بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۷: خط ۷:


== نسل‌های مختلف شهرهای موشکی ==
== نسل‌های مختلف شهرهای موشکی ==
شهرهای موشکی عملیاتی ایران در قالب‌های مختلف زیرزمینی، کوهستانی و ساحلی مستقر شده‌اند. نسل اول شهرهای موشکی شامل تونل‌های نسبتاً ساده با یک خروجی بود. نسل دوم با چندشاخه‌شدن و افزودن مسیرهای امنیتی تکامل یافت. نسل سوم با ویژگی‌هایی مانند سکوهای شلیک داخلی، امکانات پیشرفتۀ زندگی، دیواره‌های چندلایه و مقاوم در برابر انفجار، درب‌های هیدرولیکی سنگین و همچنین سیستم‌های مجزا و ایزوله برای ذخیرۀ سوخت جامد و مایع است. طراحی این شهرهای موشکی با بهره‌گیری از لایه‌های عظیم سنگی به‌عنوان یک جذب‌کنندۀ طبیعی امواج انفجار عمل می‌کند<ref>[https://www.aparat.com/v/lkl5z3w «مهم؛ چرا ماهواره‌های آمریکا از دیدن بزرگترین شهر موشکی ایران وحشت کردن»، وب‌سایت آپارات.]</ref> که به گزارش متخصصان مهندسی رزمی، در برابر بمب‌های سنگرشکن پیشرفته<ref>[https://farsnews.ir/M_r7726/1748943562800500152/%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A6%DB%8C-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%DA%A9%D8%AC%D8%A7-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF راستگو، «شهرهای نامرئی سپاه کجا هستند»، خبرگزاری فارس.]</ref>  و بمب اتم<ref>[https://www.aparat.com/v/PQU14 «مستند در اعماق ؛ گزارش تفصیلی درباره شهرهای موشکی ایران»، وب‌سایت آپارات.]</ref> <ref group="دیدگاه">این سنخ مطالب را به درستی راستی آزمایی کنید. قطعا در ذهن مخاطب شما این سؤال پیش میاد که اگر این حرفها درسته پس این همه بمباران شهرهای موشکی و محبوس شدن رزمندگان در برخی از اماکن چیه؟ ادعاهای ترامپ چیه؟ ممکنه گزارش شما درست و دقیق باشه اما پشتوانه خوب باید داشته باشد از منابع رسمی و نظامی و همینطور باید برای شبهه و ذهن مخاطب مطلبی بیاورید که این گمانه ها رو کنار بزنه. </ref>نیز از بین نمی‌روند.<ref>[https://www.aparat.com/v/lkl5z3w «مهم؛ چرا ماهواره‌های آمریکا از دیدن بزرگترین شهر موشکی ایران وحشت کردن»، وب‌سایت آپارات.]</ref>  
شهرهای موشکی عملیاتی ایران در قالب‌های مختلف زیرزمینی، کوهستانی و ساحلی مستقر شده‌اند. نسل اول شهرهای موشکی شامل تونل‌های نسبتاً ساده با یک خروجی بود. نسل دوم با چندشاخه‌شدن و افزودن مسیرهای امنیتی تکامل یافت. نسل سوم با ویژگی‌هایی مانند سکوهای شلیک داخلی، امکانات پیشرفتۀ زندگی، دیواره‌های چندلایه و مقاوم در برابر انفجار، درب‌های هیدرولیکی سنگین و همچنین سیستم‌های مجزا و ایزوله برای ذخیرۀ سوخت جامد و مایع است.<ref name=":0">[https://www.aparat.com/v/lkl5z3w «مهم؛ چرا ماهواره‌های آمریکا از دیدن بزرگترین شهر موشکی ایران وحشت کردن»، وب‌سایت آپارات.]</ref>


== تاریخچه ==
== تاریخچه ==
خط ۲۳: خط ۲۳:


در بهمن 1404ش، از یک تونل موشکی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در زیر دریا رونمایی شد که صدها موشک کروز با بردهای مختلف در آن وجود دارد.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2174342/%D8%A8%D8%A8%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%88%D9%86%D9%84-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9%DB%8C-%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C «ببینید | رونمایی نیروی دریایی سپاه از تونل موشکی زیر دریا برای مقابله با ناوهای امریکایی»، خبرآنلاین.]</ref>
در بهمن 1404ش، از یک تونل موشکی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در زیر دریا رونمایی شد که صدها موشک کروز با بردهای مختلف در آن وجود دارد.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2174342/%D8%A8%D8%A8%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%88%D9%86%D9%84-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9%DB%8C-%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C «ببینید | رونمایی نیروی دریایی سپاه از تونل موشکی زیر دریا برای مقابله با ناوهای امریکایی»، خبرآنلاین.]</ref>
