پرش به محتوا

احساس امنیت: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران‌پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌ترتفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
زهرا فاضل (بحث | مشارکت‌ها)
۹۵۷ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۲: خط ۲:


احساس امنیت (Feeling of Security)، مفهومی ذهنی- اجتماعی است که به ادراک افراد از نبود تهدید نسبت به جان، مال، حقوق و ارزش‌های آنها اشاره دارد. این مفهوم، در کنار شرایط عینی، به‌طور مستقیم با ذهنیت، تجربه‌ها و تفسیر افراد از محیط پیرامون مرتبط بوده و با آرامش خاطر، اطمینان و فقدان هراس همراه است. احساس امنیت را همچنین، مفهومی چندبعدی می‌دانند که از تعامل عوامل فردی، اجتماعی، اقتصادی و معنوی شکل گرفته و نقش اساسی در تنظیم رفتارها و کیفیت زندگی انسان‌ها دارد. علاوه بر آن، این احساس، از شاخص‌های مهم کیفیت زندگی و توسعۀ اجتماعی محسوب می‌شود.
احساس امنیت (Feeling of Security)، مفهومی ذهنی- اجتماعی است که به ادراک افراد از نبود تهدید نسبت به جان، مال، حقوق و ارزش‌های آنها اشاره دارد. این مفهوم، در کنار شرایط عینی، به‌طور مستقیم با ذهنیت، تجربه‌ها و تفسیر افراد از محیط پیرامون مرتبط بوده و با آرامش خاطر، اطمینان و فقدان هراس همراه است. احساس امنیت را همچنین، مفهومی چندبعدی می‌دانند که از تعامل عوامل فردی، اجتماعی، اقتصادی و معنوی شکل گرفته و نقش اساسی در تنظیم رفتارها و کیفیت زندگی انسان‌ها دارد. علاوه بر آن، این احساس، از شاخص‌های مهم کیفیت زندگی و توسعۀ اجتماعی محسوب می‌شود.
==مفهوم‌شناسی==
==مفهوم‌شناسی<ref group="دیدگاه">این بخش و بخش قبلی را میتوان اینگونه مختصر و منسجم گزارش کرد:
 
امنیت از نیازهای پایه انسان است و در نظریه سلسله‌مراتب نیازهای مازلو،  جایگاه آن پس از نیازهای فیزیولوژیک قرار دارد که بر لزوم حفظ تمامیت جسمی و روانی دلالت دارد. در مطالعات این حوزه، مفهوم امنیت به دو بعد «عینی» (فقدان واقعی تهدید در محیط) و «ذهنی» یا احساس امنیت (ادراک و اطمینان روانی افراد از مصونیت حقوق، ارزش‌ها و آزادی‌هایشان) تفکیک می‌شود
 
این دو بعد لزوماً بر یکدیگر منطبق نیستند؛ عواملی نظیر عملکرد رسانه‌ها، شایعات و تجارب پیشین می‌توانند ادراک جامعه از امنیت را مستقل از واقعیتِ عینی تغییر دهند. بر همین اساس، احساس ناامنی فارغ از میزان واقعی تهدیدات، قادر است رفتارهای اجتماعی را تحت تأثیر قرار دهد؛ به گونه‌ای که بازتاب روانی یک اتفاق یا جرم محدود می‌تواند با ایجاد هراس جمعی، آرامش عمومی را مختل سازد.
 
مطلب رو چک کنید و رفرنس ها رو درج کنید</ref>==
امنیت از نیازهای پایه انسان بوده<ref>بوزان، مردم، دولت‌ها، هراس، 1387ش، ص2.</ref> و براساس سلسله مراتب نیازهای مازلو، درست پس از نیازهای فیزیولوژیک ازجمله غذا، آب و مسکن قرار می‌گیرد. نیاز به امنیت شامل حفاظت از روح و جسم در حال و آینده است.<ref> [https://www.sid.ir/paper/1858710/fa ولایتی‌نژاد و دیگران، «تأثیر توسعۀ مشارکت عمومی بر احساس امنیت»، 1403ش، ص94-95.]</ref>
امنیت از نیازهای پایه انسان بوده<ref>بوزان، مردم، دولت‌ها، هراس، 1387ش، ص2.</ref> و براساس سلسله مراتب نیازهای مازلو، درست پس از نیازهای فیزیولوژیک ازجمله غذا، آب و مسکن قرار می‌گیرد. نیاز به امنیت شامل حفاظت از روح و جسم در حال و آینده است.<ref> [https://www.sid.ir/paper/1858710/fa ولایتی‌نژاد و دیگران، «تأثیر توسعۀ مشارکت عمومی بر احساس امنیت»، 1403ش، ص94-95.]</ref>
   
   
خط ۱۰: خط ۱۶:
امنیت عینی به وضعیت عینیِ نبود تهدید در محیط اشاره دارد، در حالی‌که احساس امنیت، ادراک ذهنی فرد از این وضعیت است. این دو همواره منطبق نیستند؛ ممکن است در جامعه‌ای امنیت عینی وجود داشته باشد اما به‌ دلایلی مانند عملکرد رسانه‌ها، شایعات یا تجربه‌های پیشین، مردم احساس ناامنی کنند. برعکس، گاهی با وجود تهدیدهای عینی، برخی افراد به‌دلیل اعتماد بالا یا عدم آگاهی، احساس امنیت می‌کنند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/4054641/%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%DB%8C%DA%A9-%D8%B6%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «وجود احساس امنیت در جامعه یک ضرورت است»، خبرگزاری مهر.]</ref> احساس ناامنی حتی در نبود ناامنی عینی نیز می‌تواند رفتارهای اجتماعی را مختل کند. برای نمونه، وقوع یک جرم ممکن است فقط چند قربانی مستقیم داشته باشد اما احساس ناامنی ناشی از آن، دامنه‌ای گسترده‌تر یافته و آرامش روانی جمع بزرگی را برهم می‌زند.<ref>[https://www.omidnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-5/187232-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%B9%D8%AF%D9%85-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB «احساس عدم امنیت در جامعه؛ آینه‌ای از واقعیت یا بازتابی از ترس‌های درونی؟»، خبرگزاری امید.]</ref>
امنیت عینی به وضعیت عینیِ نبود تهدید در محیط اشاره دارد، در حالی‌که احساس امنیت، ادراک ذهنی فرد از این وضعیت است. این دو همواره منطبق نیستند؛ ممکن است در جامعه‌ای امنیت عینی وجود داشته باشد اما به‌ دلایلی مانند عملکرد رسانه‌ها، شایعات یا تجربه‌های پیشین، مردم احساس ناامنی کنند. برعکس، گاهی با وجود تهدیدهای عینی، برخی افراد به‌دلیل اعتماد بالا یا عدم آگاهی، احساس امنیت می‌کنند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/4054641/%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%DB%8C%DA%A9-%D8%B6%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «وجود احساس امنیت در جامعه یک ضرورت است»، خبرگزاری مهر.]</ref> احساس ناامنی حتی در نبود ناامنی عینی نیز می‌تواند رفتارهای اجتماعی را مختل کند. برای نمونه، وقوع یک جرم ممکن است فقط چند قربانی مستقیم داشته باشد اما احساس ناامنی ناشی از آن، دامنه‌ای گسترده‌تر یافته و آرامش روانی جمع بزرگی را برهم می‌زند.<ref>[https://www.omidnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-5/187232-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%B9%D8%AF%D9%85-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB «احساس عدم امنیت در جامعه؛ آینه‌ای از واقعیت یا بازتابی از ترس‌های درونی؟»، خبرگزاری امید.]</ref>


