لاکهید مارتین اف-۳۵ لایتنینگ ۲: تفاوت میان نسخه‌ها

تاریخچۀ توسعۀ اف-35 به سال‌ 1990م بازمی‌گردد؛ زمانی که ایالات متحده با ایدۀ ایجاد یا ساخت یک جنگندۀ چندمنظوره و پیشرفته به تولید این جنگنده رسید. به گزارش منابع مختلف، اف-۳۵ نتیجۀ توسعه‌یافته هواپیمای آزمایشی ایکس-۳۵ است که توسط شرکت لاکهید مارتین برای رقابت در پروژه «جنگنده تهاجمی مشترک» (JSF) ساخته شد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1009121/%D9%87%D9%85%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B2-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-f-35-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 «همه چیز درباره F - 35 (+عکس)»،  وب‌سایت عصر ایران.]</ref> در این رقابت، ایکس-۳۵ توانست بر رقیب خود، هواپیمای ایکس-۳۲ شرکت بوئینگ، پیروز شود.<ref>[https://www.google.com/search?q=%D9%81-%DB%B3%DB%B5+%D9%86%D9%88%D8%B9+%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87%E2%80%8C%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA%D9%87+%D9%87%D9%88%D8%A7%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%DB%8C+%D8%A7%DB%8C%DA%A9%D8%B3-%DB%B3%DB%B5+%D8%A7%D8%B3%D8%AA.+%D8%A7%DB%8C%DA%A9%D8%B3-%DB%B3%DB%B5+%D9%87%D9%88%D8%A7%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C+%D8%A8%D9%88%D8%AF+%DA%A9%D9%87+%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7+%D9%84%D8%A7%DA%A9%D9%87%DB%8C%D8%AF+%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%AA%DB%8C%D9%86+%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C+%D8%B1%D9%82%D8%A7%D8%A8%D8%AA+%D8%AF%D8%B1+%D9%BE%D8%B1%D9%88%DA%98%D9%87+%C2%AB%D8%AC%D9%86%DA%AF%D9%86%D8%AF%D9%87+%D8%AA%D9%87%D8%A7%D8%AC%D9%85%DB%8C+%D9%85%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DA%A9%C2%BB+%28JSF%29+%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%87+%D8%B4%D8%AF+%D9%88+%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA+%D8%A8%D8%B1+%D8%B1%D9%82%DB%8C%D8%A8+%D8%AE%D9%88%D8%AF+%D8%AF%D8%B1+%D8%A7%DB%8C%D9%86+%D9%BE%D8%B1%D9%88%DA%98%D9%87+%D9%87%D9%88%D8%A7%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%DB%8C+%D8%A7%DB%8C%DA%A9%D8%B3-%DB%B3%DB%B2+%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA+%D8%A8%D9%88%D8%A6%DB%8C%D9%86%DA%AF+%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2+%D8%B4%D9%88%D8%AF&sca_esv=8de6bca2391c3c3e&biw=1600&bih=773&sxsrf=ANbL-n6GFxHUcbyTRyf7hzk0I9heXrMQEQ%3A1777224887894&ei=t0zuad-ZNtyH9u8Pxcy64Qs&ved=0ahUKEwif0YPRhoyUAxXcg_0HHUWmLrwQ4dUDCBE&uact=5&oq=%D9%81-%DB%B3%DB%B5+%D9%86%D9%88%D8%B9+%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87%E2%80%8C%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA%D9%87+%D9%87%D9%88%D8%A7%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%DB%8C+%D8%A7%DB%8C%DA%A9%D8%B3-%DB%B3%DB%B5+%D8%A7%D8%B3%D8%AA.