صفحهای تازه حاوی «{{درشت|'''مدرسه'''}}؛ محلی برای درس دادن و درس آموختن.{{سخ}} جایگزین=مسجد و مدرسه جامع زنجان|بندانگشتی|مسجد و مدرسه جامع زنجان (مسجد سید یا مسجد جامع سیدسلطانی)؛ بنای دوره اوایل قاجار در جنوب سبزهمیدان زنجان مدرسه مکانی برای تد...» ایجاد کرد |
علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) ابرابزار |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{درشت|'''مدرسه'''}}؛ محلی برای درس دادن و درس آموختن.{{سخ}} | {{درشت|'''مدرسه'''}}؛ محلی برای درس دادن و درس آموختن.{{سخ}} | ||
[[پرونده:مدرسه (1).jpg|جایگزین=مسجد و مدرسه جامع زنجان|بندانگشتی|مسجد و مدرسه جامع زنجان (مسجد سید یا مسجد جامع سیدسلطانی)؛ بنای دوره اوایل قاجار در جنوب سبزهمیدان زنجان]] | [[پرونده:مدرسه (1).jpg|جایگزین=مسجد و مدرسه جامع زنجان|بندانگشتی|مسجد و مدرسه جامع زنجان (مسجد سید یا مسجد جامع سیدسلطانی)؛ بنای دوره اوایل قاجار در جنوب سبزهمیدان زنجان]] | ||
مدرسه مکانی برای تدریس و یادگیری است که پیشینه آن در ایران به دوران پیش از اسلام بازمیگردد و آموزش از زمان اختراع خط آغاز شد. در دورههای هخامنشیان و ساسانیان، مدارس ویژهٔ طب و علوم مختلف برپا بود و پس از اسلام، مساجد و حلقههای درسی، بنیان مدارس دینی و علمی را شکل دادند. در دورههای سلجوقی، غزنوی، تیموری، صفوی و قاجار، مدارس باشکوهی با معماری ویژه ساخته شد. تأسیس دارالفنون توسط امیرکبیر نقطه عطف آموزش نوین ایران بود و مدارس خصوصی و دولتی با رشتهها و مقاطع متنوع پس از آن شکل گرفتند. مدارس دخترانه از دوره مشروطه به بعد تأسیس شدند و آموزش بانوان رونق گرفت. اصول طراحی مدرسه شامل سازماندهی کلاسها، فضاهای عمومی و باز، راهروها و ارتباط با محیط پیرامون است تا | مدرسه مکانی برای تدریس و یادگیری است که پیشینه آن در ایران به دوران پیش از اسلام بازمیگردد و آموزش از زمان اختراع خط آغاز شد. در دورههای هخامنشیان و ساسانیان، مدارس ویژهٔ طب و علوم مختلف برپا بود و پس از اسلام، مساجد و حلقههای درسی، بنیان مدارس دینی و علمی را شکل دادند. در دورههای سلجوقی، غزنوی، تیموری، صفوی و قاجار، مدارس باشکوهی با معماری ویژه ساخته شد. تأسیس دارالفنون توسط امیرکبیر نقطه عطف آموزش نوین ایران بود و مدارس خصوصی و دولتی با رشتهها و مقاطع متنوع پس از آن شکل گرفتند. مدارس دخترانه از دوره مشروطه به بعد تأسیس شدند و آموزش بانوان رونق گرفت. اصول طراحی مدرسه شامل سازماندهی کلاسها، فضاهای عمومی و باز، راهروها و ارتباط با محیط پیرامون است تا فرایند آموزشی بهصورت منظم و کارآمد انجام شود. مدارس ایران امروز ترکیبی از سنت و نوآوری در آموزش و معماری هستند. | ||
===واژهشناسی مدرسه=== | === واژهشناسی مدرسه === | ||
مدرسه مکانی است که در آن تدریس و تحصیل میکنند. مدرسه را با عناوینی دیگر مانند آموزشگاه، [[مکتبخانه|مکتب]]، دبستان، دبیرستان و دانشسرا نیز میشناسند.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/مدرسه دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه مدرسه.]</ref> | مدرسه مکانی است که در آن تدریس و تحصیل میکنند. مدرسه را با عناوینی دیگر مانند آموزشگاه، [[مکتبخانه|مکتب]]، دبستان، دبیرستان و دانشسرا نیز میشناسند.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/مدرسه دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه مدرسه.]</ref> | ||
