صفحهای تازه حاوی «300px|thumb|left|شربت آبلیمو <big>'''شربت'''</big>؛ نوشیدنی شیرین و خنک با خواص درمانی و خوراکی.<br> شربت از جمله نوشیدنیهای خنک و شیرین است که بیشتر در فصلهای گرم سال نوشیده میشود. ==نامگذاری شربت== شربت، در زبان فارسی به نوشیدنیهای...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
<big>'''شربت'''</big>؛ نوشیدنی شیرین و خنک با خواص درمانی و خوراکی. | |||
<big>'''شربت'''</big>؛ نوشیدنی شیرین و خنک با خواص درمانی و خوراکی. | |||
شربت از جمله نوشیدنیهای خنک و شیرین است که بیشتر در فصلهای گرم سال نوشیده میشود. | شربت از جمله نوشیدنیهای خنک و شیرین است که بیشتر در فصلهای گرم سال نوشیده میشود. | ||
| خط ۱۹: | خط ۱۸: | ||
==کارکرد شربت== | ==کارکرد شربت== | ||
شربت، دارای کارکردهای مختلفی در طول تاریخ بوده که از آن جمله میتوان به رفع تشنگی و عطش و نیز تحریک اشتها اشاره کرد.<ref>ولفسن، ایرانیان در گذشته و حال، ۱۳۰۹ش، ص۱۴۵-۱۴۶؛ <br> | شربت، دارای کارکردهای مختلفی در طول تاریخ بوده که از آن جمله میتوان به رفع تشنگی و عطش و نیز تحریک اشتها اشاره کرد.<ref>ولفسن، ایرانیان در گذشته و حال، ۱۳۰۹ش، ص۱۴۵-۱۴۶؛ <br> | ||
فریزر، سفرنامه، ۱۳۶۴ش، ص۴۶۷ و ۵۰۰؛ <br> | فریزر، سفرنامه، ۱۳۶۴ش، ص۴۶۷ و ۵۰۰؛ <br> | ||
| خط ۲۵: | خط ۲۳: | ||
کمپفر، سفرنامه، ۱۳۵۰ش، ص۱۴۶؛ <br> | کمپفر، سفرنامه، ۱۳۵۰ش، ص۱۴۶؛ <br> | ||
نوربخش، مسافران تاریخ، ۱۳۶۴ش، ص۲۳۷. | نوربخش، مسافران تاریخ، ۱۳۶۴ش، ص۲۳۷. | ||
</ref> پس از مدتی، کارکردهای شربت افزایش یافته و این نوشیدنی، وارد آیینهای ملی و دینی ایرانیان نیز شد؛ برای مثال، در [[کازرون]]، در مراسم [[عقیقه|عقیقۀ]] نوزاد، شربت پخش کرده و از همان شربت نیز به گوسفند [[قربانی کردن|قربانی]]، قبل از ذبح، میخوراندند.<ref>حاتمی، باورها و رفتارها، گذشته در کازرون، ۱۳۸۵ش، ص۱۱۸.</ref> امروزه، در برخی از اعیاد مذهبی، سفرههای نذری و مراسمهای عزاداری، بهویژه در روزهای [[تاسوعا]] و [[عاشورا]]، نذر شربت در میان ایرانیان بسیار رایج است.<ref>ایازی، برهان، آیینۀ سنندج، ۱۳۷۱ش، ص۱۷۲-۱۷۳.</ref | </ref> پس از مدتی، کارکردهای شربت افزایش یافته و این نوشیدنی، وارد آیینهای ملی و دینی ایرانیان نیز شد؛ برای مثال، در [[کازرون]]، در مراسم [[عقیقه|عقیقۀ]] نوزاد، شربت پخش کرده و از همان شربت نیز به گوسفند [[قربانی کردن|قربانی]]، قبل از ذبح، میخوراندند.<ref>حاتمی، باورها و رفتارها، گذشته در کازرون، ۱۳۸۵ش، ص۱۱۸.</ref> امروزه، در برخی از اعیاد مذهبی، سفرههای نذری و مراسمهای عزاداری، بهویژه در روزهای [[تاسوعا]] و [[عاشورا]]، نذر شربت در میان ایرانیان بسیار رایج است.<ref>ایازی، برهان، آیینۀ سنندج، ۱۳۷۱ش، ص۱۷۲-۱۷۳.</ref> | ||