== میزان مقاومت و تخریب‌پذیری ==
طراحی این شهرهای موشکی با بهره‌گیری از لایه‌های عظیم سنگی به‌عنوان یک جذب‌کنندۀ طبیعی امواج انفجار،<ref name=":0" /> قرار گرفتن این پایگاه‌ها در عمق چندصد متری زمین، همراه با لایه‌های بتن مسلح محافظ<ref>[https://www.iranjib.ir/shownews/131785/%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9%DB%8C-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D8%AE%D8%B4%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A8%D8%B1%D8%AF-%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%84-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF%D8%9F/ «شهرهای موشکی چگونه به بخشی از راهبرد دفاعی ایران تبدیل شدند؟»، وب‌سایت ایران جیب.]</ref> که به گزارش متخصصان مهندسی رزمی، در برابر بمب‌های سنگرشکن پیشرفته<ref>[https://farsnews.ir/M_r7726/1748943562800500152/%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A6%DB%8C-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%DA%A9%D8%AC%D8%A7-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF راستگو، «شهرهای نامرئی سپاه کجا هستند»، خبرگزاری فارس.]</ref> و بمب اتم<ref>[https://www.aparat.com/v/PQU14 «مستند در اعماق ؛ گزارش تفصیلی درباره شهرهای موشکی ایران»، وب‌سایت آپارات.]</ref> <ref group="دیدگاه">این سنخ مطالب را به درستی راستی آزمایی کنید. قطعا در ذهن مخاطب شما این سؤال پیش میاد که اگر این حرفها درسته پس این همه بمباران شهرهای موشکی و محبوس شدن رزمندگان در برخی از اماکن چیه؟ ادعاهای ترامپ چیه؟ ممکنه گزارش شما درست و دقیق باشه اما پشتوانه خوب باید داشته باشد از منابع رسمی و نظامی و همینطور باید برای شبهه و ذهن مخاطب مطلبی بیاورید که این گمانه ها رو کنار بزنه. </ref>نیز از بین نمی‌روند.<ref>[https://www.aparat.com/v/lkl5z3w «مهم؛ چرا ماهواره‌های آمریکا از دیدن بزرگترین شهر موشکی ایران وحشت کردن»، وب‌سایت آپارات.]</ref> حتی اگر بخشی از تأسیسات سطحی این پایگاه‌ها یا دیگر مراکز نظامی در یک حمله تخریب شود، موشک‌های مستقر در زیرزمین همچنان قابلیت عملیاتی خود را حفظ خواهند کرد و بخش اصلی توان دفاعی و پاسخ ایران دست‌نخورده باقی می‌ماند.<ref>[https://www.iranjib.ir/shownews/131785/%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9%DB%8C-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D8%AE%D8%B4%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A8%D8%B1%D8%AF-%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%84-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF%D8%9F/ «شهرهای موشکی چگونه به بخشی از راهبرد دفاعی ایران تبدیل شدند؟»، وب‌سایت ایران جیب.]</ref>


== نحوه ساخت ==
== نحوه ساخت ==
خط ۸۸: خط ۹۱:
به گزارش حسین سلامی، ظرفیت‌های موشکی و سامانه‌های دفاعی کشور به‌صورت مستمر و روزانه در حال توسعه است. برخلاف تصور طرف مقابل، چرخه تولید و نوآوری در این حوزه نه‌تنها متوقف نشده، بلکه شتابی فزاینده به خود گرفته است. این پیشرفت‌ها ابعاد مختلفی از جمله کمیت، دقت، قابلیت‌های عملیاتی و فناوری‌های ساخت را دربر می‌گیرد. <ref>[https://www.jamaran.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%B4%D8%B1-59/1655554-%D8%AA%D9%88%D8%B6%DB%8C%D8%AD%D8%A7%D8%AA-%D8%B3%D8%B1%D9%84%D8%B4%DA%A9%D8%B1-%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9%DB%8C-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%88%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%82-%D8%AC%D8%B2%D8%A1-%DA%A9%D9%88%DA%86%DA%A9%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%B9%D8%B8%D9%85%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%B9%D9%85%D9%84-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D9%86%D8%B8%DB%8C%D9%85-%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D9%85 «توضیحات سرلشکر سلامی در مورد شهر موشکی سپاه: موشک‌های ما به روز و در حال افزایش است/ وعده‌های صادق جزء کوچکی از نمایش عظمت ایران بود/ دفاع از کشور را براساس عمل دیگران تنظیم نکرده‌ایم»، پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران.]