==پیشینه مدرسه در ایران== | == پیشینه مدرسه در ایران == | ||
هرچند واژه مدرسه، یک واژه [[زبان عربی|عربی]] است، اما در [[ایران]] پیش از [[اسلام]] نیز قدمتی دیرینه دارد؛ زیرا آموزش، با اختراع خط (در حدود هزاره سوم پیش از میلاد) آغاز شد.<ref>هینتس، دنیای گمشده عیلام، 1376ش، ص33.</ref> | هرچند واژه مدرسه، یک واژه [[زبان عربی|عربی]] است، اما در [[ایران]] پیش از [[اسلام]] نیز قدمتی دیرینه دارد؛ زیرا آموزش، با اختراع خط (در حدود هزاره سوم پیش از میلاد) آغاز شد.<ref>هینتس، دنیای گمشده عیلام، 1376ش، ص33.</ref> | ||
===مدارس در ایران پیش از اسلام=== | === مدارس در ایران پیش از اسلام === | ||
در دوره مادها و هخامنشیان، بناهایی باز در نزدیکی عمارات حکومتی برای آموزش وجود داشت.<ref>گزنفون، کوروشنامه، 1342ش، ص10.</ref> داریوش اول، مدرسه طب را در مصر برای آموزش شیوه طبابت مصری، بنیان نهاد.<ref>سلطانزاده، تاریخ مدارس ایران (از عهد باستان تا تأسیس دارالفنون)، 1364ش، ص19.</ref> در دوره هخامنشیان، مدارس زیادی در سراسر مقر حکومتی برپا بوده که بر سنتهای آموزشی سلوکیان و سپس [[اشکانیان]] نیز تأثیر گذاشت. [[ساسانیان]]، دارای نهاد آموزش و پرورش بودند که مدارس معروف ادسا و نصیبین و مدرسه عالی گندیشاپو از آن جملهاند.<ref>تکمیل همایون، نظام و نهادهای آموزشی در ایران باستان، 1382ش، ص56.</ref> آموزش در آن دوران، ویژهٔ افرادی خاص از دربار و اطرافیان آنها بود.<ref>فردوسی، شاهنامه، ج4، 1374ش، ص1925.</ref> | در دوره مادها و هخامنشیان، بناهایی باز در نزدیکی عمارات حکومتی برای آموزش وجود داشت.<ref>گزنفون، کوروشنامه، 1342ش، ص10.</ref> داریوش اول، مدرسه طب را در مصر برای آموزش شیوه طبابت مصری، بنیان نهاد.<ref>سلطانزاده، تاریخ مدارس ایران (از عهد باستان تا تأسیس دارالفنون)، 1364ش، ص19.</ref> در دوره هخامنشیان، مدارس زیادی در سراسر مقر حکومتی برپا بوده که بر سنتهای آموزشی سلوکیان و سپس [[اشکانیان]] نیز تأثیر گذاشت. [[ساسانیان]]، دارای نهاد آموزش و پرورش بودند که مدارس معروف ادسا و نصیبین و مدرسه عالی گندیشاپو از آن جملهاند.<ref>تکمیل همایون، نظام و نهادهای آموزشی در ایران باستان، 1382ش، ص56.</ref> آموزش در آن دوران، ویژهٔ افرادی خاص از دربار و اطرافیان آنها بود.<ref>فردوسی، شاهنامه، ج4، 1374ش، ص1925.</ref> | ||
===مدارس در ایران پس از اسلام=== | |||
===پیوند نخستین: مساجد و حلقههای درسی=== | === مدارس در ایران پس از اسلام === | ||
=== پیوند نخستین: مساجد و حلقههای درسی === | |||
در دوران پس از اسلام، مدارس و [[مسجد|مساجد]] همواره با یکدیگر پیوند داشتند. حلقههای مباحثه و مناظره طالبان علوم اسلامی در مساجد، بخشی از مدارس بهحساب میآمد. | در دوران پس از اسلام، مدارس و [[مسجد|مساجد]] همواره با یکدیگر پیوند داشتند. حلقههای مباحثه و مناظره طالبان علوم اسلامی در مساجد، بخشی از مدارس بهحساب میآمد. | ||
===نهادینهسازی آموزش: از بیتالحکمه تا مدارس مستقل=== | === نهادینهسازی آموزش: از بیتالحکمه تا مدارس مستقل === | ||
