ویرایش متن |
ویرایش متن |
||
| خط ۱۵۱: | خط ۱۵۱: | ||
== قاجاریه == | == قاجاریه == | ||
حکومت قاجار میکوشید تا خود را به آموزههای مذهب شیعه، پایبند نشان دهد، اما در این دوره علمای شیعه، نقشآفرینی سیاسی و اجتماعی محدودی داشتند. | حکومت قاجار میکوشید تا خود را به آموزههای مذهب شیعه، پایبند نشان دهد، اما در این دوره علمای شیعه، نقشآفرینی سیاسی و اجتماعی محدودی داشتند. با وجود این، سازمان روحانیت بر پایهٔ نظام مرجعیت شکل گرفت و علما و مدارس علمیه از منابع مستقل مالی مانند وجوه شرعی برخوردار بودند.<ref>افشارکهن، «پیامدهای غلبه اصولیان بر اخباریان در سیاست ایران»، ۱۳۹۵ش، ص۸.</ref> در بخش دوم دورهٔ قاجار، علمای شیعه بهعنوان یک نیروی مؤثر سیاسی-اجتماعی، نقشآفرینی کردند. | ||
* '''جنبش تحریم تنباکو''' ( | * '''جنبش تحریم تنباکو''' (۱۲۷۰ش): علما به رهبری میرزای شیرازی مردم را علیه قرارداد تنباکو با انگلستان بسیج و حکومت قاجار را مجبور به عقبنشینی کردند. | ||
* '''جنبش مشروطه''' (۱۲۸۵ش): بخشی از علما در کنار روشنفکران وارد صحنه شدند و نقش رهبری را در اعتراضات علیه سلطنت مطلقه ایفا کردند | * '''جنبش مشروطه''' (۱۲۸۵ش): بخشی از علما در کنار روشنفکران وارد صحنه شدند و نقش رهبری را در اعتراضات علیه سلطنت مطلقه ایفا کردند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/101130/منابع-قدرت-روحانیت-شیعه-در-ایران?q=پیروزی%20مکتب%20اصولی%20بر%20اخباری،%20استقلال%20مالی%20و%20سیاسی%20نهاد%20روحانیت%20از%20دربار،%20و%20نقش%20علما%20در%20جنبشهای%20اجتماعی%20(مانند%20تحریم%20تنباکو%20و%20مشروطه).&score=9.811056&rownumber=2 قنبری، «منابع قدرت روحانیت شیعه در ایران»، ۱۳۸۱ش، ص۲۶۹.]</ref> | ||
== پهلوی == | == پهلوی == | ||
| خط ۱۶۰: | خط ۱۶۰: | ||
== جمهوری اسلامی == | == جمهوری اسلامی == | ||
با پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ش، | با پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ش، بار دیگر آموزههای شیعی سرلوحه حکومت قرار گرفت و مردم ایران با مشارکت در همهپرسی مربوط به ساختار حکومتی ایران در فروردین ۱۳۵۸ش، به نظام جمهوری اسلامی رأی دادند.<ref>خمینی، صحیفه نور، ۱۳۷۱ش، ج۳، ص۴۸۶.</ref> در [[نظام جمهوری اسلامی ایران|نظام جمهوری اسلامی]]، نظریهٔ ولایت فقیه بهعنوان مبنای حکومتداری بهرسمیت شناخته شد. فقه شیعه در ساختار سیاسی از جمله رهبری نظام، ریاستجمهوری، قوای سهگانه شامل مجریه، مقننه و قضائیه، [[مجلس خبرگان]]، [[شورای نگهبان]] و [[مجلس شورای اسلامی]] و قوانین اساسی نافذ گردید<ref>هاشمی، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص۱۷؛ مدنی، حقوق اساسی و نهادهای سیاسی جمهوری اسلامی ایران، ۱۳۶۰–۱۳۶۹ش، ج۴، ص۸۴–۹۸.</ref> و حضور [[دین]] در تمام عرصههای اجتماعی، رسمیت یافت.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/101130/منابع-قدرت-روحانیت-شیعه-در-ایران?q=پیروزی%20مکتب%20اصولی%20بر%20اخباری،%20استقلال%20مالی%20و%20سیاسی%20نهاد%20روحانیت%20از%20دربار،%20و%20نقش%20علما%20در%20جنبشهای%20اجتماعی%20(مانند%20تحریم%20تنباکو%20و%20مشروطه).&score=9.811056&rownumber=2 قنبری، «منابع قدرت روحانیت شیعه در ایران»، ۱۳۸۱ش، ص272-279.]</ref> | ||
=== دستاوردها === | ==== دستاوردها ==== | ||
* تثبیت [[هویت ملی]] ایرانیان و استقلال سیاسی ایران و تبدیل آن به یکی از ده کشور تأثیرگذار جهان؛ | |||
* حمایت از مستضعفان، گروههای مقاومت و [[بیداری اسلامی]]؛<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1394/03/15/759419/26-سال-تلألو-خورشید-روشنایی-بخش-انقلاب «۲۶ سال تلألو خورشید روشناییبخش انقلاب»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | |||
