ایران‌پدیا

جزایر ایرانی خلیج فارس: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌ترتفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
خط ۴: خط ۴:


== معرفی ==
== معرفی ==
در خلیج فارس 130 جزیره با مساحت‌های مختلف وجود دارد که حدود 31 جزیرۀ آن مربوط به ایران بوده و 12 جزیره آن مسکونی است که بیشتر آنها در شمال خلیج فارس قرار دارد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2305949/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D9%88-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D9%84%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86?q=%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1%20%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC%20%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3&score=274877907000.0&rownumber=4 امیری و نادری، «بررسی تأثیر جزایر ایرانی خلیج فارس و تنگه هرمز در قلمروسازی دریایی ایران»،  1404ش، ص53.]</ref> مجموع جزایر ایرانی خلیج فارس مساحتی بالغ بر حدود ۱۸۸۸ کیلومتر مربع را شامل می‌شود که در این میان جزیره قشم با ۱۴۹۱ کیلومتر مربع، بزرگ‌ترین جزیره خلیج فارس و با فاصله ۱۸۰۰ متر از خشکی، نزدیک‌ترین جزیره به خاک ایران است. این جزیره به‌عنوان بزرگ‌ترین جزیره غیر مستقل جهان، از ۲۲ کشور جهان بزرگ‌تر و حدود 2 برابر کشور بحرین مساحت دارد. در مقابل، جزیره فارسی کوچک‌ترین جزیره ایران محسوب می‌شود که در همسایگی عربستان واقع شده است.<ref>اکبر، «موقعیت ژئواستراتژیک جزائر ایرانی خلیج فارس»، 1387ش، ص42-45.</ref>
در خلیج فارس 130 جزیره با مساحت‌های مختلف وجود دارد که حدود 31<ref group="دیدگاه">برخی منابع 41 گفته اند
== اهمیت راهبردی ==
 
https://lastsecond.ir/blog/9829-travel-to-iranian-islands
 
https://www.zoomg.ir/zoomg-family/327657-iranian-islands-persian-golf/
 
https://www.jadvalyab.ir/blog/%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%84-%D8%AC%D8%AF%D9%88%D9%84-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C/</ref> جزیرۀ آن مربوط به ایران بوده و 12 جزیره آن مسکونی است که بیشتر آنها در شمال خلیج فارس قرار دارد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2305949/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D9%88-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D9%84%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86?q=%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1%20%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC%20%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3&score=274877907000.0&rownumber=4 امیری و نادری، «بررسی تأثیر جزایر ایرانی خلیج فارس و تنگه هرمز در قلمروسازی دریایی ایران»،  1404ش، ص53.]</ref> مجموع جزایر ایرانی خلیج فارس مساحتی بالغ بر حدود ۱۸۸۸ کیلومتر مربع را شامل می‌شود که در این میان جزیره قشم با ۱۴۹۱ کیلومتر مربع، بزرگ‌ترین جزیره خلیج فارس و با فاصله ۱۸۰۰ متر از خشکی، نزدیک‌ترین جزیره به خاک ایران است. این جزیره به‌عنوان بزرگ‌ترین جزیره غیر مستقل جهان، از ۲۲ کشور جهان بزرگ‌تر و حدود 2 برابر کشور بحرین مساحت دارد. در مقابل، جزیره فارسی کوچک‌ترین جزیره ایران محسوب می‌شود که در همسایگی عربستان واقع شده است.<ref>اکبر، «موقعیت ژئواستراتژیک جزائر ایرانی خلیج فارس»، 1387ش، ص42-45.</ref>
== اهمیت راهبردی<ref group="دیدگاه">بحث محیط زیست کلی خلیج فارس:
 
https://www.mehrnews.com/news/6198866/%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D9%87%D9%85-%D9%BE%D8%B1%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1-%D8%A2%D8%A8%D8%B2%DB%8C
 
بحث زیست محیطی و جزایر مصنوعی
 
https://www.sid.ir/search/paper/%20%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1%20%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC%20%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3/fa?page=1&sort=1&ftyp=all&fgrp=all&fyrs=1379%2c1402</ref> ==
{| class="wikitable"
{| class="wikitable"
!'''ردیف'''
!'''ردیف'''
خط ۲۴۶: خط ۲۵۸:
|}
|}


== ادعای مالکیت امارات بر برخی از جزایر ایرانی ==
== ادعای مالکیت امارات بر برخی از جزایر ایرانی<ref group="دیدگاه">این منبع را ببینید و ادعایش را بررسی کنید:
 
