آیت‌الکرسی: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۲: / خط ۲: @@
 == معرفی ==
-آیت‌الکرسی آیهٔ ۲۵۵ از سورهٔ بقره در [[قرآن]] است.<ref>[https://lib.eshia.ir/13509/6/449 حسینی طهرانی، مطلع انوار، ۱۴۳۳ق، ج۶، ص۴۴۹.]</ref> برخی مفسران به دلیل پیوستگی مفهومیِ آیات ۲۵۶ و ۲۵۷ با محتوای آیهٔ ۲۵۵، این دو آیه را نیز بخشی از آیت‌الکرسی به شمار آورده‌اند، اما منابع اصیل و کهن این دیدگاه را تأیید نمی‌کنند. به‌ویژه آنکه در برخی احادیث، به «پنجاه کلمه» و «یکصد و هفتاد حرف» در آیت‌الکرسی اشاره شده است، همچنین واژهٔ کُرسی فقط در آیه ۲۵۵ همین سوره آمده و معنای دو آیه بعدی (۲۵۶ و ۲۵۷) متوقف بر آن نیست. افزون بر این در روایتی تصریح شده است که امام علی، آیت‌الکرسی را از عبارت «الله لا إله إلا هو…» آغاز کرد و تا «…و هو العلی العظیم» ادامه داد.
+آیت‌الکرسی آیهٔ ۲۵۵ از سورهٔ بقره در [[قرآن]] است.<ref>[https://lib.eshia.ir/13509/6/449 حسینی طهرانی، مطلع انوار، ۱۴۳۴ق، ج۶، ص۴۴۹.]</ref> برخی مفسران به دلیل پیوستگی مفهومیِ آیات ۲۵۶ و ۲۵۷ با محتوای آیهٔ ۲۵۵، این دو آیه را نیز بخشی از آیت‌الکرسی به شمار آورده‌اند، اما منابع اصیل و کهن این دیدگاه را تأیید نمی‌کنند. به‌ویژه آنکه در برخی احادیث، به «پنجاه کلمه» و «یکصد و هفتاد حرف» در توصیف آیت‌الکرسی اشاره شده است، همچنین واژهٔ کُرسی فقط در آیه ۲۵۵ همین سوره آمده و معنای دو آیه بعدی (۲۵۶ و ۲۵۷) متوقف بر آن نیست. افزون بر این در روایتی تصریح شده است که امام علی، آیت‌الکرسی را از عبارت «الله لا إله إلا هو…» آغاز کرد و تا «…و هو العلی العظیم» ادامه داد.
 علت نامگذاری این آیه به «آیت‌الکرسی» ذکر «کُرسی» خداوند در آن است: «وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ؛ کُرسی او آسمان‌ها و زمین را دربر گرفته است.» بر پایه برخی روایات، این نامگذاری در زمان خود پیامبر خاتم صورت گرفته است. در تفسیر عیاشی از امام صادق نقل شده که ابوذر از پیامبر دربارهٔ برترین آیهٔ نازل‌شده پرسید و پیامبر آیت‌الکرسی را معرفی کرد. طبق بعضی روایات نیز [[اسم اعظم|اسم اعظم الهی]] در همین آیه نهفته است.<ref>[https://lib.eshia.ir/26683/1/307/%D8%A2%DB%8C%D8%AA_%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%B1%D8%B3%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D8%A2%DB%8C%D9%87_%DB%B2%DB%B5%DB%B5_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87 جمعی از نویسندگان، فرهنگ‌نامه علوم قرآنی، دفتر تبلیغات اسلامی، ص۳۰۷.]</ref>
@@ خط ۱۲: / خط ۱۲: @@
 == آموزه‌های توحیدی ==
-محتوای آیت‌الکرسی متکی بر بیان مفاهیم توحیدی است. آیه‌ در مجموع شانزده بار از خداوند سخن گفته و گفته شده در هیچ آیه‌ای از قرآن، نام خدا تا این اندازه لحاظ نشده است. این آیه «سید آیات قرآن» لقب گرفته است. آیه هرگونه شرک و پرستش معبودهای دروغین را نفی می‌کند و از حیات بی‌پایان، ازلی و ابدی او سخن می‌گوید. همچنین خستگی، چرت و خواب را از ذات الهی دور می‌داند و مالکیت مطلق خداوند بر آسمان‌ها و زمین و آنچه در آن‌هاست را بیان می‌کند. افزون بر اینکه شفاعت را تنها با اذن خداوند مجاز می‌داند و خاطرنشان می‌سازد که نگهبانی و تدبیر آسمان‌ها و زمین او را به رنج و زحمت نمی‌افکند.<ref>جوادی آملی، تفسیر تسنیم، ۱۳۸۸ش، ج۱۲، ص۹۸ ـ ۹۹ و ۱۰۴.</ref>
