دشت کویر: تفاوت میان نسخه‌ها

خط ۱۲:

دشت کویر، کویری یک‌دست نبوده و از اقلیم‌ها و فضاهای متفاوتی تشکیل شده است:

# '''کویر نمک''': کویر نمک، اصطلاحی است که به بخش مرکزی و پست‌تر دشت کویر گفته می‌شود. در دشت کویر، فرورفتگی وسیعی وجود دارد که ارتفاع آن از سطح دریا، در حدود 650 تا 850 متر است. کارشناسان معتقدند که 37 درصد از سطح این کویر، شامل رسوبات تبخیری از دورۀ میوسن-پلیوسن بوده و چین‌خوردگی پیچیده‌ای دارد. این رسوبات، پس از فرسایش، به‌صورت صفحات مسطح و دشت‌گونه‌ای درآمده‌اند.<ref>كلينسلي، كويرهاي ايران1381ش، ص102-103.</ref>

# '''مناطق و آبادی‌ها''': از جمله آبادی‌ها و مناطق مختلف در کویر مرکزی [[ایران]] می‌توان به آران و بیدگل، ابیانه، باتلاق نمک، بند علی، بیابان پشت، پارک ملی کویر، بیدهند، گرمه، حوض سلطان، حوض قیلوقه، خور و بیابانک، دریاچه ~~نمک،~~ چوپانان، کاروانسرای سفیدآب، کویر ابرکوه، عروسان، قم، مرنجاب، گز، کویر درانجیر، مسیله، نائین و هَنجَن اشاره کرد.<ref>[https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%DA%A9%D9%88%DB%8C%D8%B1/ «دشت کویر ایران، یکی از پهناورترین نمک‌زارهای ایران»، وب‌سایت مجله گردشگری اِلی گشت.]</ref>

# '''مناطق و آبادی‌ها''': از جمله آبادی‌ها و مناطق مختلف در کویر مرکزی [[ایران]] می‌توان به آران و بیدگل، ابیانه، باتلاق نمک، بند علی، بیابان پشت، پارک ملی کویر، بیدهند، گرمه، حوض سلطان، حوض قیلوقه، خور و بیابانک، [[دریاچه نمک قم|دریاچه نمک]]، چوپانان، کاروانسرای سفیدآب، کویر ابرکوه، عروسان، قم، مرنجاب، گز، کویر درانجیر، مسیله، نائین و هَنجَن اشاره کرد.<ref>[https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%DA%A9%D9%88%DB%8C%D8%B1/ «دشت کویر ایران، یکی از پهناورترین نمک‌زارهای ایران»، وب‌سایت مجله گردشگری اِلی گشت.]</ref>

# '''گنبدهای نمکی''': با گذشت زمان، لایه‌های نمکی، به‌واسطۀ چگالی سنگین‌تر نسبت به سنگ و گل، از دل رسوبات بیرون زده و گنبدهای نمکی متعددی را بر روی سطح زمین ایجاد کرده‌اند. این گنبدهای نمکی، از بهترین نمونه‌های پدیدۀ زمین‌شناسی در جهان محسوب می‌شوند. تعدادی از این گنبدها، در معرض خطر فرسایش قرار گرفته‌اند.<ref>[https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%DA%A9%D9%88%DB%8C%D8%B1/ «دشت کویر ایران، یکی از پهناورترین نمک‌زارهای ایران»، وب‌سایت مجله گردشگری اِلی گشت.]</ref>

===آب‌و‌هوا===

خط ۲۲:

در حاشیه جنوبی کویر‌ مرکزی و در مرز این بیابان پوشش جانوری شامل گربه شنی، روباه شنی، جِبیر، جرد، سارگپه، مگس گیر، چک کاکلی، خرگوش، تیر مار، شتر مار، مار جعفری، شاهین، آگامای سروزغی و همچنین انواع عقرب شامل عقرب طلایی، سیاه و جرار و در ارتفاعات هم شاهد کل، بز و جبیر خواهیم بود.<ref>[https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%DA%A9%D9%88%DB%8C%D8%B1/ «دشت کویر ایران، یکی از پهناورترین نمک‌زارهای ایران»، وب‌سایت مجله گردشگری اِلی گشت.]</ref>