شربت، از جمله نوشیدنیهای پرطرفدار در مهمانیها نیز بوده است. همین کار، منجر به ساختهشدن ظرفهایی مخصوص برای شربت بهنام «شربتخوری» یا «شربتی» شد که بهشکل کاسههایی کوچک بودند و به نوشیدن اختصاص داشتند.<ref>شهری، تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم، ۱۳۷۸ش، ج3، ص543؛ <br> | شربت، از جمله نوشیدنیهای پرطرفدار در مهمانیها نیز بوده است. همین کار، منجر به ساختهشدن ظرفهایی مخصوص برای شربت بهنام «شربتخوری» یا «شربتی» شد که بهشکل کاسههایی کوچک بودند و به نوشیدن اختصاص داشتند.<ref>شهری، تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم، ۱۳۷۸ش، ج3، ص543؛ <br> | ||
| خط ۳۱: | خط ۲۹: | ||
ولفسن، ایرانیان در گذشته و حال، ۱۳۰۹ش، ص۱۵۲؛ <br> | ولفسن، ایرانیان در گذشته و حال، ۱۳۰۹ش، ص۱۵۲؛ <br> | ||
جمالزاده، قلتشن دیوان، ۱۳۷۹ش، ص25.</ref> در برخی خانههای اشراف و اعیان نیز فردی بهنام «شربتدار» وظیفه داشت تا امور تهیۀ شربت، مربا، نحوۀ نگهداری از مواد اولیۀ آنها و نیز سِرو آنها را برعهده گیرد.<ref>ابنبطوطه، رحلة، ۱۴۱۷ق، ج3، ص164؛ <br> | جمالزاده، قلتشن دیوان، ۱۳۷۹ش، ص25.</ref> در برخی خانههای اشراف و اعیان نیز فردی بهنام «شربتدار» وظیفه داشت تا امور تهیۀ شربت، مربا، نحوۀ نگهداری از مواد اولیۀ آنها و نیز سِرو آنها را برعهده گیرد.<ref>ابنبطوطه، رحلة، ۱۴۱۷ق، ج3، ص164؛ <br> | ||
امیری، تاریخ و فرهنگ مردم فراشبند، ۱۳۸۲ش، ص۵۳۴.</ref | امیری، تاریخ و فرهنگ مردم فراشبند، ۱۳۸۲ش، ص۵۳۴.</ref> | ||
از دیگر کارکردهای شربت، استفاده از آن در مراسمهای عقد و [[مراسم عروسی|عروسی]]، محافل جشن و شادی، [[خواستگاری]] و [[بلهبرون]] بوده است. رسم نوشیدن شربت توسط عروس و داماد، هنوز هم در بسیاری از نقاط ایران رواج دارد.<ref>Rice, Persian Women and Their Ways,1976, P28.</ref> | از دیگر کارکردهای شربت، استفاده از آن در مراسمهای عقد و [[مراسم عروسی|عروسی]]، محافل جشن و شادی، [[خواستگاری]] و [[بلهبرون]] بوده است. رسم نوشیدن شربت توسط عروس و داماد، هنوز هم در بسیاری از نقاط ایران رواج دارد.<ref>Rice, Persian Women and Their Ways,1976, P28.</ref> | ||
| خط ۳۹: | خط ۳۷: | ||
==انواع شربت== | ==انواع شربت== | ||
شربتها، امروزه، به دو دسته از شربتهای خانگی و صنعتی تقسیم میشوند. از جمله شربتهای رایج خانگی میتوان به شربت ترخون، بهارنارنج، [[ریواس]]، [[زنجبیل]]، بیدمشک، [[زعفران]]، سنکجبین، آلبالو، [[خاکشیر]]، تخم شربتی، آبلیمو، نعنا و افرا اشاره کرد.<ref> [https://www.kojaro.com/2020/9/28/190850/iranian-syrup-recipe/ توکلی، «انواع شربت ایرانی برای پذیرایی که میتوانید در خانه تهیه کنید»، وبسایت کجارو.]