در سده دوم هجری پس از تأسیس «بیتالحکمه»، رسم برپایی مراکز ویژهٔ یادگیری علوم، رایج شد و مدرسه فراوانی در نقاط مختلف سرزمین اسلامی ساخته شد.<ref>تکمیل همایون، آموزش و پرورش در ایران، 1385ش، ص42.</ref> مانند مدرسه نیشابور (توسط طاهریان)، مدرسه آمل (توسط علویان)، مدرسه [[بلخ]] و [[بخارا]] (توسط سامانیان)، مدارس [[اصفهان]]، [[شیراز]] و بغداد (توسط آلبویه)، مدرسه دربستیان (در غزنین)، مدرسه فخریه (در سبزوار) و مدرسه دارالسنه (در نیشابور) توسط غزنویان، و مدارسی که در خوارزم توسط خوارزمشاهیان بنا گردید.<ref>سلطانزاده، تاریخ مدارس ایران (از عهد باستان تا تأسیس دارالفنون)، 1364ش، ص108.</ref> در این دوره، سوادآموزی به کودکان نیز توسعه یافت. | در سده دوم هجری پس از تأسیس «بیتالحکمه»، رسم برپایی مراکز ویژهٔ یادگیری علوم، رایج شد و مدرسه فراوانی در نقاط مختلف سرزمین اسلامی ساخته شد.<ref>تکمیل همایون، آموزش و پرورش در ایران، 1385ش، ص42.</ref> مانند مدرسه نیشابور (توسط طاهریان)، مدرسه آمل (توسط علویان)، مدرسه [[بلخ]] و [[بخارا]] (توسط سامانیان)، مدارس [[اصفهان]]، [[شیراز]] و بغداد (توسط آلبویه)، مدرسه دربستیان (در غزنین)، مدرسه فخریه (در سبزوار) و مدرسه دارالسنه (در نیشابور) توسط غزنویان، و مدارسی که در خوارزم توسط خوارزمشاهیان بنا گردید.<ref>سلطانزاده، تاریخ مدارس ایران (از عهد باستان تا تأسیس دارالفنون)، 1364ش، ص108.</ref> در این دوره، سوادآموزی به کودکان نیز توسعه یافت. | ||
===دوران پس از هجوم مغول: ویرانی و بازسازی=== | === دوران پس از هجوم مغول: ویرانی و بازسازی === | ||
[[پرونده:مدرسه (2).jpg|جایگزین=مدرسه غیاثیه خرگرد خواف خراسان|بندانگشتی|مدرسه غیاثیه خرگرد خواف خراسان]]با هجوم مغولان به ایران، بسیاری از مدارس ویران شد، اما پس از چندی برخی از مدارس آموزش عالی، مانند مدرسه ترکانخاتون در [[کرمان]]، گسترش یافته و از نظر امکانات کاملتر شدند. در دوره ایلخانیان، چند مدرسه بزرگ مانند مدرسه ربعرشیدی تأسیس شد.<ref>بروشکی، بررسی روش اداری و آموزشی ربعرشیدی، 1365ش، ص75.</ref> تیموریان، چندین مدرسه باشکوه مانند مدرسه غیاثیه در خواف و مدرسه پریزاد در [[مشهد]] را بنا کردند.<ref>رویمر، تاریخ تیموریان، 1382ش، ص370.</ref> | [[پرونده:مدرسه (2).jpg|جایگزین=مدرسه غیاثیه خرگرد خواف خراسان|بندانگشتی|مدرسه غیاثیه خرگرد خواف خراسان]]با هجوم مغولان به ایران، بسیاری از مدارس ویران شد، اما پس از چندی برخی از مدارس آموزش عالی، مانند مدرسه ترکانخاتون در [[کرمان]]، گسترش یافته و از نظر امکانات کاملتر شدند. در دوره ایلخانیان، چند مدرسه بزرگ مانند مدرسه ربعرشیدی تأسیس شد.<ref>بروشکی، بررسی روش اداری و آموزشی ربعرشیدی، 1365ش، ص75.</ref> تیموریان، چندین مدرسه باشکوه مانند مدرسه غیاثیه در خواف و مدرسه پریزاد در [[مشهد]] را بنا کردند.<ref>رویمر، تاریخ تیموریان، 1382ش، ص370.</ref> | ||
===عصر صفویه و قاجار: رونق مدارس دینی و معماری=== | |||
=== عصر صفویه و قاجار: رونق مدارس دینی و معماری === | |||
در دوره [[صفویه]] پس از رسمیشدن مذهب شیعه در ایران، مدارسی در شهرهای بزرگ بهویژه اصفهان، [[تبریز]]، مشهد و شیراز ساخته شد.<ref>سیوری، ایران عصر صفوی، 1376ش، ص220.</ref> قاجاریان نیز به تأسیس مدارس توجه شایانی داشتند و مدرسه خواجو، مدرسه دارالشفا و مدرسه مروی (فخریه) یادگار آن دوره است.<ref>تکمیل همایون، تاریخ اجتماعی و فرهنگی تهران (از آغاز تا دارالخلافه ناصری)، ج1، 1377ش، ص150.</ref> | در دوره [[صفویه]] پس از رسمیشدن مذهب شیعه در ایران، مدارسی در شهرهای بزرگ بهویژه اصفهان، [[تبریز]]، مشهد و شیراز ساخته شد.<ref>سیوری، ایران عصر صفوی، 1376ش، ص220.</ref> قاجاریان نیز به تأسیس مدارس توجه شایانی داشتند و مدرسه خواجو، مدرسه دارالشفا و مدرسه مروی (فخریه) یادگار آن دوره است.<ref>تکمیل همایون، تاریخ اجتماعی و فرهنگی تهران (از آغاز تا دارالخلافه ناصری)، ج1، 1377ش، ص150.</ref> | ||
