بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
== معرفی == | == معرفی == | ||
'''موقعیت جغرافیایی''': تنگه هرمز یکی از مهمترین تنگههای جهان است که در جنوب غربی آسیا، در جنوب ایران و شمال کشور عمان قرار دارد و بهعنوان ورودی خلیج فارس شناخته میشود. این تنگه نزدیکترین منطقه دریایی بین شبه جزیره عربستان و فلات ایران است و بهشکل هلالی در شمال و بهسمت فلات ایران واقع شده است. از نظر جغرافیایی، تنگه هرمز از غرب به خطی به طول 20.75 مایل که از جنوب جزیره لارک به تنگه رأس مسعود در جزیرۀ مسندم میرسد، محدود میشود. از شرق نیز به دماغۀ کوه در ساحل ایران به طول 52.5 مایل که از رأس دبه آغاز میشود، محدود است. این خط عریضترین قسمت تنگه محسوب میشود. تنگه هرمز در طول 30 کیلومتری که عرض آن بین 21 تا 24 مایل دریایی متغیر است، آبهای ساحلی ایران و عمان به طور کامل بر روی هم منطبق میشوند و در میان آنها آبهای آزاد وجود ندارد. دو کشور به توافق رسیدند که یک خط منصف برای تقسیم این آبها رسم کنند. عمیقترین نقاط خلیج فارس در نزدیکی تنگه هرمز قرار دارد که عمق آن به حدود 100 متر میرسد. عمق تنگه به دلیل شیب تند کف آن از شمال به جنوب متفاوت است. به عنوان مثال، عمق آبها در نزدیکی جزیره لارک حدود 36 متر است، در حالی که در ساحل جنوبی نزدیک جزیره مسندم این عمق به حدود 150 متر میرسد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/349724/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%DB%8C-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2 معصومیزاده، «تاریخچه سیاسی تنگه هرمز»، 1385ش، ص145-146.]</ref> | |||
تنگه هرمز، آبراهی بین استان هرمزگان ایران و استان مسندم عمان است که دریای عمان را به خلیجفارس پیوند میزند. این گذرگاه، یکی از استراتژیکترین و مهمترین مسیرهای کشتیرانی جهانی به شمار میآید. تنگه هرمز ۱۵۸ کیلومتر طول دارد و عرض آن از بندرعباس تا راسالشریوط در عمان، بین ۵۶ تا ۱۸۰ کیلومتر متغیر است. عمق این تنگه از خلیجفارس بیشتر است و بهدلیل شیب تند کف، از شمال به جنوب تغییر مییابد؛ بهطوری که در نزدیکی جزیرۀ لارک حدود ۳۶ متر و در ساحل جنوبی کنار شبهجزیرۀ مسندم به بیش از ۱۰۰ متر میرسد.<ref>[https://www.khabarfoori.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9%DB%8C-32/978639-%D9%87%D9%85%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B2-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%A7%D8%B2 «همه چیز درباره تنگه هرمز/ از ریشه لغوی این نام تا جنگهایی که در آن رخ داده است/ چرا هرمز مهمترین منطقه استراتژیک ایران است؟»، وبسایت خبرفوری.]</ref> نزدیکترین فاصله میان سرزمین تحت حاکمیت ایران و سرزمین تحت کنترل عمان، بین جزیره لارک و جزیره قوین یا السلامه عمان قرار دارد. این بخش، باریکترین قسمت تنگه هرمز با پهنای ۳۳.۶ کیلومتر است.<ref>[https://mana.ir/fa/news/106479/%D9%87%D8%B1-%D8%A2%D9%86%E2%80%8C%DA%86%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AF «هر آنچه از تنگه هرمز میخواهید بدانید»، وبسایت مانا.]</ref> | تنگه هرمز، آبراهی بین استان هرمزگان ایران و استان مسندم عمان است که دریای عمان را به خلیجفارس پیوند میزند. این گذرگاه، یکی از استراتژیکترین و مهمترین مسیرهای کشتیرانی جهانی به شمار میآید. تنگه هرمز ۱۵۸ کیلومتر طول دارد و عرض آن از بندرعباس تا راسالشریوط در عمان، بین ۵۶ تا ۱۸۰ کیلومتر متغیر است. عمق این تنگه از خلیجفارس بیشتر است و بهدلیل شیب تند کف، از شمال به جنوب تغییر مییابد؛ بهطوری که در نزدیکی جزیرۀ لارک حدود ۳۶ متر و در ساحل جنوبی کنار شبهجزیرۀ مسندم به بیش از ۱۰۰ متر میرسد.<ref>[https://www.khabarfoori.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9%DB%8C-32/978639-%D9%87%D9%85%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B2-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%A7%D8%B2 «همه چیز درباره تنگه هرمز/ از ریشه لغوی این نام تا جنگهایی که در آن رخ داده است/ چرا هرمز مهمترین منطقه استراتژیک ایران است؟»، وبسایت خبرفوری.]</ref> نزدیکترین فاصله میان سرزمین تحت حاکمیت ایران و سرزمین تحت کنترل عمان، بین جزیره لارک و جزیره قوین یا السلامه عمان قرار دارد. این بخش، باریکترین قسمت تنگه هرمز با پهنای ۳۳.۶ کیلومتر است.<ref>[https://mana.ir/fa/news/106479/%D9%87%D8%B1-%D8%A2%D9%86%E2%80%8C%DA%86%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AF «هر آنچه از تنگه هرمز میخواهید بدانید»، وبسایت مانا.]</ref> | ||