+%D8%A7%DB%8C%DA%A9%D8%B3-%DB%B3%DB%B5+%D9%87%D9%88%D8%A7%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C+%D8%A8%D9%88%D8%AF+%DA%A9%D9%87+%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7+%D9%84%D8%A7%DA%A9%D9%87%DB%8C%D8%AF+%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%AA%DB%8C%D9%86+%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C+%D8%B1%D9%82%D8%A7%D8%A8%D8%AA+%D8%AF%D8%B1+%D9%BE%D8%B1%D9%88%DA%98%D9%87+%C2%AB%D8%AC%D9%86%DA%AF%D9%86%D8%AF%D9%87+%D8%AA%D9%87%D8%A7%D8%AC%D9%85%DB%8C+%D9%85%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DA%A9%C2%BB+%28JSF%29+%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%87+%D8%B4%D8%AF+%D9%88+%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA+%D8%A8%D8%B1+%D8%B1%D9%82%DB%8C%D8%A8+%D8%AE%D9%88%D8%AF+%D8%AF%D8%B1+%D8%A7%DB%8C%D9%86+%D9%BE%D8%B1%D9%88%DA%98%D9%87+%D9%87%D9%88%D8%A7%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%DB%8C+%D8%A7%DB%8C%DA%A9%D8%B3-%DB%B3%DB%B2+%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA+%D8%A8%D9%88%D8%A6%DB%8C%D9%86%DA%AF+%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2+%D8%B4%D9%88%D8%AF&gs_lp=Egxnd3Mtd2l6LXNlcnAigwPZgS3bs9u1INmG2YjYuSDYqtmI2LPYudmH4oCM24zYp9mB2KrZhyDZh9mI2KfZvtuM2YXYp9uMINin24zaqdizLduz27Ug2KfYs9iqLiDYp9uM2qnYsy3bs9u1INmH2YjYp9m-24zZhdin24zbjCDYqNmI2K8g2qnZhyDYqtmI2LPYtyDZhNin2qnZh9uM2K8g2YXYp9ix2KrbjNmGINio2LHYp9uMINix2YLYp9io2Kog2K_YsSDZvtix2YjamNmHIMKr2KzZhtqv2YbYr9mHINiq2YfYp9is2YXbjCDZhdi02KrYsdqpwrsgKEpTRikg2LPYp9iu2KrZhyDYtNivINmIINiq2YjYp9mG2LPYqiDYqNixINix2YLbjNioINiu2YjYryDYr9ixINin24zZhiDZvtix2YjamNmHINmH2YjYp9m-24zZhdin24wg2KfbjNqp2LMt27PbsiDYtNix2qnYqiDYqNmI2KbbjNmG2q8g2b7bjNix2YjYsiDYtNmI2K8yBxAjGCcY6gIyBxAjGCcY6gIyBxAjGCcY6gIyBxAjGCcY6gIyBxAjGCcY6gIyBxAjGCcY6gIyBxAjGCcY6gIyBxAjGCcY6gIyBxAjGCcY6gIyBxAjGCcY6gIyFxAAGIAEGJECGLQCGOcGGIoFGOoC2AEBMhcQABiABBiRAhi0AhjnBhiKBRjqAtgBATIXEAAYgAQYkQIYtAIY5wYYigUY6gLYAQEyFxAAGIAEGJECGLQCGOcGGIoFGOoC2AEBMiAQLhiABBiRAhjRAxi0AhjnBhjHARjIAxiKBRjqAtgBATIgEC4YgAQYkQIY0QMYtAIY5wYYxwEYyAMYigUY6gLYAQFIpBBQwQtYwQtwAXgBkAEAmAEAoAEAqgEAuAEDyAEA-AEB-AECmAIBoAIhqAIQmAMh8QXZPhon_QyX7LoGBggBEAEYAZIHATGgBwCyBwC4BwDCBwM0LTHIBxSACAE&sclient=gws-wiz-serp «گران‌قیمت‌ترین جنگنده آمریکا در خلیج فارس!+عکس»، وب‌سایت روزنامۀ دنیای اقتصاد.]</ref> در ۲۰۰۱م شرکت لاکهید مارتین، از شرکت‌های بزرگ هوافضا و صنایع دفاعی آمریکا، موفق شد قرارداد تولید جنگندهٔ مدرن خود را به ثبت برساند. از آن زمان، اف-۳۵ به‌عنوان یکی از مدرن‌ترین جنگنده‌های حال‌حاضر جهان شناخته می‌شود.<ref>[https://www.ilna.ir/بخش-سایر-رسانه-ها-10/1520706-رقیب-اصلی-اف-با-قیافه-ای-عجیب «رقیب اصلی اف ۳۵ با قیافه‌ای عجیب»، خبرگزاری ایلنا؛][https://fararu.com/fa/news/791945/اف-یا-رادارگریز-قهار-هرچه-لازم-است-در-مورد-یک-جنگنده-مدرن-بدانید «اف ۳۵ یا رادارگریز قهار؛ هرچه لازم است در مورد یک جنگنده مدرن بدانید»، خبرگزاری فرارو.]</ref> اف-۳۵ در سه مدل اصلی تولید شده است:

* اف-۳۵ A با قابلیت نشست و برخاست متعارف

* اف-۳۵ B با توان برخاست و نشست عمودی

* اف-۳۵ C با قابلیت ناونشینی.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/146123/1/جنگنده-اف-35 «در مورد جنگنده اف 35 در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، وب‌سایت تابناک.]</ref>

== اهمیت نظامی ==

به نظر تحلیلگران لاکهید مارتین اف-۳۵ لایتنینگ ۲، فراتر از یک جنگنده، به‌عنوان یک سلاح ژئوپلیتیک شناخته می‌شود که نه‌تنها بر معادلات نظامی، بلکه بر آرایش قدرت، موازنۀ قوا، اتحادهای منطقه‌ای و رفتار سیاسی دولت‌ها اثر می‌گذارد. این جنگنده ابزاری برای ورود کشور خریدار به معماری امنیتی آمریکا محسوب می‌شود و به‌دلیل وابستگی فنی و نرم‌افزاری به ایالات متحده، نوعی گره امنیتی و سیاسی میان دو کشور ایجاد می‌کند. به‌باور تحلیلگران درخواست یا دریافت اف-۳۵ خود یک بیانیۀ سیاسی روشن تلقی می‌شود که نشان‌دهندۀ جهت‌گیری استراتژیک کشور متقاضی به سمت بلوک غرب و فاصله‌گرفتن از رقبایی مانند چین و روسیه است. کارشناسان معتقدند که این جنگنده توانایی بازطراحی نظم امنیتی منطقه، افزایش اعتمادبه‌نفس بین‌المللی کشور دارنده و محدودکردن فضای مانور رقبای منطقه‌ای را دارد. ازاین‌رو، اف-۳۵ پلتفرمی برای تغییر نقش‌های سیاسی کشورها و اعمال نفوذ بیشتر آمریکا در مناطق راهبردی جهان محسوب می‌شود.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1120016/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D9%87%D9%85%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-f-35-%D8%AD%D8%B1%D9%81-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B2%D9%86%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%B3%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86 «چرا همه درباره F-35 حرف می‌زنند؟/ از پرواز در آسمان تا تغییر سیاست روی زمین»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref>

== فناوری و قابلیت‌های جنگی ==

* '''پنهان‌کاری و ساختار:''' طراحی نسل پنجم با بدنه یکپارچه، مواد جاذب رادار و 42 درصد مواد مرکب.

* '''حسگرها و اشراف محیطی:''' پوشش 360 درجه، 10 آنتن جنگ الکترونیک و 6 حسگر الکترواپتیکی.

* '''تجهیزات پیشرفته:''' کلاه هوشمند خلبان، نمایشگر یکپارچه لمسی، سامانه فرامین صوتی، فیبر نوری و محرک‌های الکتروهیدرواستاتیک.

* '''عملکرد پروازی:''' مانورپذیری بالا با توانایی پرواز در سرعت 1.6 ماخ و زاویه حمله 50 درجه.

* '''تسلیحات:''' استفاده از محفظه‌های داخلی و خارجی برای حمل انواع موشک‌ها (هوابه‌هوا، کروز، ضدزره، ضدکشتی) و بمب‌های هدایت‌شونده و هسته‌ای.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/640405/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D9%86%DA%AF%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%84%D8%A7%DA%A9%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%81-%DB%B3%DB%B5-%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA%D9%86%DB%8C%D9%86%DA%AF-%DB%B2 «آشنایی با جنگنده لاکهید مارتین اف-۳۵ لایتنینگ ۲»، همشهری آنلاین.]</ref>

* '''نقش خلبان:''' با وجود پیشرفت سیستم‌های خودکار، هدایت این جنگنده همچنان به انسان وابسته است؛ اما تمرکز خلبان از انجام مانورهای فیزیکی درگیری، بیشتر به تصمیم‌گیری‌های دقیق تاکتیکی، پردازش اطلاعات و مدیریت میدان نبرد تغییر یافته است.<ref>[https://fararu.com/fa/news/791945/اف-یا-رادارگریز-قهار-هرچه-لازم-است-در-مورد-یک-جنگنده-مدرن-بدانید «اف ۳۵ یا رادارگریز قهار؛ هرچه لازم است در مورد یک جنگنده مدرن بدانید»، خبرگزاری فرارو.]</ref>

