایی جوانان»، 1397ش، ص156.]</ref>
 
== تفاوت مصرف نمایشی پوشاک در زن و مرد ==
طبق دیدگاه وبلن (Veblan)، مردان ثروت و قدرت خود را به‌واسطه زنان خویش در معرض نمایش می‌گذارند.<ref>[https://social.um.ac.ir/article_40704_23202c0a063f62b7ea9d11783936d2cc.pdf طالبی و دیگران، «تبیین جامعه شناختی مصرف نمایشی پوشاک»، 1400ش، ص170.]</ref> مطالعات نشان داده است، مردان نسبت به زنان تمایل بیشتری به مصرف نمایشی محصولات دارند؛ اما در زمینه پوشاک و مد زنان بیشتر از مردان متمایل به مصرف نمایشی بوده‌اند و بیشتر از پوشاک برای نشان‌دادن هویت و جایگاه خود استفاده می‌کردند و مردان بیشتر علاقه‌مند به خرید محصولات کارکردی و تفریحی مثل خودرو هستند و زنان بیشتر به خرید کالاهای شخصی و نمادین، مانند پوشاک رغبت دارند. همچنین میزان مادی‌گرایی و مصرف نمایشی (در زمینه مد و پوشاک)، در دخترهای جوان از پسرها بیشتر بوده است.<ref>[http://jmfr.srbiau.ac.ir/article-13685.html نوربخش و دیگران، «مصرف نمایشی جوانان آینده مصرف گرایی»، 1397ش، ص164 و 149.]</ref>
 
== دینداری و مصرف نمایشی زنان ==
بر اساس نتایج به‌دست‌آمده از تحقیقاتی، افزایش دینداری در زنان موجب کاهش مصرف نمایشی آنها خواهد بود و چنانچه میزان دینداری کاهش یابد مصرف نمایشی نیز بیشتر خواهد شد.<ref>[http://www.jwss.ir/article_12227_a626b2211e18cfe1bea7ef29181c5930.pdf حبیب‌پور و بابایی همتی، «رابطه بین دینداری و مصرف نمایشی زنان شهر تهران )مطالعه‌ی موردی منطقه 5(»، 1393ش، ص61.]</ref>
 
== مصرف نمایشی پوشاک در آموزه‌های اسلامی ==
در مضامین اسلامی از پوشیدن لباس تفاخر و غیرمتعارف نهی شده است و در سخنی از امام صادق، خداوند کسی را که به‌واسطه لباس انگشت‌نما شود، دشمن دانسته است. لباس‌هایی بسیار گران‌قیمت که موجب تکبر و فخرورزی می‌شود، از آن جمله‌اند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/65710/معیارهای-اسلامی-پوشش-زنان-و-الگوی-مصرف-آن «معیارهای پوشش زنان و الگوی مصرف»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>