===تأسیس دارالفنون و آموزش نوین بهعنوان نقطه عطف=== | === تأسیس دارالفنون و آموزش نوین بهعنوان نقطه عطف === | ||
تأسیس دارالفنون توسط میرزا تقیخان فراهانی ([[امیرکبیر]])، گامی بلند در نهاد آموزش و پرورش ایران بود که دانشهای تازهای را آموزش میداد. از آن پس، مدارس بسیاری در [[تهران]] و سایر نقاط ایران بنا شد و نظام مکتبخانهای نیز مورد توجه بیشتری قرار گرفت. همچین در این دوره، مدارس دینی مانند مدرسه سپهسالار رونقی فراوان داشتند.<ref>محبوبی اردکانی، تاریخ مؤسسات تمدنی جدید در ایران، 1370ش.</ref> | تأسیس دارالفنون توسط میرزا تقیخان فراهانی ([[امیرکبیر]])، گامی بلند در نهاد آموزش و پرورش ایران بود که دانشهای تازهای را آموزش میداد. از آن پس، مدارس بسیاری در [[تهران]] و سایر نقاط ایران بنا شد و نظام مکتبخانهای نیز مورد توجه بیشتری قرار گرفت. همچین در این دوره، مدارس دینی مانند مدرسه سپهسالار رونقی فراوان داشتند.<ref>محبوبی اردکانی، تاریخ مؤسسات تمدنی جدید در ایران، 1370ش.</ref> | ||
==مدارس نوین در ایران== | == مدارس نوین در ایران == | ||
[[پرونده:مدرسه (4).jpg|جایگزین=تبدیل مدرسه دخترانه به لابراتوار دندانسازی - مدرسه دخترانه ناموس|بندانگشتی|تبدیل مدرسه دخترانه «ناموس» در تهران به لابراتوار دندانسازی در دوران رضاشاه]] | [[پرونده:مدرسه (4).jpg|جایگزین=تبدیل مدرسه دخترانه به لابراتوار دندانسازی - مدرسه دخترانه ناموس|بندانگشتی|تبدیل مدرسه دخترانه «ناموس» در تهران به لابراتوار دندانسازی در دوران رضاشاه]] | ||
قانون تعلیم و تربیت رایگان در ایران، در دوره مشروطیت و در سال ۱۳۲۹ق، در دومین مجلس شورای ملی ایران به تصویب رسید. پس از آن، تأسیس مدارس گوناگون تحت نظارت وزارت معارف رونق یافت. | قانون تعلیم و تربیت رایگان در ایران، در دوره مشروطیت و در سال ۱۳۲۹ق، در دومین مجلس شورای ملی ایران به تصویب رسید. پس از آن، تأسیس مدارس گوناگون تحت نظارت وزارت معارف رونق یافت. | ||
| خط ۳۲: | خط ۳۴: | ||
نظام آموزش و پرورش ایران و همچنین شیوه ساخت مدارس در دوره پهلوی دچار تغییرات گستردهای شد. تأسیس مدارس با شیوههای نوین در دستور کار قرار گرفت و آغاز تعلیم از سن ۷ سالگی در ایران اجباری شد. در این دوره، کمکم از رونق مکتبخانهها کاسته شد. در ۱۳۲۲ش، قانون تعلیمات اجباری در ایران تصویب شد.<ref>صدیق، «آموزش و پرورش» در دانشنامه اسلام و ایران، ج1، 1356ش، ص199.</ref> شکل و معماری مدارس نیز که همانند مدارس علمیه و مشابه با مساجد بود، همزمان با دوره پهلوی، دگرگون شد. بنای مدارس امروزی، بهصورت ساختمانی با یک سرسرای مرکزی، دالانهای جانبی و کلاسهایی در دو طرف آن است.<ref>مساوات، «مدارس و مراکز آموزش در سالهای 1300 تا 1320»، 1382ش، ص32.</ref> | نظام آموزش و پرورش ایران و همچنین شیوه ساخت مدارس در دوره پهلوی دچار تغییرات گستردهای شد. تأسیس مدارس با شیوههای نوین در دستور کار قرار گرفت و آغاز تعلیم از سن ۷ سالگی در ایران اجباری شد. در این دوره، کمکم از رونق مکتبخانهها کاسته شد. در ۱۳۲۲ش، قانون تعلیمات اجباری در ایران تصویب شد.<ref>صدیق، «آموزش و پرورش» در دانشنامه اسلام و ایران، ج1، 1356ش، ص199.</ref> شکل و معماری مدارس نیز که همانند مدارس علمیه و مشابه با مساجد بود، همزمان با دوره پهلوی، دگرگون شد. بنای مدارس امروزی، بهصورت ساختمانی با یک سرسرای مرکزی، دالانهای جانبی و کلاسهایی در دو طرف آن است.<ref>مساوات، «مدارس و مراکز آموزش در سالهای 1300 تا 1320»، 1382ش، ص32.</ref> | ||
