حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
خط ۲: خط ۲:


دیمونا در جنوب اسرائیل و در منطقه صحرای نقب واقع شده و به واسطه حضور تأسیسات هسته‌ای موسوم به «مرکز تحقیقات هسته‌ای نقب شیمون پرز» در مجاورت آن، از جایگاهی ویژه در معادلات امنیتی و راهبردی منطقه برخوردار است.  
دیمونا در جنوب اسرائیل و در منطقه صحرای نقب واقع شده و به واسطه حضور تأسیسات هسته‌ای موسوم به «مرکز تحقیقات هسته‌ای نقب شیمون پرز» در مجاورت آن، از جایگاهی ویژه در معادلات امنیتی و راهبردی منطقه برخوردار است.  
'''تاریخچه'''
بر اساس گزارش‌های تاریخی، شهر دیمونا در سال ۱۹۵۵ و در چارچوب طرح شهرهای توسعه‌ای اسرائیل بنیان گذاشته شد. هدف اولیه از تأسیس این شهر، تأمین مسکن برای کارکنان کارخانه‌های «دریای مرده» و کارگران معادن فسفات منطقه اورون بود. نخستین ساکنان این شهر را مهاجران یهودی از شمال آفریقا تشکیل می‌دادند و جمعیت اولیه آن حدود ۳۰۰ نفر برآورد شده است.
به گفته پژوهشگران، جمعیت دیمونا در سال ۱۹۵۹ به ۳۵۰۰ نفر و در سال ۱۹۶۸ به ۲۰۰۰۰ نفر رسید. از میان خانواده‌های ساکن در این شهر در سال ۱۹۶۸، حدود ۶۵ درصد را مهاجران شمال آفریقا، ۲۰ درصد را مهاجران اروپایی، ۱۰ درصد را مهاجران هندی و مابقی را مهاجران ایرانی یا متولدین اسرائیل تشکیل می‌دادند. این شهر در سال ۱۹۶۹ وضعیت شهری دریافت کرد.
در دهه ۱۹۸۰، جمعیت دیمونا رو به کاهش گذاشت، اما با موج مهاجرت‌های دهه ۱۹۹۰ از اتحاد جماهیر شوروی سابق و اتیوپی،再度 رشد یافت. برآوردهای جمعیتی در اواسط دهه ۱۹۹۰ حدود ۳۰۰۰۰ نفر و در سال ۲۰۲۱ حدود ۳۵۸۹۲ نفر را نشان می‌دهد که دیمونا را به سومین شهر بزرگ نقب تبدیل کرده است. مساحت شهری این شهر حدود ۶ کیلومتر مربع برآورد شده است.


== معرفی ==
== معرفی ==
خط ۱۹: خط ۱۱:
== نقش دیومنا در تولید سلاح هسته‌ای ==
== نقش دیومنا در تولید سلاح هسته‌ای ==
بر اساس تخمین فدراسیون دانشمندان آمریکایی، اسرائیل حدود ۹۰ کلاهک جنگی دارد که از پلوتونیوم تولیدشده در رآکتور آب سنگین دیمونا ساخته شده است. اسرائیل در مورد زرادخانه هسته‌ای خود سیاست ابهام عمدی را در پیش گرفته است؛ به این معنا که نه وجود آن را تأیید می‌کند و نه آن را انکار می‌کند. این کشور عضو پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) نیست و پروتکل الحاقی را نیز نپذیرفته است.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7-5/3742860-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D9%85%D9%88%D9%86%D8%A7 «اسرائیل در حال توسعه نیروگاه هسته‌ای دیمونا»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref>  بنابر اعلام منابع خارجی، اسراییل حدود ۲۰۰ بمب اتمی دارد، که در تأسیسات دیمونا ساخته شده‌اند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/2953108-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D8%A8%D9%85%D8%A8-%D8%A7%D8%AA%D9%85-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF «اسرائیل چند بمب اتم دارد؟»، وب‌سایت روزنامۀ اقتصاد.]</ref> همچنین مواد اتمی از این نیروگاه منتقل و در مرکز ساخت و مونتاژ کلاهک‌های اتمی واقع در شمال حیفا که یکی از 5 مراکز اتمی اسرائیل به شمار می‌آید جمع آوری می شود.