==مبانی و انواع احساس امنیت==
==مبانی<ref group="دیدگاه">کدامها مبانی هستند؟</ref> و انواع احساس امنیت==
===احساس امنیت روانی و درونی===
===احساس امنیت روانی و درونی===
احساس امنیت روانی حالتی درونی است که از برآورده شدن شش نیاز بنیادین از جمله بقا، پیوندجویی، پیشرفت، قدرت، آزادی و تفریح پدید می‌آید. عواملی همچون احترام به استقلال فرد، تجارب مثبت مشترک، گفتگو برای حل تعارضات و خوش‌خلقی، این احساس را تقویت می‌کنند؛ در مقابل، ارتباطات معیوب، کنترل بیرونی، بدخلقی و فقدان تجارب مثبت، احساس ناامنی روانی را افزایش می‌دهند.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/220046/%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%8A%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%84%D8%B2%D9%85-%D8%A8%D9%87%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%85%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-6-%D9%86%D9%8A%D8% «احساس امنیت روانی، مستلزم بهره‌مندی از 6 نیاز درونی»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref>   
احساس امنیت روانی حالتی درونی است که از برآورده شدن شش نیاز بنیادین ازجمله بقا، پیوندجویی، پیشرفت، قدرت، آزادی و تفریح پدید می‌آید. عواملی همچون احترام به استقلال فرد، تجارب مثبت مشترک، گفتگو برای حل تعارضات و خوش‌خلقی، این احساس را تقویت می‌کنند؛ در مقابل، ارتباطات معیوب، کنترل بیرونی، بدخلقی و فقدان تجارب مثبت، احساس ناامنی روانی را افزایش می‌دهند.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/220046/%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%8A%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%84%D8%B2%D9%85-%D8%A8%D9%87%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%85%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-6-%D9%86%D9%8A%D8% «احساس امنیت روانی، مستلزم بهره‌مندی از 6 نیاز درونی»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref>   
====نقش ذکر الهی====
====نقش ذکر الهی====
از منظر قرآن کریم، «ذکر الله» و یاد خدا، عامل اصلی ایجاد آرامش و اطمینان قلب است؛ چنان‌که آیۀ «أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ»،<ref>سورۀ رعد، آیۀ 28.</ref>  یاد خدا را مایۀ تسکین اضطراب معرفی می‌کند. در مقابل، روی‌گردانی از یاد خدا منشأ ناآرامی‌ها و نگرانی‌ها شمرده شده است.<ref> [https://rjqk.atu.ac.ir/article%205607.html فتحی، «رابطۀ احساس امنیت و بهداشت روانی در قرآن کریم»، 1391ش، ص110-112.]</ref>  
از منظر قرآن کریم، «ذکر الله» و یاد خدا، عامل اصلی ایجاد آرامش و اطمینان قلب است؛ چنان‌که آیۀ «أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ»،<ref>سورۀ رعد، آیۀ 28.</ref>  یاد خدا را مایۀ تسکین اضطراب معرفی می‌کند. در مقابل، روی‌گردانی از یاد خدا منشأ ناآرامی‌ها و نگرانی‌ها شمرده شده است.<ref> [https://rjqk.atu.ac.ir/article%205607.html فتحی، «رابطۀ احساس امنیت و بهداشت روانی در قرآن کریم»، 1391ش، ص110-112.]</ref><ref group="دیدگاه">در دیدگاه‌های قبلی این سؤال را مطرح کرده بودم که احساس امنیت چه ارتباطی با آرامش دارد؟ در این منبع ذکر و نیایش و دعا موجب آرامش و رفع ناآرامی و اضطراب معرفی شده است نه احساس امنیت.</ref>  
===امنیت وجودی (هستی شناختی)===
===امنیت وجودی (هستی شناختی)===
از نظر گیدنز، «امنیت وجودی» احساس نظم و استمرار در رابطۀ با تجربیات فرد بوده که به توانایی افراد در معنا بخشیدن به زندگی بستگی دارد. این نوع امنیت نه پدیده‌ای شناختی بلکه عاطفی است و در ناخودآگاه آدمی ریشه دارد. سرچشمۀ آن به تجربه‌های کودکی و رابطه با مراقب اولیۀ آدمی بازمی‌گردد. مدرنیته با وجود کاهش برخی خطرات، پارامترهای خطرآفرین نوین و ناشناخته‌ای وارد زندگی انسان کرده است.<ref>گیدنز، پیامدهای مدرنیته، 1377ش، ص112.</ref>  
از نظر گیدنز، «امنیت وجودی» احساس نظم و استمرار در رابطۀ با تجربیات فرد بوده که به توانایی افراد در معنا بخشیدن به زندگی بستگی دارد. این نوع امنیت نه پدیده‌ای شناختی بلکه عاطفی است و در ناخودآگاه آدمی ریشه دارد. سرچشمۀ آن به تجربه‌های کودکی و رابطه با مراقب اولیۀ آدمی بازمی‌گردد. مدرنیته با وجود کاهش برخی خطرات، پارامترهای خطرآفرین نوین و ناشناخته‌ای وارد زندگی انسان کرده است.<ref>گیدنز، پیامدهای مدرنیته، 1377ش، ص112.</ref><ref group="دیدگاه">یعنی امنیت وجودی نوعی از احساس امنیت است؟ من از این متن به چنین برداشتی نرسیدم. آیا منبع را چک کرده اید که حرف دقیق آن چیست؟ من به منبع دسترسی نداشتم</ref>  
==ابعاد کارکردی احساس امنیت==
==ابعاد کارکردی احساس امنیت==
در این سطح، احساس امنیت در عرصه‌های مشخص زندگی اجتماعی و نهادی ظاهر می‌شود:<br>
احساس امنیت در عرصه‌های مشخص زندگی اجتماعی و نهادی ظاهر می‌شود:
 