==اولین مدارس نوین در ایران== | == اولین مدارس نوین در ایران == | ||
===دارالفنون=== | === دارالفنون === | ||
[[پرونده:مدرسه (3).jpg|جایگزین=دارالفنون|بندانگشتی|سردر ساختمان دارالفنون]]مدرسهای متوسطه بود که بهدستور و ابتکار امیرکبیر ساخته شد. امیرکبیر، ۷ معلم در رشتههای مختلف را برای تدریس در این مدرسه، از اتریش به [[تهران]] دعوت کرد. رشتههای تحصیلی دارالفنون شامل پیادهنظام، سوارهنظام، توپخانه، پزشکی و جراحی، داروسازی و کانیشناسی بود. در این مدرسه، علاوه بر [[زبان فارسی]]، زبانهای فرانسه، انگلیسی و روسی نیز تدریس میشد.{{سخ}}'''مدرسه مقدسه تربیت''' | [[پرونده:مدرسه (3).jpg|جایگزین=دارالفنون|بندانگشتی|سردر ساختمان دارالفنون]]مدرسهای متوسطه بود که بهدستور و ابتکار امیرکبیر ساخته شد. امیرکبیر، ۷ معلم در رشتههای مختلف را برای تدریس در این مدرسه، از اتریش به [[تهران]] دعوت کرد. رشتههای تحصیلی دارالفنون شامل پیادهنظام، سوارهنظام، توپخانه، پزشکی و جراحی، داروسازی و کانیشناسی بود. در این مدرسه، علاوه بر [[زبان فارسی]]، زبانهای فرانسه، انگلیسی و روسی نیز تدریس میشد.{{سخ}}'''مدرسه مقدسه تربیت''' | ||
این مدرسه در ۱۳۲۶ش، در شیراز، همزمان با انقلاب مشروطه و بهدست «آقا ملا علیرضا تربیت» بنا شد. وی، در ۱۳۳۸ نیز مدرسهای مخصوص بانوان با نام «مدرسه تربیت نسوان» بهصورت جداگانه تأسیس کرد. در این مدرسه، علاوه بر علومی مانند قرآن، ادبیات فارسی و ریاضیات، به تدریس علوم طبیعی و جغرافیا، زبانهای انگلیسی و فرانسه نیز پرداختند.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/101211/تاریخچه-تاسیس-نخستین-مدارس-جدید-در-ایران «تاریخچه: تأسیس نخستین مدارس جدید در ایران»، سایت پرتال جامع علوم انسانی.]</ref> | این مدرسه در ۱۳۲۶ش، در شیراز، همزمان با انقلاب مشروطه و بهدست «آقا ملا علیرضا تربیت» بنا شد. وی، در ۱۳۳۸ نیز مدرسهای مخصوص بانوان با نام «مدرسه تربیت نسوان» بهصورت جداگانه تأسیس کرد. در این مدرسه، علاوه بر علومی مانند قرآن، ادبیات فارسی و ریاضیات، به تدریس علوم طبیعی و جغرافیا، زبانهای انگلیسی و فرانسه نیز پرداختند.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/101211/تاریخچه-تاسیس-نخستین-مدارس-جدید-در-ایران «تاریخچه: تأسیس نخستین مدارس جدید در ایران»، سایت پرتال جامع علوم انسانی.]</ref> | ||
===مدرسه رشدیه=== | === مدرسه رشدیه === | ||
این مدرسه توسط «میرزا حسن رشدیه» در ۱۲۶۸ش، در تبریز ساخته شد. این مدرسه را نخستین دبستان بهسبک نوین در ایران میشناسند. | این مدرسه توسط «میرزا حسن رشدیه» در ۱۲۶۸ش، در تبریز ساخته شد. این مدرسه را نخستین دبستان بهسبک نوین در ایران میشناسند. | ||
===مدرسه شوکتیه بیرجند=== | |||
=== مدرسه شوکتیه بیرجند === | |||