</ref> | شربتها، امروزه، به دو دسته از شربتهای خانگی و صنعتی تقسیم میشوند. از جمله شربتهای رایج خانگی میتوان به شربت ترخون، بهارنارنج، [[ریواس]]، [[زنجبیل]]، بیدمشک، [[زعفران]]، سنکجبین، آلبالو، [[خاکشیر]]، تخم شربتی، آبلیمو، نعنا و افرا اشاره کرد.<ref> [https://www.kojaro.com/2020/9/28/190850/iranian-syrup-recipe/ توکلی، «انواع شربت ایرانی برای پذیرایی که میتوانید در خانه تهیه کنید»، وبسایت کجارو.]</ref> | ||
==طرز تهیۀ شربت== | ==طرز تهیۀ شربت== | ||
| خط ۴۶: | خط ۴۳: | ||
==مردمنگاری شربت== | ==مردمنگاری شربت== | ||
استفاده از شربت در میان مردم ایران از دیرباز رایج بوده است. آنها، در مراسمهای مختلفی به تهیه و تدارک این نوشیدنی میپرداختند؛ برای مثال، مردم در [[تهران]]، در شب عروسی، شربت بهارنارنج، عرق بیدمشک با ترنگبین و گلاب یا شربت بهلیمو آماده کرده و بر سر سفرۀ عقد میگذاشتند.<ref>کتیرایی، از خشت تا خشت، ۱۳۴۸ش، ص۱۴۵.</ref> مردم اردکان، در مراسمهای خوانچهبردن و سینیبری، با شربت و شیرینی از مهمانهای خود پذیرایی میکردند.<ref>طباطبایی اردکانی، فرهنگ عامۀ اردکان، ۱۳۸۱ش، ص۳۴۲.</ref> مردم [[شیراز]] نیز در مراسم حمام بردن عروس، از او با شربت پذیرایی کرده و همراه با آن شعری میخواندند:<ref>همایونی، گوشههایی از آدابورسوم مردم شیراز، ۱۳۵۳ش، ص۷۷-۷۸ و ۸۰ و ۱۱۷.</ref | استفاده از شربت در میان مردم ایران از دیرباز رایج بوده است. آنها، در مراسمهای مختلفی به تهیه و تدارک این نوشیدنی میپرداختند؛ برای مثال، مردم در [[تهران]]، در شب عروسی، شربت بهارنارنج، عرق بیدمشک با ترنگبین و گلاب یا شربت بهلیمو آماده کرده و بر سر سفرۀ عقد میگذاشتند.<ref>کتیرایی، از خشت تا خشت، ۱۳۴۸ش، ص۱۴۵.</ref> مردم اردکان، در مراسمهای خوانچهبردن و سینیبری، با شربت و شیرینی از مهمانهای خود پذیرایی میکردند.<ref>طباطبایی اردکانی، فرهنگ عامۀ اردکان، ۱۳۸۱ش، ص۳۴۲.</ref> مردم [[شیراز]] نیز در مراسم حمام بردن عروس، از او با شربت پذیرایی کرده و همراه با آن شعری میخواندند:<ref>همایونی، گوشههایی از آدابورسوم مردم شیراز، ۱۳۵۳ش، ص۷۷-۷۸ و ۸۰ و ۱۱۷.</ref> | ||
{{آغاز نستعلیق}} | {{آغاز نستعلیق}} | ||
{{شعر|نستعلیق}} | {{شعر|نستعلیق}} | ||
| خط ۶۹: | خط ۶۶: | ||
{{پایان نستعلیق}} | {{پایان نستعلیق}} | ||
[[سعدی شیرازی|سعدی]] نیز در بیتی به این واژه اشاره کرده است:<ref> [https://ganjoor.net/saadi/divan/ghazals/sh66 سعدی، دیوان اشعار، غزلیات، غزل شمارۀ 66، وبسایت گنجور.]</ref | [[سعدی شیرازی|سعدی]] نیز در بیتی به این واژه اشاره کرده است:<ref> [https://ganjoor.net/saadi/divan/ghazals/sh66 سعدی، دیوان اشعار، غزلیات، غزل شمارۀ 66، وبسایت گنجور.]</ref> | ||
{{آغاز نستعلیق}} | {{آغاز نستعلیق}} | ||
{{شعر|نستعلیق}} | {{شعر|نستعلیق}} | ||