https://www.tabnak.ir/fa/news/1344964/%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D9%88-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B4%D8%BA%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA</ref> ==
جزایر سه‌گانه ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک در موقعیت استراتژیک تنگه هرمز قرار دارد و تحلیلگران آنها را از منظر ژئوپلیتیک، نظامی و اقتصادی برای ایران حیاتی ارزیابی می‌کنند. شواهد نشان می‌دهد که این جزایر همواره تحت حاکمیت ایران بوده‌اند و اسناد تاریخی متعددی از جمله نقشه رسمی لرد کرزن، وزیر خارجه بریتانیا در۱۹۰۳م به وضوح مالکیت ایران بر آنها را تأیید می‌کند. بریتانیا در اوایل قرن بیستم به‌صورت رسمی به حاکمیت ایران بر این جزایر اعتراف کرده و این اعتراف پایه‌گذار تثبیت حقوقی حاکمیت ایران شده است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1013262/%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA-%DA%98%D8%A6%D9%88%D9%BE%D9%84%DB%8C%D8%AA%DB%8C%DA%A9-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87%E2%80%8C%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87%E2%80%8C%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC%E2%80%8C%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%81-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%84%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D9%8F%D9%86%D8%A8-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%AA%D9%8F%D9%86%D8%A8-%DA%A9%D9%88%DA%86%DA%A9-%D9%88-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C «اهمیت ژئوپلیتیک جزایر سه‌گانه‌ی ایرانی در خلیج‌فارس / اعتراف تاریخی انگلستان به حاکمیت ایران بر «تُنب بزرگ، تُنب کوچک و ابوموسی»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref>
جزایر سه‌گانه ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک در موقعیت استراتژیک تنگه هرمز قرار دارد و تحلیلگران آنها را از منظر ژئوپلیتیک، نظامی و اقتصادی برای ایران حیاتی ارزیابی می‌کنند. شواهد نشان می‌دهد که این جزایر همواره تحت حاکمیت ایران بوده‌اند و اسناد تاریخی متعددی از جمله نقشه رسمی لرد کرزن، وزیر خارجه بریتانیا در۱۹۰۳م به وضوح مالکیت ایران بر آنها را تأیید می‌کند. بریتانیا در اوایل قرن بیستم به‌صورت رسمی به حاکمیت ایران بر این جزایر اعتراف کرده و این اعتراف پایه‌گذار تثبیت حقوقی حاکمیت ایران شده است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1013262/%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA-%DA%98%D8%A6%D9%88%D9%BE%D9%84%DB%8C%D8%AA%DB%8C%DA%A9-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87%E2%80%8C%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87%E2%80%8C%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC%E2%80%8C%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%81-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%84%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D9%8F%D9%86%D8%A8-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%AA%D9%8F%D9%86%D8%A8-%DA%A9%D9%88%DA%86%DA%A9-%D9%88-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C «اهمیت ژئوپلیتیک جزایر سه‌گانه‌ی ایرانی در خلیج‌فارس / اعتراف تاریخی انگلستان به حاکمیت ایران بر «تُنب بزرگ، تُنب کوچک و ابوموسی»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref>