| خط ۱۰: | خط ۱۲: | ||
== تاریخچه == | == تاریخچه == | ||
در نخستین سالهای قرن شانزدهم میلادی، ناوگان پرتغال به فرماندهی آلفونسو آلبوکرک بر تنگه هرمز مسلط شدند و با اشغال جزیرۀ هرمز، حاکم محلی را تحت فرمان خود درآوردند | اهمیت خلیج فارس همواره در طول تاریخ، وابسته به تنگه هرمز بوده است که بدون آن، خلیج فارس به حوضچهای کمعمق تبدیل میشد و در اثر تبخیر آب درنهایت به خشکی میگرایید.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6783832/%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D9%84%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B7%D9%84%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%87 «تنگه هرمز، روایت هزاران سال ایستادگی در گلوگاه طلای سیاه»، خبرگزاری مهر.]</ref> قدمت تمدنهای این منطقه باعث شده است که تنگه هرمز در طول تاریخ بهطور ویژهای مورد توجه قرار گیرد؛ زیرا این تنها مسیر دریایی است که تمدنهای باستانی برای ارتباط با یکدیگر از آن استفاده میکردند. سنگنگارههایی در سواحل خلیج فارس کشف شده که قدمت دریانوردی تمدنهای مختلف در این آبراه را روایت میکند. در منطقه خصب در شمال عمان، سنگنگارهای به زبان سومری باستان یافت شده که به هزاره سوم قبل از میلاد تعلق دارد و به تبادل دریایی میان تمدن سند در پاکستان و بینالنهرین در عراق اشاره دارد. همچنین نوشتههای فنیقیها از فعالیتهای کشتیرانی آنها در این آبراه خبر میدهند. استفاده از این حوزه آبی باعث شد تا عیلامیهای کهن در هزاره سوم قبل از میلاد، برای اولین بار اقدام به مدیریت دریانوردی و امنیت دریایی این منطقه کنند و بنادر و پایگاههای نظامی مانند سیراف، کیش و قشم را تأسیس کنند.<ref>[https://www.sornakhabar.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-4/389265-%D9%82%D8%AF%D9%85%D8%AA-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%86%DA%AF-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D8%AF «قدمت تنگه هرمز را در سنگنگارهها بیابید»، وبسایت سرنا خبر.]</ref> | ||
در نخستین سالهای قرن شانزدهم میلادی، ناوگان پرتغال به فرماندهی آلفونسو آلبوکرک بر تنگه هرمز مسلط شدند و با اشغال جزیرۀ هرمز، حاکم محلی را تحت فرمان خود درآوردند. <ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/61560/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2 «درباره تنگه هرمز»، وبسایت همشهری آنلاین.]</ref> در سال ۱۵۰۷م با ساخت قلعهای مستحکم با استفاده از آبانبارها و مخازن اسلحه راههای دریایی را کنترل کردند و به هیچ کشتی بدون پرداخت باج به دولت پرتغال از تنگه هرمز اجازه عبور ندادند. پس از بیش از ۱۱۷ سال از سلطه پرتغالیها، شاهعباس صفوی به کمک امامقلیخان و اتحاد با انگلیسیها، پرتغالیها را از هرمز بیرون راند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6783832/%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D9%84%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B7%D9%84%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%87 «تنگه هرمز، روایت هزاران سال ایستادگی در گلوگاه طلای سیاه»، خبرگزاری مهر.]</ref> | |||
تاریخ سالگرد اخراج نیروهای پرتغالی از تنگه هرمز و خلیجفارس در سال ۱۶۲۱م، معادل دهم اردیبهشت است که در تقویم ایران بهعنوان [[روز ملی خلیجفارس|روز ملی خلیج فارس]] نامگذاری شده است.<ref>[https://7sobh.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-35/590439-%D8%AF%D9%84%DB%8C%D9%84-%D9%86%D8%A7%D9%85%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA «دلیل نامگذاری 10 اردیبهشت به روز ملی خلیجفارس چیست؟»، وبسایت هفت صبح.]</ref> | |||
== اهمیت == | == اهمیت == | ||