مصرف نمایشی پوشاک، ‌نوعی امر نمادین است که مقصد و غایت آن جلب توجه افراد دیگر است؛ در این میان پوشاک نقش‌ ویژه‌ای در جلوه‌نمایی دارد. تمایل به مصرف نمایشی پوشاک،‌ تحت تأثیر موقعیت طبقاتی، اجتماعی، [[جنسیت]] و میزان دینداری افراد قرار دارد و [[چشم‌و‌‌هم‌چشمی]]، ظهور مد و وسایل ارتباط‌جمعی موجب گسترش و رشد مصرف‌ نمایشی‌ شده است.
در واقع اسلام رعایت اعتدال و میانه‌روی را در نظر گرفته و از اسراف و تبذیر برحذر داشته است.<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/20120328170509-2038-8.pdf غلامرایی، «مبانی مصرف‌گرایی در دنیای جدید و اصول مصرف در اسلام با تأکید بر رسانه ملی»، 1389ش، ص22.]</ref> مصرف نمایشی پوشاک که با نوعی اسراف و زیاده‌روی همراه است، در اسلام نهی شده است.<ref>[http://morsalat.ir/Portal/home/?paper/51103/93896/19712/بررسی-علمی-فقهی-مصرف-در-خانواده «بررسی علمی فقهی مصرف در خانواده»، وب‌سایت مرسلات.]</ref>
==مفهوم‌شناسی==
واژۀ‌ نمایشی، در مفهوم «مصرف نمایشی» بیانگر شیوه‌ای از مصرف افراط‌گرایانه و بیهوده است.<ref> [https://jmfr.srbiau.ac.ir/article_13685_994a68a128a35f7d2c2f4143d9e69f24.pdf نوربخش و دیگران، «مصرف نمایشی جوانان و آینده‌ مصرف‌گرایی جوانان»، 1397ش، ص156.]</ref>  لباس علاوه بر پوشانندگی [[بدن]]، دربردارندۀ مفاهیم اجتماعی مختلف و بازتاب هویت پوشنده است. مصرف پوشاک [[سبک زندگی]] و رفتار فرهنگی- اجتماعی افراد را نمایان می‌سازد.<ref> [https://social.um.ac.ir/article_39016_ffd5f3414a498c6b903f70bf436f06ff.pdf وزیری و دیگران، «مصرف نمایشی و عوامل مؤثر بر آن»، 1391ش، ص184-185.]</ref>
==تاریخچه مصرف‌ نمایشی پوشاک==
در قرن هفدهم تحولاتی اساسی در پوشش افراد به وجود آمد که با توجه به رشد اشرافی‌گری و تجمل-پرستی وضع شده بود. در این زمان لباس نشانه شخصیت و جایگاه اجتماعی افراد به حساب می‌آمد. حتی خیاط‌های به‌خصوصی برای طراحی این لباس‌ها در نظر گرفته شده بود و با ایجاد خانۀ‌ مد پاریس فضایی برای طراحی مد و پوشاک به وجود آمد و همچنان تا امروز در حال فعالیت است.<ref> [https://mag.sarak-co.com/%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AA%D8%AE%D8%AA-%D9%85%D8%AF-%D9%88-houte-couture-%D8%A7%D8%B2-%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%AA%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%B1/ فریدکیان، «فرانسه پایتخت مد و Haute Couture از گذشته تا به امروز»، وب‌سایت مجلۀ مد و پوشاک.]</ref>  


درحالی‎که در گذشته نمایش ثروت از راه فراغت خودنمایانه بوده است، امروزه نمایش ثروت از طریق نمایش مصرف صورت می‌گیرد. برخی اندیشمندان نمایش بیرونی ثروت را مهم‌ترین راه کسب جاه و مقام می‌داند و بهترین نوع آن را مصرف نمایشی می‌انگارد. در این میان پوشاک بیش از سایر مصادیق مصرف، قابلیت نمایشی دارد.<ref> [https://social.um.ac.ir/article_39016_ffd5f3414a498c6b903f70bf436f06ff.pdf وزیری و دیگران، «مصرف نمایشی و عوامل مؤثر برآن»، 1391ش، ص185.]</ref>
== پانویس ==
{{پانویس}}