ایالات متحده برای خرید جنگنده اف-۳۵، شرایط مشخصی را تعیین کرده است. کشور خواهان باید از روابط راهبردی و نزدیک با آمریکا برخوردار بوده و به‌عنوان متحدی قابل اعتماد شناخته شود. همچنین داشتن عضویت در ناتو یا جایگاه متحد اصلی خارج از ناتو یک امتیاز کلیدی محسوب می‌شود. از دیگر الزامات، در اختیارداشتن جت‌های جنگندۀ چندمنظوره نسل قدیم و پرهیز از استفاده از تجهیزات نظامی یا مخابراتی چینی و روسی است که به نظر آمریکا می‌تواند امنیت این جنگنده را به خطر بیندازد.<ref>[https://faradeed.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B9%D9%84%D9%85-%D8%AA%DA%A9%D9%86%D9%88%D9%84%D9%88%DA%98%DB%8C-84/216134-%DA%86%D9%87-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AC%D9%86%DA%AF%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D9%81-%D8%B1%D8%A7-%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87-%DB%8C%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF-%D8%A8%D8%AE%D8%B1%D9%86%D8%AF «چه کشورهایی جنگنده اف-۳۵ را خریداری کرده یا می توانند بخرند؟»، وب‌سایت فرادید.]</ref>

کشورهای رقیب آمریکا به‌طور عمده بر توسعۀ رادارهای باند بلند تمرکز کرده‌اند که طول موج بلندتر آنها قادر به تشخیص لایۀ پنهان‌کاری اف-۳۵ است. رادار استراتژیک و سه‌بعدی YLC-8B ساخت چین به «قاتل رادارگریزها» شهرت دارد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1141434/%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%86%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%B1%DB%8C%D8%B2%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%81-35-%D8%AA%D8%A7-%D8%A8%DB%8C-2-%D8%A8%D8%A7-%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1-ylc-8b-%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7-%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%87%D9%85-%D8%B4%D9%84%DB%8C%DA%A9-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 «شکارچی چینی رادارگریزها؛ از اف-35 تا بی-2 / با رادار YLC-8B آشنا شوید/ سامانه ای با قابلیت مهم «شلیک و فرار» (+عکس)»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref> کشور روسیه نیز سامانه‌های پدافندی اس-۵۰۰ را قادر به رهگیری اف-۳۵ معرفی کرده‌ است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1125787/%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B3-%DB%B5%DB%B0%DB%B0-%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87-%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7-%D8%B3%D9%84%D8%A7%D8%AD-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D9%81-%DB%B2%DB%B2-%D9%88-%D8%A7%D9%81-%DB%B3%DB%B5-%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «سامانه اس ۵۰۰ روسیه؛ تنها سلاح جهان که برای شکار جنگنده اف ۲۲ و اف ۳۵ طراحی شده است!»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref> روش به‌کار گرفته‌شده توسط ایران در جنگ رمضان نیز نشان‌دهندۀ کارآمدی حسگرهای غیرفعال فروسرخ در کنار رادارهای باند بلند برای مقابله با این جنگنده است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1151072/ایران-چطور-اف-35-آمریکا-را-شکار-کرد «ایران چطور اف-35 آمریکا را شکار کرد؟»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref>  

در جریان جنگ رمضان، گزارش‌هایی از [[سرنگونی جنگنده اف-۳۵ توسط ایران]] با سامانه‌های پدافندی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران منتشر شد. این گزارش‌ها بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های مالی و نظامی جهان داشت. به دنبال انتشار این اخبار، ارزش سهام شرکت لاکهید مارتین با کاهش قابل توجهی مواجه شد. پیش از این، تصور می‌شد این جنگنده‌ها به‌دلیل فناوری رادارگریزی قابل ردیابی نیست و تاکنون هیچ قدرتی موفق به هدف قراردادن آنها نشده بود.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/228834/سهام-شرکت-سازنده-F-35-را-پدافند-ایران-به-زمین-نشاند][https://farsnews.ir/Emoazeni/1773938045290339920/کاهش-سهام-سازنده-F35-بعد-از-ضربه-ایران «کاهش سهام سازنده F35 بعد از ضربه ایران»، خبرگزاری فارس؛][https://www.irna.ir/news/86106288/واکنش-رسانه-های-جهانی-به-رهگیری-جنگنده-رادارگریز-اف-۳۵-آمریکا «واکنش رسانه‌های جهانی به رهگیری جنگنده رادارگریز اف-۳۵ آمریکا توسط ایران»، خبرگزاری ایرنا]</ref>