* '''احساس امنیت اقتصادی:''' برقراری نظم میان روابط اساسیِ تأمین نیازهای مادی انسان؛<ref>[https://www.sid.ir/paper/1858710/fa ولایتی‌نژاد و دیگران، «تأثیر توسعۀ مشارکت عمومی بر احساس امنیت»، 1403ش، ص94-95.]</ref> شامل تأمین منابع اولیه، تولید، توزیع، کار و درآمد به‌گونه‌ای که نیازهای ضروری برآورده شده و افراد از این جهت خود را در خطر احساس نکنند.<ref>[https://ssoss.ui.ac.ir/article%2017077.html یاری و هزار جریبی، «بررسی رابطۀ احساس امنیت و اعتماد اجتماعی در میان شهروندان»، 1391ش، ص41-43.]</ref> احساس امنیت اقتصادی و ضریب بالای آن، از شاخص‌های توسعه‌یافتگی و رفاه اجتماعی است<ref> [https://ssoss.ui.ac.ir/article%2017077.html یاری و هزار جریبی، «بررسی رابطۀ احساس امنیت و اعتماد اجتماعی در میان شهروندان»، 1391ش، ص41-43.]</ref> و شفاف‌سازی، ایجاد فضای رقابتی و فضای با ثبات از عوامل مؤثر بر آن است.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=51109 «امنیت اصلی‌ترین نیاز مردم و کشور»، وب‌سایت آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref>
* '''احساس امنیت سیاسی:''' جهت‌گیری مثبت روانی نسبت به نبود تهدیدات علیه ثبات سیاسی، مشارکت و هویت ملی و نیز امنیت در برابر اقدامات سرکوبگرانه یا بی‌ثباتی‌های سیاسی است. این بعد با اعتماد به نهادهای حاکمیتی پیوند دارد.<ref>[https://ssoss.ui.ac.ir/article%2017077.html یاری و هزار جریبی، «بررسی رابطۀ احساس امنیت و اعتماد اجتماعی در میان شهروندان»، 1391ش، ص41-43.]</ref>
* '''احساس امنیت قضایی:''' شامل فقدان هراس از بی‌عدالتی، عدم دسترسی به حقوق قانونی یا تهدید شدن از سوی نظام قضایی است و بیانگر اطمینان شهروندان به محفوظ ماندن حقوق آنها و دادرسی عادلانه است.<ref>    [https://ssoss.ui.ac.ir/article%2017077.html یاری و هزار جریبی، «بررسی رابطۀ احساس امنیت و اعتماد اجتماعی در میان شهروندان»، 1391ش، ص41-43.]</ref> با ایجاد امنیت قضایی، سایر ابعاد امنیت یعنی امنیت سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، اخلاقی و فرهنگی نیز به وجود می‌آید.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=51109 «امنیت اصلی‌ترین نیاز مردم و کشور»، وب‌سایت آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref><ref group="دیدگاه">جمله اخیر درباره احساس امنیت قضایی است یا خود امنیت قضایی؟</ref>
* '''احساس امنیت اجتماعی'''، باور و نگرش مثبت شهروندان مبنی بر مصونیت در برابر تهدیداتِ متوجه انسجام هویتی و تمامیت ارضی است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/187462/fa رادفر و حبیب‌زاده، «عوامل اجتماعی مؤثر بر احساس امنیت اجتماعی»، 1397ش، ص60-61.]</ref> این سطح از احساس امنیت، متأثر از عوامل فردی و نهادی متعددی ازجمله ویژگی‌های جمعیت‌شناختی شامل سن، جنسیت، قومیت، تحصیلات و درآمد، پایگاه اقتصادی-اجتماعی، شرایط سکونتگاهی، سطح اعتماد اجتماعی، میزان دینداری، حمایت‌های مدنی و ارزیابی عمومی از عملکرد نهادهای انتظامی است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/187462/fa رادفر و حبیب‌زاده، «عوامل اجتماعی مؤثر بر احساس امنیت اجتماعی»، 1397ش، ص73.]</ref> بر پایه پژوهش‌های تجربی، احساس امنیت اجتماعی همبستگی معناداری با متغیرهای زیر دارد:
 
# هویت اجتماعی: میزان تعلق و همبستگی فرد با جامعه؛ به‌گونه‌ای که تضعیف این پیوند، زمینه‌ساز احساس ناامنی ذهنی می‌شود.
# معنویت: ابعاد فرامادی حیات شامل هدفمندی، تقدس زندگی، نوع‌دوستی و آرمان‌گرایی، که به‌عنوان زیربنای روانی احساس امنیت عمل می‌کند.
# هوش فرهنگی: توانایی درک و سازگاری رفتار در مواجهه با تنوع فرهنگی؛ فقدان این مهارت و عدم درک متقابل، به تشدید ادراک ناامنی در تعاملات اجتماعی می‌انجامد.<ref>[https://ssoss.ui.ac.ir/article%2022685.html حمیدی‌پور و رجبی، «پیش‌بینی احساس امنیت اجتماعی براساس هویت اجتماعی، هوش فرهنگی و معنویت»، 1397ش، ص101-102.]</ref>
 
==عوامل تقویت احساس امنیت==
عوامل مؤثر بر ارتقای احساس امنیت شامل مجموعه‌ای از مهارت‌های فردی و شبکه‌های حمایتی است. تاب‌آوری به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های اصلی، با ایجاد حس کنترل و تسلط بر موقعیت‌های تنش‌زا، نقش بسزایی در کاهش ادراک ناامنی دارد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1076628/%D8%A7%D8%B5%D9%84-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA «اصل و اساس احساس امنیت چیست؟»، خبرگزاری عصر ایران.]</ref> علاوه بر این، متغیرهای دیگری نیز در تثبیت این احساس دخیل‌اند که عبارتند از:


# احساس امنیت اجتماعی: جهت‌گیری مثبت شهروندان نسبت به نبود تهدید در حوزه‌هایی مانند ثبات سیاسی، انسجام هویتی و تمامیت ارضی است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/187462/fa رادفر و حبیب‌زاده، «عوامل اجتماعی مؤثر بر احساس امنیت اجتماعی»، 1397ش، ص60-61.]</ref>  عوامل مؤثر: پایگاه اقتصادی-اجتماعی، اعتماد اجتماعی، میزان دینداری، نگرش نسبت به عملکرد پلیس، مهاجرت، سکونتگاه‌ها، سن، قومیت، جنسیت، شغل، درآمد، فرهنگ، تحصیلات و حمایت‌های اجتماعی.<ref>[https://www.sid.ir/paper/187462/fa رادفر و حبیب‌زاده، «عوامل اجتماعی مؤثر بر احساس امنیت اجتماعی»، 1397ش، ص73.]</ref>
* بهره‌مندی از مشاوره‌های تخصصی در حوزه‌های فردی، شغلی و مالی؛
# احساس امنیت اقتصادی: برقراری نظم میان روابط اساسیِ تأمین نیازهای مادی انسان؛<ref>[https://www.sid.ir/paper/1858710/fa ولایتی‌نژاد و دیگران، «تأثیر توسعۀ مشارکت عمومی بر احساس امنیت»، 1403ش، ص94-95.]</ref>  یعنی تأمین منابع اولیه، تولید، توزیع، کار و درآمد به‌گونه‌ای که نیازهای ضروری برآورده شده و افراد از این جهت خود را در خطر احساس نکنند.<ref>[https://ssoss.ui.ac.ir/article%2017077.html یاری و هزار جریبی، «بررسی رابطۀ احساس امنیت و اعتماد اجتماعی در میان شهروندان»، 1391ش، ص41-43.]</ref>  همچنین، شفاف‌سازی، ایجاد فضای رقابتی و فضای با ثبات باعث می‌شود فعال اقتصادی احساس امنیت کند.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=51109 «امنیت اصلی‌ترین نیاز مردم و کشور»، وب‌سایت آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref>  احساس امنیت اقتصادی و ضریب بالای آن، از شاخص‌های توسعه‌یافتگی و رفاه اجتماعی است؛ رفاه بدون احساس امنیت معنا ندارد.<ref> [https://ssoss.ui.ac.ir/article%2017077.html یاری و هزار جریبی، «بررسی رابطۀ احساس امنیت و اعتماد اجتماعی در میان شهروندان»، 1391ش، ص41-43.]</ref>
* برخورداری از حمایت‌های عاطفی و شبکه‌های اجتماعی پایدار؛
# احساس امنیت سیاسی: جهت‌گیری مثبت روانی نسبت به نبود تهدیدات علیه ثبات سیاسی، مشارکت و هویت ملی و نیز امنیت در برابر اقدامات سرکوبگرانه یا بی‌ثباتی‌های سیاسی است. این بعد با اعتماد به نهادهای حاکمیتی و ثبات فضای سیاسی پیوند دارد.<ref>[https://ssoss.ui.ac.ir/article%2017077.html یاری و هزار جریبی، «بررسی رابطۀ احساس امنیت و اعتماد اجتماعی در میان شهروندان»، 1391ش، ص41-43.]</ref>
* توسعه تعاملات میان‌فردی و تمرکز شناختی بر جنبه‌های مثبت و دستاوردهای زندگی؛
# احساس امنیت قضایی: فقدان هراس از بی‌عدالتی، عدم دسترسی به حقوق قانونی، یا تهدید شدن از سوی نظام قضایی اشاره داشته و بیانگر اطمینان شهروندان به محفوظ ماندن حقوق آنها و دادرسی عادلانه است.<ref>    [https://ssoss.ui.ac.ir/article%2017077.html یاری و هزار جریبی، «بررسی رابطۀ احساس امنیت و اعتماد اجتماعی در میان شهروندان»، 1391ش، ص41-43.]</ref>  همچنین، با ایجاد امنیت قضایی، سایر ابعاد امنیت یعنی امنیت سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، اخلاقی و فرهنگی نیز به وجود می‌آید.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=51109 «امنیت اصلی‌ترین نیاز مردم و کشور»، وب‌سایت آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref>
* خودمراقبتی جسمانی شامل تغذیه، ورزش، خواب؛
===مؤلفه‌های اصلی احساس امنیت اجتماعی===
* تغییر نگرش به چالش‌ها، به‌عنوان فرصت‌های یادگیری و پذیرش هیجانات.<ref>[https://salamatpaad.com/%D8%AD%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA/ «10 راه داشتن حس امنیت، در جهانی ناامن»، وب‌سایت سلامت پاد.]</ref>
تحقیقات تجربی نشان داده‌اند که احساس امنیت اجتماعی به‌صورت معناداری با متغیرهای زیر رابطه دارد:
# هویت اجتماعی: احساس تعلق و همبستگی به جامعه. هر عاملی که در این احساس تعلق اختلال ایجاد کند، تهدیدی برای امنیت اجتماعی است.
# معنویت: به‎عنوان «روح احساس امنیت اجتماعی» شامل ابعاد فرامادی، معنا و هدف زندگی، سلامت، تقدس زندگی، نوع‌دوستی، آگاهی از تراژدی و آرمان‌گرایی است.
# هوش فرهنگی: توانایی یادگیری الگوهای جدید در تعاملات فرهنگی و ارائۀ پاسخ‌های رفتاری صحیح. نبود درک صحیح از تفاوت‌های فرهنگی، احساس ناامنی را افزایش می‌دهد.<ref>[https://ssoss.ui.ac.ir/article%2022685.html حمیدی‌پور و رجبی، «پیش‌بینی احساس امنیت اجتماعی براساس هویت اجتماعی، هوش فرهنگی و معنویت»، 1397ش، ص101-102.]</ref>
==عوامل تقویت کنندۀ احساس امنیت==
# تاب‌آوری: توانایی مقابله با فشارهای زندگی است به‌گونه‌ای که فرد، افزون بر آسیب‌ندیدن، قوی‌تر نیز می‌شود و از مهم‌ترین عوامل ایجاد و تقویت احساس امنیت است. تاب‌آوری با ایجاد حس کنترل و تسلط بر موقعیت، از احساس ناامنی می‌کاهد. این مهارت اکتسابی از طریق تغییر نگرش به مشکلات، شبکه‌های حمایتی (خانواده، دوستان، همکاران)، مراقبت‌های جسمانی (تغذیه، ورزش، خواب) و پذیرش احساسات منفی تقویت می‌شود.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1076628/%D8%A7%D8%B5%D9%84-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA «اصل و اساس احساس امنیت چیست؟»، خبرگزاری عصر ایران.]</ref>
# مشاورۀ حرفه‌ای دربارۀ مسائل شخصی، شغلی یا مالی.
# گفت‌وگوی محبت‌آمیز با شریک عاطفی.
# گسترش تعاملات اجتماعی و ملاقات با افراد جدید.
# تمرکز بر داشته‌های مثبت زندگی.
# خودمراقبتی و اولویت دادن به سلامت خود.
# تغییر نگرش به مشکلات (دیدن آنها به‌عنوان فرصت‌های یادگیری).<ref>[https://salamatpaad.com/%D8%AD%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA/ «10 راه داشتن حس امنیت، در جهانی ناامن»، وب‌سایت سلامت پاد.]</ref>


==احساس امنیت در گروه‌های خاص==
==احساس امنیت در گروه‌های خاص==

نسخهٔ ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۰۷

احساس امنیت؛ آرامشِ برآمده از ایمنیِ درونی و اعتمادِ اجتماعی.

احساس امنیت (Feeling of Security)، مفهومی ذهنی- اجتماعی است که به ادراک افراد از نبود تهدید نسبت به جان، مال، حقوق و ارزش‌های آنها اشاره دارد. این مفهوم، در کنار شرایط عینی، به‌طور مستقیم با ذهنیت، تجربه‌ها و تفسیر افراد از محیط پیرامون مرتبط بوده و با آرامش خاطر، اطمینان و فقدان هراس همراه است. احساس امنیت را همچنین، مفهومی چندبعدی می‌دانند که از تعامل عوامل فردی، اجتماعی، اقتصادی و معنوی شکل گرفته و نقش اساسی در تنظیم رفتارها و کیفیت زندگی انسان‌ها دارد. علاوه بر آن، این احساس، از شاخص‌های مهم کیفیت زندگی و توسعۀ اجتماعی محسوب می‌شود.

مفهوم‌شناسی[دیدگاه ۱]

امنیت از نیازهای پایه انسان بوده[۱] و براساس سلسله مراتب نیازهای مازلو، درست پس از نیازهای فیزیولوژیک ازجمله غذا، آب و مسکن قرار می‌گیرد. نیاز به امنیت شامل حفاظت از روح و جسم در حال و آینده است.[۲]

احساس امنیت عبارت از نوعی ذهنیت و جهت‌گیری روانی مثبت، رضایت‌بخش و آرامش‌بخش افراد نسبت به عدم تأثیرگذاری رویدادها و وقایع ضد امنیتی در شرایط فعلی و آتی است.[۳] این احساس به‌معنای فقدان هراس از حمله یا به مخاطره افتادن ارزش‌های انسانی، حقوق و آزادی‌های مشروع بوده و با اطمینان، آرامش خاطر، ایمنی و خاطرجمعی همراه است.[۴]

تفاوت امنیت عینی و احساس امنیت

امنیت عینی به وضعیت عینیِ نبود تهدید در محیط اشاره دارد، در حالی‌که احساس امنیت، ادراک ذهنی فرد از این وضعیت است. این دو همواره منطبق نیستند؛ ممکن است در جامعه‌ای امنیت عینی وجود داشته باشد اما به‌ دلایلی مانند عملکرد رسانه‌ها، شایعات یا تجربه‌های پیشین، مردم احساس ناامنی کنند. برعکس، گاهی با وجود تهدیدهای عینی، برخی افراد به‌دلیل اعتماد بالا یا عدم آگاهی، احساس امنیت می‌کنند.[۵] احساس ناامنی حتی در نبود ناامنی عینی نیز می‌تواند رفتارهای اجتماعی را مختل کند. برای نمونه، وقوع یک جرم ممکن است فقط چند قربانی مستقیم داشته باشد اما احساس ناامنی ناشی از آن، دامنه‌ای گسترده‌تر یافته و آرامش روانی جمع بزرگی را برهم می‌زند.[۶]