+محتوای آیت‌الکرسی متکی بر بیان مفاهیم توحیدی است. آیه‌ در مجموع شانزده بار از خداوند سخن گفته و گفته شده در هیچ آیه‌ای از قرآن، نام خدا تا این اندازه لحاظ نشده است. این آیه «سید آیات قرآن» لقب گرفته است. با توجه به گرایش فطری انسان‌ها به یگانگی خداوند، آیه هرگونه شرک و پرستش معبودهای دروغین را نفی می‌کند و از حیات بی‌پایان، ازلی و ابدی او سخن می‌گوید. همچنین خستگی، چرت و خواب را از ذات الهی دور می‌داند و مالکیت مطلق خداوند بر آسمان‌ها و زمین و آنچه در آن‌هاست را بیان می‌کند. افزون بر اینکه شفاعت را تنها با اذن خداوند مجاز می‌داند و خاطرنشان می‌سازد که نگهبانی و تدبیر آسمان‌ها و زمین او را به رنج و زحمت نمی‌افکند.<ref>جوادی آملی، تفسیر تسنیم، ۱۳۸۸ش، ج۱۲، ص۹۸ ـ ۹۹ و ۱۰۴ ـ ۱۰۵.</ref>
 === مفهوم کرسی ===
@@ خط ۲۰: / خط ۲۰: @@
 == اهمیت و جایگاه ==
-احادیث فراوانی در فضیلت این آیه در منابع روایی شیعه و اهل سنت نقل شده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/13509/6/449 حسینی طهرانی، مطلع انوار، ۱۴۳۳ق، ج۶، ص۴۴۹.]</ref> محتوای آیت‌الکرسی را نشانه‌ای روشن بر حفظ و قیومیت خداوند شمرده‌اند. از همین‌رو گفته‌اند هر کس آن را بخواند از هرگونه بدی و آسیب در امان می‌ماند.<ref>[https://lib.eshia.ir/13509/6/449 حسینی طهرانی، مطلع انوار، ۱۴۳۳ق، ج۶، ص۴۴۹.]</ref> هدف اصلی آیت‌الکرسی را معرفی معبود واقعی و شایستهٔ پرستش به مردم دانسته‌اند. باور به آموزه‌های این آیه در آنها اعتقاد یکتاپرستی را تقویت کرده و از [[شرک]] و بندگی‌های باطل آزاد می‌کند.<ref>فلسفی، آیت الکرسی پیام آسمانی توحید، ۱۳۵۱ش، ص۴ ـ ۵.</ref> خواندن آیت‌الکرسی در متن برخی از نمازهای مستحبی مانند [[نماز شب اول قبر]] هم سفارش شده است.<ref>فلسفی، آیت الکرسی پیام آسمانی توحید، ۱۳۵۱ش، ص۴.</ref>
+احادیث فراوانی در فضیلت این آیه در منابع روایی شیعه و اهل سنت نقل شده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/13509/6/449 حسینی طهرانی، مطلع انوار، ۱۴۳۴ق، ج۶، ص۴۴۹.]</ref> محتوای آیت‌الکرسی را نشانه‌ای روشن بر حفظ و قیومیت خداوند شمرده‌اند. از همین‌رو گفته‌اند هر کس آن را بخواند از هرگونه بدی و آسیب در امان می‌ماند.<ref>[https://lib.eshia.ir/13509/6/449 حسینی طهرانی، مطلع انوار، ۱۴۳۴ق، ج۶، ص۴۴۹.]</ref> هدف اصلی آیت‌الکرسی را معرفی معبود واقعی و شایستهٔ پرستش به مردم دانسته‌اند. باور به آموزه‌های این آیه در آنها اعتقاد یکتاپرستی را تقویت کرده و از [[شرک]] و بندگی‌های باطل آزاد می‌کند.<ref>فلسفی، آیت الکرسی پیام آسمانی توحید، ۱۳۵۱ش، ص۴ ـ ۵.</ref>
+خواندن آیت‌الکرسی در متن برخی از نمازهای مستحبی مانند [[نماز شب اول قبر]] هم سفارش شده است.<ref>فلسفی، آیت الکرسی پیام آسمانی توحید، ۱۳۵۱ش، ص۴.</ref> در روایتی از امام صادق نقل شده است که هر کس این آیه را یک بار تلاوت کند،‌ خداوند هزار مورد از بلایای دنیا را که راحت‌ترین آن [[فقر]] است و هزار مورد از سختی‌های [[آخرت]] را که آسان‌ترین آن [[عذاب قبر]] است، برطرف می‌کند.<ref>عیاشی، التفسیر، ۱۳۸۰ق، ج۱، ص۱۳۶و۱۳۷.</ref> بنا‌بر روایتی از امام علی، اگر کسی هنگامی که ناراحتی چشم دارد آیت‌الکرسی را بخواند و در دل و نیتش این باشد که بهبود می‌یابد [[ان شاء الله]] عافیت نصیبش می‌شود.<ref>شيخ صدوق، الخصال، ۱۳۶۲ش، ج۲، ص۶۱۶.</ref>
 == در فرهنگ ایرانی ==