در ایران نیز بعد از جنگ تحمیلی و توجه به سیاست‌های اقتصادی، به پول و سرمایه بهای بسیاری داده شد. سپس در اثر فزونی سرمایه، مصرف‌گرایی به‌شکل نمایش ثروت رواج یافت و موجب تشدید اختلاف طبقاتی شد. در بسیاری از کشورهای در حال توسعه، اثر نمایش ثروت به‌وسیله شرایط اجتماعی و اقتصادی، بیشتر از کشورهای پیشرفته است.<ref>[https://jmfr.srbiau.ac.ir/article_13685_994a68a128a35f7d2c2f4143d9e69f24.pdf نوربخش و دیگران، «مصرف نمایشی جوانان و آینده‌ مصرف‌گرایی جوانان»، 1397ش، ص156.]</ref> 
== منابع ==
==مصادیق مصرف نمایشی پوشاک==
* «بررسی علمی فقهی مصرف در خانواده»، وب‌سایت مرسلات، تاریخ بازدید: ۲۵ اسفند ۱۴۰۱ش.
تنوع‌طلبی و ولخرجی در مصرف پوشاک، مصرف پوشاک با هدف نمایش و مصرف اسراف‌آمیز پوشاک از جمله مصادیق مصرف نمایشی هستند.<ref> [https://social.um.ac.ir/article_40704_23202c0a063f62b7ea9d11783936d2cc.pdf طالبی و دیگران، «تبیین جامعه‌شناختی مصرف نمایشی پوشاک»، 1400ش، ص176.]</ref>
* حبیب‌پور، کرم و دیگران، «مصرف نمایشی خرید در بین خانواده‌های شهر تهران (مطالعهٔ موردی مناطق ۱، ۷ و ۱۹)»، فصلنامه شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده، شماره ۷۳، ۱۳۹۵ش.
==عوامل رشد مصرف نمایشی پوشاک==
* حبیب‌پور، کرم و دیگران، «رابطه بین دینداری و مصرف نمایشی زنان شهر تهران (مطالعهٔ موردی منطقه-۵)»، فصلنامه شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده، شماره ۶۵، ۱۳۹۳ش.
# رشد مادی‌گرایی؛ 
* سیدی‌نیا، سیداکبر، «مصرف و مصرف‌گرایی از منظر اسلام و جامعه‌شناختی اقتصادی»، فصلنامه علمی پژوهشی اقتصاد اسلامی، شماره ۳۴، ۱۳۸۸ش.
# ظهور مدگرایی و اشاعه نیازهای کاذب؛
* طالبی، علی‌محمد و دیگران، «تبیین جامعه‌شناختی مصرف نمایشی پوشاک (مورد مطالعه: شهر بیرجند)»، مجله علوم اجتماعی دانشکدة ادبیات و علوم‌انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، شماره ۱، ۱۴۰۰ش.
# وسایل ارتباط‌جمعی و تبلیغات گسترده‌ برای مصرف و استعمال کالاها؛ 
* غلامرایی، علی‌اصغر، «مبانی مصرف‌گرایی در دنیای جدید و اصول مصرف در اسلام با تأکید بر رسانه ملی»، پژوهش‌های ارتباطی، شماره ۶۱، ۱۳۶۹ش.
# جمع‌آوری ثروت و اظهار تفاخر.<ref> [http://ensani.ir/fa/article/375409 قریشی و دیگران، «نقد و بررسی مصرف نمایشی وبلن بر معیارهای سنجش معرفت اجتماعي»، 1395ش، ص48.]</ref> 
* فریدکیان، مونا، «فرانسه پایتخت مد و Haute Couture از گذشته تا به امروز»، وب‌سایت مجلهٔ مد و پوشاک، تاریخ بازدید: ۲۵ اسفند ۱۴۰۱ش.
# چشم‌وهم‌چشمی میان اقوام و بستگان؛<ref> [http://ensani.ir/fa/article/367536 حبیب‌پور و بابایی همتی، «مصرف نمایش خرید در بین ‌خانواده‌های شهر تهران (مطالعه موردی مناطق 1،7،19)»، 1395ش، ص95.] </ref>
* قریشی، داوود و دیگران، «نقد و بررسی مصرف نمایشی وبلن بر معیارهای سنجش معرفت اجتماعی»، معرفت فرهنگ اجتماعی، شماره ۴، ۱۳۹۵ش.
==طبقات اجتماعی و مصرف نمایشی پوشاک==