مبانی[دیدگاه ۲] و انواع احساس امنیت

احساس امنیت روانی و درونی

احساس امنیت روانی حالتی درونی است که از برآورده شدن شش نیاز بنیادین ازجمله بقا، پیوندجویی، پیشرفت، قدرت، آزادی و تفریح پدید می‌آید. عواملی همچون احترام به استقلال فرد، تجارب مثبت مشترک، گفتگو برای حل تعارضات و خوش‌خلقی، این احساس را تقویت می‌کنند؛ در مقابل، ارتباطات معیوب، کنترل بیرونی، بدخلقی و فقدان تجارب مثبت، احساس ناامنی روانی را افزایش می‌دهند.[۷]

نقش ذکر الهی

از منظر قرآن کریم، «ذکر الله» و یاد خدا، عامل اصلی ایجاد آرامش و اطمینان قلب است؛ چنان‌که آیۀ «أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ»،[۸] یاد خدا را مایۀ تسکین اضطراب معرفی می‌کند. در مقابل، روی‌گردانی از یاد خدا منشأ ناآرامی‌ها و نگرانی‌ها شمرده شده است.[۹][دیدگاه ۳]

امنیت وجودی (هستی شناختی)

از نظر گیدنز، «امنیت وجودی» احساس نظم و استمرار در رابطۀ با تجربیات فرد بوده که به توانایی افراد در معنا بخشیدن به زندگی بستگی دارد. این نوع امنیت نه پدیده‌ای شناختی بلکه عاطفی است و در ناخودآگاه آدمی ریشه دارد. سرچشمۀ آن به تجربه‌های کودکی و رابطه با مراقب اولیۀ آدمی بازمی‌گردد. مدرنیته با وجود کاهش برخی خطرات، پارامترهای خطرآفرین نوین و ناشناخته‌ای وارد زندگی انسان کرده است.[۱۰][دیدگاه ۴]

ابعاد کارکردی احساس امنیت

احساس امنیت در عرصه‌های مشخص زندگی اجتماعی و نهادی ظاهر می‌شود:

  • احساس امنیت اقتصادی: برقراری نظم میان روابط اساسیِ تأمین نیازهای مادی انسان؛[۱۱] شامل تأمین منابع اولیه، تولید، توزیع، کار و درآمد به‌گونه‌ای که نیازهای ضروری برآورده شده و افراد از این جهت خود را در خطر احساس نکنند.[۱۲] احساس امنیت اقتصادی و ضریب بالای آن، از شاخص‌های توسعه‌یافتگی و رفاه اجتماعی است[۱۳] و شفاف‌سازی، ایجاد فضای رقابتی و فضای با ثبات از عوامل مؤثر بر آن است.[۱۴]
  • احساس امنیت سیاسی: جهت‌گیری مثبت روانی نسبت به نبود تهدیدات علیه ثبات سیاسی، مشارکت و هویت ملی و نیز امنیت در برابر اقدامات سرکوبگرانه یا بی‌ثباتی‌های سیاسی است. این بعد با اعتماد به نهادهای حاکمیتی پیوند دارد.[۱۵]
  • احساس امنیت قضایی: شامل فقدان هراس از بی‌عدالتی، عدم دسترسی به حقوق قانونی یا تهدید شدن از سوی نظام قضایی است و بیانگر اطمینان شهروندان به محفوظ ماندن حقوق آنها و دادرسی عادلانه است.[۱۶] با ایجاد امنیت قضایی، سایر ابعاد امنیت یعنی امنیت سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، اخلاقی و فرهنگی نیز به وجود می‌آید.[۱۷][دیدگاه ۵]
  • احساس امنیت اجتماعی، باور و نگرش مثبت شهروندان مبنی بر مصونیت در برابر تهدیداتِ متوجه انسجام هویتی و تمامیت ارضی است.[۱۸] این سطح از احساس امنیت، متأثر از عوامل فردی و نهادی متعددی ازجمله ویژگی‌های جمعیت‌شناختی شامل سن، جنسیت، قومیت، تحصیلات و درآمد، پایگاه اقتصادی-اجتماعی، شرایط سکونتگاهی، سطح اعتماد اجتماعی، میزان دینداری، حمایت‌های مدنی و ارزیابی عمومی از عملکرد نهادهای انتظامی است.[۱۹] بر پایه پژوهش‌های تجربی، احساس امنیت اجتماعی همبستگی معناداری با متغیرهای زیر دارد:
  1. هویت اجتماعی: میزان تعلق و همبستگی فرد با جامعه؛ به‌گونه‌ای که تضعیف این پیوند، زمینه‌ساز احساس ناامنی ذهنی می‌شود.
  2. معنویت: ابعاد فرامادی حیات شامل هدفمندی، تقدس زندگی، نوع‌دوستی و آرمان‌گرایی، که به‌عنوان زیربنای روانی احساس امنیت عمل می‌کند.
  3. هوش فرهنگی: توانایی درک و سازگاری رفتار در مواجهه با تنوع فرهنگی؛ فقدان این مهارت و عدم درک متقابل، به تشدید ادراک ناامنی در تعاملات اجتماعی می‌انجامد.[۲۰]

عوامل تقویت احساس امنیت

عوامل مؤثر بر ارتقای احساس امنیت شامل مجموعه‌ای از مهارت‌های فردی و شبکه‌های حمایتی است. تاب‌آوری به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های اصلی، با ایجاد حس کنترل و تسلط بر موقعیت‌های تنش‌زا، نقش بسزایی در کاهش ادراک ناامنی دارد.[۲۱] علاوه بر این، متغیرهای دیگری نیز در تثبیت این احساس دخیل‌اند که عبارتند از:

  • بهره‌مندی از مشاوره‌های تخصصی در حوزه‌های فردی، شغلی و مالی؛
  • برخورداری از حمایت‌های عاطفی و شبکه‌های اجتماعی پایدار؛
  • توسعه تعاملات میان‌فردی و تمرکز شناختی بر جنبه‌های مثبت و دستاوردهای زندگی؛
  • خودمراقبتی جسمانی شامل تغذیه، ورزش، خواب؛
  • تغییر نگرش به چالش‌ها، به‌عنوان فرصت‌های یادگیری و پذیرش هیجانات.[۲۲]