</ref>همچنین او در در نشست سراسری راهیان نور در آبادان در سال 1403ش اعلام کرد که «آن‌قدر موشک و شناور داریم که جا برای نگه‌داری نداریم.»<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1282621/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A2%D9%86%E2%80%8C%D9%82%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9-%D9%88-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%85-%DA%A9%D9%87-%D8%AC%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%86%DA%AF%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%85 «سردار سلامی: آن‌قدر موشک و شناور داریم که جا برای نگهداری نداریم»، خبرگزاری تابناک.]</ref>
به گزارش حسین سلامی، ظرفیت‌های موشکی و سامانه‌های دفاعی کشور به‌صورت مستمر و روزانه در حال توسعه است. برخلاف تصور طرف مقابل، چرخه تولید و نوآوری در این حوزه نه‌تنها متوقف نشده، بلکه شتابی فزاینده به خود گرفته است. این پیشرفت‌ها ابعاد مختلفی از جمله کمیت، دقت، قابلیت‌های عملیاتی و فناوری‌های ساخت را دربر می‌گیرد. <ref>[https://www.jamaran.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%B4%D8%B1-59/1655554-%D8%AA%D9%88%D8%B6%DB%8C%D8%AD%D8%A7%D8%AA-%D8%B3%D8%B1%D9%84%D8%B4%DA%A9%D8%B1-%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9%DB%8C-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%88%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%82-%D8%AC%D8%B2%D8%A1-%DA%A9%D9%88%DA%86%DA%A9%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%B9%D8%B8%D9%85%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%B9%D9%85%D9%84-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D9%86%D8%B8%DB%8C%D9%85-%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D9%85 «توضیحات سرلشکر سلامی در مورد شهر موشکی سپاه: موشک‌های ما به روز و در حال افزایش است/ وعده‌های صادق جزء کوچکی از نمایش عظمت ایران بود/ دفاع از کشور را براساس عمل دیگران تنظیم نکرده‌ایم»، پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران.]</ref>همچنین او در در نشست سراسری راهیان نور در آبادان در سال 1403ش اعلام کرد که «آن‌قدر موشک و شناور داریم که جا برای نگه‌داری نداریم.»<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1282621/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A2%D9%86%E2%80%8C%D9%82%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9-%D9%88-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%85-%DA%A9%D9%87-%D8%AC%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%86%DA%AF%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%85 «سردار سلامی: آن‌قدر موشک و شناور داریم که جا برای نگهداری نداریم»، خبرگزاری تابناک.]</ref>


== آسیب به شهرهای موشکی ایران پس از جنگ‌های تحمیلی دوم و سوم ==
== آسیب‌پذیری شهرهای موشکی ایران ==