* نوربخش، سیدنوید و دیگران، «مصرف نمایشی جوانان: آینده مصرف‌گرایی»، فصلنامه آینده‌پژوهی مدیریت، شماره ۱۱۵، ۱۳۹۷ش.
مصرف نمایشی نه تنها در طبقه بالای جامعه دیده می‌شود؛ بلکه افرادی با طبقه اجتماعی متوسط که زندگی همراه با سخت‌کوشی دارند نیز، دچار مصرف نمایشی هستند. مطالعات نشان می‌دهد که طبقات با درآمد کمتر نیز مصرف ‌نمایشی دارند. لباس به‌عنوان محصولی که قابل مشاهده است در حیطه مد و پوشاک مصرف نمایشی بالایی دارد.<ref>[https://jmfr.srbiau.ac.ir/article_13685_994a68a128a35f7d2c2f4143d9e69f24.pdf نوربخش و دیگران، «مصرف نمایشی جوانان و آینده‌ مصرف‌گرایی جوانان»، 1397ش، ص156.]</ref>
* وزیری، هاجر و دیگران، «مصرف نمایشی پوشاک و عوامل مؤثر بر آن»، مجله علوم اجتماعی دانشکده ادبیات و علوم انسانی فردوسی مشهد، شماره ۲، ۱۳۹۱ش.
==تفاوت مصرف نمایشی پوشاک در زن و مرد==
طبق دیدگاه وبلن (Veblan)، مردان ثروت و قدرت خود را به‌واسطه زنان خویش در معرض نمایش می‌گذارند.<ref> [https://social.um.ac.ir/article_40704_23202c0a063f62b7ea9d11783936d2cc.pdf طالبی و دیگران، «تبیین جامعه شناختی مصرف نمایشی پوشاک»، 1400ش، ص170.]</ref>  مطالعات نشان داده است، مردان نسبت به زنان تمایل بیشتری به مصرف نمایشی محصولات دارند؛ اما در زمینه‌ پوشاک و مد زنان بیشتر از مردان متمایل به مصرف نمایشی بوده‌اند و بیشتر از پوشاک برای نشان‌دادن هویت و جایگاه خود استفاده می‌کردند و مردان بیشتر علاقه‌مند به خرید محصولات کارکردی و تفریحی مثل خودرو هستند و زنان بیشتر به خرید کالاهای شخصی و نمادین، مانند پوشاک رغبت دارند. همچنین میزان مادی‌گرایی و مصرف ‌نمایشی (در زمینه مد و پوشاک)، در دخترهای جوان از پسرها بیشتر بوده است.<ref>[http://jmfr.srbiau.ac.ir/article-13685.html نوربخش و دیگران، «مصرف نمایشی جوانان آینده‌ مصرف گرایی»، 1397ش، ص164 و 149.]</ref> 
==دینداری و مصرف نمایشی زنان==
بر اساس نتایج به‌دست‌آمده از تحقیقاتی، افزایش دینداری در زنان موجب کاهش مصرف نمایشی آنها خواهد بود و چنانچه میزان دینداری کاهش یابد مصرف نمایشی نیز بیشتر خواهد شد.<ref> [http://www.jwss.ir/article_12227_a626b2211e18cfe1bea7ef29181c5930.pdf حبیب‌پور و بابایی همتی، «رابطه‌ بين دينداري و مصرف نمايشي زنان شهر تهران )مطالعه‌ی موردي منطقه‌ 5(»، 1393ش، ص61.]</ref>
==مصرف نمایشی پوشاک در آموزه‌های اسلامی==
در مضامین اسلامی از پوشیدن لباس تفاخر و غیرمتعارف نهی شده است و در سخنی از امام صادق، خداوند کسی را که به‌واسطه لباس انگشت‌نما شود، دشمن دانسته است. لباس‌هایی بسیار گران‌قیمت که موجب تکبر و فخرورزی می‌شود، از آن جمله‌اند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/65710/%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88%DB%8C-%D9%85%D8%B5%D8%B1%D9%81-%D8%A2%D9%86 «معیارهای پوشش زنان و الگوی مصرف»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> 