احساس امنیت در گروه‌های خاص

زنان

  1. زنان در محیط خانواده: محیط خانواده به‌عنوان اصلی‌ترین نهاد ایجادکنندۀ احساس امنیت، نقشی حیاتی در تأمین امنیت زنان دارد. زنان به‌دلیل نقش‌های مادری، همسری و گاه سرپرستی، بیش از سایر افراد نیازمند درک این احساس هستند. فقدان احساس امنیت در زنان به‌معنای تهدید ارزش این نقش‌ها و مصون نبودن از آسیب‌های جسمی و روحی است که این ناامنی به نسل بعدی منتقل می‌شود.[۲۳]
  2. زنان سرپرست خانوار: مهم‌ترین عامل تهدیدکنندۀ احساس امنیت در این گروه، فقر مالی و بیکاری است. پس از آن، تعرض به نوامیس و خشونت‌های شهری قرار دارد. سه متغیر تحصیلات، درآمد و حمایت اجتماعی قوی‌ترین رابطه را با احساس امنیت این زنان دارند که در این میان حمایت اجتماعی، شامل کمک‌های مادی و عاطفی خانواده، همسایگان و جامعه، بیشترین تأثیر را نشان داده است. همچنین، زنانی که از حمایت عاطفی همسر برخوردار هستند مانند همسر ازکارافتاده، نسبت به زنان مطلقه یا بیوه، احساس امنیت بیشتری دارند. توانمندسازی اقتصادی از طریق آموزش حرفه، اشتغال و مشارکت اجتماعی، احساس امنیت آنها را افزایش می‌دهد.[۲۴]
  3. احساس امنیت زنان در شبکه‌های اجتماعی: زنان نیمی از کاربران فضای مجازی را تشکیل می‌دهند اما به‌طور نامتناسبی هدف آزار آنلاین قرار می‌گیرند. همین تجربۀ مستقیم یا غیرمستقیم آزار، احساس امنیت آنها را به‌شدت کاهش می‌دهد. عوامل مؤثر بر این احساس عبارتند از طراحی پلتفرم، سواد رسانه‌ای، حمایت اجتماعی، چارچوب‌های قانونی، فرهنگ و هنجارهای اجتماعی، سن، تحصیلات و میزان استفاده.[۲۵]
  4. عوامل فردی و فرهنگی مؤثر: عزت نفس و اعتماد از عوامل روانی-اجتماعی مؤثر بر احساس امنیت زنان هستند زیرا عزت نفس با تقویت خودباوری، توانایی مدیریت ترس را افزایش داده و اعتماد با کاهش اضطراب، احساس نظم و تداوم را تداعی می‌کند.[۲۶] همچنین سرمایۀ فرهنگی، شامل مهارت‌ها، آثار فرهنگی و مدارک تحصیلی، با شکل‌دهی به سبک زندگی و نحوۀ ادراک از محیط، احساس امنیت را افزایش می‌دهد.[۲۷]
  5. تفاوت‌های جمعیت‌شناختی: بر اساس پیمایش‌های ملی، مردان نسبت به زنان و ساکنان روستا نسبت به شهر، احساس امنیت بالاتری دارند. زنان متأهل و مجرد نسبت به مطلقه و زنان با تحصیلات و اشتغال بالاتر، احساس امنیت بیشتری دارند. همچنین، ترس از وقوع جرم در زنان سه برابر مردان است.[۲۸]

کودکان

احساس امنیت در کودکان به‌معنای برخورداری از آرامش ذهنی، حمایت عاطفی و روانی و حفاظت در برابر تهدیدات جسمی است. این احساس نقش کلیدی در رشد روانی، اجتماعی و فیزیکی کودک دارد. کودک در محیط امن، با اعتمادبه‌نفس بیشتری به کشف دنیای اطراف پرداخته و مهارت‌های لازم برای زندگی را بهتر فرا می‌گیرد.[۲۹]

  1. احساس امنیت در خانواده: خانواده نخستین نهاد ایجادکنندۀ امنیت برای کودک است. ابراز عشق و محبت، در آغوش گرفتن، بازی کردن و توجه به نیازهای عاطفی، احساس امنیت کودک را تقویت می‌کند. برعکس، بی‌توجهی والدین، صحبت از مشکلات مالی و غیبت طولانی اعضای خانواده، احساس ناامنی را افزایش می‌دهد.
  2. احساس امنیت در مدرسه: مدرسه پس از خانواده، مهم‌ترین فضای شکل‌گیری احساس امنیت است. محیطی عاری از خشونت و آزار، همراه با معلمان حمایت‌گر و روابط همسالان مبتنی بر احترام، از عوامل مؤثر بر احساس امنیت دانش‌آموزان محسوب می‌شود.
  3. احساس امنیت در جامعه: کودکان در فضاهای عمومی مانند پارک‌ها، خیابان‌ها و وسایل نقلیه، نیازمند محافظت در برابر خطرات فیزیکی و روانی هستند. طراحی فضاهای شهری مناسب، نظارت بر اماکن عمومی و آموزش مهارت‌های خودمراقبتی به کودک، احساس امنیت او را در جامعه افزایش می‌دهد.[۳۰]
  4. احساس امنیت کودکان در شرایط بحرانی و جنگ: در شرایط بحرانی، قصه‌گویی ابزاری مؤثر برای ایجاد حس امنیت و آرامش است. داستان‌ها با نشان دادن حل‌شدنی بودن مشکلات و ارائۀ الگوهای مثبت، ترس و نگرانی کودک را کاهش می‌دهند.[۳۱]

نهادها و بازیگران تأمین احساس امنیت

احساس امنیت از طریق اعتماد به نهادهایی مانند دولت، نیروهای تأمین‌کنندۀ امنیت، خانواده، مدرسه، نظام اقتصادی و شبکۀ دوستان حاصل می‌شود.[۳۲]

  1. مردم: احساس امنیت برساختی اجتماعی است که به مشارکت عمومی و سطح اعتماد متقابل شهروندان در حوزه‌های جانی، مالی و عقیدتی بستگی دارد.[۳۳]
  2. پلیس: با برقراری نظم و برخورد قاطع با جرائم، توأم با رفتار تعاملی، بستر روانی لازم برای استمرار فعالیت‌های اجتماعی و اقتصادی را فراهم می‌سازد.[۳۴]
  3. قوه قضائیه: از طریق پیگرد قانونی مخلان امنیت روانی و برخورد با شایعه‌پراکنی، از آرامش عمومی صیانت می‌کند.[۳۵]
  4. رسانه‌ها (صداوسیما): با مدیریت افکار عمومی و مقابله با یأس‌آفرینی، نقش مهمی در تقویت و ارتقای امنیت روانی جامعه ایفا می‌کنند.[۳۶]
  5. شبکه‌های اجتماعی: احساس امنیت در شبکه‌های اجتماعی به‌معنای توانایی ادامۀ فعالیت بدون مزاحمت و تهدید است.[۳۷] گسترش دوست‌یابی، تبادل اطلاعات و دادوستد مالی در فضای مجازی، نیاز به این احساس را افزایش داده است. رفتارهای هنجارشکنانه، آزار آنلاین (به‌ویژه برای زنان) و شایعه‌پراکنی، امنیت کاربران را کاهش می‌دهد.[۳۸]
  6. دشمنان: با هجمه‌های روانی و جنگ نرم، در تلاش برای کاهش احساس امنیت در مردم هستند.[۳۹]

وضعیت احساس امنیت در ایران (براساس پیمایش‌های ملی)

بر اساس موج چهارم پیمایش ملی ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان، احساس امنیت در ایران در ابعاد مختلف وضعیتی پایین‌تر از سطح متوسط دارد. برای مثال، در بعد امنیت جانی، بیش از نیمی از مردم ایران مال و اموال خود را در جامعه در امان نمی‌دانند. در بعد امنیت شغلی، نزدیک به هفتاد درصد شهروندان نگران از دست دادن شغل خود هستند. در بعد امنیت فضای شهری، زنان به‌طور مشخص احساس امنیت کمتری نسبت به مردان داشته و استان البرز در میان استان‌های کشور بالاترین میزان احساس ناامنی را ثبت کرده است.

همچنین، نارضایتی از وضعیت کلی کشور نیز به‌عنوان شاخصی غیرمستقیم از احساس ناامنی وجودی و اجتماعی در نظر گرفته شده است. بر این اساس، بیش از نود درصد مردم نسبت به وضع موجود نارضایتی داشته و آن را یا نیازمند اصلاح می‌دانند یا غیرقابل اصلاح ارزیابی کرده‌اند. تنها کمتر از ده درصد مردم وضع فعلی را مطلوب تلقی می‌کنند. ناامیدی از اصلاح وضعیت در استان‌های آذربایجان غربی و کردستان بیش از سایر مناطق است.