توان موشکی ایران همواره کانون توجه و نگرانی قدرت‌های بزرگ غربی بوده است. این کشورها، افزون بر تحریم‌ها که ابزار همیشگی آنان نسبت به ایران بوده است، با روش‌هایی چون خرابکاری صنعتی، شناسایی نقاط آسیب‌پذیر و مکان‌یابی پایگاه‌های موشکی ایران تلاش کرده‌اند تا در صورت درگیری احتمالی، با از کار انداختن این سامانه‌ها، مهم‌ترین مزیت راهبردی ایران را خنثی کنند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/3681356-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9%DB%8C-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%AC%D8%A7-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%AF-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1 «شهرهای موشکی سپاه در کجا و چگونه ساخته شده اند؟/ تصاویر»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref> دشمن مدعی است که با بهره‌گیری از موشک‌ها و بمب‌های سنگرشکن می‌تواند به شهرهای زیرزمینی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران نفوذ و آنها را منهدم کند.<ref>[https://farsnews.ir/M_r7726/1748943562800500152/%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A6%DB%8C-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%DA%A9%D8%AC%D8%A7-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF راستگو، «شهرهای نامرئی سپاه کجا هستند»، خبرگزاری فارس.]</ref>
توان موشکی ایران همواره کانون توجه و نگرانی قدرت‌های بزرگ غربی بوده است. این کشورها با روش‌هایی چون خرابکاری صنعتی، شناسایی نقاط آسیب‌پذیر و مکان‌یابی پایگاه‌های موشکی ایران تلاش کرده‌اند تا در صورت درگیری احتمالی، با از کار انداختن این سامانه‌ها، مهم‌ترین مزیت راهبردی ایران را خنثی کنند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/3681356-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9%DB%8C-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%AC%D8%A7-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%AF-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1 «شهرهای موشکی سپاه در کجا و چگونه ساخته شده اند؟/ تصاویر»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref> آنها مدعی هستند که با بهره‌گیری از موشک‌ها و بمب‌های سنگرشکن می‌توان به شهرهای زیرزمینی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران نفوذ و آنها را منهدم کرد.<ref>[https://farsnews.ir/M_r7726/1748943562800500152/%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A6%DB%8C-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%DA%A9%D8%AC%D8%A7-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF راستگو، «شهرهای نامرئی سپاه کجا هستند»، خبرگزاری فارس.]</ref> پس از رونمایی از شهرهای موشکی در سال 2025م وب‌سایت تحلیلی The War Zone با انتشار تصویری از این شهرهای موشکی، مدعی شد که در ساختار آن‌ها یک آسیب‌پذیری آشکار وجود دارد. به‌زعم برخی تحلیلگران غربی، آمریکا با شناسایی ورودی‌ها و سامانه‌های تهویه می‌تواند این مراکز را با بمب‌های GBU-57 به‌سادگی منهدم کند. با آغاز جنگ رمضان، نیروهای آمریکا و اسرائیل بخش عمده‌ای از توان خود را بر شناسایی و انهدام سایت‌های پرتاب متمرکز کردند. با این حال، بنا بر گزارش روزنامه اسپانیایی ال‌پائیس بخش مهمی از توان پاسخ نظامی ایران در شهرهایی قرار داشت که در مناطق کوهستانی و در عمق زمین مستقر شده بودند. موقعیت جغرافیایی و استحکامات طبیعی این تأسیسات، نفوذ و تخریب آن‌ها را حتی با استفاده از تسلیحات پیشرفته نیز دشوار می‌کرد.<ref name=":1">[https://farsnews.ir/zafarani/1775645106011271225/%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9%DB%8C-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D8%B1%DA%AF-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%AA%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%84-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF زعفرانی، «شهرهای موشکی چگونه به برگ برنده ایران در جنگ تبدیل شدند؟»، خبرگزاری فارس.]</ref>


=== آسیب به شهرهای موشکی پس از جنگ تحمیلی دوم و سوم ===
