خط ۴: خط ۴:


== مفهوم‌شناسی ==
== مفهوم‌شناسی ==
واژهٔ خجالت از ریشه عربی «خَجَل»، در [[زبان فارسی]] به‌معنای شرمساری و کم‌رویی است. خجالت با کلمات خجلت، خجِل، خجالت‌دادن، خجالت‌زدگی، خجالتی و خجالت‌آور، هم‌خانواده است.<ref>دهخدا، لغت‌نامهٔ دهخدا، ج6، 1377ش، ص9537- 9544؛ معین، فرهنگ فارسی یک‌جلدی، 1381ش، ص401؛ سیّاح، فرهنگ بزرگ جامع نوین (ترجمه المنجد لوییس معلوف)، 1378ش، ص447. [https://www.almaany.com/fa/dict/ar-fa/خجالة/ کلمۀ «خجل» وب‌سایت المعانی.]</ref> خجالت در کاربرد [[روان‌شناسی]] به احساس ناخوشایند و خودآگاهانه در موقعیتی از [[ارتباطات اجتماعی]] گفته می‌شود که از توجه دیگران به عملکرد، ظاهر یا نقاط ضعف فرد نشأت می‌گیرد.<ref>[https://raze4fasl.com/what-is-embarrassment/ «خجالت چیست و چگونه خجالت نکشیم؟»، وب‌سایت راز چهارفصل.]</ref> خجالت در کاربرد [[جامعه‌شناسی]]، پاسخی به محرک‌های محیطی است و زمانی بروز می‌کند که فرد تصور کند ناظران واقعی یا خیالی، او را منفی ارزیابی کرده‌اند و تصویر بدی از وی در جمع نشان داده شده است.<ref>[https://jibm.ut.ac.ir/article_86551.html محمدی و دیگران، «شناسایی عوامل مؤثر برخجالت از برند مصرف‌کننده»، 1400ش، ص913-914؛] [https://hamrahetam.com/روانشناسی-خجالت/ «مفهوم روان‌شناسی خجالت چیست؟» وب‌سایت مشاورۀ روان‌شناسی.]</ref>  
واژهٔ خجالت از ریشه عربی «خَجَل»، در [[زبان فارسی]] به‌معنای شرمساری و کم‌رویی است. خجالت با کلمات خجلت، خجِل، خجالت‌دادن، خجالت‌زدگی، خجالتی و خجالت‌آور، هم‌خانواده است.<ref>دهخدا، لغت‌نامه، ج6، 1377ش، ص9537- 9544.</ref> خجالت در کاربرد [[روان‌شناسی]] به احساس ناخوشایند و خودآگاهانه در موقعیتی از [[ارتباطات اجتماعی]] گفته می‌شود که از توجه دیگران به عملکرد، ظاهر یا نقاط ضعف فرد نشأت می‌گیرد.<ref>[https://raze4fasl.com/what-is-embarrassment/ «خجالت چیست و چگونه خجالت نکشیم؟»، وب‌سایت راز چهارفصل.]</ref> خجالت در کاربرد [[جامعه‌شناسی]]، پاسخی به محرک‌های محیطی است و زمانی بروز می‌کند که فرد تصور کند ناظران واقعی یا خیالی، او را منفی ارزیابی کرده‌اند و تصویر بدی از وی در جمع نشان داده شده است.<ref>[https://jibm.ut.ac.ir/article_86551.html محمدی و دیگران، «شناسایی عوامل مؤثر برخجالت از برند مصرف‌کننده»، 1400ش، ص913-914؛] [https://hamrahetam.com/روانشناسی-خجالت/ «مفهوم روان‌شناسی خجالت چیست؟» وب‌سایت مشاورۀ روان‌شناسی.]</ref>  


خجالتی‌بودن، ویژگی شخصیتی مرتبط با احساس خجالت و [[اضطراب]] در مواجهه با موقعیت‌ها یا افراد جدید است که به دو صورت موقت و مزمن بروز می‌کند.<ref>[https://ziresefr.org/what-is-shame-its-definition-causes-symptoms-complications-and-treatment/ مددی، «خجالت چیست؟ تعریف، دلایل، نشانه‌ها، عوارض و درمان آن»، وب‌سایت آموزشگاه زیرصفر.]</ref>  
خجالتی‌بودن، ویژگی شخصیتی مرتبط با احساس خجالت و [[اضطراب]] در مواجهه با موقعیت‌ها یا افراد جدید است که به دو صورت موقت و مزمن بروز می‌کند.<ref>[https://ziresefr.org/what-is-shame-its-definition-causes-symptoms-complications-and-treatment/ مددی، «خجالت چیست؟ تعریف، دلایل، نشانه‌ها، عوارض و درمان آن»، وب‌سایت آموزشگاه زیرصفر.]</ref>  
خط ۹۷: خط ۹۷:
* رضایی، شهلا و دیگران، «راهکارهای کاهش خجالت کودکان دورهٔ ابتدایی و تأثیر آن بر تمرکز و تحصیل آنها»، فصلنامهٔ رهیافت‌های نوین در مطالعات اسلامی، دوره چهارم، ش۱۰، بهار ۱۴۰۱ش.
