آردگیز گردانی: تفاوت میان نسخه‌ها

== معرفی ==

واژهٔ آردگیز در گویش مینابی و بندری به معنای اَلَک است. در گذشته، مردم این مناطق، برای پخت [[نان]] از آردگیز برای الک کردن آرد استفاده می‌کردند. [[آردگیز گردانی]]، آیینی معنوی در نقاط جنوبی ایران است که به اسامی دیگری همچون آربیز گردانی، هارگیس گردانی، آرگیز گردانی، هارگیز گردونی، هارگیس گردون و حک یا حق لیلی نیز شناخته می‌شود. این آیین معنوی، مصادف با شب نیمهٔ شعبان و همزمان با ولادت امام مهدی و روز جهانی مستضعفین، برگزار می‌شود که طی آن، افراد، به‌خصوص کودکان و نوجوانان زیر ۲۰ سال، با در دست داشتن آردگیز به درب خانه‌های همسایگان و هم‌محله‌ای‌های خود رفته و با تبریک ولادت امام زمان، از آنها انواع شیرینی و [[هدیه]] دریافت می‌کنند. برخی، قدمت این آیین را بیش از ۸۰ سال دانسته‌اند.<ref>[https://www.irna.ir/news/84683356/آردگیز-گردانی-حق-لیلی-سنت-کهن-در-هرمزگان «آردگیز گردانی (حق لیلی) سنت کهن در هرمزگان»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>

== آداب‌ورسوم آردگیز گردانی ==

امروزه، مردم میناب و روستاهای اطراف آن، با فرا رسیدن ماه شعبان و در آستانهٔ ولادت حضرت مهدی، برای خرید، تهیه و دوخت انواع لباس‌های رنگی و نیز تهیهٔ انواع شیرینی برای برپایی جشن میلاد آخرین امام شیعیان، آماده می‌شوند. در روز چهاردهم از [[ماه شعبان]]، مردم در این مناطق با شور و حرارت بسیار، برای تدارک [[جشن]] آماده شده و در غروب روز چهاردهم، پس از اقامهٔ [[نماز]] مغرب و عشاء، زنان و مردان، به‌صورت خانوادگی، گروهی یا انفرادی، با در دست داشتن آردگیز (الک) که در گذشته از برگ درخت [[خرما]] تهیه می‌شد، به خانه‌های همسایگان خود مراجعه کرده و آوای «حق لیلی که وقتیشن، کیک هاده که وقتیشن» یا «نیمهٔ شعبان امشب، آردگیز کَردُنن امشب»<ref>[https://www.qudsonline.ir/news/745572/%D8%B4%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%A7%D9%87-%D9%86%D8%B0%D8%B1-%D9%87%D9%85%D8%AF%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D8%A2%D8%B1%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D8%B2-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%8 «شعبان ماه نذر همدلی است؛ از سنت آردگیز گردانی تا هر محله یک قربانی»، خبرگزاری قدس.]</ref> را با صدای بلندی سر می‌دهند. صاحبخانه نیز با شنیدن این آوای آشنا، هر چیزی که برای آن شب تدارک دیده، بیرون آورده و از مردم پذیرایی می‌کند. امروزه، برخی به جای استفاده از آردگیز، از پلاستیک استفاده کرده و مردم نیز هدایای خود را در آن می‌ریزند.<ref>[https://basijnews.ir/fa/news/9011785/%D8%A2%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B2-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A2%D8%A6%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%A8-%D9%86%DB%8C%D9%85%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8-%D8%A7%DB%8C%D8%B1% «آردگیز گردانی آئین شب نیمۀ شعبان در جنوب ایران»، خبرگزاری بسیج.]</ref>