خط ۲۵۶: خط ۲۷۰:
در جریان جنگ آمریکا و اسراییل علیه ایران در رمضان 1404ش، جزایر ایرانی خلیج فارس به‌عنوان یکی از کانون‌های اصلی حساسیت ژئوپلیتیکی و نظامی مطرح بوده‌اند.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/306371/%D9%87%D8%B0%DB%8C%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%BE-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D8%B5%D8%B1%D9%81-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «هذیان‌گویی جدید ترامپ درباره تصرف جزایر ایران»، وب‌سایت نور نیوز.]</ref> تهدیدات مقامات آمریکایی برای اشغال جزیره خارک، مرکز اصلی صادرات نفت ایران و جزایر سه‌گانه ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک، این مناطق را در خط مقدم تنش‌ها قرار داد. بر اساس تحلیل‍‌های موجود، اشغال جزایر سه‌گانه با وجود سادگی نسبی عملیات تصرف، به‌دلیل وسعت محدود و محصور بودن در دریا، نیروهای مهاجم را در معرض حملات مستمر موشکی و پهپادی قرار داده و تلفات سنگینی به همراه خواهد داشت. در مورد جزیره خارک، آسیب به تأسیسات نفتی به‌معنای از دست‌رفتن حدود نود درصد ظرفیت صادرات نفت ایران ارزیابی شده که در چارچوب سیاست مقابله به مثل، ایران نیز تأسیسات نفتی کشورهای همپیمان آمریکا و اسرائیل را هدف قرار خواهد داد. جزیره قشم نیز به‌دلیل وسعت، جمعیت و نزدیکی به ساحل، اشغال دشوارتر و پرهزینه‌تری پیش رو خواهد داشت. کارشناسان معتقدند اشغال جزایر نه‌تنها به بازگشایی تنگه هرمز کمک نمی‌کند، بلکه عاملی برای تشدید بحران، توقف کامل ترانزیت دریایی و واردآمدن تلفات جبران‌ناپذیر به نیروهای آمریکایی و کشورهای حامی آنها خواهد بود.<ref>[https://fararu.com/fa/news/958742/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81-%D8%A7%D8%B4%D8%BA%D8%A7%D9%84-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D8%B6-%D8%AE%D8%B7%D8%B1%D9%86%D8%AF-%DA%86%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%AF-%D8%B4%D8%AF «بررسی سناریوهای مختلف اشغال جزایر ایرانی در خلیج فارس: کدام جزیره ها در معرض خطرند و چه خواهد شد؟»، خبرگزاری فرارو.]</ref>
در جریان جنگ آمریکا و اسراییل علیه ایران در رمضان 1404ش، جزایر ایرانی خلیج فارس به‌عنوان یکی از کانون‌های اصلی حساسیت ژئوپلیتیکی و نظامی مطرح بوده‌اند.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/306371/%D9%87%D8%B0%DB%8C%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%BE-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D8%B5%D8%B1%D9%81-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «هذیان‌گویی جدید ترامپ درباره تصرف جزایر ایران»، وب‌سایت نور نیوز.]</ref> تهدیدات مقامات آمریکایی برای اشغال جزیره خارک، مرکز اصلی صادرات نفت ایران و جزایر سه‌گانه ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک، این مناطق را در خط مقدم تنش‌ها قرار داد. بر اساس تحلیل‍‌های موجود، اشغال جزایر سه‌گانه با وجود سادگی نسبی عملیات تصرف، به‌دلیل وسعت محدود و محصور بودن در دریا، نیروهای مهاجم را در معرض حملات مستمر موشکی و پهپادی قرار داده و تلفات سنگینی به همراه خواهد داشت. در مورد جزیره خارک، آسیب به تأسیسات نفتی به‌معنای از دست‌رفتن حدود نود درصد ظرفیت صادرات نفت ایران ارزیابی شده که در چارچوب سیاست مقابله به مثل، ایران نیز تأسیسات نفتی کشورهای همپیمان آمریکا و اسرائیل را هدف قرار خواهد داد. جزیره قشم نیز به‌دلیل وسعت، جمعیت و نزدیکی به ساحل، اشغال دشوارتر و پرهزینه‌تری پیش رو خواهد داشت. کارشناسان معتقدند اشغال جزایر نه‌تنها به بازگشایی تنگه هرمز کمک نمی‌کند، بلکه عاملی برای تشدید بحران، توقف کامل ترانزیت دریایی و واردآمدن تلفات جبران‌ناپذیر به نیروهای آمریکایی و کشورهای حامی آنها خواهد بود.<ref>[https://fararu.com/fa/news/958742/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81-%D8%A7%D8%B4%D8%BA%D8%A7%D9%84-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D8%B6-%D8%AE%D8%B7%D8%B1%D9%86%D8%AF-%DA%86%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%AF-%D8%B4%D8%AF «بررسی سناریوهای مختلف اشغال جزایر ایرانی در خلیج فارس: کدام جزیره ها در معرض خطرند و چه خواهد شد؟»، خبرگزاری فرارو.]</ref>


== کتاب جزایر ایرانی خلیج فارس ==
== کتاب جزایر ایرانی خلیج فارس<ref group="دیدگاه">روز جزایر سه گانه هم ثبت رسمی شده:
 
https://www.tabnak.ir/fa/news/1343093/%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%A8%D9%87-%D8%B7%D9%88%D8%B1-%D8%B1%D8%B3%D9%85%DB%8C-%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF</ref> ==
کتاب جزایر ایرانی خلیج فارس تألیف مسعود کوهستانی‌نژاد، در ۱۳۹۳ش توسط انتشارات دنیای اقتصاد در ۳۴۰ صفحه منتشر شده است. این کتاب شامل 8 فصل، پیشگفتار، مقدمه و نتیجه‌گیری بوده و ضمائم آن برگرفته از نشریات فارسی‌زبان دورۀ قاجار مانند حبیب‌المتین، ثریا و چهره‌نما است که تحولات جزایر را مورد توجه قرار داده‌اند. همچنین فصل یازدهم و بخشی از ضمائم به موضوع جزایر ایران در خلیج فارس و سفرنامه‌ای از بحرین (منتشرشده در بهمن ۱۳۲۷ش) اختصاص یافته است.<ref>آذری شهرضایی، «رزم آرا و جزایر ایرانی خلیج فارس»، 1393ش، ص133.</ref>
کتاب جزایر ایرانی خلیج فارس تألیف مسعود کوهستانی‌نژاد، در ۱۳۹۳ش توسط انتشارات دنیای اقتصاد در ۳۴۰ صفحه منتشر شده است. این کتاب شامل 8 فصل، پیشگفتار، مقدمه و نتیجه‌گیری بوده و ضمائم آن برگرفته از نشریات فارسی‌زبان دورۀ قاجار مانند حبیب‌المتین، ثریا و چهره‌نما است که تحولات جزایر را مورد توجه قرار داده‌اند. همچنین فصل یازدهم و بخشی از ضمائم به موضوع جزایر ایران در خلیج فارس و سفرنامه‌ای از بحرین (منتشرشده در بهمن ۱۳۲۷ش) اختصاص یافته است.<ref>آذری شهرضایی، «رزم آرا و جزایر ایرانی خلیج فارس»، 1393ش، ص133.</ref>


برگرفته از «https://iranpedia.net/wiki/جزایر_ایرانی_خلیج_فارس»