این مدرسه، اولین مؤسسه آموزشی در بیرجند بود که ۱۲۶۹ش بهعنوان [[حسینیه]] ساخته شد و بعدها در سال ۱۲۸۲ش به مدرسه تبدیل شد. مدرسه شوکتیه، تنها در مقطع ابتدائی شروع بهکار کرد، اما پس از چند سال، مقطع دبیرستان نیز به آن اضافه شد.<ref>[https://mehrgiti.com/fa/2018/05/29/تاریخچه-مدارس-در-ایران/ «تاریخچه مدارس در ایران»، سایت مهرگیتی.]</ref>{{سخ}}'''مدرسه سعادت بوشهر''' | این مدرسه، اولین مؤسسه آموزشی در بیرجند بود که ۱۲۶۹ش بهعنوان [[حسینیه]] ساخته شد و بعدها در سال ۱۲۸۲ش به مدرسه تبدیل شد. مدرسه شوکتیه، تنها در مقطع ابتدائی شروع بهکار کرد، اما پس از چند سال، مقطع دبیرستان نیز به آن اضافه شد.<ref>[https://mehrgiti.com/fa/2018/05/29/تاریخچه-مدارس-در-ایران/ «تاریخچه مدارس در ایران»، سایت مهرگیتی.]</ref>{{سخ}}'''مدرسه سعادت بوشهر''' | ||
این مدرسه را که توسط «احمدخان دریابیگی» ساخته شد، از نظر تاریخی، بهعنوان مادر مدارس مناطق جنوبی ایران میشناسند. از آنجایی که دریابیگی در ساخت این مدرسه از کمکهای نقدی مظفرالدین شاه استفاده کرد، نام آن به «سعادت مظفری» معروف شد. | این مدرسه را که توسط «احمدخان دریابیگی» ساخته شد، از نظر تاریخی، بهعنوان مادر مدارس مناطق جنوبی ایران میشناسند. از آنجایی که دریابیگی در ساخت این مدرسه از کمکهای نقدی مظفرالدین شاه استفاده کرد، نام آن به «سعادت مظفری» معروف شد. | ||
===مدرسه نوین شهرکرد=== | === مدرسه نوین شهرکرد === | ||
این مدرسه در ۱۲۹۳ش، توسط «حاج میرزا زیرک» و با نام «مدرسه مبارکه بختیاری» ساخته شد. بیشتر فارغالتحصیلان این مدرسه، به درجات مهمی در نهادهای سیاسی و حکومتی دست یافتند. | این مدرسه در ۱۲۹۳ش، توسط «حاج میرزا زیرک» و با نام «مدرسه مبارکه بختیاری» ساخته شد. بیشتر فارغالتحصیلان این مدرسه، به درجات مهمی در نهادهای سیاسی و حکومتی دست یافتند. | ||
===مدرسه احمدیه زابل=== | === مدرسه احمدیه زابل === | ||
این مدرسه در ۱۲۹۸ش، بهدستور «شوکتالملک علم» و به نام «مدرسه احمدیه» (منتسب به احمدشاه قاجار) بنا شد. پایههای تحصیلی در این مدرسه، چنان اصولی و محکم برنامهریزی شده بود که دانشآموزان کلاس چهارم قادر به حفظ و خواندن کتبی همچون [[گلستان (کتاب)|گلستان]] ،[[کلیله و دمنه]] و امثال آن بودند. | این مدرسه در ۱۲۹۸ش، بهدستور «شوکتالملک علم» و به نام «مدرسه احمدیه» (منتسب به احمدشاه قاجار) بنا شد. پایههای تحصیلی در این مدرسه، چنان اصولی و محکم برنامهریزی شده بود که دانشآموزان کلاس چهارم قادر به حفظ و خواندن کتبی همچون [[گلستان (کتاب)|گلستان]] ،[[کلیله و دمنه]] و امثال آن بودند. | ||
مدرسه محمدیه بندر لنگه: این مدرسه در ۱۲۹۰ش و به مدیریت «عبدالحق» که از فضلای هندوستان بود، تأسیس شد. | مدرسه محمدیه بندر لنگه: این مدرسه در ۱۲۹۰ش و به مدیریت «عبدالحق» که از فضلای هندوستان بود، تأسیس شد. | ||
===مدرسه البرز=== | |||
=== مدرسه البرز === | |||
[[پرونده:مدرسه (5).jpg|جایگزین=مدرسه البرز|بندانگشتی|نمای شمالی ساختمان مرکزی دبیرستان البرز]]از قدیمیترین مراکز آموزشی در [[تهران]] (۱۲۵۲ش) و یکی از پرافتخارترین مراکز آموزشی ایران است. این مدرسه، فعالیت خود را در مقطع ابتدایی آغاز کرد و در ۱۲۷۸ش به دبیرستان تبدیل شد. ساختمان مرکزی البرز و ساختمان علوم این دبیرستان در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. | [[پرونده:مدرسه (5).jpg|جایگزین=مدرسه البرز|بندانگشتی|نمای شمالی ساختمان مرکزی دبیرستان البرز]]از قدیمیترین مراکز آموزشی در [[تهران]] (۱۲۵۲ش) و یکی از پرافتخارترین مراکز آموزشی ایران است. این مدرسه، فعالیت خود را در مقطع ابتدایی آغاز کرد و در ۱۲۷۸ش به دبیرستان تبدیل شد. ساختمان مرکزی البرز و ساختمان علوم این دبیرستان در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. | ||