مهمترین مسائلی که مردم به‌عنوان تهدیدهای اصلی علیه امنیت خود معرفی می‌کنند، به‌ترتیب عبارتند از گرانی و تورم (امنیت اقتصادی)، بیکاری (امنیت شغلی)، اعتیاد (امنیت اجتماعی و جانی)، فساد اقتصادی و اداری (امنیت اقتصادی و اعتماد نهادی)، مسکن (امنیت اقتصادی و وجودی) و حجاب (امنیت اجتماعی و هویتی). علاوه بر آن، کاهش احساس امنیت و نارضایتی گسترده با کاهش مشارکت اجتماعی و سیاسی مرتبط دانسته شده است. همچنین، حدود شصت درصد از جامعه (گروه معتقد به اصلاح) به‌عنوان «وفاداران به وضعیت کنونی» و حدود سی درصد (گروه معتقد به غیرقابل اصلاح بودن) به‌عنوان «خارج‌شدگان یا قهرکردگان» دسته‌بندی شده‌اند. تداوم وضع موجود، به گفتۀ پژوهشگران ممکن است به بحران‌های سیاسی و اجتماعی در ابعاد بزرگ‌تر منجر شود.[۴۰]

پانویس

  1. ↑ بوزان، مردم، دولت‌ها، هراس، 1387ش، ص2.
  2. ↑ ولایتی‌نژاد و دیگران، «تأثیر توسعۀ مشارکت عمومی بر احساس امنیت»، 1403ش، ص94-95.
  3. ↑ محمدی و نعمتی، «مطالعۀ راهکارهای افزایش احساس امنیت زنان در شبکه‌های اجتماعی براساس تجربۀ زیستۀ زنان فعال»، 1404ش، ص205.
  4. ↑ نویدنیا، «درآمدی بر امنیت اجتماعی»، 1382ش، ص64.
  5. ↑ «وجود احساس امنیت در جامعه یک ضرورت است»، خبرگزاری مهر.
  6. ↑ «احساس عدم امنیت در جامعه؛ آینه‌ای از واقعیت یا بازتابی از ترس‌های درونی؟»، خبرگزاری امید.
  7. ↑ «احساس امنیت روانی، مستلزم بهره‌مندی از 6 نیاز درونی»، خبرگزاری دفاع مقدس.
  8. ↑ سورۀ رعد، آیۀ 28.
  9. ↑ فتحی، «رابطۀ احساس امنیت و بهداشت روانی در قرآن کریم»، 1391ش، ص110-112.
  10. ↑ گیدنز، پیامدهای مدرنیته، 1377ش، ص112.
  11. ↑ ولایتی‌نژاد و دیگران، «تأثیر توسعۀ مشارکت عمومی بر احساس امنیت»، 1403ش، ص94-95.
  12. ↑ یاری و هزار جریبی، «بررسی رابطۀ احساس امنیت و اعتماد اجتماعی در میان شهروندان»، 1391ش، ص41-43.
  13. ↑ یاری و هزار جریبی، «بررسی رابطۀ احساس امنیت و اعتماد اجتماعی در میان شهروندان»، 1391ش، ص41-43.
  14. ↑ «امنیت اصلی‌ترین نیاز مردم و کشور»، وب‌سایت آیت‌الله خامنه‌ای.
  15. ↑ یاری و هزار جریبی، «بررسی رابطۀ احساس امنیت و اعتماد اجتماعی در میان شهروندان»، 1391ش، ص41-43.
  16. ↑ یاری و هزار جریبی، «بررسی رابطۀ احساس امنیت و اعتماد اجتماعی در میان شهروندان»، 1391ش، ص41-43.
  17. ↑ «امنیت اصلی‌ترین نیاز مردم و کشور»، وب‌سایت آیت‌الله خامنه‌ای.
  18. ↑ رادفر و حبیب‌زاده، «عوامل اجتماعی مؤثر بر احساس امنیت اجتماعی»، 1397ش، ص60-61.
  19. ↑ رادفر و حبیب‌زاده، «عوامل اجتماعی مؤثر بر احساس امنیت اجتماعی»، 1397ش، ص73.
  20. ↑ حمیدی‌پور و رجبی، «پیش‌بینی احساس امنیت اجتماعی براساس هویت اجتماعی، هوش فرهنگی و معنویت»، 1397ش، ص101-102.
  21. ↑ «اصل و اساس احساس امنیت چیست؟»، خبرگزاری عصر ایران.
  22. ↑ «10 راه داشتن حس امنیت، در جهانی ناامن»، وب‌سایت سلامت پاد.
  23. ↑ جهانبخش گنجه، «مطالعۀ کیفی احساس امنیت زنان در محیط خانواده مورد مطالعه: زنان مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره در شهرستان کرج»، 1399ش، ص81-83.
  24. ↑ کرد زنگنه و دیگران، «بررسی میزان احساس امنیت زنان و عوامل مؤثر در آن»، 1395ش، ص126-128.
  25. ↑ محمدی و نعمتی، «مطالعۀ راهکارهای افزایش احساس امنیت زنان در شبکه‌های اجتماعی براساس تجربۀ زیستۀ زنان فعال»، 1404ش، ص205-206.
  26. ↑ فرخی، «تحلیل جامعه‌شناختی احساس امنیت زنان و عوامل مؤثر بر آن در کلان‌شهر شیراز»، 1404ش، ص231-233.
  27. ↑ مولائی، «نقش سرمایۀ فرهنگی در ارتقاء احساس امنیت اجتماعی زنان در شهر دره شهر»، 1404ش، ص282-284.
  28. ↑ مولائی، «نقش سرمایۀ فرهنگی در ارتقاء احساس امنیت اجتماعی زنان در شهر دره شهر»، 1404ش، ص282-284.
  29. ↑ «امنیت و ایمنی کودکان؛ حق هر کودک برای زندگی بهتر»، خبرگزاری عصر ایران.
  30. ↑ «راه‌هایی برای ایجاد حس امنیت در کودکان»، خبرگزاری بیتوته.
  31. ↑ «قدرت قصه‌گویی در ایجاد حس امنیت برای کودکان»، خبرگزاری ایرنا.
  32. ↑ رادفر و حبیب‌زاده، «عوامل اجتماعی مؤثر بر احساس امنیت اجتماعی»، 1397ش، ص54-55.
  33. ↑ یاری و هزار جریبی، «بررسی رابطۀ احساس امنیت و اعتماد اجتماعی در میان شهروندان»، 1391ش،ص41-43.
  34. ↑ «امنیت اصلی‌ترین نیاز مردم و کشور»، وب‌سایت آیت‌الله خامنه‌ای.
  35. ↑ «امنیت اصلی‌ترین نیاز مردم و کشور»، وب‌سایت آیت‌الله خامنه‌ای.
  36. ↑ «امنیت اصلی‌ترین نیاز مردم و کشور»، وب‌سایت آیت‌الله خامنه‌ای.
  37. ↑ بیات، جامعه‌شناسی احساس امنیت، 1388ش، ص108.
  38. ↑ محمدی و نعمتی، «مطالعۀ راهکارهای افزایش احساس امنیت زنان در شبکه‌های اجتماعی براساس تجربۀ زیستۀ زنان فعال»، 1404ش، ص205.
  39. ↑ «امنیت اصلی‌ترین نیاز مردم و کشور»، وب‌سایت آیت‌الله خامنه‌ای.
  40. ↑ «نارضایتی 92 درصدی مردم از وضعیت فعلی ایران»، خبرگزاری هورگان.