* رضایی، شهلا و دیگران، «راهکارهای کاهش خجالت کودکان دورهٔ ابتدایی و تأثیر آن بر تمرکز و تحصیل آنها»، فصلنامهٔ رهیافت‌های نوین در مطالعات اسلامی، دوره چهارم، ش۱۰، بهار ۱۴۰۱ش.
* سعدی، غزل شماره ۳۳، وب‌سایت گنجور، تاریخ بازدید: ۶ اسفند ۱۴۰۴ش.
* سعدی، غزل شماره ۳۳، وب‌سایت گنجور، تاریخ بازدید: ۶ اسفند ۱۴۰۴ش.
* سیّاح، احمد، فرهنگ بزرگ جامع نوین، ترجمه المنجد لوییس معلوف، تهران، اسلام، ۱۳۷۸ش.
* «شرم چیست و چه فرقی با احساس گناه دارد؟»، پایگاه خبری علمی و تخصصی روان‌شناسی و بهداشت روان، تاریخ درج مطلب: ۲۹ بهمن ۱۴۰۱ش.
* «شرم چیست و چه فرقی با احساس گناه دارد؟»، پایگاه خبری علمی و تخصصی روان‌شناسی و بهداشت روان، تاریخ درج مطلب: ۲۹ بهمن ۱۴۰۱ش.
* غلامی، حسین، «شرم و پیشگیری از تکرار جرم»، فصلنامهٔ مطالعات پیشگیری از جرم، ش۱۰، ۱۳۸۷ش.
* غلامی، حسین، «شرم و پیشگیری از تکرار جرم»، فصلنامهٔ مطالعات پیشگیری از جرم، ش۱۰، ۱۳۸۷ش.
خط ۱۰۶: خط ۱۰۵:
* مصباح یزدی، محمدتقی، «پیراستگی مؤمنان راستین از ریا و خجالت نکوهیده»، فصلنامهٔ معرفت، سال ۲۷، ش۱۱، بهمن ۱۳۹۷ش.
* مصباح یزدی، محمدتقی، «پیراستگی مؤمنان راستین از ریا و خجالت نکوهیده»، فصلنامهٔ معرفت، سال ۲۷، ش۱۱، بهمن ۱۳۹۷ش.
* مطهری، مرتضی، خانواده و اخلاق جنسی، تهران، صدرا، ۱۴۰۱ش.
* مطهری، مرتضی، خانواده و اخلاق جنسی، تهران، صدرا، ۱۴۰۱ش.
* معین، محمد، فرهنگ فارسی یک‌جلدی، تهران، معین، ۱۳۸۱ش.
* «مفهوم روان‌شناسی خجالت چیست؟»، وب‌سایت مشاوره روان‌شناسی، تاریخ درج مطلب: ۵ می ۲۰۲۳م.
* «مفهوم روان‌شناسی خجالت چیست؟»، وب‌سایت مشاوره روان‌شناسی، تاریخ درج مطلب: ۵ می ۲۰۲۳م.
* «مقایسه و تحقیر، ریشهٔ خجالتی‌شدن کودکان»، خبر گزاری دانشجویان ایران؛ ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۲۴ آبان ۱۴۰۴ش.
* «مقایسه و تحقیر، ریشهٔ خجالتی‌شدن کودکان»، خبر گزاری دانشجویان ایران؛ ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۲۴ آبان ۱۴۰۴ش.