==جاذبه‌های گردشگری==

کارشناسان بر این باورند که دشت کویر، یکی از بهترین اماکن دیدنی برای افرادی است که به شن‌های روان، رمل‌ها، تپه‌های ماسه‌ای، صدای آرام باد در پهنۀ دشت، آسمان صاف و پرستاره، سکوت و آرامش سحرآمیز علاقه دارند.<ref>[https://www.iribnews.ir/fa/news/3282754/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «راهنمای عبور از کویر مرکزی ایران»، خبرگزاری صدا و سیما، تاریخ بارگذاری: 30 آبان 1400ش.]</ref> در دشت کویر به‌عنوان بزرگ‌ترین کویر ایران، علاوه بر جاذبه‌های گردشگری طبیعی مانند تپه‌های ماسه‌ای، نَبکاها و برخی از دریاچه‌ها، جاذبه‌های دیگر نیز که ساختۀ دست انسان‌ها هستند، وجود دارند؛ مانند قصر بهرام، کاروانسرای عباسی، کاروانسرای عین‌الرشید، قلعه دیر، قلعه نایب حسین‌خان، آب‌انبار قیلوقه، جاده سنگ‌فرش، زیارتگاه بابا همت، برج شنلی چاه میل، دریاچه ~~نمک،~~ چاه دستکند و کاروانسرای کویر مرنجاب، روستای مصر و روستای بیاضه.<ref> [https://www.iribnews.ir/fa/news/3204535/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%AF «بزرگترین کویر ایران را بشناسید»، خبرگزاری صدا و سیما.]</ref> یکی از قدیمی‌ترین مناطق کویر مرکزی، بیابانک نام دارد، که در گذشته، محل تردد کاروان‌هایی بوده که به‌سمت [[نیشابور]] حرکت می‌کردند. در طولِ این مسیر، گنبدهای نمکی ریز و درشتی وجود دارند که مناظری فراموش‌نشدنی را برای بیننده فراهم می‌کنند.<ref>[https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/kerman/dasht-e-kavir «دشت کویر»، وب‌سایت سفرمارکت.]</ref>

کارشناسان بر این باورند که دشت کویر، یکی از بهترین اماکن دیدنی برای افرادی است که به شن‌های روان، رمل‌ها، تپه‌های ماسه‌ای، صدای آرام باد در پهنۀ دشت، آسمان صاف و پرستاره، سکوت و آرامش سحرآمیز علاقه دارند.<ref>[https://www.iribnews.ir/fa/news/3282754/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «راهنمای عبور از کویر مرکزی ایران»، خبرگزاری صدا و سیما، تاریخ بارگذاری: 30 آبان 1400ش.]</ref> در دشت کویر به‌عنوان بزرگ‌ترین کویر ایران، علاوه بر جاذبه‌های گردشگری طبیعی مانند تپه‌های ماسه‌ای، نَبکاها و برخی از دریاچه‌ها، جاذبه‌های دیگر نیز که ساختۀ دست انسان‌ها هستند، وجود دارند؛ مانند قصر بهرام، کاروانسرای عباسی، کاروانسرای عین‌الرشید، قلعه دیر، قلعه نایب حسین‌خان، آب‌انبار قیلوقه، جاده سنگ‌فرش، زیارتگاه بابا همت، برج شنلی چاه میل، [[دریاچه نمک قم|دریاچه نمک]]، چاه دستکند و کاروانسرای کویر مرنجاب، روستای مصر و روستای بیاضه.<ref> [https://www.iribnews.ir/fa/news/3204535/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%AF «بزرگترین کویر ایران را بشناسید»، خبرگزاری صدا و سیما.]</ref> یکی از قدیمی‌ترین مناطق کویر مرکزی، بیابانک نام دارد، که در گذشته، محل تردد کاروان‌هایی بوده که به‌سمت [[نیشابور]] حرکت می‌کردند. در طولِ این مسیر، گنبدهای نمکی ریز و درشتی وجود دارند که مناظری فراموش‌نشدنی را برای بیننده فراهم می‌کنند.<ref>[https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/kerman/dasht-e-kavir «دشت کویر»، وب‌سایت سفرمارکت.]</ref>

==خطرات طبیعی و انسانی==

دشت کویر به‌عنوان یک منطقة طبیعی اغلب در معرض خطرات طبیعی ناگهانی قرار می‌گیرد. مناطقی که در دشت کویر سطح آن با نمک پوشیده شده، سطح سختی دارند؛ اما ضخامتی در حدود 3 سانتی‌متر دارند و زیر آنها نیز گِلی شبیه به گریس وجود دارد که در گذشته به آن «چربه» می‌گفتند. این گل‌ها، بسیار خطرآفرین بوده و بیرون آمدن از آنها، بسیار سخت خواهد بود. همچنین، در این دشت، به‌دلیل عدم وجود پوشش گیاهی، به‌محض بارندگی اندک، باتلاق‌هایی بزرگ و مهیب ایجاد می‌شود که عبور و مرور را برای مسافران با مشکل مواجه می‌کند.<ref>[https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%DA%A9%D9%88%DB%8C%D8%B1/ «دشت کویر ایران، یکی از پهناورترین نمک‌زارهای ایران»، وب‌سایت مجله گردشگری اِلی گشت.]</ref>