===مدرسه مظفریه رشت=== | === مدرسه مظفریه رشت === | ||
در سال ۱۲۷۷ش و به دستور «محمدولی خان سپهسالار» در رشت ساخته شد. این مدرسه، سرآغاز تأسیس مدارس ملی در رشت بود. در این مدرسه، بزرگانی همچون [[محمد معین]]، فضلالله رضا، عنایتالله رضا، هوشنگ ابتهاج و [[پروفسور مجید سمیعی|مجید سمیعی]] تحصیل کردهاند. | در سال ۱۲۷۷ش و به دستور «محمدولی خان سپهسالار» در رشت ساخته شد. این مدرسه، سرآغاز تأسیس مدارس ملی در رشت بود. در این مدرسه، بزرگانی همچون [[محمد معین]]، فضلالله رضا، عنایتالله رضا، هوشنگ ابتهاج و [[پروفسور مجید سمیعی|مجید سمیعی]] تحصیل کردهاند. | ||
==مدارس ویژهٔ دختران== | == مدارس ویژهٔ دختران == | ||
تا پیش از دوره مشروطه، مدرسهای ویژهٔ بانوان و دختران وجود نداشت و تحصیل دختران، در فرهنگ عمومی، ناپسند بود. اما پس از مشروطه، حمایتها از [[تحصیل دختران]] آغاز شد. اولین مدرسه دخترانه که در سال ۱۲۸۲ش در تهران و با نام «مدرسه پرورش» افتتاح شد تنها ۴ روز دوام آورد و در اثر مخالفتهای اجتماعی بسته شد.<ref>[https://www.ettelaat.com/etiran/?p=74864 «مدارس قدیمی ایران»، روزنامه اطلاعات، تاریخ بارگذاری: 7 مهر 1393ش.]</ref> پس از چند سال، مدرسهای دیگر بهنام «مدرسه ناموس» برپا شد که فعالیت خود را با سوادآموزی بانوان شروع کرد و سپس قرآن و تعالیم مذهبی و علم حدیث نیز به برنامه درسی آن اضافه شد. استخدام اساتید مرد در این مدرسه ممنوع بود. اولین دبیرستان دخترانه در تهران و در ۱۳۰۷ش تأسیس شد. | تا پیش از دوره مشروطه، مدرسهای ویژهٔ بانوان و دختران وجود نداشت و تحصیل دختران، در فرهنگ عمومی، ناپسند بود. اما پس از مشروطه، حمایتها از [[تحصیل دختران]] آغاز شد. اولین مدرسه دخترانه که در سال ۱۲۸۲ش در تهران و با نام «مدرسه پرورش» افتتاح شد تنها ۴ روز دوام آورد و در اثر مخالفتهای اجتماعی بسته شد.<ref>[https://www.ettelaat.com/etiran/?p=74864 «مدارس قدیمی ایران»، روزنامه اطلاعات، تاریخ بارگذاری: 7 مهر 1393ش.]</ref> پس از چند سال، مدرسهای دیگر بهنام «مدرسه ناموس» برپا شد که فعالیت خود را با سوادآموزی بانوان شروع کرد و سپس قرآن و تعالیم مذهبی و علم حدیث نیز به برنامه درسی آن اضافه شد. استخدام اساتید مرد در این مدرسه ممنوع بود. اولین دبیرستان دخترانه در تهران و در ۱۳۰۷ش تأسیس شد. | ||
==انواع مدرسه== | == انواع مدرسه == | ||
[[پرونده:مدرسه.jpg|300px|thumb|left|افتتاح مدرسهای در تبریز با مشارکت خیرین]] | [[پرونده:مدرسه.jpg|300px|thumb|left|افتتاح مدرسهای در تبریز با مشارکت خیرین]] | ||
===از نظر | === از نظر مقطع تحصیلی === | ||
# | # کودکستان (مهد کودک): مدارسی اختیاری برای کودکان بین ۳ تا ۵ سال، که پیش از شروع مدارس ابتدایی استفاده میشوند. | ||
# | # پیشدبستانی: در ایران کودکان ۶ ساله، با حضور در این دوره، برای حضور رسمی در مدارس آماده میشوند. | ||
# | # مدرسه ابتدائی: مدرسهای است که در آن کودکان نوآموز تحصیل میکنند. کودکان در سنین ۷ تا ۱۲ سال در این مقطع درس میخوانند. | ||
# مدرسه متوسطه (دبیرستان): ۶ سال تحصیلی دوم برای دانشآموزان در ایران است که بلافاصله پس از دوره ابتدائی، شروع میشود. هنرستانها و مدارس فنی و حرفهای در ایران، از نظر مقطع تحصیلی با دبیرستانها برابر هستند. | |||
# دانشگاه: پس از پایان تحصیلات دوران متوسطه، افراد میتوانند در صورت تمایل به این مدارس آموزش عالی رفته و در رشتههای مورد علاقهٔ خود به تحصیل ادامه دهند. | |||
==اصول طراحی مدرسه== | === از نظر هزینههای مالی === | ||