در برخی نقاط، برگزاری این آیین تا نیمه‌های شب، ادامه داشته و مردم تا دیرهنگام، در [[حسینیه]]‌ها و [[مساجد]] به برپایی [[جشن]] و مولودی‌خوانی مشغول می‌شوند. در گذشته، بانوان در این جشن، به طبخ انواع شیرینی و تنقلات خوشمزه می‌پرداختند، اما امروزه، بیشتر از خوراکی‌های بازاری و آماده استفاده می‌شود. این آیین، در گذشته از دو شب پیش از میلاد امام مهدی آغاز شده و شور و حرارتی وصف‌ناشدنی داشت. امروزه، این جشن بسیار کمرنگ شده و تنها در برخی نقاط محدود از روستاها و محلات جنوبی ایران برگزار می‌شود.<ref>[https://basijnews.ir/fa/news/9011785/%D8%A2%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B2-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A2%D8%A6%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%A8-%D9%86%DB%8C%D9%85%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8-%D8%A7%DB%8C%D8%B1% «آردگیز گردانی آئین شب نیمۀ شعبان در جنوب ایران»، خبرگزاری بسیج.]</ref>

== باورهای مرتبط با آردگیز گردانی ==

مردم در این مناطق، از دیرباز، بر این باور بوده‌اند که سکه‌هایی که در این شب بر روی زمین افتاده باشند، متبرک بوده و تنها برخی از افراد که لیاقت داشته باشند، می‌توانند آنها را پیدا کنند. آنها معتقد بودند که این سکه‌ها، [[زندگی]] افراد را رونق خواهد داد. همچنین، مردم میناب معتقدند که در این شب، به نیت سلامتی امام زمان، باید به حداقل هفت خانه مراجعه کرده، به اهالی آن منازل، میلاد امام را تبریک گفته و پذیرایی شوند. مردم بر این باورند که هدایای دریافتی در این شب، تمامی متبرک بوده و به‌همین دلیل از آنها برای شفای بیماران و رفع حاجت نیازمندان استفاده می‌کنند.<ref>[https://basijnews.ir/fa/news/9011785/%D8%A2%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B2-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A2%D8%A6%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%A8-%D9%86%DB%8C%D9%85%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8-%D8%A7%DB%8C%D8%B1% «آردگیز گردانی آئین شب نیمۀ شعبان در جنوب ایران»، خبرگزاری بسیج.]</ref>

== فلسفهٔ برگزاری آردگیز گردانی ==

برخی پژوهشگران بر این باورند که [[آرد]] نماد سپیدی و پاکی، و الک، نماد زدودن کینه و کدورت از دلها است. از این دیدگاه، مراسم آردگیز گردانی بیانگر یکرنگی، دوستی و [[صداقت]] میان انسان‌ها در یک اجتماع است؛ ارزش‌هایی که به باور آنها، امروزه در زندگی و حیات اجتماعی ایرانیان کمرنگ شده و بسیاری از مردم به زندگی ماشینی و عاری از این ارزش‌ها روی آورده‌اند. به اعتقاد آنان، این گونه آیین‌ها که پشتوانه‌ای از باورهای دینی و فرهنگی دارند، می‌توانند بر سلامت روان و نیز تعاملات اجتماعی انسان‌ها تأثیر مثبت بگذارند.<ref>[https://cyaran.ir/post/آردگیزگردانی-نمادی-از-یکرنگی-3729 غلامی، «آردگیز گردانی، نمادی از یکرنگی و صداقت»، وب‌سایت بانیما.]</ref>

== پانویس ==

== منابع ==

* «آردگیز گردانی (حق لیلی) سنت کهن در هرمزگان»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ بارگذاری: ۲۴ اسفند ۱۴۰۰ش.

* «شعبان ماه نذر همدلی است؛ از سنت آردگیز گردانی تا هر محله یک قربانی»، خبرگزاری قدس، تاریخ بارگذاری: ۹ فروردین ۱۴۰۰ش.

* «آردگیز گردانی آئین شب نیمهٔ شعبان در جنوب ایران»، خبرگزاری بسیج، تاریخ بارگذاری: ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۷ش.

* غلامی، صدیقه، «آردگیز گردانی، نمادی از یکرنگی و صداقت»، وب‌سایت بانیما، تاریخ بارگذاری: ۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۹ش.