@@ خط ۱۲: / خط ۱۲: @@
 دشت کویر، کویری یک‌دست نبوده و از اقلیم‌ها و فضاهای متفاوتی تشکیل شده است:
 # '''کویر نمک''': کویر نمک، اصطلاحی است که به بخش مرکزی و پست‌تر دشت کویر گفته می‌شود. در دشت کویر، فرورفتگی وسیعی وجود دارد که ارتفاع آن از سطح دریا، در حدود 650 تا 850 متر است. کارشناسان معتقدند که 37 درصد از سطح این کویر، شامل رسوبات تبخیری از دورۀ میوسن-پلیوسن بوده و چین‌خوردگی پیچیده‌ای دارد. این رسوبات، پس از فرسایش، به‌صورت صفحات مسطح و دشت‌گونه‌ای درآمده‌اند.<ref>كلينسلي، كويرهاي ايران1381ش، ص102-103.</ref>
-# '''مناطق و آبادی‌ها''': از جمله آبادی‌ها و مناطق مختلف در کویر مرکزی [[ایران]] می‌توان به آران و بیدگل، ابیانه، باتلاق نمک، بند علی، بیابان پشت، پارک ملی کویر، بیدهند، گرمه، حوض سلطان، حوض قیلوقه، خور و بیابانک، دریاچه نمک، چوپانان، کاروانسرای سفیدآب، کویر ابرکوه، عروسان، قم، مرنجاب، گز، کویر درانجیر، مسیله، نائین و هَنجَن اشاره کرد.<ref>[https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%DA%A9%D9%88%DB%8C%D8%B1/ «دشت کویر ایران، یکی از پهناورترین نمک‌زارهای ایران»، وب‌سایت مجله گردشگری اِلی گشت.]</ref>
+# '''مناطق و آبادی‌ها''': از جمله آبادی‌ها و مناطق مختلف در کویر مرکزی [[ایران]] می‌توان به آران و بیدگل، ابیانه، باتلاق نمک، بند علی، بیابان پشت، پارک ملی کویر، بیدهند، گرمه، حوض سلطان، حوض قیلوقه، خور و بیابانک، [[دریاچه نمک قم|دریاچه نمک]]، چوپانان، کاروانسرای سفیدآب، کویر ابرکوه، عروسان، قم، مرنجاب، گز، کویر درانجیر، مسیله، نائین و هَنجَن اشاره کرد.<ref>[https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%DA%A9%D9%88%DB%8C%D8%B1/ «دشت کویر ایران، یکی از پهناورترین نمک‌زارهای ایران»، وب‌سایت مجله گردشگری اِلی گشت.]</ref>
 # '''گنبدهای نمکی''': با گذشت زمان، لایه‌های نمکی، به‌واسطۀ چگالی سنگین‌تر نسبت به سنگ و گل، از دل رسوبات بیرون زده و گنبدهای نمکی متعددی را بر روی سطح زمین ایجاد کرده‌اند. این گنبدهای نمکی، از بهترین نمونه‌های پدیدۀ زمین‌شناسی در جهان محسوب می‌شوند. تعدادی از این گنبدها، در معرض خطر فرسایش قرار گرفته‌اند.<ref>[https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%DA%A9%D9%88%DB%8C%D8%B1/ «دشت کویر ایران، یکی از پهناورترین نمک‌زارهای ایران»، وب‌سایت مجله گردشگری اِلی گشت.]</ref>
 ===آب‌و‌هوا===
@@ خط ۲۲: / خط ۲۲: @@
 در حاشیه جنوبی کویر‌ مرکزی و در مرز این بیابان پوشش جانوری شامل گربه شنی، روباه شنی، جِبیر، جرد، سارگپه، مگس گیر، چک کاکلی، خرگوش، تیر مار، شتر مار، مار جعفری، شاهین، آگامای سروزغی و همچنین انواع عقرب شامل عقرب طلایی، سیاه و جرار و در ارتفاعات هم شاهد کل، بز و جبیر خواهیم بود.<ref>[https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%DA%A9%D9%88%DB%8C%D8%B1/ «دشت کویر ایران، یکی از پهناورترین نمک‌زارهای ایران»، وب‌سایت مجله گردشگری اِلی گشت.]</ref>
 ==جاذبه‌های گردشگری==