# مدرسه دولتی: مدرسهای است که کاملاً تحت حمایت مالی و معنوی دولت است و از شاگردان، برای تحصیل در این مدارس، حقالتعلیمی گرفته نمیشود. | |||
# مدرسه خصوصی: این مدارس، مستقل از نهادهای دولتی هستند و حمایت مالی از طرف دولت برای این مدارس صورت نمیگیرد. هزینههای این مدارس از سوی خانواده دانشآموزان تأمین میشود. | |||
=== از نظر ساعت کاری === | |||
# مدارس روزانه: مدارسی هستند که در زمان عادی تشکیل میشوند. | |||
# مدارس شبانه: که به مدارس غیرحضوری نیز معروف هستند، گاهی ساعت تشکیل کلاسها در زمانهایی متفاوت با دورههای روزانه است (عموما بعدازظهرها). برای تحصیل در این مدارس، دانشآموزان باید شهریه پرداخت کنند. | |||
# مدارس شبانهروزی: آموزشگاهی که در آن، دانشآموزان در طی تحصیل، با همکلاسیهای خود در یک مکان، اقامت دارند. در برخی موارد، آموزگاران و کارکنان نیز با دانشآموزان در یک محل زندگی میکنند.<ref>[https://wikigeram.com/researchnewsitem/6029/مدارس-شبانه-روزی-یا-مدارس-روزانه «مدارس شبانه روز یا مدرسه روزانه؟»، سایت ویکیگرام.]</ref> | |||
== اصول طراحی مدرسه == | |||
هر طرحی برای اجرا، نیازمند اصولی اولیه است که چهارچوب اولیهٔ آن را بیان کرده و طرح را از آشفتگی نهایی نجات میدهد. مهمترین اصول اولیهٔ ساخت یک مدرسه را اینگونه عنوان میکنند: | هر طرحی برای اجرا، نیازمند اصولی اولیه است که چهارچوب اولیهٔ آن را بیان کرده و طرح را از آشفتگی نهایی نجات میدهد. مهمترین اصول اولیهٔ ساخت یک مدرسه را اینگونه عنوان میکنند: | ||
#تلفیق الگوهای سازماندهی مختلف | # تلفیق الگوهای سازماندهی مختلف | ||
#فضاهای عمومی اطراف مدرسه و حفظ ارتباط آن با جامعه | # فضاهای عمومی اطراف مدرسه و حفظ ارتباط آن با جامعه | ||
#نواحی و فضاهای مختلف یک مدرسه (کلاسها، فضای عمومی، فضای باز بیرونی و جز اینها) | # نواحی و فضاهای مختلف یک مدرسه (کلاسها، فضای عمومی، فضای باز بیرونی و جز اینها) | ||
#نقش راهرو بهعنوان هستهٔ مرکزی سازماندهندهٔ ساختمان مدرسه | # نقش راهرو بهعنوان هستهٔ مرکزی سازماندهندهٔ ساختمان مدرسه | ||
#فضاهای باز بیرونی مدرسه | # فضاهای باز بیرونی مدرسه | ||
#تشکیل واحدهای همجوار در سازماندهی کلاسها<ref>کاملنیا، «دستور زبان طراحی محیطهای یادگیری مفاهیم و تجربهها»، چ2، 1385ش.</ref> | # تشکیل واحدهای همجوار در سازماندهی کلاسها<ref>کاملنیا، «دستور زبان طراحی محیطهای یادگیری مفاهیم و تجربهها»، چ2، 1385ش.</ref> | ||
==پانویس== | == پانویس == | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
==منابع== | == منابع == | ||
{{آغاز منابع}} | {{آغاز منابع}} | ||
* بروشکی، محمدمهدی، بررسی روش اداری و آموزشی ربعرشیدی، مشهد، آستان قدس رضوی، ۱۳۶۵ش. | * بروشکی، محمدمهدی، بررسی روش اداری و آموزشی ربعرشیدی، مشهد، آستان قدس رضوی، ۱۳۶۵ش. | ||
| خط ۱۱۲: | خط ۱۱۸: | ||
* هینتس، والتر، دنیای گمشده عیلام، ترجمه فیروز فیروزنیا، تهران، علمی و فرهنگی، ۱۳۷۶ش. | * هینتس، والتر، دنیای گمشده عیلام، ترجمه فیروز فیروزنیا، تهران، علمی و فرهنگی، ۱۳۷۶ش. | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
{{معماری ایرانی}} | |||
.jpg&action=edit&redlink=1){kind=link}