دیدگاه‌های ارزیابان

  1. ↑ این بخش و بخش قبلی را میتوان اینگونه مختصر و منسجم گزارش کرد: امنیت از نیازهای پایه انسان است و در نظریه سلسله‌مراتب نیازهای مازلو، جایگاه آن پس از نیازهای فیزیولوژیک قرار دارد که بر لزوم حفظ تمامیت جسمی و روانی دلالت دارد. در مطالعات این حوزه، مفهوم امنیت به دو بعد «عینی» (فقدان واقعی تهدید در محیط) و «ذهنی» یا احساس امنیت (ادراک و اطمینان روانی افراد از مصونیت حقوق، ارزش‌ها و آزادی‌هایشان) تفکیک می‌شود این دو بعد لزوماً بر یکدیگر منطبق نیستند؛ عواملی نظیر عملکرد رسانه‌ها، شایعات و تجارب پیشین می‌توانند ادراک جامعه از امنیت را مستقل از واقعیتِ عینی تغییر دهند. بر همین اساس، احساس ناامنی فارغ از میزان واقعی تهدیدات، قادر است رفتارهای اجتماعی را تحت تأثیر قرار دهد؛ به گونه‌ای که بازتاب روانی یک اتفاق یا جرم محدود می‌تواند با ایجاد هراس جمعی، آرامش عمومی را مختل سازد. مطلب رو چک کنید و رفرنس ها رو درج کنید
  2. ↑ کدامها مبانی هستند؟
  3. ↑ در دیدگاه‌های قبلی این سؤال را مطرح کرده بودم که احساس امنیت چه ارتباطی با آرامش دارد؟ در این منبع ذکر و نیایش و دعا موجب آرامش و رفع ناآرامی و اضطراب معرفی شده است نه احساس امنیت.
  4. ↑ یعنی امنیت وجودی نوعی از احساس امنیت است؟ من از این متن به چنین برداشتی نرسیدم. آیا منبع را چک کرده اید که حرف دقیق آن چیست؟ من به منبع دسترسی نداشتم
  5. ↑ جمله اخیر درباره احساس امنیت قضایی است یا خود امنیت قضایی؟

منابع

  • قرآن کریم.
  • «10 راه داشتن حس امنیت، در جهانی ناامن»، وب‌سایت سلامت پاد، تاریخ درج مطلب: 27 مهر 1401ش.
  • «آرامش روانی در شرایط بحران و جنگ»، خبرگزاری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 14 اسفند 1404ش.
  • «احساس امنیت روانی، مستلزم بهره‌مندی از 6 نیاز درونی»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: 13 دی 1395ش.
  • «احساس عدم امنیت در جامعه؛ آینه‌ای از واقعیت یا بازتابی از ترس‌های درونی؟»، خبرگزاری امید، تاریخ درج مطلب: 8 شهریور 1404ش.
  • «اصل و اساس احساس امنیت چیست؟»، خبرگزاری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 23 تیر 1404ش.
  • «امنیت اصلی‌ترین نیاز مردم و کشور»، وب‌سایت آیت‌الله خامنه‌ای، تاریخ درج مطلب: 18 مهر 1401ش.
  • «امنیت و ایمنی کودکان؛ حق هر کودک برای زندگی بهتر»، خبرگزاری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 29 شهریور 1404ش.
  • بوزان، باری، مردم، دولت‌ها، هراس، به‌ترجمۀ محمدعلی قاسمی، تهران، پژوهشکدۀ مطالعات راهبردی، 1387ش.
  • بیات، بهرام، جامعه‌شناسی احساس امنیت، تهران، امیرکبیر، 1388ش.
  • جهانبخش گنجه، صادق، «مطالعۀ کیفی احساس امنیت زنان در محیط خانواده مورد مطالعه: زنان مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره در شهرستان کرج»، مطالعات زن و خانواده، دورۀ 8، شمارۀ 2، پیاپی 17، 1399ش.
  • حمیدی‌پور، رحیم و رجبی، فاطمه، «پیش‌بینی احساس امنیت اجتماعی براساس هویت اجتماعی، هوش فرهنگی و معنویت»، پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی، دورۀ 7، شمارۀ 1، پیاپی 20، 1397ش.
  • رادفر، محمدرضا و حبیب‌زاده، اصحاب، «عوامل اجتماعی مؤثر بر احساس امنیت اجتماعی»، انتظام اجتماعی، دورۀ 10، شمارۀ 2، 1397ش.
  • «راه‌هایی برای ایجاد حس امنیت در کودکان»، خبرگزاری بیتوته، تاریخ بازدید: 10 اردیبهشت 1405ش.
  • کرد زنگنه، جعفر و دیگران، «بررسی میزان احساس امنیت زنان و عوامل مؤثر در آن»، مطالعات راهبردی زنان، دورۀ 18، شمارۀ 71، 1395ش.
  • گیدنز، آنتونی، پیامدهای مدرنیته، به ترجمۀ محسن ثلاثی، تهران، مرکز، 1377ش.
  • فتحی، یوسف، «رابطۀ احساس امنیت و بهداشت روانی در قرآن کریم»، پژوهشنامۀ معارف قرآنی، دورۀ 3، شمارۀ 10، 1391ش.
  • فرخی، علیرضا، «تحلیل جامعه‌شناختی احساس امنیت زنان و عوامل مؤثر بر آن در کلان‌شهر شیراز»، جامعه‌شناختی صنعتی، دورۀ 2، شمارۀ 1، پیاپی 3، 1404ش.
  • «قدرت قصه‌گویی در ایجاد حس امنیت برای کودکان»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: 26 اسفند 1404ش.
  • محمدی، فاطمه و نعمتی، فاطمه، «مطالعۀ راهکارهای افزایش احساس امنیت زنان در شبکه‌های اجتماعی براساس تجربۀ زیستۀ زنان فعال»، پژوهشنامۀ زنان، دورۀ 16، شمارۀ 51، 1404ش.
  • مولائی، جابر، «نقش سرمایۀ فرهنگی در ارتقاء احساس امنیت اجتماعی زنان در شهر دره شهر»، فصلنامۀ مطالعات توسعه پایدار شهری و منطقه‌ای، دورۀ 6، شمارۀ 4، پیاپی 22، 1404ش.
  • «نارضایتی 92 درصدی مردم از وضعیت فعلی ایران»، خبرگزاری هورگان، تاریخ درج مطلب: 23 شهریور 1403ش.
  • «نزاع با افزایش احساس امنیت کم می‌شود/ فرهنگ عذرخواهی ضعیف است»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: 14 اردیبهشت 1395ش.
  • نویدنیا، منیژه، «درآمدی بر امنیت اجتماعی»، فصنامۀ مطالعات راهبردی، دورۀ 6، شمارۀ 19، 1382ش.
  • «وجود احساس امنیت در جامعه یک ضرورت است»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 18 مرداد 1396ش.
  • ولایتی‌نژاد، مصطفی و دیگران، «تأثیر توسعۀ مشارکت عمومی بر احساس امنیت»، توسعۀ اجتماعی، دورۀ 19، شمارۀ 2، 1403ش.
  • یاری، حامد و هزار جریبی، جعفر، «بررسی رابطۀ احساس امنیت و اعتماد اجتماعی در میان شهروندان»، پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی، دورۀ 1، شمارۀ 4، 1391ش.
برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=احساس_امنیت&oldid=32547»