محمدرضا نقدی، مشاور عالی فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی پس از جنگ تحمیلی 12 روزه در واکنش به این پرسش که آیا به توان موشکی ایران خسارتی وارد شده، تأکید کرد که کمترین آسیبی حتی در حد یک خراش هم بر پیکر موشک‌ها و تونل‌های موشکی ایران نیفتاده است و اگر درِ این تونل‌ها بسته شود، مسیر با لودر بازگشایی می‌شود.<ref>[https://www.jamaran.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%B4%D8%B1-59/1686169-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D9%85%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%85-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF-%D9%88%D9%82%D9%88%D8%B9-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D9%BE%DB%8C%D8%B4-%D8%A8%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D9%85%D9%84%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D9%85-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%D8%AC%D8%A7%D8%B3%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF-%D9%87%DB%8C%DA%86-%DB%8C%DA%A9-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%A7-%D8%AF%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A2%D8%AA%D8%B4-%D8%A8%D8%B3-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D9%86%D8%AF-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B9-%D8%A8%D9%88%D8%AF «سردار نقدی: همه شهر‌های موشکی سالم هستند/ وقوع جنگ پیش‌بینی شده بود/ از عملکرد پزشکیان در زمان جنگ دفاع می‌کنم/ ۵۰ کشور برای اسرائیل جاسوسی می‌کنند/ هیچ‌یک از فرماندهان ما درخواست آتش‌بس نداشتند/ پیروزی ایران در جنگ با اسرائیل قاطع بود»، پایگاه اطلاع‌رسانی و خبری جماران.]</ref>
محمدرضا نقدی، مشاور عالی فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی پس از جنگ تحمیلی 12 روزه در واکنش به این پرسش که آیا به توان موشکی ایران خسارتی وارد شده، تأکید کرد که کمترین آسیبی حتی در حد یک خراش هم بر پیکر موشک‌ها و تونل‌های موشکی ایران نیفتاده است و اگر درِ این تونل‌ها بسته شود، مسیر با لودر بازگشایی می‌شود.<ref>[https://www.jamaran.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%B4%D8%B1-59/1686169-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D9%85%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%85-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF-%D9%88%D9%82%D9%88%D8%B9-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D9%BE%DB%8C%D8%B4-%D8%A8%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D9%85%D9%84%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D9%85-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%D8%AC%D8%A7%D8%B3%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF-%D9%87%DB%8C%DA%86-%DB%8C%DA%A9-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%A7-%D8%AF%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A2%D8%AA%D8%B4-%D8%A8%D8%B3-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D9%86%D8%AF-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B9-%D8%A8%D9%88%D8%AF «سردار نقدی: همه شهر‌های موشکی سالم هستند/ وقوع جنگ پیش‌بینی شده بود/ از عملکرد پزشکیان در زمان جنگ دفاع می‌کنم/ ۵۰ کشور برای اسرائیل جاسوسی می‌کنند/ هیچ‌یک از فرماندهان ما درخواست آتش‌بس نداشتند/ پیروزی ایران در جنگ با اسرائیل قاطع بود»، پایگاه اطلاع‌رسانی و خبری جماران.]</ref>