-آیت‌الکرسی در هنر ایرانیان گاه بر اشیای کاربردی زندگی روزمره چون سفال، پارچه، فلز، پیراهن و قالیچه نقش می‌بست. این حضور، بیانگر باور به نیروی حفاظت‌بخش آیه بود؛ گاهی برای پاسداری از خودِ اثر در مانند قاب آینه یا قالیچه و زمانی برای صیانت از محتوای درون آن، چنان‌که بر جعبه‌های قرآن یا کتیبه‌های کاشی مساجد، امامزاده‌ها و مدارس نگاشته می‌شد. در چنین آثاری، دور نگه داشتن انسان از بلا، اندوه و غم نیز ار اهداف اصلی هنرمند به‌شمار می‌رفت.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1637489523-10480-1400-20.pdf ساریخانی و زرج‌آباد، «پژوهشی تحلیلی بر کتیبه‌نگاری آیة‌الکرسی در آثار هنری ایرانیان»، ص۷۸ ـ ۷۹.]</ref> ایرانیان در ساخت خانه‌ها آیت‌الکرسی را بر سردر ورودی آن نصب می‌کنند. خواندن این آیه هنگام بیرون‌رفتن و برای برآورده‌شدن حاجت سفارش شده و این اقدام شاید در راستای عمل به همین حدیث باشد.<ref>[https://tabriz.iqna.ir/fa/news/3746663/%D8%A2%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86-%D8%B2%DB%8C%D9%86%D8%AA-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86 صادقی، «آیات قرآن، زینت بخش سر در خانه‌های ایرانیان»، خبرگزاری ایکنا.]</ref>
+آیت‌الکرسی در هنر ایرانیان گاه بر اشیای کاربردی زندگی روزمره چون سفال، پارچه، فلز، پیراهن و قالیچه نقش می‌بست. این حضور، بیانگر باور به نیروی حفاظت‌بخش آیه بود؛ گاهی برای پاسداری از خودِ اثر در مانند قاب آینه یا قالیچه و زمانی برای صیانت از محتوای درون آن، چنان‌که بر جعبه‌های قرآن یا کتیبه‌های کاشی مساجد، امامزاده‌ها و مدارس نگاشته می‌شد. در چنین آثاری، دور نگه داشتن انسان از بلا، اندوه و غم نیز ار اهداف اصلی هنرمند به‌شمار می‌رفت.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1637489523-10480-1400-20.pdf ساریخانی و زرج‌آباد، «پژوهشی تحلیلی بر کتیبه‌نگاری آیة‌الکرسی در آثار هنری ایرانیان»، ص۷۸ ـ ۷۹.]</ref> ایرانیان در ساخت خانه‌ها آیت‌الکرسی را بر سردر ورودی آن نصب می‌کنند. خواندن این آیه هنگام بیرون‌رفتن و برای برآورده‌شدن حاجت سفارش شده و این اقدام شاید در راستای عمل به همین حدیث باشد.<ref>[https://tabriz.iqna.ir/fa/news/3746663/%D8%A2%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86-%D8%B2%DB%8C%D9%86%D8%AA-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86 صادقی، «آیات قرآن، زینت‌بخش سر‌در خانه‌های ایرانیان»، خبرگزاری ایکنا.]</ref>
 == در کشورهای اسلامی ==
@@ خط ۳۴: / خط ۳۶: @@
 == منابع ==
-* جوادی آملی، عبدالله، تفسیر تسنیم، ۱۳۸۸ش.
+* قرآن کریم.
+* حسینی طهرانی، سید محمدحسین، مطلع انوار، تهران، مکتب وحی، چاپ دوم، ۱۴۳۴ق.
+* جمعی از نویسندگان، فرهنگ‌نامه علوم قرآنی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، بی‌تا.
+* جوادی آملی، عبدالله، تفسیر تسنیم، ج۱۲، قم، مرکز نشر اسراء، چاپ دوم، ۱۳۸۸ش.
+* ساریخانی و زرج‌آباد، «پژوهشی تحلیلی بر کتیبه‌نگاری آیة‌الکرسی در آثار هنری ایرانیان»،
+* صادقی، «آیات قرآن، زینت‌بخش سر‌در خانه‌های ایرانیان»، خبرگزاری ایکنا.
 * فلسفی، محمدتقی، آیت الکرسی پیام آسمانی توحید، تهران، نشر معارف اسلامی، چاپ دوم، ۱۳۵۱ش.
-*
+*فولادوند، محمدمهدى‌، ترجمه قرآن، تهران، دفتر مطالعات تاريخ و معارف اسلامى‌، چاپ دوم، ۱۴۱۸ق.
+*مجلسی، لوامع صاحبقرانی، ۱۴۱۴ق.
+*مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، بی‌تا.