<ref>[https://www.irna.ir/news/5437340/%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AF%DB%8C%D9%85%D9%88%D9%86%D8%A7-%DB%8C%DA%A9-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88-400-%D8%AA%D9%86-%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%88%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AF%D9%87-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «نیروگاه دیمونا یک هزار و 400 تن اورانیوم استفاده کرده است»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>
بر اساس تخمین فدراسیون دانشمندان آمریکایی، اسرائیل حدود ۹۰ کلاهک جنگی دارد که از پلوتونیوم تولیدشده در رآکتور آب سنگین دیمونا ساخته شده است. اسرائیل در مورد زرادخانه هسته‌ای خود سیاست ابهام عمدی را در پیش گرفته است؛ به این معنا که نه وجود آن را تأیید می‌کند و نه آن را انکار می‌کند. این کشور عضو پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) نیست و پروتکل الحاقی را نیز نپذیرفته است.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7-5/3742860-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D9%85%D9%88%D9%86%D8%A7 «اسرائیل در حال توسعه نیروگاه هسته‌ای دیمونا»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref>  بنابر اعلام منابع خارجی، اسراییل حدود ۲۰۰ بمب اتمی دارد، که در تأسیسات دیمونا ساخته شده‌اند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/2953108-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D8%A8%D9%85%D8%A8-%D8%A7%D8%AA%D9%85-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF «اسرائیل چند بمب اتم دارد؟»، وب‌سایت روزنامۀ اقتصاد.]</ref> همچنین مواد اتمی از این نیروگاه منتقل و در مرکز ساخت و مونتاژ کلاهک‌های اتمی واقع در شمال حیفا که یکی از 5 مراکز اتمی اسرائیل به شمار می‌آید جمع آوری می شود.<ref>[https://www.irna.ir/news/5437340/%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AF%DB%8C%D9%85%D9%88%D9%86%D8%A7-%DB%8C%DA%A9-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88-400-%D8%AA%D9%86-%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%88%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AF%D9%87-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «نیروگاه دیمونا یک هزار و 400 تن اورانیوم استفاده کرده است»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>
== توسعه جدید در نیروگاه هسته‌ای دیمونا ==
بر اساس تصاویر ماهواره‌ای به دست آمده در ژانویه ۲۰۲۱ توسط «هیأت بین‌المللی نظارت بر مواد شکافت‌پذیر» (IPFM)، ساخت‌وساز چشم‌گیری در چندصدمتری جنوب و غرب رآکتور گنبدی شکل و محل پردازش مجدد در مرکز تحقیقات هسته‌ای دیمونا در حال انجام است. به گفته پاول پودویگ، محقق برنامه علم و امنیت جهانی در دانشگاه پرینستون، به نظر می‌رسد ساخت‌وساز در اوایل سال ۲۰۱۹ یا اواخر ۲۰۱۸ آغاز شده باشد و حدود دو سال است که این پروژه در حال انجام است. مکان این ساخت‌وساز در حوالی ساختمان‌هایی قرار دارد که رآکتور هسته‌ای و نیروگاه بازفرآوری در آن قرار دارد و به نظر می‌رسد ساخت‌وساز در اطراف یک منطقه حفاری در مقیاس بزرگ با اندازه حدود ۱۴۰ متر در ۵۰ متر باشد. آونر کوهن، کارشناس برجسته برنامه هسته‌ای اسرائیل، این تصاویر را «آزاردهنده» خوانده و