قرار گرفتن شهرهای موشکی در اعماق زمین سبب شده تا ارزیابی‌های اطلاعاتی واشنگتن نتوانند با قطعیت مشخص کنند که چه تعداد موشک و پرتابگر در طول ۴۰ روز [[جنگ رمضان]] و تا پیش از آتش‌بس موقت منهدم شده‌اند. این ارزیابی در مورد پرتابگرها حتی پیچیده‌تر است. ایران تعداد زیادی پرتابگر ماکت، سکوهای فریبنده و اهداف ساختگی در سراسر کشور مستقر کرده که تشخیص آنها از طریق سنجنده‌های هوایی و ماهواره‌های جاسوسی دشوار است. علاوه بر این، منابع اطلاعاتی به قابلیت بازسازی سریع نقاط پرتاب موشک‌های ایران اشاره دارند. بر اساس تحلیل‌های سی‌ان‌ان از تصاویر ماهواره‌ای که ۲۷ پایگاه زیرزمینی و ۱۰۷ تونل را بررسی کرده، اگرچه حملات آمریکا و اسرائیل به ۷۷درصد از ورودی‌های این شهرهای موشکی آسیب زده، اما گزارش‌های اطلاعاتی آمریکا حاکی از آن است که نیروهای ایرانی، اندکی پس از اصابت موشک‌ها<ref>[https://www.javanonline.ir/fa/news/1353219/%D8%AD%D8%AF%D8%A7%D9%82%D9%84-%DB%B7%DB%B0-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D8%B2%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%C2%A0 «حداقل ۷۰ درصد زرادخانه موشکی ایران باقی است »، وب‌سایت جوان آنلاین.]</ref> به‌سرعت تونل‌های شهرهای موشکی مسدود شده را بازگشایی و لانچرهای موشکی را خارج کرده است. طبق این گزارش منابع ایرانی نیز تأیید کرده‌اند که تمامی شهرهای موشکی و پایگاه‌های پهپادی بازگشایی شده‌اند.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1368063/%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D9%86%D9%84%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «تصاویر سی ان ان از بازگشایی تونل‌های موشکی ایران»، خبرگزاری تابناک.]</ref>
قرار گرفتن شهرهای موشکی در اعماق زمین سبب شده تا ارزیابی‌های اطلاعاتی واشنگتن نتوانند با قطعیت مشخص کنند که چه تعداد موشک و پرتابگر در طول ۴۰ روز [[جنگ رمضان]] و تا پیش از آتش‌بس موقت منهدم شده‌اند. این ارزیابی در مورد پرتابگرها حتی پیچیده‌تر است. ایران تعداد زیادی پرتابگر ماکت، سکوهای فریبنده و اهداف ساختگی در سراسر کشور مستقر کرده که تشخیص آنها از طریق سنجنده‌های هوایی و ماهواره‌های جاسوسی دشوار است. علاوه بر این، منابع اطلاعاتی به قابلیت بازسازی سریع نقاط پرتاب موشک‌های ایران اشاره دارند. بر اساس تحلیل‌های سی‌ان‌ان از تصاویر ماهواره‌ای که ۲۷ پایگاه زیرزمینی و ۱۰۷ تونل را بررسی کرده، اگرچه حملات آمریکا و اسرائیل به ۷۷درصد از ورودی‌های این شهرهای موشکی آسیب زده، اما گزارش‌های اطلاعاتی آمریکا حاکی از آن است که نیروهای ایرانی، اندکی پس از اصابت موشک‌ها<ref>[https://www.javanonline.ir/fa/news/1353219/%D8%AD%D8%AF%D8%A7%D9%82%D9%84-%DB%B7%DB%B0-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D8%B2%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%C2%A0 «حداقل ۷۰ درصد زرادخانه موشکی ایران باقی است »، وب‌سایت جوان آنلاین.]</ref> به‌سرعت تونل‌های شهرهای موشکی مسدود شده را بازگشایی و لانچرهای موشکی را خارج کرده است. طبق این گزارش منابع ایرانی نیز تأیید کرده‌اند که تمامی شهرهای موشکی و پایگاه‌های پهپادی بازگشایی شده‌اند.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1368063/%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D9%86%D9%84%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «تصاویر سی ان ان از بازگشایی تونل‌های موشکی ایران»، خبرگزاری تابناک.]</ref> همچنین رویترز با انتشار تصاویر ماهواره‌ای در فوریه 2026م گزارش کرد که ایران نه‌تنها سایت‌های خود را در برابر بمباران حفظ کرده، بلکه با به‌کارگیری فناوری نانو‌بتن‌های سریع‌سخت‌شونده، در فاصله میان حملات هوایی، لایه‌های حفاظتی تازه‌ای بر ورودی‌های شهرهای موشکی ایجاد کرده است. رویترز آن را ترمیم فعال زیر آتش توصیف کرد. این نوع عملیات سبب غافلگیری آمریکا شد؛ زیرا بمب‌های سنگرشکن که برای تخریب یک‌باره طراحی شده بودند، با سازه‌هایی روبه‌رو می‌شدند که پس از هر انفجار، مستحکم‌تر و نفوذناپذیرتر می‌شدند.<ref name=":1" />


== ارتباط ساخت شهرهای موشکی ایران با خشکسالی ==
== ارتباط ساخت شهرهای موشکی ایران با خشکسالی ==
خط ۱۱۷: خط ۱۲۱:
* «حداقل ۷۰ درصد زرادخانه موشکی ایران باقی است »، وب‌سایت جوان آنلاین، تاریخ درج مطلب: 30 فروردین 1405ش.