* اثرگذاری در مهار بحرانهای منطقهای و بینالمللی، تبدیل ایران به قطب تأمین ثبات و امنیت در [[خاورمیانه]]؛ | |||
* زمینهسازی برای خودکفایی کامل نظامی در [[جنگ ایران و عراق|جنگ تحمیلی عراق علیه ایران]].<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2117546/تحلیلی-بر-دستاوردهای-سیاسی-و-نظامی-جمهوری-اسلامی-ایران?q=دستاوردهای%20جمهوری%20اسلامی&score=137438953000.0&rownumber=4 سلطانی و اسدی، «تحلیلی بر دستاوردهای سیاسی و نظامی جمهوری اسلامی ایران»، ۱۴۰۲ش، ص۲۱.]</ref> | |||
* گسترش زیرساختهای پایدار در بهداشت، آموزش و انرژی؛ | |||
* تربیت و استفاده از نیروی انسانی جوان، متخصص و متعهد برای پیشرفت کشور؛<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1301095/برخی-دستاوردهای-نظام-جمهوری-اسلامی-ایران اداره کل هنر و رسانه، « برخی دستاوردهای نظام جمهوری اسلامی ایران»، مبلغان، ۱۳۹۶ش، ص۵۳-۴۸.]</ref> | |||
* آزادی عمل مسلمانان [[اهلسنت]]، [[زرتشتیان]]، [[کلیمیان]] و [[مسیحیان]] در مراسم دینی و احوال شخصیه و حضور در [[مجلس شورای اسلامی]].<ref>قانون اساسی، نشر الهدی، ۱۳۸۸ش، اصول ۳، ۱۳، ۱۹۲۰، ۲۶.</ref> | |||
* ساخت و گسترش اکوسیستم علم و فناوری شامل پارکهای علمی و شرکتهای دانشبنیان، ایجاد زیرساختهای پایدار در حملونقل و ارتباطات.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1301095/برخی-دستاوردهای-نظام-جمهوری-اسلامی-ایران?q=برخی%20دستاوردهای%20نظام%20جمهوری%20اسلامی%20ایران&score=274877907000.0&rownumber=1 اداره کل هنر و رسانه، « برخی دستاوردهای نظام جمهوری اسلامی ایران»، مبلغان، ۱۳۹۶ش، ص۵۳-۴۸.]</ref> | |||
* ارتقای ایران در رتبههای جهانی در رشتههای [[نانو]]، [[بیوتکنولوژی]]، [[پزشکی]] و [[شیمی]]؛ | |||
* خودکفایی در فناوریهای راهبردی مانند هستهای، موشکی، پهپادی، [[سلولهای بنیادین]] و داروهای نوترکیب؛ | |||
* حضور در جمع هفت کشور سازندهٔ [[موشک ماهوارهبر]] و اعزام موجود زنده به فضا، کسب رتبههای برتر جهانی در ساخت [[ماهواره]]، سامانهٔ پرتاب ماهواره، چرخهٔ سوخت هستهای، توربین گازی و سدسازی؛ | |||
* قرارگیری در جایگاه سیزدهم تولید علم با رشد یازدهبرابری نسبت به متوسط جهانی.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1394/03/15/759419/26-سال-تلألو-خورشید-روشنایی-بخش-انقلاب «۲۶ سال تلألو خورشید روشناییبخش انقلاب»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | |||
=== | === مقایسه نظام جمهوری اسلامی با حکومت صفوی === | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
! valign="top" |ویژگی دولتها | ! valign="top" |ویژگی دولتها | ||
| خط ۱۸۹: | خط ۱۸۹: | ||
! valign="top" |نقش علما | ! valign="top" |نقش علما | ||
| valign="top" |علما در خدمت حکومت بودند؛ حکومت توسط شاه و درباریان اداره میشد | | valign="top" |علما در خدمت حکومت بودند؛ حکومت توسط شاه و درباریان اداره میشد | ||
| valign="top" | | | valign="top" |علمای دین بهطور مستقیم رهبری و اداره کشور را بر عهده گرفتند | ||
|- | |- | ||
! valign="top" |ساختار سیاسی | ! valign="top" |ساختار سیاسی | ||
| خط ۱۹۷: | خط ۱۹۷: | ||
! valign="top" |قوانین | ! valign="top" |قوانین | ||
| valign="top" |قوانین عرفی و شرعی در کنار هم | | valign="top" |قوانین عرفی و شرعی در کنار هم | ||
| valign="top" |قوانین مبتنی بر فقه شیعه در چارچوب قانون اساسی | | valign="top" |قوانین مبتنی بر فقه شیعه در چارچوب [[قانون اساسی]] | ||
|} | |} | ||