خاطرنشان کرده است که آثار و نشانه‌های سایت دیمونا برای دهه‌ها اساساً بدون تغییر مانده بود. سفارت اسرائیل در واشنگتن در مورد تصاویر جدید توضیحی نداده و مقام‌های این رژیم تا کنون واکنشی نسبت به این خبر نداشته‌اند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7-5/3742860-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D9%85%D9%88%D9%86%D8%A7 «اسرائیل در حال توسعه نیروگاه هسته‌ای دیمونا»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref>


== نقش فرانسه در ساخت و پنهان‌کاری اولیه ==
== نقش فرانسه در ساخت و پنهان‌کاری اولیه ==
اسرائیل رآکتور دیمونا را در دهه ۱۹۵۰ با کمک گسترده و مخفیانه دولت فرانسه ساخت. تا پایان آن دهه، حدود ۲۵۰۰ شهروند فرانسوی در دیمونا زندگی می‌کردند که دارای مجوزهای فرانسوی بودند، اما در عین حال به گونه‌ای تحت پوشش قرار داشتند که همه چیز را انکار می‌کردند. به گزارش‌های تحقیقی، کارگران فرانسوی مجاز به نوشتن مستقیم نامه و ارسال آن به کشور خود نبودند، بلکه نامه‌هایشان از طریق صندوق‌های پستی مخصوص در آمریکای لاتین به کشورشان ارسال می‌شد. سندی که روزنامه هاآرتص در سال ۱۳۹۸ از طبقه‌بندی خارج کرد، نشان می‌دهد که در نشستی محرمانه در ژوئیه ۱۹۶۳، لوی اشکول (نخست‌وزیر وقت) از سردبیران روزنامه‌های اسرائیلی خواسته بود هیچ مطلبی درباره توان اتمی تأسیسات دیمونا منتشر نکنند و از ذکر کمک‌های فرانسه در دستیابی اسرائیل به توان هسته‌ای خودداری کنند. نخست‌وزیر اسرائیل در آن جلسه تأکید کرده بود که «وظیفه میهنی و مسوولانه» ایجاب می‌کند که مانع از وقوع زیانی بزرگ به کشور شوند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7-5/3742860-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D9%85%D9%88%D9%86%D8%A7 «اسرائیل در حال توسعه نیروگاه هسته‌ای دیمونا»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref>
اسرائیل رآکتور دیمونا را در دهه ۱۹۵۰ با کمک گسترده و مخفیانه دولت فرانسه ساخت. تا پایان آن دهه، حدود ۲۵۰۰ شهروند فرانسوی در دیمونا زندگی می‌کردند که دارای مجوزهای فرانسوی بودند، اما در عین حال به گونه‌ای تحت پوشش قرار داشتند که همه چیز را انکار می‌کردند. به گزارش‌های تحقیقی، کارگران فرانسوی مجاز به نوشتن مستقیم نامه و ارسال آن به کشور خود نبودند، بلکه نامه‌هایشان از طریق صندوق‌های پستی مخصوص در آمریکای لاتین به کشورشان ارسال می‌شد. سندی که روزنامۀ هاآرتص در ۱۳۹۸م از طبقه‌بندی خارج کرد، نشان می‌دهد که در نشستی محرمانه در ژوئیه ۱۹۶۳م لوی اشکول (نخست‌وزیر وقت) از سردبیران روزنامه‌های اسرائیلی خواسته بود هیچ مطلبی درباره توان اتمی تأسیسات دیمونا منتشر نکنند و از ذکر کمک‌های فرانسه در دستیابی اسرائیل به توان هسته‌ای خودداری کنند. نخست‌وزیر اسرائیل در آن جلسه تأکید کرده بود که «وظیفه میهنی و مسوولانه» ایجاب می‌کند که مانع از وقوع زیانی بزرگ به کشور شوند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7-5/3742860-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D9%85%D9%88%D9%86%D8%A7 «اسرائیل در حال توسعه نیروگاه هسته‌ای دیمونا»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref>


== افشاگری مردخای وانونو و پیامدهای آن ==
== افشاگری مردخای وانونو و پیامدهای آن ==