* «حداقل ۷۰ درصد زرادخانه موشکی ایران باقی است »، وب‌سایت جوان آنلاین، تاریخ درج مطلب: 30 فروردین 1405ش.
* راستگو، مصطفی، «شهرهای نامرئی سپاه کجا هستند»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: 13 خرداد 1404ش.
* راستگو، مصطفی، «شهرهای نامرئی سپاه کجا هستند»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: 13 خرداد 1404ش.
* زعفرانی، قبس، «شهرهای موشکی چگونه به برگ برنده ایران در جنگ تبدیل شدند؟»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: 19 فروردین 1405ش.
* «سردار حاجی‌زاده ما اگر بخواهیم هفته یک شهر موشکی»، وب‌سایت آپارات، تاریخ بازدید: 1 اردیبهشت 1405ش.
* «سردار حاجی‌زاده ما اگر بخواهیم هفته یک شهر موشکی»، وب‌سایت آپارات، تاریخ بازدید: 1 اردیبهشت 1405ش.
* «سردار سلامی: آن‌قدر موشک و شناور داریم که جا برای نگهداری نداریم»، خبرگزاری تابناک، تاریخ درج مطلب: 21 دی 1403ش.
* «سردار سلامی: آن‌قدر موشک و شناور داریم که جا برای نگهداری نداریم»، خبرگزاری تابناک، تاریخ درج مطلب: 21 دی 1403ش.
* «سردار نقدی: همه شهر‌های موشکی سالم هستند/ وقوع جنگ پیش‌بینی شده بود/ از عملکرد پزشکیان در زمان جنگ دفاع می‌کنم/ ۵۰ کشور برای اسرائیل جاسوسی می‌کنند/ هیچ‌یک از فرماندهان ما درخواست آتش‌بس نداشتند/ پیروزی ایران در جنگ با اسرائیل قاطع بود»، پایگاه اطلاع‌رسانی و خبری جماران، تاریخ درج مطلب: 28 مهر 1404ش.
* «سردار نقدی: همه شهر‌های موشکی سالم هستند/ وقوع جنگ پیش‌بینی شده بود/ از عملکرد پزشکیان در زمان جنگ دفاع می‌کنم/ ۵۰ کشور برای اسرائیل جاسوسی می‌کنند/ هیچ‌یک از فرماندهان ما درخواست آتش‌بس نداشتند/ پیروزی ایران در جنگ با اسرائیل قاطع بود»، پایگاه اطلاع‌رسانی و خبری جماران، تاریخ درج مطلب: 28 مهر 1404ش.
* «شهرهای موشکی ایران با کدام دستگاه ساخته شده اند؟»، وب‌سایت آپارات، تاریخ بازدید: 3 اردیبهشت 1405ش.
* «شهرهای موشکی ایران با کدام دستگاه ساخته شده اند؟»، وب‌سایت آپارات، تاریخ بازدید: 3 اردیبهشت 1405ش.
* «شهرهای موشکی چگونه به بخشی از راهبرد دفاعی ایران تبدیل شدند؟»، وب‌سایت ایران جیب، تاریخ درج مطلب: 19 فروردین 1404ش.
* «شهرهای موشکی سپاه در کجا و چگونه ساخته شده اند؟/ تصاویر»، وب‌سایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: 21 مرداد 1399ش.
* «شهرهای موشکی سپاه در کجا و چگونه ساخته شده اند؟/ تصاویر»، وب‌سایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: 21 مرداد 1399ش.
* «شهرهای موشکی سپاه کابوسی برای دشمنان/ تکمیل پازل شهرهای زیرزمینی ایران»، وب‌سایت جوان آنلاین، تاریخ درج مطلب: 24 دی 1403ش.
* «شهرهای موشکی سپاه کابوسی برای دشمنان/ تکمیل پازل شهرهای زیرزمینی ایران»، وب‌سایت جوان آنلاین، تاریخ درج مطلب: 24 دی 1403ش.