-کارشناسان بر این باورند که دشت کویر، یکی از بهترین اماکن دیدنی برای افرادی است که به شن‌های روان، رمل‌ها، تپه‌های ماسه‌ای، صدای آرام باد در پهنۀ دشت، آسمان صاف و پرستاره، سکوت و آرامش سحرآمیز علاقه دارند.<ref>[https://www.iribnews.ir/fa/news/3282754/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «راهنمای عبور از کویر مرکزی ایران»، خبرگزاری صدا و سیما، تاریخ بارگذاری: 30 آبان 1400ش.]</ref>  در دشت کویر به‌عنوان بزرگ‌ترین کویر ایران، علاوه بر جاذبه‌های گردشگری طبیعی مانند تپه‌های ماسه‌ای، نَبکاها و برخی از دریاچه‌ها، جاذبه‌های دیگر نیز که ساختۀ دست انسان‌ها هستند، وجود دارند؛ مانند قصر بهرام، کاروانسرای عباسی، کاروانسرای عین‌الرشید، قلعه دیر، قلعه نایب حسین‌خان، آب‌انبار قیلوقه، جاده سنگ‌فرش، زیارتگاه بابا همت، برج شنلی چاه میل، دریاچه نمک، چاه دستکند و کاروانسرای کویر مرنجاب، روستای مصر و روستای بیاضه.<ref> [https://www.iribnews.ir/fa/news/3204535/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%AF «بزرگترین کویر ایران را بشناسید»، خبرگزاری صدا و سیما.]</ref>  یکی از قدیمی‌ترین مناطق کویر مرکزی، بیابانک نام دارد، که در گذشته، محل تردد کاروان‌هایی بوده که به‌سمت [[نیشابور]] حرکت می‌کردند. در طولِ این مسیر، گنبدهای نمکی ریز و درشتی وجود دارند که مناظری فراموش‌نشدنی را برای بیننده فراهم می‌کنند.<ref>[https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/kerman/dasht-e-kavir «دشت کویر»، وب‌سایت سفرمارکت.]</ref>
+کارشناسان بر این باورند که دشت کویر، یکی از بهترین اماکن دیدنی برای افرادی است که به شن‌های روان، رمل‌ها، تپه‌های ماسه‌ای، صدای آرام باد در پهنۀ دشت، آسمان صاف و پرستاره، سکوت و آرامش سحرآمیز علاقه دارند.<ref>[https://www.iribnews.ir/fa/news/3282754/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «راهنمای عبور از کویر مرکزی ایران»، خبرگزاری صدا و سیما، تاریخ بارگذاری: 30 آبان 1400ش.]</ref>  در دشت کویر به‌عنوان بزرگ‌ترین کویر ایران، علاوه بر جاذبه‌های گردشگری طبیعی مانند تپه‌های ماسه‌ای، نَبکاها و برخی از دریاچه‌ها، جاذبه‌های دیگر نیز که ساختۀ دست انسان‌ها هستند، وجود دارند؛ مانند قصر بهرام، کاروانسرای عباسی، کاروانسرای عین‌الرشید، قلعه دیر، قلعه نایب حسین‌خان، آب‌انبار قیلوقه، جاده سنگ‌فرش، زیارتگاه بابا همت، برج شنلی چاه میل، [[دریاچه نمک قم|دریاچه نمک]]، چاه دستکند و کاروانسرای کویر مرنجاب، روستای مصر و روستای بیاضه.<ref> [https://www.iribnews.ir/fa/news/3204535/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%AF «بزرگترین کویر ایران را بشناسید»، خبرگزاری صدا و سیما.]</ref>  یکی از قدیمی‌ترین مناطق کویر مرکزی، بیابانک نام دارد، که در گذشته، محل تردد کاروان‌هایی بوده که به‌سمت [[نیشابور]] حرکت می‌کردند. در طولِ این مسیر، گنبدهای نمکی ریز و درشتی وجود دارند که مناظری فراموش‌نشدنی را برای بیننده فراهم می‌کنند.<ref>[https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/kerman/dasht-e-kavir «دشت کویر»، وب‌سایت سفرمارکت.]</ref>
 ==خطرات طبیعی و انسانی==
 دشت کویر به‌عنوان یک منطقة طبیعی اغلب در معرض خطرات طبیعی ناگهانی قرار می‌گیرد. مناطقی که در دشت کویر سطح آن با نمک پوشیده شده، سطح سختی دارند؛ اما ضخامتی در حدود 3 سانتی‌متر دارند و زیر آنها نیز گِلی شبیه به گریس وجود دارد که در گذشته به آن «چربه» می‌گفتند. این گل‌ها، بسیار خطرآفرین بوده و بیرون آمدن از آنها، بسیار سخت خواهد بود. همچنین، در این دشت، به‌دلیل عدم وجود پوشش گیاهی، به‌محض بارندگی اندک، باتلاق‌هایی بزرگ و مهیب ایجاد می‌شود که عبور و مرور را برای مسافران با مشکل مواجه می‌کند.<ref>[https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%DA%A9%D9%88%DB%8C%D8%B1/ «دشت کویر ایران، یکی از پهناورترین نمک‌زارهای ایران»، وب‌سایت مجله گردشگری اِلی گشت.]</ref>