در واقع اسلام رعایت اعتدال و‌ میانه‌روی را در نظر گرفته و از اسراف و تبذیر برحذر داشته است.<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/20120328170509-2038-8.pdf غلامرایی، «مبانی مصرف‌گرایی در دنیای جدید و اصول مصرف در اسلام با تأکید بر رسانه ملی»، 1389ش، ص22.]</ref> مصرف نمایشی پوشاک که با نوعی اسراف و زیاده‌روی همراه است، در اسلام نهی شده است.<ref>[http://morsalat.ir/Portal/home/?paper/51103/93896/19712/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%D9%8A-%D8%B9%D9%84%D9%85%D9%8A-%D9%81%D9%82%D9%87%D9%8A-%D9%85%D8%B5%D8%B1%D9%81-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87 «بررسی علمی فقهی مصرف در خانواده»، وب‌سایت مرسلات.]</ref>
[[رده:اصلاح رباتیک]]
==پانویس==
[[رده:جامعه‌شناسی اقتصادی]]
{{پانویس}}
[[رده:جامعه‌شناسی فرهنگ]]
[[رده:مد (پوشاک)]]
<!--


==منابع==
== تغییر مسیرهای پیشنهادی ==
* «بررسی علمی فقهی مصرف در خانواده»، وب‌سایت مرسلات، تاریخ بازدید: 25 اسفند 1401ش.
مصرف نمایشی{{سخ}}
* حبیب‌پور، کرم و دیگران، «مصرف نمایشی خرید در بین خانواده‌های شهر تهران (مطالعۀ موردی مناطق 1، 7 و 19)»، فصلنامه شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده، شماره 73، 1395ش.
مصرف نمایشی پوشاک{{سخ}}
* حبیب‌پور، کرم و دیگران، «رابطه‌ بين دينداري و مصرف نمايشي زنان شهر تهران (مطالعه‌ی موردي منطقه-5)»، فصلنامه شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده، شماره 65، 1393ش.
مصرف نمایشی لباس{{سخ}}
* سیدی‌نیا، سیداکبر، «مصرف و مصرف‌گرایی از منظر اسلام و جامعه‌شناختی اقتصادی»، فصلنامه علمی پژوهشی اقتصاد اسلامی‌، شماره 34، 1388ش.
-->
* طالبی، علی‌محمد و دیگران، «تبیین جامعه‌شناختی مصرف نمایشی پوشاک (مورد مطالعه: شهر بیرجند)»، مجله علوم‌ اجتماعي دانشكدة ادبيات و علوم‌انساني دانشگاه فردوسي مشهد، شماره 1، 1400ش.
* غلامرایی، علی‌اصغر، «مبانی مصرف‌گرایی در دنیای ‌جدید و اصول مصرف در اسلام با تأکید بر رسانه ملی»، پژوهش‌های ارتباطی، شماره 61، 1369ش.
* فریدکیان، مونا، «فرانسه پایتخت مد و Haute Couture از گذشته تا به امروز»، وب‌سایت مجلۀ مد و پوشاک، تاریخ بازدید: 25 اسفند 1401ش.
* قریشی، داوود و دیگران، «نقد و بررسی مصرف نمایشی وبلن بر معیارهای سنجش معرفت اجتماعی»، معرفت فرهنگ اجتماعی، شماره 4، 1395ش.
* نوربخش، سیدنوید و دیگران، «مصرف نمایشی جوانان: آینده‌ مصرف‌گرایی»، فصلنامه آینده‌پژوهی مدیریت، شماره 115، 1397ش.
* وزیری، هاجر و دیگران، «مصرف نمایشی پوشاک و عوامل مؤثر بر آن»، مجله علوم اجتماعی دانشکده ادبیات و علوم انسانی فردوسی مشهد، شماره 2، 1391ش.

نسخهٔ ۱۴ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۱۷:۰۶

مصرف نمایشی پوشاک


عنوان اصلیمصرف نمایشی پوشاک
عنوان انگلیسیConspicuous consumption of clothing
عنوان عربیالاستهلاک التفاخری للملابس
شاخه علمیجامعه‌شناسی
نوع مفهوممفهومی جامعه‌شناختی و اقتصادی
معنای اصطلاحیجلوه‌نمایی در پوشش به‌قصد تفاخر و نمایش ثروت
حوزه کاربردجامعه‌شناسی فرهنگ و اقتصاد مصرف
گستره جغرافیاییجهانی
منشأ تاریخیدوران مدرن و ظهور سرمایه‌داری
نخستین کاربردتورستن وبلن
ریشه واژهمصرف نمایشی
مرتبط بامدگرایی
مصرف‌گرایی
سبک زندگی
اهمیتتبیین‌گر رفتارهای مصرفی و طبقه‌بندی اجتماعی
مبدعتورستن وبلن

مصرف نمایشی پوشاک؛ جلوه‌نمایی در پوشش به‌قصد تفاخر.

مصرف نمایشی پوشاک، نوعی امر نمادین است که مقصد و غایت آن جلب توجه افراد دیگر است؛ در این میان پوشاک نقش ویژه‌ای در جلوه‌نمایی دارد. تمایل به مصرف نمایشی پوشاک، تحت تأثیر موقعیت طبقاتی، اجتماعی، جنسیت و میزان دینداری افراد قرار دارد و چشم‌وهم‌چشمی، ظهور مد و وسایل ارتباط‌جمعی موجب گسترش و رشد مصرف نمایشی شده است.

مفهوم‌شناسی

واژهٔ نمایشی، در مفهوم «مصرف نمایشی» بیانگر شیوه‌ای از مصرف افراط‌گرایانه و بیهوده است.[۱] لباس علاوه بر پوشانندگی بدن، دربردارندهٔ مفاهیم اجتماعی مختلف و بازتاب هویت پوشنده است. مصرف پوشاک سبک زندگی و رفتار فرهنگی- اجتماعی افراد را نمایان می‌سازد.[۲]

تاریخچه مصرف نمایشی پوشاک

در قرن هفدهم تحولاتی اساسی در پوشش افراد به وجود آمد که با توجه به رشد اشرافی‌گری و تجمل‌پرستی وضع شده بود. در این زمان لباس نشانه شخصیت و جایگاه اجتماعی افراد به حساب می‌آمد. حتی خیاط‌های به‌خصوصی برای طراحی این لباس‌ها در نظر گرفته شده بود و با ایجاد خانهٔ مد پاریس فضایی برای طراحی مد و پوشاک به وجود آمد و همچنان تا امروز در حال فعالیت است.[۳]

درحالی‌که در گذشته نمایش ثروت از راه فراغت خودنمایانه بوده است، امروزه نمایش ثروت از طریق نمایش مصرف صورت می‌گیرد. برخی اندیشمندان نمایش بیرونی ثروت را مهم‌ترین راه کسب جاه و مقام می‌داند و بهترین نوع آن را مصرف نمایشی می‌انگارد. در این میان پوشاک بیش از سایر مصادیق مصرف، قابلیت نمایشی دارد.[۴]

در ایران نیز بعد از جنگ تحمیلی و توجه به سیاست‌های اقتصادی، به پول و سرمایه بهای بسیاری داده شد. سپس در اثر فزونی سرمایه، مصرف‌گرایی به‌شکل نمایش ثروت رواج یافت و موجب تشدید اختلاف طبقاتی شد. در بسیاری از کشورهای در حال توسعه، اثر نمایش ثروت به‌وسیله شرایط اجتماعی و اقتصادی، بیشتر از کشورهای پیشرفته است.[۵]

مصادیق مصرف نمایشی پوشاک

تنوع‌طلبی و ولخرجی در مصرف پوشاک، مصرف پوشاک با هدف نمایش و مصرف اسراف‌آمیز پوشاک از جمله مصادیق مصرف نمایشی هستند.[۶]

عوامل رشد مصرف نمایشی پوشاک

  1. رشد مادی‌گرایی؛
  2. ظهور مدگرایی و اشاعه نیازهای کاذب؛
  3. وسایل ارتباط‌جمعی و تبلیغات گسترده برای مصرف و استعمال کالاها؛
  4. جمع‌آوری ثروت و اظهار تفاخر.[۷]
  5. چشم‌وهم‌چشمی میان اقوام و بستگان؛[۸]

طبقات اجتماعی و مصرف نمایشی پوشاک

مصرف نمایشی نه تنها در طبقه بالای جامعه دیده می‌شود؛ بلکه افرادی با طبقه اجتماعی متوسط که زندگی همراه با سخت‌کوشی دارند نیز، دچار مصرف نمایشی هستند. مطالعات نشان می‌دهد که طبقات با درآمد کمتر نیز مصرف نمایشی دارند. لباس به‌عنوان محصولی که قابل مشاهده است در حیطه مد و پوشاک مصرف نمایشی بالایی دارد.[۹]

تفاوت مصرف نمایشی پوشاک در زن و مرد

طبق دیدگاه وبلن (Veblan)، مردان ثروت و قدرت خود را به‌واسطه زنان خویش در معرض نمایش می‌گذارند.[۱۰] مطالعات نشان داده است، مردان نسبت به زنان تمایل بیشتری به مصرف نمایشی محصولات دارند؛ اما در زمینه پوشاک و مد زنان بیشتر از مردان متمایل به مصرف نمایشی بوده‌اند و بیشتر از پوشاک برای نشان‌دادن هویت و جایگاه خود استفاده می‌کردند و مردان بیشتر علاقه‌مند به خرید محصولات کارکردی و تفریحی مثل خودرو هستند و زنان بیشتر به خرید کالاهای شخصی و نمادین، مانند پوشاک رغبت دارند. همچنین میزان مادی‌گرایی و مصرف نمایشی (در زمینه مد و پوشاک)، در دخترهای جوان از پسرها بیشتر بوده است.[۱۱]

دینداری و مصرف نمایشی زنان

بر اساس نتایج به‌دست‌آمده از تحقیقاتی، افزایش دینداری در زنان موجب کاهش مصرف نمایشی آنها خواهد بود و چنانچه میزان دینداری کاهش یابد مصرف نمایشی نیز بیشتر خواهد شد.[۱۲]

مصرف نمایشی پوشاک در آموزه‌های اسلامی

در مضامین اسلامی از پوشیدن لباس تفاخر و غیرمتعارف نهی شده است و در سخنی از امام صادق، خداوند کسی را که به‌واسطه لباس انگشت‌نما شود، دشمن دانسته است. لباس‌هایی بسیار گران‌قیمت که موجب تکبر و فخرورزی می‌شود، از آن جمله‌اند.[۱۳]

در واقع اسلام رعایت اعتدال و میانه‌روی را در نظر گرفته و از اسراف و تبذیر برحذر داشته است.[۱۴] مصرف نمایشی پوشاک که با نوعی اسراف و زیاده‌روی همراه است، در اسلام نهی شده است.[۱۵]

پانویس

  1. ↑ نوربخش و دیگران، «مصرف نمایشی جوانان و آینده مصرف‌گرایی جوانان»، 1397ش، ص156.
  2. ↑ وزیری و دیگران، «مصرف نمایشی و عوامل مؤثر بر آن»، 1391ش، ص184-185.
  3. ↑ فریدکیان، «فرانسه پایتخت مد و Haute Couture از گذشته تا به امروز»، وب‌سایت مجلۀ مد و پوشاک.
  4. ↑ وزیری و دیگران، «مصرف نمایشی و عوامل مؤثر برآن»، 1391ش، ص185.
  5. ↑ نوربخش و دیگران، «مصرف نمایشی جوانان و آینده مصرف‌گرایی جوانان»، 1397ش، ص156.
  6. ↑ طالبی و دیگران، «تبیین جامعه‌شناختی مصرف نمایشی پوشاک»، 1400ش، ص176.
  7. ↑ قریشی و دیگران، «نقد و بررسی مصرف نمایشی وبلن بر معیارهای سنجش معرفت اجتماعی»، 1395ش، ص48.
  8. ↑ حبیب‌پور و بابایی همتی، «مصرف نمایش خرید در بین خانواده‌های شهر تهران (مطالعه موردی مناطق 1،7،19)»، 1395ش، ص95.
  9. ↑ نوربخش و دیگران، «مصرف نمایشی جوانان و آینده مصرف‌گرایی جوانان»، 1397ش، ص156.
  10. ↑ طالبی و دیگران، «تبیین جامعه شناختی مصرف نمایشی پوشاک»، 1400ش، ص170.
  11. ↑ نوربخش و دیگران، «مصرف نمایشی جوانان آینده مصرف گرایی»، 1397ش، ص164 و 149.
  12. ↑ حبیب‌پور و بابایی همتی، «رابطه بین دینداری و مصرف نمایشی زنان شهر تهران )مطالعه‌ی موردی منطقه 5(»، 1393ش، ص61.
  13. ↑ «معیارهای پوشش زنان و الگوی مصرف»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.
  14. ↑ غلامرایی، «مبانی مصرف‌گرایی در دنیای جدید و اصول مصرف در اسلام با تأکید بر رسانه ملی»، 1389ش، ص22.
  15. ↑ «بررسی علمی فقهی مصرف در خانواده»، وب‌سایت مرسلات.

منابع

  • «بررسی علمی فقهی مصرف در خانواده»، وب‌سایت مرسلات، تاریخ بازدید: ۲۵ اسفند ۱۴۰۱ش.
  • حبیب‌پور، کرم و دیگران، «مصرف نمایشی خرید در بین خانواده‌های شهر تهران (مطالعهٔ موردی مناطق ۱، ۷ و ۱۹)»، فصلنامه شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده، شماره ۷۳، ۱۳۹۵ش.
  • حبیب‌پور، کرم و دیگران، «رابطه بین دینداری و مصرف نمایشی زنان شهر تهران (مطالعهٔ موردی منطقه-۵)»، فصلنامه شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده، شماره ۶۵، ۱۳۹۳ش.
  • سیدی‌نیا، سیداکبر، «مصرف و مصرف‌گرایی از منظر اسلام و جامعه‌شناختی اقتصادی»، فصلنامه علمی پژوهشی اقتصاد اسلامی، شماره ۳۴، ۱۳۸۸ش.
  • طالبی، علی‌محمد و دیگران، «تبیین جامعه‌شناختی مصرف نمایشی پوشاک (مورد مطالعه: شهر بیرجند)»، مجله علوم اجتماعی دانشکدة ادبیات و علوم‌انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، شماره ۱، ۱۴۰۰ش.
  • غلامرایی، علی‌اصغر، «مبانی مصرف‌گرایی در دنیای جدید و اصول مصرف در اسلام با تأکید بر رسانه ملی»، پژوهش‌های ارتباطی، شماره ۶۱، ۱۳۶۹ش.
  • فریدکیان، مونا، «فرانسه پایتخت مد و Haute Couture از گذشته تا به امروز»، وب‌سایت مجلهٔ مد و پوشاک، تاریخ بازدید: ۲۵ اسفند ۱۴۰۱ش.
  • قریشی، داوود و دیگران، «نقد و بررسی مصرف نمایشی وبلن بر معیارهای سنجش معرفت اجتماعی»، معرفت فرهنگ اجتماعی، شماره ۴، ۱۳۹۵ش.
  • نوربخش، سیدنوید و دیگران، «مصرف نمایشی جوانان: آینده مصرف‌گرایی»، فصلنامه آینده‌پژوهی مدیریت، شماره ۱۱۵، ۱۳۹۷ش.
  • وزیری، هاجر و دیگران، «مصرف نمایشی پوشاک و عوامل مؤثر بر آن»، مجله علوم اجتماعی دانشکده ادبیات و علوم انسانی فردوسی مشهد، شماره ۲، ۱۳۹۱ش.
برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=مصرف_نمایشی_پوشاک&oldid=85190»